장음표시 사용
171쪽
i38 4. g. 23. Ex hac autem vanitatis notione statim patet, . hominis ossicium esse, omnem i,, Gli arti si , on de servesi Puomo vano,. , , sono di . mille maniere. I suoi dilatii, le,, sue qualitu.biasime voli procura.egii di na- ,, scondere: studiosa mente e it poco cheri ha di pres vole, . tutio melle sagacemen teri in comparis; e ondα te cose minori in tui, , abbiano maggior ri salto, cogite i momenis, , ei opportu Di, cerca te occasioni: pili. favo- ,, revoli per farne mostra. o Persuaso, ebe gli uomini appreZZar nou iis sogitono se non quelli, che i loro gusti sese condano, e te loro opinioni, ei: cangia
, , luogo, . e societa, e come ii versatile Alia cibiade, altivo, e intra prendente in Ateis D ne, fi molle, ed effeminato in Persia, du- ,, ro, frugale, laborioso in I sparta . . , , La lo de non meglio si compra, che col
se fa altrui per effere di attrettanti, o di mag- ,, giori ri compensat . Ma perche nulla ei pili abborrisce, che se aver degit emoli, o de 'rivati; perciti cive,, di questi si traita, ei cerca Ogni, via di. screditarii, e dove. la vanit non gli vati,, ga, rieorre maligno alle imposture . . ,, In tanto verso gli uomini manifestamen. , , te superiori non esita punio a profondere,, i maggiori elogj , e a mostrarisne ii mag- giore ammiratore per acqui starsi eosi sa, , stima di gjusto. In quelli pure, che ad eta ,, in inferiori pale semente son conosci uti, is egli cerca di rilevare, quaato vi ha di.
172쪽
prorsus vanitatem expellere. Finis enim, consiliumque naturae, quo homini tribuit corpo. M pregeVole, per aver cost ii doppio vanis, , taggio e di esser tenuio estimator sincero
is confronto pili vengano ad inalZarsi. ,, Ma come questo ris petio a i viventi putiis alcuna volta alia sua vanitat riuscire periis, , coloso , Percio verso at morti, pili volenoti eri ieseretis; e it panegirico di quelli,
che pili non sono,. a lui fovente serve di,,-m eZZO per abbassare quelli, Che esistono. ,, Gli eguati a. lui, o rivali nello stemo ge- nere sono quelli sopra tutio che egit si fais premura di deprimere mamior mente ; e, . quindi i 'antico Proverbio, che it Poeta isse ne mico al Poeta, it Musico at Musico. Quando pero si tracti di metiere at conis ,, fronto coli' attre la professione, a cui eglisi e appigliato, questa inalga sopra di tui. te: it che egit is qualche volta per intima
se persuasione, avueZZo a riguardare come pili , , stimabile quella, . a cui ha applicati tuiti iis suoi studi; e tat volt a per Ottenere almen ,, la locle di aver salta una bu Ona scelta , quando altra aver non ne pom. Per similis ni odo la sua patria loda , la sua famiglia, ,, o i suo i amici, o i suoi antenati per metis, , ter cost a parte della gloria altrui , chiis delia propria non puci ornarsi. Il dispreEgo ali' uomo vano h la penais pili insopportabile, pol che t 'ingiurie semis , , pre gli lasciano la lusinga, che chi te diee, , si a trasportato dati' impeto delia passione, ri e non senta ueι suo cuOIe tutio quello,
173쪽
Isioris, animique facultates , non fuit, ut iisdem
intumesceret ., laudemque inde quaereret, sed ut iisdem se contervaret, perficeret, virtutemque exereeret. Huc accedit, vanitatem,
se che proserisce la lingua ἔ.ma nn freddo dise,, spreazO gli e ulla proVa troppo paleis, cheis non si , di tui nessun conto. or sicco me egit riguarda come una spes se cie di disprezZo it silengio, che tengassis sopra di tui, cost Ogni via procaecia per se e his di tui si ragioni. It primo a pariarnes,, h pur egii stellis, e tuite te sue a vventure,, e te sue prode2Te a tuiti egit ripe te finano,, che al Pestrema noja, ne in queste vi ha, , circostaDZa la me no offervabile , . ch' egliri minutamento non me Ita in campo.
,, ove occasione mane hi di produrre te sue, , glorie, parta delle sue debo leZZe , paria , , de' suoi di selli, paria fin anche de ' suoiri viZj mede simi. Egli ama di dir di se stello,, pili tosto male, che nulla. I pili scaltri,, pero quei dilatii producono sola mente, che,, sembran nascere da ' huoni principj: si a ,, eusano collerici e in petuosi, ma cove irata se tisi det Ponesti, dest onore, minuti si ae . ,, culino e sofistici ; ma quando traitisi diis maneggiar cole altrui , si consessano ostiis is nati e inesorabili, ma dove it chi ede t e. M satio adempimento de' loro ossi ej. Che se ,, pur godono di elagerare la loro inabili tu . . - la scariagga de' loro talenti, la deboleZZa ri e in fedella della Ioro memoria, egit e do. M ve sperano in citi di effer contradetii, e,, di sentir celebrati da altri quei meriti,M cbe coa una simalata modestia esii fingono
174쪽
IGI eum felicitate omnino pugnare. Nam nec ense est, eum turbidis, concitatisque motibus perturbari, qui honoris , laudisque studio teneatur. Cum enim id expectat, quod in a. liena est potestate, fluctuat perpetuo ne meis tuit, ne laus maximis laboribus, vigiliisque parta, subito evanescat & occidat; praeteris quam quod est paratu dissicit sima. Hinc vero graves oriuntur inimicitiae, fimultates, lites, Contentiones, invidiae, atque ideo infiniti do.
s. 24. At oppos es, ad laudem omnes in is flammato studio ferri. Videmus enim duces ac milites virtute praestantes, qui non modo aspera quaeque, & dura libenter ferunt, sed ct sanguinem vitamque profundunt, ut solam
laudem acquirant. Videmus literatos viros te.
gendo, scribendoque mirifice deditos solius laudis sibi comparandae gratia. Laus igitur
honorum maximum est, quam qui altilsimo ingenio sunt, hi habent vita potiorem. Verum respondemus, vera hominis bona judicio & ratione, non cupiditate esse definienda. Laudis solius acquirendae sitis ad veris satur naturae praeceptis , pugnae cum propria felicitate, ideoque ae*ritudo est, quam ne-eesse est expellere adhibita medicina , Bon
explere. Hinc ii duces, ii. milites, ii literati viri. qui solius laudis acquirendae studio dura perferunt, graves curas doloresque suscipiunt, labores exantiant, rem familiarem pro
,, di non tonoscere in se stessit eo in satis, , ii peggior dispello, che loro si pota D. Gre, e ii mostrare di credere quel ch' em
175쪽
. 36a fundunt, valetudinem labefacti ni & perdunt,
nedum in summa inanitate versantur , sed etiam vituperatione digni omnino sunt. Eorum vero numerus id tantum, probat, quod plures sint homines, qui naturae praecepta violant, quam sui iisdem inhaereant, plures, qui sero seriam infelicitatem quam qui veram. felicitatem
g. 2S. Dum vero vanitatem, expellendam esse docemus, non ita res est. intelligenda, ut alienae aestimationis contemptum. suadere velimus. Distinguenda est Manitas a cura alienae aestimatio Ais. Haec totis.viribus . inquirenda, lx custodienda est, haec bonis omnibus . anteferenda, cum ex ipsa sacra Scriptura me lius si bonum nomen, quam divitiae multae Prov. eap. S. V. y. . dui alienam, aestimationem icontemnit, . fraeno illo caret, quod saepe a sceleribus, flagitiisque coercet. Imo ipse lau. dum contemptus, dum nimius est, vertitur in vitium, cum indicet eos, qui laudam, nihili aestimari, nempe , arrogantiam, o super' hiamque declaret IJ. g. 2G. Ddscrimen vero, quod intercedit in ater hominem vanitate abreptum, atque illum, . qui. de aliena. aestimatione sollicitus, est , in hoc est situm,.quod hic Socratis praeceptum isectatur,. nempe, . viribus omnibus enititur, ut Ialis reapse sit, qualem. se haberi. deside-
176쪽
rae, ac probe tenens ex rectis operationibus ultro alienam aestimationem acquiri, recte ac virtutis amore, non laudis adipiscendae gratia operatur. Alter vero magi S curar, se videri, quam revera esse aliena aestimatione diis gnum , ac proinde non rectum, non virtu.tem, sed laudem in operando sibi proponit.
CAPUT IU. De Spe , Timore, de Audacia, Et animi
Fortitudine . g. et T. C pesseauctus naturae humanae mais
O xime necessarius, cum excitet, inincendatque animum ad agendum, ac ea sublata homines torpeant. sic nihil ,. quod praecia inrum sit . faciant, aut molian Lur . Uic astuctus in se spectatus tempet affert voluptatem, quae Consecutioni rei, quam speramus, saepe est auis ferenda. Et qujdem cum imaginatio rem, quam habu mus in spe, longe praestantiorem
re Praesentat, quam reuera sit, . vel cum ea,
quae efficimus ad rem, quam speramuS, consequendam, majorem voluptat-. reapse afferunt, praestat sperare, quam consequi cu in utrinque majori voluptate perfundamur. g.. 28. Quia vero animus potest sibi per sua. de re vel ani conjectura, vel firma ratione eventuram rem, quam cupit, hine cujuslibet hominis ossicium est, accurate perpcndere rationes, quibus spes inniti: debet,. ne vel ea excitetur ubi Lumientes rationes desunt, vel justam intensitatem excedat. Peccant igitur Coutra rationis praecepta, qui tuani coa-
177쪽
r Hiectura prospiciunt divitias, oblectamenta,
honores, ac dignitatis gradus, ct putant, haec, quamquam longissime absint. se tandem e TE consecuturos. Stulti, ac instar somniantium sunt, qui nulla ratione suffulti animum inissem erigunt, incenduntque. g. 29. Spe at felicitatem utemur LR. cum malum perpetravimus, cujus nos Poenitea L. Unica enim via, qua post peccatum nos con solemur, ea diligens inquisitio eorum , qua spem excitare 'Ossunt, aut remedii, aut Compensationis. Nefarium vero, ac contra divina praecepta foret, uti spe ante peccatum,. aut peccare spe venire, cum ante peccatum spes faciat, ut pecces audacius. 20. Cum maritum nobis imminet, quod timeamus . Quam vis enim debeamus ex una parte animum Praeparare ad mala imminentia fortiter per se renda, si eveniant; attamen ex altera felicitatis amor expostulat, ut ea omnia colligamuS, quae spem aliquam excitare possunt, fore ut mala illa vel non eveniant, ve 1' non sint ita gravia, . qualia nobis videntur. Porro quotidiana eXoperientia docet, etiam infortunia, quae necensaria apparent, saepe vel per se evanescere, aut fortuito rerum cone urna dissipari.
g. Ioa Sicuti hominis erga se ipsum ossi
cium est, accurare perpendere raviones, quihus spes inniti debeo, ne vel excitetur, ubi rationes deficiunt , vel justam intensitatem exocedat, ita etiam ejusdem officium erit, probe agnoscere rati nex, quae excitant timorem, vel ut timor malorum, vel periculorum, ne is quoque vel illum commoveat, ubi natura non expostulat, vel justam intensitatem excedat. Ad timorem malorum quod spectat Lφ. deci. piuntur homines vel dum pro certis habentea mala, quae sunt tantum possibilia, vel dum
178쪽
mala fingunt veluti maIora, quam revera sint.
Hic error tantum dolorem aliquando creat , ut illum excedat, quem in ala ipsa revera gignerent; ac proinde laepe minus infelices essemus, si mala experiremur ., non timeremus. I. 3I. 2'. Decipiuntur, cum putanti exiliere fortunam, quasi aliquid reale & immutabile, nempe Numen aliquod, quod iis adve laturi, quodque ct timorem malorum ingerat, ct mala ipsa producat. Etenim non λrtuna, sed experientia timorem malorum crori, vel spem excivat, prout ros hone vel miae pluries obveneri P. Si pluries hominibus res male obuenerit, proclives fiunt ad t7mOr Conintra ad spem inclinant, si bene. Fortuna prout aliquid reais & immtitabile est vocabu um sne ulla significatione, est chimaera. Qui sapiens est probe intelligit, fortunae nomine nihil aliud ab homine sana mente prae cito haberi
posse, uni fortui ιum, seu non praevisum rerum concursum ad unum potius, quam ad alterum effectum producendum; ideoque iis, quibus plurics r s male evenerit, male rasus persaepe rem illam evenire, non quia fortuitus rerum conccirius fuerit idem, idemque expostulaverit, sed quia ob timorem, quo perpetuo praeoccupantur, neque illam industriam, neque eam expetientiam sbi compararunt, quae eventum felicem praeparant, quihusque praediti sunt ii, qui in foritimatorum D
S. 32. Quoad timorem periculorum enant pariter homines, dum vel pericula spinionis, quae nempe solis praejudiciis innituntur, noudistinguunt a periculi a veris, vel pericula vera, quae remota tantum sunt, pro proarmis habent. Ita qui timent omnia S aestum, ct fri
gus, ct venti flatum, di pluviam, morbum.
179쪽
que leviorem, & fi quid incommodi possit esse
in lecto, in domo, in cibo, in potu, in veste &c. pericula opinionis, nempe propria praejudicia a periculis Neris Non distinguunt. Qui vero adspectu aeri libet fulguri, , cujuslibet equi, mel canis &c. pallent di contremiscunt, pericula remota pro proximis habent. . I r. Si pericula vera sint, & proxima, semper audacia fugienda: est . Audax enim Proprias Nires longe majores , quam reapse snt, sibi repraesentat. Nec funesta exempla ,
illum commovent, ac deterrent, nam omni
hus aliis fit periorem se habet, ac primi Sellces eventus ullum Temerarium saciunt. Sim-lis est funambulis, qui quandoque fracto Collo intereunt. Ergo si pericula sinet vera, di proxima, cujuslibet hominis ossicium est animi fortitudo. Haec euim vires adauge , impedit, quomanus ratio aspectu periculi obnu-hiletur, obscureturque, ac media plerumque suppeditat, quibus Oericula facilius evitet.
CAPUT V. De Invidia , de Emulatione, ac de sui ipsita
I. 54. us affectus aut vituperabilior,1 aut turpior est invidia, cujus vel invidum ipsum pudet. Plures scelesti homines de quibusdam vitiis gloriantur, nemo de invidia . Quod licet ex eo praecipue oriatur, quod nempe fateri invidiam, idem sit, ac se inferiorem lateri, attamen ipsa quoque invidiae deformjιa , atque communi
180쪽
. I. assectus tam turpis, tam cinevituperabilis Jnter homines repetatur. Ouo tidie enim 'videmusis homines noΠnullos, cum aliorum res secundas, praeclaraque facta a uinciunt, non gaudere, sed ira vel tristitia tan. g Imo saepe continFitri ut quos cariores habebant, odisse Incipiant, statam ac eos nimis se extollere viderint. Cujus quidem odii cauissa non eli illa felicitas, ad quam ob res se in Iu ' , praeelaraque i facta perveniunt, nam si feliciores .fierent, absque eo quod majores divitias, aut majorem dominatum, majoremisque aestimationem acquirerret, nempeis si feliciores . ob Id tantum fierentis quia maeretur eorum corporis sanitas, animique tranquilliritas ct moderatio; multa tristula, nullum Que odium In ris excitaretur. Propriη igitur superbia est Invidiae causa; nempe ad iram, tri-1tillam, atque odium excitamur, statam aealter supra nos se extollit, id est, cum ejus prosperuatem quidquam nostrae dignitati, ac gloriae derogare putamuSI. Quinam sint morsus invidiae; quam
acres, quam expertes humanitatis sentiunt in primas literati 'viri , sentiunt ii, qui aerunt magistratum, si virtute praediti snt , sentiu eminent supra caeteros. Α-thenienses invisi a concitati Socratem phil Iophorum mus aetatis optimum morte damna runt. Gec Themistocles etsi de patria praeclarim me meritus effugit civium suorum in. Ialam, namque ob eumdem timorem, quo damnatus erat Niltiades s de quo vid. Cor-N pH. in Miltiade num. testularum suifragus is e civitate ejectus Argum habitatum concessit. Similiter Aristides, etsi co-