장음표시 사용
191쪽
, Irgselieitatem irasci 2 expedit ad dolores evitanis
dos vindictam meditari 2 Stoici, qui sapientem: Omnis perturbationis onertem, esse iubebant, . statim e suorum,nustmesro expunc genu L qui irae, qu ast rationi consonae videretur, ndulsitae. Recta Philosophia, . quamvis eas primas qperelas eosque primos. motus qui reflexionem. autecedunt .. quique proinde inis . ratione neqye iinyediri, . neque extingui possunt condemnare non audeat ; a tam re adii dolores evitandos . . ad; felicitet via vendum aperte doceta. Omnem, iram , . Cujunque tandem generis sit, . esse abjiciendam , sta-.tim ac consideratio locum habere potest. Et reverat quam vDlusetatem. procreare possunt ii ,
lae sollicitudines , ct angustiae,. quae per tu ita mi comitantur 2 Naeque eo imia ut im henesi. ciis honestum vi dulce est, metita meritis reis pendere, ita iniuriis injurias. Illic vinci d turpe est , dolorem affert , hic vincere.. Inhumanum uerbum est, & quidem pro justo, receptam ultio, & a. Contumeliae: non differt, . nisi, ordine, Hidc nil vilem, bar haramque voluptatem afferre non potest. Quapropter sapientes quicumque viri summo. Temper. ini horrore iram habuerunt. Socrates in , publica via accepta alapa,, molestum. esse ait ,. quod nescirent homines, quando cum galea esset. in publicum prodeundum .. Cato, cui agenti Causam, quantum potuit, pinguis salivae in mediam frontem expuit Lentulus, abstersit faciem, dc assirmabo, inquit, Omnibus, . Leu. tuleά falli eos, qui te negant os habere. Antigonus, cum milites quosdam . audisset,. qui. sibi liberius maledicerent, caput ext it L e tabernaeulo, eosque amice monuit, ut discede. re u aliquanto longius, ne Rex exaudiret. HO-o haec, aliaque hujusmodi exempla astra
192쪽
rrs tum omnium commendatione digna, semper ostendent ac monebunt, magni animi, & ad lieitatem properantis esse injuriis non.am
g. I . Huc accedit,. quod inest semper in ira, etiamsi . rationi consona uideatur, imbecillitas: nam i iracundia vinci infirmi animi est, abjecti, & pusilli: . videmus idcirco eam
cadere. in foeminas,. aegrotos, .senes, avaros, miseros, intemperantes, . aliosque generis ejusdem. Quo fici, ut ira nominetur a Sunem ea lib. I. de ira east..Io. muliebre maxime, repuerile: vitium . . Hinc comparautur. iracundicum mure , . formica, . fele,4 musca, viqera, catello, aliisque animantibus, . quae ut infirmiora ,.&. timidiora sunt, ita i facilius commoventur, & pungunt, & si possior, quemlibet. mordent 48. IS. Irae continuatio ,- ac perseverantia
id constituit , quod proprie odium . dicitur c Psych. 9ή 93. Si ergo ossicium: cujuslibet .
nominis est iram sin minus prorsus eradicare, . saltem cantra eos limites coercere, ut ex ea mala mon dimanent S.. 49. ) idem . a sortiori de odio dicendum erit . . Ec cam. ad se inlicitatem' parandam , . doloresque vitandos exin
pediat numquam irasci g. 33 tum multo
magis ad . id. conferet. Omne prorsus odium expellere. g. 36. Quaedam odi L species- eonsiderari solet antipathia, illa nempe. aversatio quorumdami hominum , quae in nobis excitaturi cum primum illos videmus, . alloquimurq.e: Haec aversatio, uti etiam 12mpathia abii dearum an sociatione oritur; ut iam Logicae g. 4T. explicavimus, & ut aperte ostendit Cartesius, qM semper sympathiam ergi torvos' QeulOSi Rertus fuit, quod prima perlaua , quam II 6
193쪽
I8oamaverat, torvos habebat oculas. De hae odii specie statim patet, quid sentiendum sit.
Cum enim internae hominum qualita des, no*aecidentatis corporis forma, nostras appeti. tiones, aversationesque ex rationis praeceptis' excitare debeant, manifestum est, cujuslibet hominis ossicium esse , antipathiam tollere omnique eura eradicare.
I. 37. Oupiditates praecipuam humanae in.
felicitatis partem constituere numquemque sua monui experientia. udoleui fiat, non Deile intelligi posse videtur. Cum enim cupiditates oriantur eX amore vel praeteriti, vel futuri boni Psych. g. 93b, doloris causae esse non posse videntur, cum nihil doloris in se contineat boni cognitio 2 amor. At si animadvertamus, quod cupiditates memoriam ct imaginationem excitant,::c n bis causa strat, eur praeterita ac sutura hona, tanquam si in sensus agerent, persaepe intueamur, non dissicile intellectu erit ex pugna illa, quae inore memoriam & imaginationem ex una parte a inter sensationem ex altera reperitur, necessari I esse dolorem consecuturum. Memoria enim ,. & imaginatio, dum hona praeterita ac futura velliti praesentia reserunt, nos ad momenta Deam eorum. Hem potassionem ducunt. Contra sensatio , dum nos certio tes re adst de eorumdem bonorum Ebsentia, b8na illa nobis rapit eo se
194쪽
rei temporis momento, quo imaginatio, ac
memoria ad eorumdem possessionem nos duis xerant. Ex perpetuo igitur transitu a possensione at amissionem bonorum perpetuus ori. tur dolor, quo certe ea reremus, si cupidita tes in nobis extinguerentur. g. 38. Magnum tamen intercedit discrimen inter cupiditates praeteriti, ac futuri honi. Primae enim omnem spem excludunt, cum seri nequeat, ut praeteritum Πon fit praetc. ritum . Alterae vero cum spe merumque con'
junguntur. Hinc primae semper dolorem anferunt, cum perpetuus ille transi fis a posses sone ad amissionem boΠorum , in quo dolor consistit, nulla unquam spe cohibeatur. Aliae autem, si tanta cum sye conjungantur, ut transitum illum impediant , Voluptatem gignunt, ac futuri boni possessionem anticipant. Hominis igitul ad felicitatem properantis onficium erit, omnem in eo Operam ponere, ut cunctas ab animo praeteriti boni cupidita. tes avellat, Cupidicalibus autem futuri bolii ita indulgeat, ut dolores fugiat. g. 39. Dolores autem fugiet I'. si diligenia
ter caveat a cupiditatibus eorum honorum, quae proprias vires e Seedunt, quaeque proinde nullo landamento sperare potest; et q. fiab iis cupiditatibus ab itineat, quae licet spem
non exeludant, attamen immoderato numero aut contemporaneo, aut successivo opprimunt. Cum enim harum cupiditatum p rq-pria sit perpetua sollicitudo & anxietas, cum primum animum Oezupa Verint, quasi tempe. ita tum aestu illum perturbant, nec sinunt eum frui quieta, liquidaque voluptate. Exem.
p o sint, qui in infimo statu constituti statum
commodum coneupiscunt. Ad statum com
modum cum pervenerint, opulentiam desi-
195쪽
derare incipiunt. opulentiam adepti ad ,hennores, & dignitates oculos convertunt, qui proinde ex una cupiditate trauleunt ad aliam,mom ad aliam ,- nec quiescunt unquam, ima progrediendo ehementius incitantur & exar descunt, quibus, mi seriorem . arbitror. esse ne. .
g. 6o. Maximi itaque interest ad felicita.
tem consequendam .cupiditatum numerum intra jgstos limites coercere. Quatuor ad .clas.ses cupiditates omnes referri possunt. . Aliae in ea bona tendunt, quae . ad vitam tuendam. iunt. absoluae necessaria, . ut . cibi . cupiditas potus , vestium , , quibus, tegantur: C r Ora . . Aliae: ea, bona respiciunt. , quae absolute necessaria non sunt, . sed . tautumi relative , ut v. . g. cupidjtas, quam, habet quilibet homo, In societate constitutus, decenter juxta suum statum.vivendi. Aliae . in . ea. bona 3 feruntur, quad. ad. suum 3 conservandum statum necessa.
ria non sunt, sed tamen si adsint, commoditatem afferunt. Aliae tandem ad ea . bona diriguntur, quae suum. ad statumi decenter, ct commode conservandum supervacanea sunt, quaeque proinde alium ab , eo, in quO. sumus, statum respiciunt. . Quam nobis, necessariae: sunt vel absiuiae , vel relative cupiditates primae & secundae classis, atque etiam . laudandae, . quae ad tertiam: pertinent , . dummodo, tranquillae , ac pacatae sint; tam vituperau-- dae ac fugiendae quae ad ultimam classem spe-
g. 6 I. Erit autem contra inanes has cupH ditates generale remedium attenta consideratio illius incrementi felicitatis quod bona
nostro statui supervacua afferre pollunt. Hac epim consideratione clare percipiemus, ho nis supervacaveis uilial ex unli parte nostram
196쪽
Dlieitatem augeri, ex altera vero eorumdem cupiditates causam, esse , cur felicitatem, qua perfrui possemus, , amittamus. Cum Pyrrhus . arma pararet ad Romanos vincendos,
Cineas interrogavit et Uictis Romanis quid deinceps agemus In Italiam bellum inser gus, responditi Pyrrhun. . At de eta Ira lia,rsua. interrogavit Cineas,.quid. agemus p Ad vicinam Siciliam nos Convertemus, iterum rein
spondit Pyrrhus. At debellata Sicilia, erit hic
helli finis, ait Cineas . Neutiquam . ait Res X, .sed Lydiam, Carthaginem .Egyotum,. Persiam, totumque Orbe mi subjugabimus. At toto or-he devicto, quid tandum: agemus, . quaesivi e Cineas 2 Contenti ae tranquilli dies ducemus, . tamdem. respondi L Pyrrhus. Tunc Cineas: Sed quid prohibe v, o Rex, quominus statim coo , tenti, ae tranquilli dies ducamus An strages. ruinasque in totum Orbem. invehere oportet adi illam selieitatem, comparandam, . quae jamin, tua sita est potestate 7 Ad hanc Cineae con. Cusione in nos ducet. , . quam . supra. indicavi, mus, consideratio ia
Da Cupiditatibus divitiarum, scientiae, gloria,
dignitatum m dominationis , ac Voluptatum. I 62. cupiditatibus, generatim conside A ratis ad eas peculiariter perpendendas. transeamus. Prima ,. quae sese nobis .cisDrt,. est cupiditas divitiarum, quae communis est. Omnes enim homines sunt appeten.
ses, & percupidi divitiarum, atque acceptins mos eam ob eausam habent dignitatis gr4dus quaestuosos. Elaee porro quam vehemens
197쪽
st appetitio, declarant exantiati a pleris pie labores, eurae ad exaggerandam rem familia. rem, quoad ejus fieri potest, susceptae, ac . tandem innumera crimina, in quae homines auri cupiditate limuntur. Quid non mortalia pectora cogis, auri sacra fames 2 jam cecinit Virgilius lib. I. AEneid. Ideo autem homines tam vehemer ter divitias a puetunt, quod sibi suadent, di
vitias esse primarium felicitatis elementum, imo eas sum cere ad felicitatem cΘnseque Om ; nempe ita cum Horatio lib. 2. SarIrc. . I. ratiocinantur: omnis enim res Virtus, fama, decuS, divina, humanaque
Diuitiis 'parent: quas qui tonstruxerit , ille Clarus erit fortis, justiu Japiens etlam, N rex
Hine potant auro selicitatem emi, eosque o. mnes, qui divite S lunt, contentos, ac traB-quillos vivere, hoc est, felicitate frui. g. Quam autem salsa sit haec hominum, opinio, plura, argumenta demonstrant. Et e nim divitiae I R. non explent, sed augent ha hendi sitim, cum verissime dictum sit a Juve. nate Sat . I . Crescit amor nummi, quantum ipsa petunia crescit. Quamobrem reperiuntur, qui cum nunquam satis habere se putent , propter vehemens, inflammatumque studium ampla o-rum copiarum fraudant,decipiunt, pauperes circumveniunt , quaestum cogitant et si turpem, nunquam quaesito contenti sum, quibus ego mis
198쪽
seriorum arbitror es e neminem. 2 Q. Vene- .
menter augens in Irtis metum: oportet. enim
. eum casum summopere perhorre as, quo scias, tibi omnia, quae habes plurima, eademque carissima, sic brevi ereptum iri, ut tua inopum conditioni par omnino sit. 3'. arrogantiam , insolentiam, superbiam pariunt, ac foven. . Qui enim in opum gloria constituti
sunt, non modo regi ac obedire nec volunt, nee possunt, sed multo altius efferuntur, qua iudeceat, ex quo innumeri oriuntur dolores. g. 53. Sed nullum argumentum majoris roboris est, quam comparatici ab Helvetio io-ili tuta si divitis cum homine in mediocri.
tate honorus, constituto. Indigentias famis, si is, somni, aliasque hujusmodi uterque communes habet, atque ex viginti quatuor horis, quibus conflatur dies, uterque decem aut duodecim in sim: r it ad hisce indigentiis satisfaciendum. Quod cum fit, vel nis tum in tellutrumque habetur diis rimen, vel si aliquod in tui cedat, felicior dicendus est homo in modi eritate bonopum positos. Nam licet divititis cibi exquisitiores sint, attamen , eum sapor sit relativus, pendeat qtae ab habitu, ac
- .plaesertim a fame , quae generatim minor est
in clivite, ob fere nullum corporis exere iotium, majorem ex cibo percipit voluptatem homo bonis mediocris, quam dive , ut quotidiana etiam demonstrat experientia. Decem igitur auo duodecim diei horae cuilibet ho- . mini, qui necessariis non careat, aeque selices suae. Remanent aliae duodecim, aut quas
199쪽
I86 uordecim, quae intercedunt inter indigentias, quibus ab utrisque satisfactum fuit, ac
novas, quae renascuntur . . Has dives in otio ut plurimum, insumit, i alteτ in re aliqua operanda. Iλm vero uter hoz horarum intervat.
Io minori dolorum numero tansitur 7 uter id. eireo felicior dicendus este dives taedio, alter labori sub cet.. Taedium consistit in lon. a serie sensationum; indifferentium, . ac proinis e sempeD dolorem asteri. Contra labor non semper dolorem gignit. Quamvis enim dolo. re eos afficiat, qui, vel inviti illum suscipiunt,
vel supra vires, ac nudia interposita mora illum exercent, attamen si liber moderarunque sit, habitu facilis fit, ueramque creaD voluptatem. Tunc enim adi taedium. fug*ndum, molestas cogitarioneS avertendas, corpuS exercendam,. ac sanitatem non modo servandam, sed etiam ad acquirendam plurimum valet. Cibumi quoque' sapit inrem, .sOmnum, dulci . rem reddit. Hinc homo int mediocritate bo- --norum constitutus nis duodecim, . aut qRatuor deeim diei horis & tranquilla, ac temperata gaudet voluptate, & dolores Omnes, evitat, quos taedium, molestaeque cogitationes progignunt. Contra dives vel 'perpetuo taedio cruciatur , cum otio marcescit, ve P ad dolo. tem avertendum aliquem laborem suscipit, . nempe non. divitis, conditionem ,. vitamque.
65. Patet igitur turpissitne errare homines, o dum divitias ad felicitatem ducere sibi suadent. Pateo nihil esse sapientius, . nihil magis rectae Philosophiae. ae felicitati consenta neum pulchra illa, oratione: Mandicitatem, σdivitias ne dederis mihi Proverb. cap. 3O..
200쪽
- 18rg. G7. Scientiae cupiditas est prae omnibus Iaudanda, nihil enim laudabilius est, quam
- e Colere, ac perficere rationem, illud nempe, quod a Deo accepimus, ma Tlmum donum. Quare ad hanc cupiditatem magis magisque excitandam ea commoda intueri praclabit, quae ex scientia dimanant. Homo enim, qui scientia rationem excolle, perficitque LV. cae . teros homines dignitate antecedit,. solidam, firmamque gloriam sibi comparato cum apud omnCI,. Lum: ma me apud sapientes, et potest prodesse quam plurimis, &. non. se modosa'ienter regere, sed & aliis praeesse, &grain eum obtinere cum dignitate. 2 . liquidam, Praeclaram , omnibusque aliis ante serendam percipi L voluptatem . Et quidem quae voluptas comoarat, potest cum ea laetitia, qua Archimedes. exsultauit, eum Hjeronis. Syra- curerum Regis problema solvi L 2 vel qua. Pythagoras cum adinvenit illud hecatombe ei. gnum theolema de ponestate hypothenusto in angulo hortogoni 2 Neque Alexandet cum Darium, neque Caesar cum PompHum,. ne. que Octavius, cum Antonium, vicit, tanta voluptate perfusus est.. Quod quidem ex eo more repe Lendum, quo unusquisque seipsum amat. Ex hoc enim amore necetario. coula.
qaitur, ut nulla uoluptas. tam cara sit, ac
tanti aestimetur, quam quae cum increment aestimatianis, qua in de se unusquisque habet, conjungitur. Hinc illi, quit hanc delectationem sentiunt ,. reliquis omath ux voluptatibus
anteponunt: nam: ut retum lectioni ,. dc an, mo rerum cognitione excolendo, vacens, i
eis libenter abstinent, theatris, familiaritatibus, inanibusque colloquiis, convivis; etiam, & epulis, quibus alii tantopere delectantur. I '. suam explet curiosicatem, quae