De troporum in L. Annaei Senecae tragoediis generibus potioribus

51쪽

Adiectiva per metonymiam adhibita. Adiectiva quoquo saepissimo per metonymiam adhibontur ita ut

adtributum uni o duobus substantivis metonymiae ratione inter se cohaerentibus conveniens cum altero substantivo coniungatur haec adiectivorum immutatio in eadem dividi potest genera, qua in substantivis Supra statuimus. Veteres autem grammatici et artis oratoria magistri

vel ut Quintilianus VIII 6 27 quamquam metonymiae usum ad adiectiva

etiam pertinere viderunt, nemo tamen adhuc adiectiva ita usurpata incertum ordinem redegit hoc igitur sacere conatus sum exemplis insignioribus, quae in Senecae tragoediis inveniuntur, collectis, qua in re magis id quod statui vincero quam ea quae apud Senecam leguntur eius rei exempla cum ceteris poetis conferre studui. nam plurima quae huc pertinent sunt usitatissima, rariora perpauca inveniuntur. Metonymia generi, quo in substantivis res efficiens eum effecta permutatur, idem in adiectivis respondet ac primum agamus de adiectivis, quae auctori et rei efficienti convenientia ad res effecta trans.seruntur. Ag. 360 tibi sua movent oet puellae puellae sunt doctae, quae varii coloris textilia conficiunt), ed. 08 audacula, H F. 172 sq. rabiosa iurgia, F. 483 sq. hospitali aede manantes foci bibere iustum

sanguinem Busiridis sanguis iustus dicitur, non quo Busiris iustus fuerit, sed quod caedes eius iusta poena fuit ut caedem pro sanguine per metonymiam poni vidimus, ita hic adiectivum caedi conveniens eum sanguine coniungitur cf. haed. 708ὶ cita adtributum ingredienti conveniens ad gradum ipsum transferri solet: Tr. 616 anaeios gressus, Med.

675 attonito gradu, ed. 104 pavitante gressu, r. 674 enthes gradu cf. Med. 3823, Med. 69 gradu ebrio, 38 vesano gradu, Thy 420 nolentem gradum, similiter Med. 864 cursu furente deinde id quod efficitur rotemcienti tribuitur. in tali metonymia posita est significatio activa adiectivorum, quae passivam aut mediam habere solent ita ΙΙF. 166 opes beatae adpellantur, quia homines reddunt beatos eadem ratione legimus Ag. 591 libera mors, quocum loco conserendum est illud Ovidianum

toga libera Fast. III 771 vel liberior Trist. III 10, 28, i. e. toga virilis, quae essicit, ut qui eam induit maior libertato fruatur, r. 236 inclitus laudes es. O. 882J inprimis res, quae hominibus sollicitudinem adserunt, ipsae sollicitae dicuntur, sin F. 461 sollieita pretia, haed. si id sollieito bibunt auro, ed. 675 fortuna sollieita 981 sollieitae curae, by.

52쪽

571 anziae noctis deniquo vis metus, senectutis, similium rerum eo quod efficiunt ostenditur ita legimus II F. 163, Ag. 1 trepidi metus, haed. 1053 frigido metu, r. 4bi elidus horror, I F. 414. ed. 659 gelidus fremor, 376 rigore tremulo, H F. 198 eana senectus, Med. 258 senio debili, Phaod. 823 deformis senii, Thy b sq. fame hiante, H F. 991 caecus furor, Ρhaed. 528 cupido Ag 1l amor, tali adiectivorum usu nititur allegoria, qua abstracta adiectivo, quod rem eis effectam significat, exornantur, Veluti H F. 690 sqq. tarum tenet segnis Sopor

Famesque maesta tabido riet lueet Pudorque serus e scios vultus tegit. Mettis Pavorque furvus et frendens Doloraterque Luctus sequitur et Morbus tremens et cincta ferro Bella in extremo abdita iners Seneetus adiurat baetuo gradum. color nivis ad hiemem nives procreantem transfertur Phaed. 966 canae frigora bi times e. huc quoque pertinet vis activa adiectivorum tutus et persigilis, veluti hy. 231 tuta prata, 46 Baeeho pervigili prata enim

muro inclusa arietem ea depascentem tutum reddunt, vinum meit, ut opulantes noctem pervigilent. Porro adiectiva, quae rebus sensu subiectis conveniunt, ad substantiva abstracta transferuntur, cuius usus tritissimi pauca exempla

adferro sumo lat. g. 161 maria pigro fiet languore mare est pigrum); morae languidae et Segnes Phoen. 46, Med. b4, tranquilla quies Η F. 160: ibid. 298 diei Megara: dies quo reditus lentos nee mei memores querar Hercules rediturus non est immemor matris), Ag. 98 eum in pastus armenta sagos vili currant pastus agi dicuntur, quia boves, dum pa-seuntur, in agris agantur conseras quoque conscius pavor Phaed. 162, spes credula ibid. 34, iratus amorino. 4b similia. Adiectiva, quae ad homines vel res locum aliquem obtinentes pertinent, huic ipsi tribuuntur ita legimus Phaed. 753 thyrsiger India, Ag. 20 verbis sietor Asiae ferocis incolarum ferocitas ipsi terrae adscribituro Phaed. 715 eadem ratione Maeotidis unda barbarae adpellantur, quia barbari hunc lacum accolunt ab umbris pallidis, quae in eo sunt, A verno hoc adtributum datur haed. 1201 of Oed. 1047). r. 192 solvite inuratus rates et Phaed. 530 nondum secabant credulae pontum rates adiectiva ingratus et credulus ad eos pertinent qui navibus vehuntur similiter dicta Tr. 116 seevra classis et g. 173 impias rates contraria ratio

iis locis inest, quibus frigidarum regionum incolae ipsi gelidi vel frigidi adpellantur, veluti ΗΟ. 40 ursae frigidum Scythieue genus, 12 gelidus Dolops, b Sarmata frigidus es. Hor. C. IIII b, 25 gelidum Seythen. Tr. 848 Pylos, cuius imperium Nestor admodum senex obtinet, senilis Digilias by Orale

53쪽

nominatur quodsi Aeschylus Ag. 712 Πριάvo πύλις γεραια dicit, urbs Troia veterrima eum sene comparatur, quae est metaphora, hoc loco vero disclivum senil, non diuturnitatem urbis spectat, sed a Nestore, Pyli rege, qui a poetis semper vir summae senectutis fingebatur, petitum ad urbem ipsam per metonymiam translatum est of ΗF. 561 Nestoream Pylon). similis locus est Tr. 857, ubi legimus nocens saetis Ithace dolosis. saxa magnam partem sub maris aequore recondita dolosa adpellari posso imagine ab hominibus petita quis est qui neget sed hoc loco poetam ea de causa adtributum dolosus ad Ithacae saxa adposuisse, quia insulae regnum obtinebat Ulixes, calliditatis tam celebratus, exemplum supra citatum satis evincit omnino loca epithetis ornare, quae a dominis eorum petita sunt, Senecae proprium esse videtur restat ut adnotem eum Phaed. 23 ad Hymettum adiectivum dulcis adposuisse, quia in hoc

monte me dulcissimum procreabatur. Illi quoque metonymiae generi, quo res possessae cum eo qui possidet permutantur, adiectivorum usus respondet adiectivum enim quod possidenti convenit ad rem possessam transfertur luculentum exemplum

habos Med. 08, ubi remi ab Argonautis, viris nobilibus ac fortibus, agitati ipsi nobiles dicuntur respondet huic adiectivi usui regum remi pro regibus, qui sunt remiges, adhibitum, quod legimus in eiusdem tragoediae v. 367 alia exempla sunt Ag. 111 sceptra sidua tutari ide Clytaemestra enim, quae marit in expeditione contra Troiam versante regnum obtinet, quasi vidua est), Ag. 88 entheas laurus 779 victriee lauru 936 vietrieem frondem, haed. 10 laetare taeitis onseias aeris faees cs Med. 6 conscium it har), Ag. 80 supplice 'bra, 7 in ara dueit persida lassem face de Nauplio de eadem re Mod. 658 dictum os igne fallaci), hoen. 467 impium ensem, HO. 129 indoeta istula his adiectivis duo participia addo eodem modo usurpata HF. 1bb sq. de-οeptos instruit hamos piscator et sed si laxavit victos reus Massagetes eadem ratio est in Tr. 340 Scyrus inclus fluctu cognati maris, quo loco ad mare adiectivum transfertur, quod Thetidi convenit, quae

Pyrrho cognata fuit saepius in sermone Latino res, quae cognatorum sunt, ipsae cognatae dicuntur.

C. De synecdocti R.

Quintilianus Inst. or. VIII 6, 19 nos docet hunc tropum sermonem variare, ut ex uno plures intellegamus, parte totum, pecie genus, Praecedentibus squentia, vel omnia haec contra et Charisius Gramm Lat. 27 K. do eo hae nobis tradit: synecdocho est dictio plus minusve pronuntians magis quam significans modo enim toto dicto pars intolle-

Dissertationes phil. Vindob. V.

54쪽

gitur, modo parte nominata totum accipitur.' ex his definitionibus, ad quas cetera a veteribus veluti a Cic. de r. III 16 prolata proximo accedunt, adparet synecdocham in partitione positam esse quae cum ad rem singularem pertineat, pro tota re eius partem poni aut contraria

ratione pro parte totum, cum ad numerum, pro pluribus rebus unam, numerum pluralem pro singulari aut contra, numerus quoque certus pro incerto dictus huc est referendus , cum vero illa partitio ad vim et tamquam circuitum notionis pertineat, genus cum specie mutari.

gradus igitur, per quos partitio illa tamquam descendit, hi sunt genus, species, plura, unum totum), pars pro genere species ponitur, pro pluribus unum, pro tota re eius pars eademque omnia contra. necdochae exempla, quae in Senecae tragoediis leguntur, enumeraturus primo loco id genus ponam, in quo partitio illa maxime perspicitur, et ut singula genera a minore ad maius provecta per ordinem inter se excipiant, hac dispositione utar I pars pro toto totum pro

parto), II. numerus singularis pro plurali pluralis pro singulari), III species pro genere genus pro specie). his igitur praemonitis iam me ad

rem ipsam conVertam.

Pars cum toto permutatur, itaque pars ponitur pro toto, Veluti corporis humani partes pro ipso homine saepissime et a coloris poetis et a Seneca atque inprimis caput tamquam corporis membrum X-ee lientissimum in adlocutionem F. 1334 o fidum aput, Theseu, Med. 465 ingratum caput, haed. 7 sidereum aput radiate Titan, ad 291 prorimum Phoebo aput Ag. 953 impium atque audarieaput. item cum adtributis tamquam execrantibus aut in execratione ipsa H F. 20 sq. tilinam eruore apitis invisi deis libare possem, hoen. 7 hoe nefandi

capitis assectu, Med. 100 noaelum macta caput cf. Thy 1b3ὶ, haed. 1280 granis tellus impio cupiti ineubet, Thy. 88 invisum casui, 244 profare, dirum qua caput mactem ia 996 omnis in vile hoc ea tuberet procella cf. Verg. Aen. VIII 484), ed. 21 mitteris Erebo ite pro cunctis caput Ag. 231 opsone vile suppliciis caput, Ho. 1330 infeliae caput aetate saetis 1974J rarius caput hac significatione positum cum aliis adtributis coniungitur, veluti hoen. 233 eur casu tenebris grave non mitto ad umbras, Phaed. 102 novum aput Ag. 163 lustrale peperi caput, hy. 12 eapit devota impiae irae miramur sane, quot locis Seneca hac locutione usus sit, atque insigne habemus exemplum, quanto opere singulos tropos, qui sollemni sermonis poetici usu

celebrati erant, iterando iustum modum excesserit, ut et exornaret orationem tragicam et fortiorem redderet idem dici potest de tropo sequenti saepissime enim Seneca manum omnia Scientem pro homine

ipso collocat: F. 24 audaces manus fugani labor, 487, 38, 40, 14,

1034, 196, 1342, Tr. 218, 309, 54, 740, Phoen. 428, 67, Med. 128,

55쪽

51366 70l 901 908, 9b2 987, 1009, Phaed. 4b8, 27, ed. 15 662 806, 986 Ag. 18, 971 Thy. 18, ΗΟ. 26, 71, 69. dextra eodem modo

usurpata legitur HF. 519 impiam regis fert ompesce deaetram, 1011 1197, 1272, r. 117 119, 28, Med. 45, Phaed. 60, 555, ed. 257, 1002,

Thy 147, Ο. 29. plurimis locis haec substantiva per synecdocham immutata in posterior Herculis Oetaei parte inveniuntur manus 19,837 8b7, 72 909, 2I, 3b, 5b, 63 972, 1179, 182, 1244, 263, 1297, 1307, 13l8, 1409 1411, 459, 1661, 1814, 1846, dextra 901, 32, 988, 1001 1217, 1458 1476, 1656, 1894, 1937. his exemplis adiungantur

cervix ΗΟ. 374 illa ervi spolia deposuit ferae et lingua loquax, quod uno loco hy. 92 pro homino loquaci legitur ingenti ieet aetata poena lingua crucietur loquaae similem locum Tibullus praebo I 2 80 mea nunc poenas impia lingua luit synecdocha quoque est, cum homines latus alicuius comitari dicuntur, veluti Phaed. 42b et ed. 777. illis verbis, quae per synecdocham translata in poetarum officina tamquam instrumenta erant, veluti aether Vel polus pro caelo, vadum vel fretum pro mari vadum quoque pro flumine , iuga pro monte dicta, Senecam saepissime usum esse per se elucet neque profecto singulos adserri locos necesse est unda legitur pro aqua Med. 74b, 887 889, ed. 43 Ag.

bb8 HO. 300, 83b, 4 , pro flumine BF. 185, 1109, Med. 805, Phaed. 1202, ed. 163, Ag. 55, pro mari ΗF. 600 HO. 662, cf. Phaed. 1211.

haud minus usitata sunt substantiva moenia et murus pro urbe, cf.

Phoen. 40, 80, Phaed. 48b Ag. 6b1 HO. 140, hoen. 444 sq. ab Inachio muro, tecta pro domo F. 846, 1007, r. 26, Med. 380, Phasid. 208, 211, 11b4, ed. 2b8, 18 Ag. 13, hy. 404 908, 1010, ΗΟ. 224 646, fastigia haed. 384, limen Med. 22 Ag. 285, portam significansor. 23 perfracto limine Ditis sos. F. 47), singularitor

Phaed. 496 sq. mille columnae pro domo permultis columnis saepta, puppis et carina pro tota nave saepissime, contra vox rarior prora' eadem vi adhibita non invenitur currus totus intellegitur, si singulae

eius partes pronuntiantur, Med. 34 iuga, haed. 1097 rotae, HO. 10226 1839 rotat, ibid. 78 et 1443 aris aratrum vomere significatur Oed. 722, lyra plectro Phaed. 297. maragdi Phaed. 18 pro anulis hac gemma ornatis leguntur, ibid. 391 niveus lapis de aurium insigni. singulare synecdochao exemplum est nodus pro clava positus HO. 1661, quod non Senecae, sed eius imitatori tribuendum est postremo loco commemor horam pro tempore dictam H F. 842, Phaed. 1142 Thy.b98 794. Totum pro parte ponitur ut brevior fiat oratio, homine vel animalia adhibentur pro ipsorum sanguine, voluti HF. 4b sagittas Dii udrae et Ho. 1871 populis madens ferrum cs. r. 19 sq. Polyzenem aetetur et tumulum riget et 287 sq.), item homines ipsi pro sortibus, in

56쪽

quibus eorum nomina sunt inscripta, Ag. 23 sq. quos quaesitor urna Cnositis vereat reos saepe totum animal pro pelle ponitur, os leo ΗF. 46 in eodem versu hydra venenum hydrae significat, quo Hercules sagittas imbuorat o 465, nebris Oed. 438 eodem modo arborum nomina, oliva laurus myrtus cupressus populus alia, ramorum loco, quibus homines tempora sua redimiunt, nominantur, veluti ΗF. 89 eomas tege populo eoll. HO. 578) uno loco F. 12 popule nostras arbor Gorne comas Seneca solitam rationem paullum excessit adpollativo ad arboris nomen adposito, quod alio loco non inveni silva pro arboribus aut earum

lignis dicta invenitur Thy 168 ΗF. 506 congerite sitnus es. ΗΟ. 1637,

1641 et Vorg. Aon. ΙΙ 24), singulariter ΗF. 121 nemus es. Luean. 306. adem vox r. 43 superiorem arboris partem fronde tectam significat. flumen bibere est idem quod aquam ex flumine haurire et do iis qui flumen accolunt dici solet talia exempla et apud ceteros poetas es Verg. Aen. VIII 15 Ecl. 1, 2 et apud Senecam multa occurrunt: r. 9 Tanaiu bibere, Phoen. 12 Eurotan, Med. 373 sq. Araeten Albin Rhenum os Phaed. 58), ed. 42 Gangen, Ag. 318 sqq. Erasini gelidos sontes . . . Eurotan . . . Ismenon item fons dicitur pro aqua sontis Phaed. 520 iunat aptasse fontemst sed inusitata haec vox est de maris aqua usurpata Med. 651 pontum fonte timendo ex probabili Gronovit Oniectura . eandem fere synecdocham inveni Stat Theb. II 408 Sol equos titilamque lavabat Oceani sub fonte comam, quamquam huius loci paullo alia est ratio synecdocha mons pro rogo ibi extructo aut pro nive in cacumine eius sita Med. 639 ardenti in Oeta sit v. 590 tabuit

Haemus ex oculorum iudicio proficiscitur, cum rogo in cacumine montis ardente mons ipso ardere videatur et tabidae nives tabescentis montis speciem oculis praebeant restat ut adnotem currus pro equis dici

H F. 1169, hy. 19, quam synecdocham quoque Verg. Aen. XII 87

aliisque locis invenimus, et colum pro lana, quae in ea est, HO. 668, quod hoc loco solo extat. Numeri immutantur singularis saepissime multitudinem significat, ita ut unum oratione ponatur, cetera audiantur talis numeri singularis, quem nos collectivum nominamus, ex ingenti copia exemplorum, quae in Senecae tragoediis extant, pauca adferam insigniora Phaed. 7 sqq.

sis illud Arabs disite iis sine illud inops novit Garamans vacuisque vagus Sarmata campis, ed. 113 sq. carpitur leto tuus ille, Bacche, miles, Ag. 4b Tyrrhenus omni siseis Multa freto, Thy 736 leo vitulis mina-

Lucan X 304 arbor adem signification usurpatur: Meroe laeta comis hebent, quae quamvis arbore multa frondeat, aestatem nulla sibi mitissa umbra. CL Vorg. Aon. II 686, XII 119, Georg. IIII 376 al.

57쪽

tur dente iam lasso piger, ed. 1 arente culmo sterilis emori ur seges, Ag. 807 te supplice bra colam pluralis numerus rerum quae sunt saepius non plures eiusdem generis res significat, sed aut partes rei spectat, veluti pectora pro pectore positum, aut Verbi vim auget atque amplificat, ut pluralis currus currum cum equis significare solet, nives magnam nivis copiam ex hac augendi vi qua in numero plurali inest, emcitur, ut plerumque hoc numero ponantur et nomina, quae translatam vim habent, et ea qua partem significantia per synecdocham pro toto adhibentur, veluti tecta et limina, et quae per metonymiam ponuntur, ut thalami tori sceptra numerus pluralis substantivi abstracti adfectum vel actionem aut iterata esse ostendit aut amplitudinem diuturnitatemque iis tribuit, veluti si dicas iras fletus odia regna similia. labore cuncta numeri immutati exempla, qua in Senecae tragoediis

leguntur, enumerandi me supersedere posse credo; nam poeta in hac re usitatam rationem non excessit usus ero tam longe patet, ut etiamsi nomen numero per synecdocham mutato positum nobis occurrat, quod ceteri poetae hoc numero non posuerunt, tamen statui non possit Senecam consilio novi quicquam admisisse id tantum exemplis quibusdam depromptis demonstrare velim, quod nusquam adnotatum inveni, poetas in singulari aut plurali numero adhibendo haud minimam partem casus formam respexisse singularia numeri forma si displicebat, pluralem ponere solebant, si huius numeri formam aure respuebant, singularem. ita Seneca quartae declinationis genetivo numeri pluralis per synecdocham nusquam utitur, dativum singularis prorsus exclusit eiusque loco pluralem sermam posuit, quamquam haec sorma in ibus desinens in ablativo vitatur contra accusativus pluralis huius declinationis longe praevalet sed iam exempla inspicias:

num. Sing.

nom. r. 302, 26, 31, 32, ed. 24b, II, 704, 706 Thy 207 sq. 670, 68. gen Med. 338, Phaod. 492 Ag. 638.

aee. r. 36, 37, 588, 592, Mod. 42, 480, Phoen. 631, Od. 88 700, 764, 797, 801 Ag. 246, 283, 695, 16, Thy 348, 418 HO. 650.

58쪽

fletus num sing. num Plur. per synecd. adbib. nom. r. 65, 65, ΗΟ. 249. gen. r. 78 AD 24. gen. dat. - dat.

currus

num sing. nuni plur. per synecd adhib. nom. Phaed. 1092, 1100, Ag. 44. Om.

ad primam et alteram declinationem adnotandum est sorma genetivi pluralis in arum vel orum desinentes rarissime per synecdocham adhibitas esses duobus locis Thy 26 et M legimus irarum), cuius rei testimonio esse potest vox thalami, quae omnibus sero locis, ubi per metonymiam usurpata est, numero plurali posita invenitur exceptis iis locis, quibus genetivus legitur, dico r. 1132, Med. 299, ed. 44 HO. 305; de rationibus, quae inter singulos loco intercedunt, L p. 43 adn. 1. vel ex paucis quae proposui exemplis intellegitur etiam casuum rationem habendam esse, neque dubito, quin metrum quoquo in hac ro alicuius

momenti uerit. Adiungo exempla, ubi certus numerus pro incerto positus est. numeralia usitatissima, quae ita usurpantur, sunt centum et mille, veluti Tr. 1020 sq. centum rura qui scindunt opulenta bubus os Hor C.

II 16, 33) HO Myeentum limina, Phoen. 153 mille aditus ad mortem), Phaed. bb mille formas mortis 496 mille tegi columnis, Ho 303, 1360, 1388 mille ferae, 63 mille oloni es. r. 1030. his addo decimus Ag. 50 fluctus hanc decimus tegit.

Genus cum specie permutatur, ita ut species ponatur pro genere. quae apud Senecam extant eius rei exempla rationes usitatas nusquam excedunt populus multitudinem significat Tr. 1009. nomina, qua exercitus Romani partibus proprie conveniunt, in universum de omni manu dici solent; os Med. 21 sq. cohors inelusa ripis vidua Thermodontiis i. e. Amazonum cs. Verg. Aen. XI 500), ed. 432 Bassaridum eohors, Dissilia πιν Orale

59쪽

586 saeua cohors e draconis dentibus orta, Thy 250 dira Furiarum cohors, Tr. 779 nec puer citatas nobilis turmas ages, Ag. 642 turmas femineas . . . viriles of Ovid. Art. III 2 ex ont. IIII 10 51). avi pro atavis dicuntur H F. 339 cf. Verg. Aen. VI 840, 876 il). simili modo Thyestes in eiusdem nominis tragoediae v. 101 Tantalum et Pelopem vos nominat ventorum quaedam species proponitur, ubi omnino de ventis agitur, inprimis noti Med. 322, Ag. 90 cf. Verg. Aen. III 26 al.) restat ut breviter perstringam domum pro domicilio dictam r. 66 Ho 203, 1633J.

Genus pro specie adhibetur paucis praemoneam eas locutiones in quibus ad notionem generalem adtributum adponitur, quo species certius definiatur, non synecdochae sed antonomasiae adnumerandas esse, qua Bex illa orta proprius quodammodo tropus habetur quam rem uno demonstraro mihi liceat exemplo liquor pro aqua positum Thy 107ὶ synecdocha est; nam generalis notio liquor' pro una eius generis specie, Pro aqua usurpatur quodsi contra Thy 68 legimus Bacchi liquor, non habemus synecdocham, sed antonomasiam quamquam sane concedendum est saepe difficii esso a diiudicandum, utri tropo locutio quaedam adnumeranda sit. Cum ceteris poetis Seneca adtributa a corpore animalium petita tamquam substantiva generali vi praedita cum ipsis animalibus commutavit ita volucris dicitur pro ave aut specie quadam avium HF. 756,

1209, Med. 628, ΗΟ 686, 1043, 1071, 1378, 1632, 1654J, pro equo cor

nipes Phaed. 809 et sonipes ibid. 1002, 1082, ed. 142 Ag. 630 laniger ed. 134 arietem, bidon ibid. 133 et 556 ovem significat, aprum saetiger Med. 44 et Ho. 1888J. denique pro monstro tauri similicorniger legitur Phaed. 1081. latinitatis aureae poetae tantummodo voce volucris sonipedis bidentis pro ave quo ove aecipiunt neque usquam ea hac significatione positae cum his adpellativis coniunctae inveniuntur. cornipes laniger saetiger per se posita nusquam a Vergilio Pro equo agno sue usurpantur, sed tantummodo cum adpellativis coniuncta eandem legem Ovidius servavit duobus locis exceptis. in latinii Volueris signifieation avis tot locis apud orgilium t vidium invenitur, ut exempla adseribi necesso non sit sonipes legitur Verg. Aen. IIII 135 XI 600, 638 vidius hoc verbo usus non est, bidon Verg. Aon. IIII 57 V 6, VII 3, XII 170, vid. Mot X 227 XV 575, m. I 13, 15, Fast. IIII 35. apud IIoratium tantum volucris et bidans legitur, o C. III 3, 14, illud Sat. Ι 8 6. Cornipos equus Vorg. Aon. VI 591, VII 779, Ovid. Art. Ι 80, lanigor VErg. Aen.

540 si eges). uno loco VII 12 lanigor substantivum est pro ariste dictum saetiger Verg. Aen. VII 17 XI 198, XII 170, vid. et X 549, Fast. I 352 his omnibus locis cum adpellativo sus coniunctum, Mat. XIIII 89 peeus), uno loco et VIII 376 astigo pro pro dictum est.

60쪽

tatis vero argenteae sermone poetico omnes hae voces substantivorum

vice languntur, id quod testantur exempla e Senecae tragoedii supra adlata, conseras Silium Italicum, qui cornipedem et sonipedem pro equo plurimis locis adhibuit. cetera huius generis exempla sunt pecudes

pro equis Phaed. 1088, ales pro vulture Phoen. 318, Η F. 1207, coli. 759, Thy 10), liquor pro lacrimis ed. bb, pro aqua Thy 107, Η O. 1039J, idem significantes lympha Oed. 29 et latex ΗF. 711 aliisque locis.

hanc vocem pro sanguino humano posuit Seneca solus Med. 810 sacrum laticem percussa dedi, sed huno locum componenti fontis imago ei ante oculos versata esse videtur huc etiam referendi sunt loci, ubi notio

generalis pro nomine proprio pro re singulari, non pro specie dicitur, velut Amor Ρhaed. 193 puer nominatur, Ariadne irgo ed. 490, Agave et Ino matres hoen. 17 et 24, Hosperidos H F. 530 sorores cs. Oed. 161 turba sororum de Furiis). eadem ratione duo sidera, quibus ursis nomen est, Med. 696 ferae adpellantur idem Tr. 84 pro pro Caledonio, ΗΟ.374 et 11 pro leone Nomaeo dicitur, anis pro Cerbero F. 792,

Phaed. 844, ed. 172, ΗΟ. 1680J Ithacus quoque pro Ulixe dictum huc pertinet r. 38, 17, 27, 980 1089, item Titan pro Sole, quod saepissime in Seneca tragoediis legitur talia exempla cum antonomasia

artissime cohaerent.

Iam agendum nobis erit de adiectivis per synecdocham usurpatis. adiectiva etiam per synecdocham adhiberi posse patet saepissimo enim adtributa, quae homini conveniunt, cum corporis partibus coniunguntur. talibus locis ex toto ad partem adiectivum transfertur cohaeret autem hic adiectivorum usus cum illa synecdochae substantivi parte, quam p. 0 sq. pertractavimus illi membra pro toto homine ponuntur, inprimis caput et manus, hic membra illa proprie usurpantur, adiectiva autem cum iis coniunguntur ad hominem pertinentia, qui membris commemoratis mente intellegitur exempla, quibus haec ratio inest, frequentissima sunt nec fere in iis synecdochao vis sentiebatur quodsi Phoen. 11 dicitur patere caecum qua olet ferri sedem, adtributum caecus ad edipum pertinens per synecdocham ad pedem eius refertur simile exemplum habes Phaed. 79 sq. Fortuna regit sparsitque manu munera caeca. Fortuna caeca est atque inde manus eius caeca adpellatur eadem

ratione corporis partes pro homine ipso nobiles dicuntur F. 62b agnosco toros umerosque et alto nobilem trunco manum, Thy 685 nobiles manu8 cf. ΗF. 469 Herculos laude qui notas manus ad non uirilem tympani movit sonum et Ag. 739 iaeet ignobili sub dente eo item mentia Vires corporis membris tribuuntur Tr. 885 docta manu coli Phaed. 1259, Tr. 21 et Med. 15 rudem deaetrum ΗF. 692 Pudor conscios vultus tegit,

y Vido Frankium p. 82.