장음표시 사용
61쪽
Phaed. 21 secura membra idem fit de animi adsectibus, veluti fortitudine Tr. 466 fortes manus, haed. 125 fortis deaetra es. ΗF. 471 feroeem frontem), superbia Med. 20 superbas manus cf. Ag. 10 o H F. 8), Med. 2b3 superbo pede, Thy 886 vertire, maestitia Tr. 8b per colla maesta, pavore r. 79 timidum appliea latus, ed. 38 aure non timida Tr. 617 aure sollieita, ΗΟ. 1129 aures attonitas, 1944 trepidas auresJ ΗF. 1299 eor fretus sollieitum ferit, L ed. 791 metuentes manus, aviditate ΗF. 55 asidis dentibus, hy. 2 avido ore, Tr. 18 avidas manus, Phoen. 423 auidis pennis, HO. 166 avidum feetvsJ, furore r. 94 940, HO. 90b furibunda manus, ed. 628 enthea manu Ag. 209 Frocacem manum, voluntate Med. 104 innita deaeterre, patientiam F. 361 aure satienti moribus quoque corporis partes exornantur H F. 272 iusta manu, ed. 226 pias manus, haed. 714 castum latus 707 impudicum astit, Ag. 86 impium eaput, ed. 93 et Ag. 900 impiam manum, Phaed. 172 ter impio,1197 peetus impium, Thy 460 ventrem improburn of Η F. 444. his adiungam Med. 248 praesidis deaetrae, H F. 800 victrice deaeter et duo participia simili modo adhibita, r. 147 victa ervice, Ag. 20 et Thy 988 ore
Quaestione ad finem perducta iam res in eo est, ut metaphorae metonymia synecdochae exempla, quae Seneca in tragoediis nova admisit, complexi qua ratione in iis formandis usus sit demonstremus. atque si metaphoram spectas, ille aut novas imaginea induxit aut imagines sermone poetico iam frequentatas fortioribus tropia illustravit ex ea re, quam mente sibi finxit, Oedipum oculos sibi effodisse, ut mortem tamquam produceret longioremque redderet, novi tropi fluxerunt funus et exequiae hoen. 94 sq. quibus vita Oedipodis illustraretur, deinde manes de anima eius usurpati hoen. 235. habetis hic artem Sene opropriam cum enim Sophocles Oedipum, quod videntes non vidissent, )oculos tamquam punientem perbene finxisset, homo Latinus, qui summo
adfectu legentium animos commovere studeret, poenam morte atrociorem invenit, mortem longam, caeeitatem eodem consilio, ut rem ad terrorem concitandum aptissimam propius ad aspectum tamquam admoVeret.
Seneca Oedipum oculos sibi offodientem cum homino mortuis libant ocomparavit per metaphoram Phoen. 175. Tantali studium saevissimam famem dentibus collisis supprimendi bene illustrat verbo alligandi Thy 161. itidem ab eo inventa est imago a rebus, quae panno Velan
62쪽
tur, petitam F. 710 locum grapibus umbris spissa aligo alligat noeminus imago caeli stellis picti Med. 310 et Thy 834.
Sed alio quoque modo, ut supra adnotavi, Seneca metaphorae exempla novavit, eum dico, quod comparationes, in quibus ea posita est, in sermone Latino usitatas servavit sortioribusque tantum verbis illustravit ita do sitis sa cibus loquitur Thy 171, cum alii eam tantummodo ardentem faciant, Ovidius uno loco Met VIII 846 flammam adpellet illustrius adeo hoc est exemplum saepissime poeta aestum
calorem flammas ignes similia ad amorem transferunt, nemo Vero est,
qui eum Vaporem nominaVerit, quae metaphora plano inusitata Phaed. 640 invenitur. g. 93 legitur turris Fluvio uapulat Austro ceteri poetae talia deforibunt verbis seriendi et verberandi, Seneca Verbum sortius
vapulandi ex vulgari sermone sumptum inserre ausus est fato fortuna, casu res humanas agitari, Versari, talia saepius invenias in sermone
poetico, sed verbum rotandi, quod rem magis sub legentium aspectum subicit Senecae proprium a nonnullis locis usitatum est: haed. 1123, Ag. 72, Thy 618 HO. 703, 71bi hoc loco commemorandum est Verbum flandira F. 183 singulariter de satis dictum, quae homines tamquam venti huc illuc agitant, ad quod conseras vocem turbinis do sortuna
usurpatam aliaque locum aliqua re cingi, veluti insulam mari usitatissima est locutio, rarius verbum coronandi ad loca transfertur cf. p. 32ὶ Seneca inusitatam ac sortiorem translationem usitatae praelaturus, ut insulam, quam mare circumfluit, describeret, ed. 488 verbo redi-miendi usus est, quod nisi propria significatione de rebus, quae vinculo aut ramo Vinciuntur, dici non solet maxime autem hoc Senecae tropos sortiores reddendi studium ex his locis elucet, ubi singula pugnantium militum munera ad alias res transferuntur, veluti tela mittere, bellum canere, arma deponere si cum alii poetae de ventorum bellis tantum
loquantur cf. p. ), Seneca g. 477 eos tela mittentos induxit; pro bellum movendo idem dixit Thy 5b bellum canoro de ira. Ag. 228 sq. legimus quid terga vertis, uime, quid primo impetu deponis armar i. e. quid perterreris, quid trepidas haec igitur ex o militari
poeta desumpsit. odem modo a iuris scientia Verba mutuatus est, quae pro usitatis locutionibus poneret eoque fortiores redderet translationes. ita legimus ad 320 leges scribere ventis, tamquam eae leges in aere inscriptae in conspectu populi ponantur porro iuris consulti dicere solent aliquem heredem, tutorem scribere i. e. constituere , servo libertatem, alicui legatum l. e. decernere, constituere per iuris formulas . hoe vocabulo forensi Seneca significatione generali constituendi, praestituendi usus est H F. 190 scriptum proferre diem verbum transcribendi, quod tamquam sollemnis locutio do colonis est, qui in aliud oppidum deducuntur, Seneca solus translata significatione admisit Thy 13 Dissilia πιν Orale
63쪽
in quod malum transeribor alia verba ex variis hominum inter ipsos rationibus sumpta, quibus illo usus est, ut metaphorae Vis augeretur, hae sunt Ag. 718 sq. Verba custodire . . in ore inclusa tenere,
Tr. 540 imperaro de tauro dictum ivid. Met V 327 coli. VIII 882)gregis ducem illum nominaverat, Seneca imperium boum ei tribuit , Ag. 22 mentem pacificaro pro placando addo iam verba vel adiectiva, quae paullulum usitatam rationem excedunt locutio moras nectendi apud poetas et scriptores latinitatis argenteae in usu Versabatur, Seneca uno loco Med. 28 dixit moras serere mentem innectere legimus haed. 416, quod est amoris tamquam laqueis captare, usitatius in ea re verbum vinciendi erat fortunam influere Seneca solua admisit hy. 36, ceteri usurpant de eadem re verbum adfluendi volutare cum obiecto somnia coniunctum xcepto uno loco H F. 1083 nusquam invenitur adiectivum rigona ad animum translatum Phaed. 413, Thy 30 Seneca proprium est ceteri aut substantivum rigoris aut adiectivum rigidus ita usurpant nodosa verba apud Senecam Oed. 101 leguntur, quibus ambiguus et obscurus sensus inest, ceteri difficultatem cuiuslibet rei nodum dicunt. Oed 373 bos innupta dicitur simili imagino poetae vel scriptores rei rusticae saepe utuntur, adiectivum illud ad animalia translatum nusquam exhibent aliquot locis Seneca solus verba cum praepositionibus coniuncta eadem translata significatione usurpavit, qua antecedentes poetae verba quae nominamus simplicia,
veluti Med. 650 perarare pontum apud Vergilium, ut exemplum pro-1eram, legimus Aen. II 780 maris aequor arare. H F. 10 sq. Iuno, quae Herculem in furorem impellere Vult dicit acrior mentem oecoquat quam qui caminis ignis Aetnaeis furit usitatissimum est verbum coquendi ad animum translatum, verbum compositum Senecae proprium est sata proculcare, quod extat Phoen. 193 comparandum est cum Ovidiano illo Trist. V 8, 10 fata sede imposito aleare his igitur verbis cum praepositionibus compositis Seneca vim orationis augere atque amplificare studuit uno loco tropum ipsum pro imagine induxit cum enim Ovid. Met III 8 delphinum in aqua natantium motus cum choro vel saltatione comparaverit, ille g. 454 piscium coetum per metaphoram cho
Metaphoras etiam, quae in usu erant, interdum longius extendit quam usitata erat ratio singulariter haed. 1275 Theseus domum, quae et filii et uxoris morio duplicem ac gravissimam tamquam plagam acceperit, acerbam adpellat, cum apud ceteros haec vox tantummodo de rebus, quas dissicile perserre ac molestum est, diei soleat, de labore imperio morte alius similibus verbum errandi, in quo tum etiam, cum translata significatione ponitur, motus quidam auditur, Seneca singulariter usurpavit haed. 125 partes lacerat Hippolyti corporis, quae Dissilia πιν Orale
64쪽
consus a permixte in serculo iacent, errantes adpellans singularis quoque verbi errandi usus est his locis Thy 473 errat hie aliquis dolus i. e. versatur, subest, et similiter H F. 1193 his errat seelus. Do animi adfectibus Seneca rationem usitatam excedens verba incubandi et mergendi usurpavit haed. 99 incubat maestae dolor, 268 ineubat menti furor et Oed. 798 mersus timor, 24 mersus alte magnus Mundat dolor non minus singulariter dictum os Med. 02 incumbe in iras sanare significatione expiandi uno Soneca locoruF. 126 sanandum est scelus legitur, ceteri hoc verbum eadem ratione nusquam admiserunt quodsi haed. 10 legitur nemus alta eaeitur alno, adnotandum est hoc Verbum ab antecedentibus Romanorum poetis de iis rebus tantummodo usurpari, quae hominum manibus componuntur sed conferas quae do hac re p. 33 diximus denique addam ingerere significatione addendi solum a Seneca admissum esse Thy 731 scelus seeleri ingerit In metonymia luxurians illud Senecae ingenium clare conspicitur. etenim aut nova plane admisit exempla aut in usum recepta verbis inusitatis exornavit aut nominibus, quae alii poetae per metonymiam adhibent, paullum mutatam significationem subiecit iam habes exempla ab eo innovata subtilius consormatus est locus Thy 28 sq. ingesta orbitas in ora patris orbitas enim dicta est de liberorum corporibus, qua Thyesti a fratre adposita eum tamquam orbum reddiderunt Thy. 492 ido Thyostis liberi generis inuis indolas nominantur, quem locum Senecae imitator in componendo HO. 904 ante oculos habuisse videtur. inprimis verba ed. 869 sq. in Tartara ima, rector umbrarum, rape retro reversas generis ac stirpis vices, quibus Oedipus se ipsum designat, propriam Senecae artem eiusquo studium inusitatissima quaeque proserendi illustraro possunt peculiare etiam hoc eius est artificium, quo homines sua nomina adserentes inducit, ut animi vel mentis iacultates suas doctarent ita Ulixes r. 613 sq. dicit nunc advoca astus, anime, nunc
fraudes dolos, nune totum Ulizen, quo loco hic se ipsum tamquam insigne exemplar hominia dolosi pro ipsa calliditato nominat similiter compositus est locus hy. 937, ubi Thyestes dicit veterem eae animo mitte Thyesten hoc loco quoque te admoneam usus Senecae proprii atque saepissime ab eo repetiti, quo animalia, quae Hercules vicit, per metonymiam labores nominantur, quod ei laboris causa fuerint vide p. 39). ed. 349 ictus pro securi, qua boves caeduntur, positi sunt Med. 576 dona diris inlita a tinet artibus dirae artes intellegendae sunt
venena arte et carminibus incantatis composita ibid. 14 Malea lonyas navibus fleetens moras dicitur pro Malea flectens viam navibus, qua in re morae positae erant deinde adnotandum est libentissimo Senecam instrumenta aut pro re effecta aut pro hominibus, qui iis utuntur, per meto- Dissilia πιν Orale
65쪽
nymiam posuisse ita singulariter dixit habenas pro cursu hy. 841, frena pro auriga Ag. 40 post Senecam solus Valerius Flaeeus I bsimilo praebet exemplum, habenas dico pro equitibus , remos pro remigibus Med. 367 ad quod os Sil It VI 362. huc etiam pertinet sceptra
pro ego saepius iteratum H F. 502, Phoen. 584, ed. 691 Ag. 60 quod
eadem significatione usurpatum apud poetas Senecam antecedentes non invenitur denique adiungo laurus tamquam signum oraculum Apollinis repraesentantes Oed. 16. restat ut admoneam Senecam ad loca adtributa a dominia eorum petita adponere solere, volutior. 848 Pylou senilem dixit, quia Nestor aene eius urbis imperium obtinebat, et v. 857 Ithacam saaeis dolosis nocentem Ulixem spectans adpellavit. Metonymiam in usum receptam inusitatis verbis instruxisse Senecam demonstrare possumus iis exemplis, qua leguntur H F. 1195 quid illa puerili madens harundo leto tincta Lernae est nece pro sanguine enim caedes diei solet ab omnibus poetis, Vox necis autem uno tantummodo loco legitur apud Ovidium Art. II 714 , letum Seneca unus ita admisit eo maioris ponderis hic locus est atque aptissimus ad illustrandam novi proferendi cupiditatem, quia in uno eodemque versu duo
Ut in metaphora ita in metonymia Seneca saepius usitatis exemplis paullum mutatam significationem subiecit quodsi Tr. 374 solos pro vitae diebus ponuntur vel H F. 759 mensae pro conante, in talibus exemplis minus momenti inesse credam sed magis usum ab omnibus poetis receptum excedit substantivum ora pro certo effat dictum Tr. 358 es p. 36). hoc loco quoque adnotem saepius voces per metonymiam adhibitas cum verbis coniungi, quae tropum sortiorem reddant plaga pro vulnere est metonymia sermone poetico firmata, sed hae vox ita usurpata plerumque cum talibus coniungitur Verbis, quae ut ad vulnus portinent ita a propria significatione plagae non prorsus abhorrent
es p. 38 . contra si legimus Oed 141 ursis e plaga sanies profusa vel ibid. v. 346 lentus altas irrigat plagas cruor, multo gravior est metonymia. item cum Vergilius dicit Aen. VII 388 quo thalamum eripiat
Teucris taedasque moretur, thalamum hoc loco pro sponsa dictum esse statuendum est, sed locutio thalamum t. e. sponsam eripere magis in universum est pronuntiata idemque valet atquo caelibem aliquem reddere, impedire, quominus coniugio fruatur aliter res se habet haed. 1216, ubi Theseus dicit patuit ad caelum via, ut concremarem N olisae thalami vos hic thalamus corpus coniugis mortuae intellegendus est idem cadit in ed. 5b una a thalamos cremat pompa atque adsectatio, qua utitur Seneca, elucet quoque ex loco r. 987, ubi legimus arma Achillis pro Ulixe hoc loco enim metonymia illa, qua res pro possidente ponitur, usus est, ut Hectoris matrem armis Achillis Disiligo by Ooste
66쪽
opponere posset, quo simul occasi historiae fabularis scientiam ostentandi ei data erat. Ex synecdochae exemplis unum cum Senecae ratione supra illustrata, in tropis usu corroboratis aliquid mutandi, quo insigniores fiant, cohaeret, dico locum H F. 12 populea nostras arbor Gornet comas. nusquam enim apud ceteros poetas ad arboris nomen, quod pro ramo dicitur, adpellativum adpositum invenitur cetera quae Seneca admisit nova magis ortuita sunt quam consilio quodam prolata, veluti colus
pro lanato 668, nemus de arboris cacumine Tr. 543, idem de lignis usitatius enim est silva H F. 1216, latex pro sanguine Med. l0.
Iam res in eo est, ut paucis disputem de universa ratione, qua Seneca in tropis admittendis usus est qua in re primum adnotandum est eum exempla, quae poetarum usu recepta erant, iterantem modum sere excessisse conseras quae p. 50 sq. de capite et manu pro toto homine dictis scripsi eaque inprimis saepius repetita admisisse, quae rebus terrorem moventibus describendis inservirent ita solum vel tumulum libentissimo cruorem sitientia induxit os p. 20), aut mare solum flammas mugientia vel gementia secit os p. 22 et 24). deinde eas quae in prosa tantummodo usitatae erant oratione translationes in sermonem poeticum recepit, veluti adiectivum surdus ΗF. 576, quod apud architecturae scriptores tamquam verbum sollemne translato usurpatum idem Valebat ac sonum supprimens, deinde verbum amputandi
Med. 30 longa colloqui amputa , quod translata significatione in
prosa tantum oratione legitur Cicero Curtius Quintilianus verbum excutiendi significatione temptandi, examinandi usurpant Seneca idem verbum exhibe H F. 580 idque singulariter cum obiecto petaonali coniunctum: zcutere reos denique huc pertinet verbum proculcandi, quod translatum legimus Phoen. 193 et Suet Vesp. 5. Seneca quoque tropis, qui in ceterorum poetarum carminibus singulares sunt, usus est; nam quo quid minus usitatum erat, eo magis
ei placebat ita locutionem nebula puberis a Lucretio V 253 prolatamitoravit hoen. 396 eum Catullo, qui solus 66, 2 hunc tropum exhibet, capillos abscisos eas itis Guvias nominat Phaed. 1181 locutionem viridis sanguis Oed. 29 ex imitatione Soph. Trach. 1055 et M. Hec. 12 uλωρον αἱμα fluxisse supra diximus facinus, quod legimus hoen. 363 de capite enthei a matre avulso et Thy 662 de sceleris reliquiis dictum, uno loco vidiano et VII 423 comprobari potest de nec denique pro sanguine usurpata vide p. 61. Multa qua in Senecas tragoediis legimus in libris eius ad philosophiam spectantibus repetita esse vidimus hoc loco ea tantum colligam quae a Seneca solo admissa in utroque operum genere inveniuntur.
67쪽
ox talibus enim, dummodo id opus sit evincere tragoedum et philosophum unum eundemque hominem fuisse, graVissimum profecto argumentum capi potest verbum transcribendi legitur Thy 13 in quod malum transcribo et eadem translata signification Epist. I 4, 2 eum te in uiros philosophia transeripserit Senecam solum res humanas fato rotatas finxisse supra p. 58 adnotavimus idem sero legitur Quaest nat. ΙΙ 3b, 2 sic ordinem fati rerum aeterna series rotat Ag. 93 Seneca turrim vento vapulantem induxit, similiter Quaest. nat. VII, 6 dixit multa quae procul a mari fuerant subito eius aeressu vapulaverunt Thy 536 legimus influentis fortunae, pist. Li tantum bonum influere cum ceteri verbum excidendi ea vi, ut idem significet quod animo defici, absolute ponant, velut Ovidius Art. I 39, Seneca solus id cum dativo pronominis reflexivi coniunxit et Phaed. 90 quam bene ereideram mihi et de ira III 14, 1. denique duas locutiones adseram, quibus Seneca libentissime usus est, Thy 645 contumacem populum habet u letu, in libris ad philosophiam spectantibus de bon. II 29 4 quam nihil sit mortale non sub ictu nostro positum, de consol ad Marc. 9, tua innocentia sub ictu est, et Thy 430 sq. ur bonis tantis sinum subducit', quocum conserenda sunt sinum ara Epist. XVIIII 1 et sinum eaepedire do vita beata 23 5. Restat ut, quod iam alii demonstraverunt, paucis ostendam ex poetis posterioribus inprimis Statium Seneca tragoedias imitatum esse quae res haud mira nobis videbitur, si reputaverimus Statium Thebaide eandem materiam pertractavisse, quam Seneca hoenissis et Oedipode tragoediis explicavit quam ob rem has sabulas illum inprimis respexisse intellegitur quod his comprobabitur exemplis Oed. 948 sq. cf. Phoen. 169 Seneca edipum ea si causa oculos sibi offodientem induxit, ut se tamquam longa morte puniret non solum hanc rem Statius recepit, qui Theb. I, 4 dixit: Oedipodes longa animam sub morte tenebat, sed etiam unum ex tropis singularibus ad eam rem illustrandam a Seneca
inventis os p. b73, funus dico, de eadem roaheb I 77 usurpavit quod legimus Oed. 214 ambage eae do oraculis dictum Statius quoquo de La vaticinio adsumpsit Theb. IIII 45. Med. 392 legitur Mundat furor cf. ed. 24 Σεmdat dolor), similia habes apud Stat Theb. X609 Mundanti permisit erba furori et 166 erundant stimuli . . furor. cum Oed. 798 mersus timor et 24 mersus dolor velim conferas Stat. Silv. V 1, 201 mersumque in orde dolorem saevus alit, cum Med. 16 erigit poenas mare provocatum Stat Silv. II 7, 35 Baetim, Mantua, provocare noli mortem alicui incubare Seneca dicit Thy 401 Stat Theb. X 30 sq. similiter tali miseris deus aliger umbra incubat dividere de uno qui plura munera exequitur dictum extat Tr. 960 in tot oscula ...diridere matrem et Stat Thob. II 88 et partes pariter diuisus in omnes hos obit atque illos Med. 651 et Stat Theb. III 408 denique maris aqua Diyitiae by Ooste
68쪽
fons nominatur illo loco legimus perarate pontum fonte timendo, hoc Sol equos rutilamque lavabat Oceani sub fonte comam. His quae modo de Statio exposui addam pauca de Claudiano, qui poesim ea aetate iam corruptam ad vetera exemplaria revocavit is igitur praeter alios et Statium et Senecam imitando expressit ouius rei velim haec inspicias exempla mentem pacificare legitur Sen. g. 25, similiter translatam significationem hoc verbum habo apud Claudianum in Rufin II praos. 20 Pieriis aures paeificare modis. Sense Ag. 390 dixit Delus nunc in mari amxa respuit auras, ad quod conseras laud. de rapi Pros. I 148 sq. aput inde Pachyni respuit Ionias praetentis rupibus iras. HF. 163 legitur urbibus errant trepidi metus o Thy 965 sq. vagus intra terror oberrat similis os Claudiani in Rufin II 3 sq. locus: oberrat intra tecta timor sed hae sufficiant; non enim nostrum hoc loco esse puto, ut quomodo Claudianus Senecae sabulas imitatus sit accuratius inquiramus.
69쪽
Disaariationa phil. Vindob. V.
70쪽
Magna cum iam dudum esset controversia inter viros doctos docarmine, quod in Theocriteis est Vicesimum quintum, cum alteri a Theocrito id prosectum esse contenderent, alteri negarent, paucos ante annos Hillerus priore quam diximus sententia reiecta huius carminis atque illius, quod inter ea, quae vulgo Moscho adtribuuntur, quartum locum obtinet, eundem esse auctorem coniecit, hominem nobis quidem ignotum,so haud dubio Alexandrinae quae Vocatur aetati adsignandum quam
rom libelli, qui Betirllgo gur exigeschichio do griochischen Bukolikor' inseribitur prodiit is ipsi a MDCCCLXXXVIII p. 57-67 comprobaro studuit ad hanc igitur sententiam, qua mihi firmis argumentis destituta esse videtur, percensendam atque examinandam inprimis ea re commotus sum, quod probatam eam videram Susemihilo in hist liti. graec aet Alex. I 15 et nuperrimo L. Genthero, qui iis Hillorum secutus fusius do his poeniatis disputavit in lib. schol gymnasii Luckau-onsis anno DCCCLXXXX edito nam iuro dubitaveris, num re ora Hilleri sententia tantam habeat probabilitatem, quantam viris illis doctis habere visa est quam ob rem paucis praemissis denuo mihi in carmina illa accuratius inquirere liceat. A primum quidem meum esse censeo qua ante Hillorum a viris doctis de his poematis iudicia prolata sunt sub uno tamquam conspeetu
Proponere carmen Megara inscriptum ex quo tempore Moscho adtributum os ab A. Motherkio a. DLXV sempor Moschi est habitum. dubitavit sane de auctor Ahrensius Phil. XXXII 605 sqq. Theocrito
carmen adseripsit Hempotius in dissertatione Quaestiones Theocriteao'
inscripta, quae edita est iliae a. MDCCCLXXXI. carmen quod est
Quo loco has dixit sum qui armen XXV atqua oum qui armonisino ulla causa inter Moschi poemata rotatum, quod Megara dicitur hoc autem eodem modo quo
illud non intogrum est, sed carminis fragmentum composuit, veri simila est unum eundemquo hominam fuisso, poetam nobis ignotum aetatis Alexandrinae, quem utrumque armon o Herculis historia toproniptuni tinpors elum oliquissa a vero non abhorret 'b.