장음표시 사용
361쪽
318 DE INVENT. RERUM si sos babebant. Autores Caesar ct Tacitus.Quid crudillud idem omnes communiter barbari finitabant Z umani , qui semper mansuetudinis ct humanitatis glorium sibi vindicarant, nonne ijsdem sacris immaniores reperiunture Siquidem Saturnus in Latio eodem genere sacrifci' cultus est non quidem νι homo ad aram immolaretur, sed υti in uberim de ponte Miluis mitteretur, quod ex responso quonda factitatum, Varro autor est, cuius restonse xltimus versus erat: Et capita inferno O patri tras mittite lumen, id est, hominem. Verum id genus sacrifici postea ab Hercule est in malum,utpro veris hominibus. imagines ex scirpo iacerentur, scutsupra demonstrauiamus, quod in Histis Ouidius late docet. Fuit uel mos quo dam cum Italis alijs,tum Romanis,ubi res suas in periculo
versari cernerent, uouendi quaecunque proximo uere nata essent apud se animalia immolaturos a unde id versacrum dictum est.Liuius lib. 4. cad quartae: Versacrum fanumerat priore anno, id cum P Licinius potifex non esse recte factum renuntiasset, patres deintegro faciendum censu runt, ct videndum quod natura esset pecus inter Cal. Martias,etIdus Maias. Festus inter ea animadia, pueros etiam conuotos aisscribens: Sed cum crudele vidererer pueros ac puellas in ocetes interficere, pertinios in adliatam aetatem Nelabant, atque ita extra fines suos exigebant. Quod faene institutuU tametsi buseno parcebat sanguini, non eo tamen a crudelitate Nacuum erat: ecquid enim crudelius censeri debet, quam priuare homines innocentes patria, qua cunctis mortalibus charius est nihilἰ Ita facinus piria ter crudele ut pium, deorum causa edebatur. Philo,qiu
Phoenicum historiam scripsit, priscis moremfuisse tradit, ut in magnis periculis princeps dilectissisum ex liberis, ulciscenti iis moni quas redemptionis pumium traderet ,
362쪽
tIBER QUINTV s. 33' sic traditum m lice iugularet. 7θη erant praten obiit ti irati daemones multiiugibus hominum cri us, nili etiam mulieres prosio iure nuprandas e riseui. M e Gez and iae simulacrum Saturni religio
si e conratur, euius scierdos Tyrannus nomine, matronas eius iciuitatis quas ele isset , tamqua rex a Deo a ritas, noctu ad simulacrum ductabat, ibique Extinctis repente luminibus cum eis rem habebat . Sic Toran tuu communis adulter libidinem explebat Dei mentiatus persisnam . testis η snus libro . t i . Ecclesi Bisabinoriae . Item apud Nea amones . vii supra comm rauimus, cum de conjugis origine prodidimus, mos erat, uti sponsa prima noste cum segesis conuiuis coiret , dea Veneris Iratia. Caeterum si homines vel ιti sapientiores ab huiusinodi truculentissimis foedissimisque immolationibus paululum abstinuisent, quid praemi' consequerentur, imo quid noxae , quid me Iuppvcst fu bῖre cogerentur, onendamus. Dionysius Halicarnasy us in primo antiquitatum , ait Iouem O Apollinem , quoniam decima hominum non fuisset et 'immolata, magnas Italis cala nitates induxisse, usique eo vi nul lι fructus ad maturitate que permanerent, sed immaturi dolia dirent, fontes alis bibi non pusent, alijd ficerent , mulieres abortum facerent', hon ines o puecora pabsim varijs morbis perirent, donec decima retarita sit. Diodortis itidem testis est, Cartha iniens s , xt diximus , Saturno hi renas hoIlia1 Alims --l
re, o cim νἱcti essent ab Agat iocis reis Siculor' iratum sibi Deum putauisse , atque mi Olentius piaculum soluerent, ducentos nobilium lilios, exemplo Lare post homines natρs crudelissimo, es reipub. ηολ- edito,
363쪽
DrINvENT RERUM Mm edito, immo e . Eiusnodi feda facinora iam in se e in psal. 1 o s. praedicta sunt: Et immolauerant shos suos, ct filias suas daemoniis. Possem adducere plura tanti sceleris exempla, qua breuitasaei adio pi rerire libuit. Fallebant praeterea mortales eiusmodi mones amphibologiis, nodosis fluxiloquis regonsi id est, ita ambiguis , τι in arabas partes agi possem Unde HS . Talibus ex adyto dictis Cumaea sibylla
Horrendas canit ambages , antroq; remugit so Obscuris vera inuoluens.
lauale fuit illud opOstinis ad Drrbum Epiri regem is
, Possum: Aio te Aeacida Romanos vincere posseat ad Croesum Lydorym regem :Intrepidus si Croesus Halim transmiserit amnem - Imperium perdet magnum regnumq; superbum
ambo victi sunt, hic a cyro Persarum rege,sse apis, qui ex orachio Iesu criores fore sperauerant. Philippus Macedonum rex oraculo acceperat mortem sibi a qua drigis imminere: quare ct toto regno suo currus risuo .usiit, o studiosὰ νitabat locum in Boeotia, qui eo nomine ocabatur: At in capulo gladis quo eum Pausanias intemfecit , repert*'nt caelatae quadrigae . Daphidas subitu ab eisdem magictris νesponsum tulerat , fore νι ex equo is urbatus periret: comprehensus ab Malo rege , in qμe midia contumeliosὰ dixerat , eius Ussu e saxo, cui Eρ mi pomenerat praecipita:us est. Talia vana ct ludicraf forum deorum responsa innumerabilia existebant, quibὴ perpetuus iste hqstis generis buNani deludebat eos, a qu- , eua colebatur. A eos deos ta malesco: iam sicatimsuo
364쪽
ri ultores iugulaentes, de medio mortalium omni sustulit, ii se saluator noster sub ine sic ipse apud D. cap. I 2. inquit: Nuc princeps mundi huius e ciemi foras Siquidem diabolus ante id tempus, amplam habebat in homines potestatem. Conciderunt itaq; pG eius aduentum vetustatis tenebet, O que Duris tegebantur, diuina retexissententia. Kam dum in Aegopto cura Ioseph est matre fuit, eo temporis spatiosimulacra deorum, quos id temporis gens illastulta ct Omnium errorem mater coluit, sua ponte ce- .cidisse dicuntur. Post hec, imperante Hadriano,tum demu bl gentium pernitiosi nefaries sublate sunt immola- lano, tum Delphici Apollinis, tum Ammonis, aliorumq;
vanorum deorum oracula penitus muta extiterunt: nam, teste Cicer. lib. de diuinat. a. iam diu antefensimsilere coe perant, c,ut eius state, qui paulo ante cH R I s Τ I as et ventu vixit inerme conticerent. - tum deniq;potentia
demonum infracta iacuit: quod Torpi rius, uti Eusebius il dicit, Christiani nominis hostis, in libro quom aduersus re- li Onem nostram scripsit, hoc modo testatur: a b c Nero Mirantur, inquit, si tam multos annos peste riuitas vexe-j Aesculapius, ctal dijlonge absint ab ea r
uis consequi possumus,lisc verba issius sunt .cHRIs Tus ergo i Es v sdi's illis potentior est: ita demumsecutum, quod dominus spud Zachari prophetam,perdiu antea nuntiarat esse tutum dicens: Disperdam nomina ido
iorum de terra, o non memorabuntur ultra. Ecce m r sigionis argu ratum, ecce certum veritatis o elogium, ecce νniuerso hummo generi redditam liberi
iem,ac mundo fulgentissimum lumen: qus Vtinamgentes ,
tenebras paulatim relapsi: sunt, agno cerent, ne, ierpetuo aberrarent: non cessant enim oracula nostra, etia Dem
365쪽
sii DE INVENT. RERVM Deus nobi u,dum benea mus, semper. Daeme maci quos vocamus, si pusint, a nostris sacerdotibus nomine i E s vliberantur, daemones procia fugantur . suo etiam sacra aquae aspersu. Fuit iam olim Uus lustralis aquae, in Leuius consecrandasinam dominus,ueluti est in Num. cap. 8.prscepit Mose: Toste Levitas de medio filiorum Israci, ct purificabis eos iuxta hunc ritum et Aspergantur aqua luctrationis, ct radant omnes pilos carnis sua. Quosactum est, dit A lexander primus Romanus puntifex autorfuerit, huiusmodi lustralis aqua consecrametur , σ ad daemo' es gandos in templo domis seruaretur.
- i primus docuerit modum orandi, & cur in orien ena uersi oremus, ae unde mos concionandi, & de persecto concionandi modo , atq; quando eucharistia in- .stituta, deq; primo eius usu . C A P. a X.
l ximum est, ut vel de nostrarum c rimonium iratione dicamus qus non animalium cruorem, no thmnisu csdemsed Ἐγnceram fidem puram' me' sempossit. Et quia Deus ea potiissimum de causa, νtisupra exposumus, nos feci victat geniti Usu coleremus,arsit Chosostomus bo milia 23 in Mattk ait, bonis potire
mur aeternis, eaq; tantu precando postularemus,ideo
perflao orta modo initium faciemus. Duo sui, Iactan tio testificante , quae Deo a nobis ostierri debeant, don m sacrificium: donum in perpetuum , sacrificium ad tempus: de hoc paμlo post Donim est integritas animi : si enim Deus non videtur, iis rebus coli debet q on ridentur . cuiusmossunt uirtutes inii, iustitia , ad quam haud dubie , sicut ciceri de legib sospicatur, nos esse natos in
brare debemus. Summus igitur coleridi Dei risus en, ex
ore iusti hominis ad Deum dire ia laudatio: quae tamen ipsa τι most accepta , o mansuetudine o timore re pietate
366쪽
braei, prout non uno in loco supra demo1 rauimur, di tarunt, atq; νt nos illud ipsum faceremus,Saluator noster c HRisTus primus ii sit , dicens: Estote ergo persee ai, quemadmodum o pater Nester coelestis peδectus est ' Et inde subiungit: Tu autem cum oras, intra in cubiculum' tuum,inclauso ostio tuo, Ora patrem tuum qui est in oc- culto, pater tuus qui ridet in occulto,reddet tibi. Orata res vero nolite multum loqui, sicuit ethnici faciunt, putant: enim quod multiloquio suo exaudiantur. Et subdis: Sic erago vos orate: Pater noster,qui es in caelis, sanctificetur nox men tuum. Adueniat regnum tutim. Fiat Nolmatas tuas cui in coelo in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Et remitte nobis debita nostra, sicut oe nos mittimus debitoribus nostris. Et ne nos inducas in rem. iationem,sed libera nos a malo. Amen. Hac ex Euangeliam Matthaeo, apud quem Hiero . non quotidianum, se- cundu priani sententiam ,sed super, stantiarem p iam legit. Contra Cyprianus legit non dimitte ,sed ro si i mitte nobis debita no tra, sicut nos remittimus. Et h admonui, ut Otranq; lectionem intelligas haud quaquam i ex a Fentioribus esse. coprianus in expositione eius domu nicae precationis non iniuria quo am admonet, qui plus filo fere quam oporteat videri volentes,hanc Ni vulgarem et o ctis commimie minus Uurpant, qui inquit :aus ei, impo magis spiritalis esse oratio, quam quae a C H R I s To
nobis . a est ea quo nobis ct Spiritussanctus missis es ' magis apud patrem precatio, quam quae aflis ,
qui es veritas, de eius ore prolata est'ut aliter orare quam ii docuit, non ignorantia sola sit, ed culpa:quando ipsep fuerit, es dixerit: viscitis mandatum Dei, ut traditioia ws saluatis. Oremus itas Irasres dilectis musicut
367쪽
c A R i s T v s ipse apud Ioannem docet, dicens: Spiritus. mes D us, eos qui adorant eu spiritu ac veritate oportet adorare. cyprianus item secreto orandMm esse ex prs- icepto dominico demonstrat, quia Deus non νocis, sed com fidis auditor est: nec admonendus es clamoribus ,qui cogita-
ones videt. Hoc planum fit exemplo Anns ,πt in gnorum est,que loquebatur in cordes o, O tibia eius m xebantur, vox eius non audiebatur, ct exaudiuit ea dominus. In psalmis quoq; legimus: Dicite in eordibu re rifris, instratis vest is, tra pungimini. Hieren ias itidem admouens, ait: Ius ' tibi debet adorari Deus. rerum τι rationem cum Deo habere possemus , quoties ipsam dominicam precem cum angelica salutatione rectitaremus, Hi modus orandi postremo inuentus, per calca los, vi ita dicam igneos tuos vulgus modosra las, ri
do pater nostros a Nestat. I umero quinquagintaquissita ordine distinguuntur, ut pes denos , singuli maiuscul
Gigantur silo , sunt enim perforati, in quot hi sunt, ties dominicam precem, quot illi , roties angelicam
tutationem ter numerum ineundo recitent, terque syni
boluon breuius inferant. Et id ripars virginis alter nnuncupant. Eius rei auto e tur Petrus eremita , homo Gallus, ciuis Ambianensis , qui abhinc annos c c c c x x x.
hoc est, circiter annum Dilutis hum ae Dixta sanctita esto fuit , egitq; cum Vrbano Idmauo pontifice, ut be satieuma nostris sumptum fuerit, quo Hiemsolyma re' hcepta sunt. Hodie tantus honor elusemodi calo iis accesse , ut non modo ex ligno, succino, ct coractio sed ex auro a Psentoq; fiant,sintq; mulieribus instar ornamenti. . Mose preterea Ni in orando ac salutando Deo, quis in orient ψ .sem conuerta r. Vrru niae apii prisios seruaba e te V
368쪽
cente Apulato insecundo: Tunc in orientem o uersus vel incrementa stolis Augusti tacitus imprecatus, ctc. Quia proprium es veri oratoris exosica religione , quoniamen A i s et v s filiat iustitiae. teriis diuus Hiso .m chielem. Celerum apud Hebraeos hoc fieri non licebat, quibus praecepit Dominus per Mosen in Deuteron imis, nequaquam more aliarum gentium contra Orien temtaed quoquoverfrem intuentes contra templum, Deum orarent, ne Hileroisur solem, uti factitabant idolor eoores,colere. Idem Hieronymus testis. Vnde Danielem apud Babsonios ad eum modum orasse legimss. Item cum apud Marcum cap. x r. legamus: Et cum fleteritis orantes, remittite, oec. Udetur peccantium quoque moris frisse,ψstando orarent, quia qui stat, diligentius animum interiit in rem, qham egit. Idem Suuator iussit, vi praecepta legis divina a Deo per Mosin popillo Hebraico di ιs,a nobis itidem seruarentur,ctim inquit: Si vis ad vitam ingredi, serua mandata: quoram capita haec sunt Unum Deum colito. uilius animalis Ussim colito. Per Dei nomen haud frustra deierabis. FeIios dies pie rite celsbrato.Parentes να rare. Hominem ne occideris. ueri fuge. Furium non feceris. PQ salienum concupiueris.' ec sim dixeris totimonium.Hac igitur fuit praedicationis materia, unde es cocionandi mos natus. Moses enim postea primus habita concione populum de eis odin ceptis, ct Ne Dei docuit, eumq: per haec ad bene beates viventam instituta. Ioannes Baptissa exin in desertis I usae locis com attis est,contionatus O Saluator noster, elusiq; muneris obeundinetegotium apostolis mandauit, dicens: Ite in mundum uniuersum, praediciae eua e-lium omni creatura. Sed tam modum ipsum concion-c quam brevis Am ponia f. conciovator qui ea δε-
369쪽
DE INVENT. R TRVM. recet, que ad religionem pertinent, qui debet dorando nam uidum tenere , per quem sermone , voce, O gestu audit nivem facilius infruas, est idem, atque orator causarum fi vensilio, a quo artem dicendi mutuetuis necesse est, si ve
hi recte ac ornate dicere. In contionata re itaque nostra aeoportet esse elocutionem , memoriam, o pronunciati arnem. Elocutio, est accommodatio verborum idoneorum, ait ad inuentionem. Memoria firma animi verborum ac re
ram dispositionis pereeptio. Pronunciatio vera, vocis ct m vultus gestusque moderatio. contionator 'praeparatus M
primum omnium debet inuenire, hoc est, excogitare res diveras vel verisimiles. Quae quidem inuentio in plures db iiniditur partes: in exordium, narrationem, diuisionem, hconfirmationem, conclusonem, ct confutationem. ορο dium, est principium orationis, per quod animus audit aris apparatur ad audiendum. Narratio, per quam expο-nitur res, de qua est dicendum, ut auditor stat beneA
ius, docilis, atque attentus. Diuiso me dispositio, est dia disributio ac rerum ordo, qui demonstrat,quid quibusq; υ- hicis sit collocandum. Et in partes duas tresue adsum vi dives ipsa diuiditur. An ita ex ordine, oratio bos duos νου ultres habet locos, ad quos eundo contendat ,seq; recipiat, i. qua in cursi- cocitata, sine bis nusquam consissere pote- rit, ct ob id tam saepe in medio cursu turbabitur, quam a
duoris animus continenter implicabitur, nec memoria r limbit quae audieris. Quapropter cocionator eiusmodipartitione facere debet, ut nullo fere negotio reminisci queat, quoto quodque loco posuerit: atque idem etiam faciet a ditor, quisuo loco expectabit,quodscire cupit. Confirm rio, est probatio argumenti, id est, materiae Nel rei tracta- tae, cum asseveratione. Conclusio, cum breuiter colligitur, i, repetiturq; quibus de rebus verba facta sint, quo auditor,
370쪽
s memoria mandauerit, ad idem quod ipsi menetineri re ducatur. Atqui cauendum, ne conclusio ab exordio aut a . narratione re elatur, quod extra propositum foret: icti co initium enumerationis Fepetitioni v i ii modi adi iasmnefaciendum est. Item velistud es curandum, ut in partitione nihil omittatur, quod ad rem attineat, neque qui quam redundet: redundabit autem,si quid ponatur in Maparte, quod in aliasit comprehensium. Si, exempli causa, ponas sic: Primum dicam de origine matrimonis, deinde autore ipsius matrimonis. Vide, imposterior paro peruacanea est,quia conuinetur in juperiore: nam ille qui primus matrimonim instituit, eius rei autor fuit. M itisdem vitiosas proponas sic: DemonLIrabo me hoc non δε- cisse, demonstrabo me ηon potuisse ,se Noluilli . hoc pro- bato,illud alterum vacat. Igitur partitio debet esse clara , is aperta, breuis,nullis fulta inuolucris, aut verbis superitite eis. 'yrsumsi de veritate religionis contra sereticos agas, O diuidas varios eorum errores in partes, tum par implicaria erit: quare diuidendo genera es ta tum compleciti oportebit. Confutatio, es locorum confra-
riorum dissolutio, qua nostri theologi in suggestis sermo-
u . cinando no unqliam πtuntur,magis ad ostentatisnem do-
i , qua ad Hilitatem veritatis, quitate quid spe dedita opera in disceptationem quaestionemq; vocarit,mrum Deus t causa peccari nec ner o contrarium quod est veritat tantis primo corroborant acit extis,tamq; neruose obligant, Ni non infundere in aures auditorum modo, sed
- in animis videantur inscribere, qui nost non facile dispoiane repossuntia tantu abes, ut Hiiest tales habere qugi, stiones, qhibus rudioris ingenis homines saepius in errorem is ira mur, in eoq; νemantur diu. Post hc concionatori ira Fui Hi pronunciatio, quam γραι figurara, σδε corporis