장음표시 사용
181쪽
t 8 De m uir o mentis quam ostenderit I. 345. r ino icta demonstratione constat . inquit Gravesandus ca) . non mentem in corpus . neque hoc in illam agere . tit corpus in corpus agiι ; Sed mihi non vi detur . inde concludi Possa . omnem influxum es e imposεibilem . Et re quidem vera si spiritus.licet penetrabilis ac simplicissimus movet corpora g. 545. . quin eadem maleriali obvioque contactu atque impulsu assiciat; cur . quaeso . Non poterit corpud ita animam assic pro . ut ipsam ad suas eliciendas sensationea vere Prqprieque determinet y Dum anima
virtute sua a quam Ioc - motivam voeant , movet corpus . dicendum videtur . quod animae vires agant in vires eorporis ineque enim alius concipituri modus . quo naturales creatae res in se invicem operentur . Itaque vires corporis afficiuntur ah animae viribus. Sed cur . amabo, non versa vice I Nam priis imum illud videtur haberi non posse . ni i velut conflictus qui
dam . nobis certe impervius , inter utriusque IA udatae substantiae vires supponatur . ab eo Sane diversus , quem duo corpora in se mutuo exercent . Sicuti igitur animae vires agunt in vires corpori S .ila etiam Lo Poris vire agere poterunt in
55έ. Ad a. In systemate influxus physici yelut duplex per
eeptionum caussa adsignatur incieris nempe . hoc est . anima . et Occ 4iqnalis . quae es . ctio cerebri aeu motus . qui animai vim ad . percipiendum determinat. Quare integer et immediatus virium corporia essectus esset Solus motus , sicut Pepaeptio esset integer atque immediatus effectus vis animae. Non ita qua egectus integer pIenam sui caussam exsuper ret. At inquis . vires corporis animam per motum ad Percipiendum determinant . quae quidem determinatio est quid plus quam purus motus. Ita Sit; quid tum 7 In hae hypothesi integer virium ςorporis p fructus etiam laudatam determinationem complecteretur . atque ideo effectus ille Plenam sui ea ussam non exceder.et . Si dixerit Bulfingerus corporis vires nihil aliud in nobis producere quam motum , seu animam sta percipiendum non determinare ; respondebunt Iti fluxionis tae .
ipsum adserere . quod in quaestione Versatur : quaeritur nam que . an Corpus per vires auas Rc motum vim animae determinare ad percipiendum Poββit . nec . ne. t. .
182쪽
et eorporis commereio 79355. Ad 3. Si asserit Vern ejus . nostrum animum eo sensu neque nervcra . neque substant Iam cere heli ejusque adsecticines videre aut sentire . ut ab ipsis non assciatur ; illud ipsum issereret quod est in quaestione . quodque probandum eidem superesset . Sin autem quatenus o nimus partes illas non immediate eo gnoseit . lubentissime dabunt Influxio An istae . Sed mon inde sequitur terebri addictiones animuid ipsum non tu aro . ut objectum externum pereissat; imo vero juvant quam maxime ea ipsa 'de caussar . quod immedia id Non eo gnos earetur . Bem thiam e holvamus. Auphitis: in qortirita de Iala ad cerebrum impressione assicitur ; sed eam 'nom uti motionem'aul urietionem cerebri percipit . benu' vero tanquam obieeti externi signum at itie imaginaem . NUn , tinua Iiiii motionem emthbris aut age et ionem di se est y Emim in ejus eoti, templatione mens ipsa defigeretur . neqciesroitide ad te, ternas se se cori vhr eret , platiε aliter ae statutum a Deo 'suis 3 eo 'enim fine externos sensuy'hohil ἡ cessit . 'o essent vel ni Ednεii , qui mentem ipsam exesistent ad reruta quae extra eo Mem sensus vine I eogniti ueclevi' 'Mens igitu ita 'ameta sinitur ad eas res pηρο illud signtim γεpraesentaria se se eon Hertit se noli aliter ses , inquit Sioreheuau c ne si quis rem majostis momenti mihi muneire grisse ex. fioni em Pipnitate ebnspieu fim : quo ea su nδη tam ad oera δα ntinctanem ahe loqueri Re modum . min sta' ad ' Utss' oestia ιiam , EItaque' similia attendo quam arieδ fotam attentionem in γε- muric meam et nverto . Ceterum peti insis a Ve Anejo , nurn Mus animus videat aut sentiat eaussari , nempe Deum . us ipse quidem putat , a quo adfinitar nntieer- Ergo in aee eumdem nequit . aut daedre ad Tegere . ut
lies audierit olgahub, mn sienm II vel etiam parallelepipedadigitis ah nitat : in unquam ' limen divinabit . - 'datum pyra .leIepide dum sonum gravem aut acutum aut medium excitet.
183쪽
aso ne muttio mentis 35 . Sed frustra r quis enim latissimum quoad rem nostram discrimen non animadvertai r Impressio ad cerebrum delata es, naturale objecti externi signum seu imago . inter quam Proinde et de eodem objecto perceptionem necessaria inter-ς edit connexio At cujusvis linguae characterea sunt signa pxbitraria Log. f. 96. . unde iΙlorum significalio nobis non pusial . nisi ab Rliis doceamur .. Arbitrarium iquoque est . quod organum musicum ita construetum sit . ut unum Potius . quam aliud ejusdem.Paryllelepipq dum datum fionu u reddat . Tum eqeeus non videt . quale ill ud ait , quod unam Potiusquam aliam red dat vocem ; verbo . ipsi cle est impressio . cujus ope in hujus rei eognitionem deveniat; quae tam eu non dς est in nostra hypothesi, in qua supponimus . impressionem; n externis sensibuρ factam ad cerebrum usque atque ad animanam delatam. sui se . b58. Ad ι. Motussi illum nostri porporis aensibilem univer-f.m ppellamus. . qui alicujus . sensationis . quRς cumque sit isaussu est ac dicitur . Unde motus a luce in .retina oculi im-PTeSSus . tque ad terebrum propagatus est Plane. sensibilis FRm aptus sj ii visio i lian)ma excitetur 4it Vernejus inclum auribit . imaginem Teli me non, Exeilare lensibι iam motum in nervis opticis . eo quod liis idem motus .nqque in peRlo . neque in serebro sentiatur . ruiasse videiur . eum dRI laxat motum esse ae dici. Posse sensibilem . qui dulorsan aut volup- atem Per sensum . ac tua in nobis creat; quod e3 falsum est.., ut mox cli imus . et ad rem praesentem non . Per inet . Si quidem et i asu concesso . quod no' nisi postremus hic motus ait sensibilis; probandum ipsi adhuc superost.. priorem illum
motum non Suffcere . ut a spei at . animum . eumdemque ad Pro dueendam visionem determinet ε. -i
559. Ad s. Ex quo cerebrum leges . quibus adfici debet
.vim RS . prorsus Uno rel. et non equidem sequitur . hRud Pras fias animum ipsum adficere ; neque enim ReceSsaria psi c.
gnitio . ut caussa secunda universim operetur f. 548. T . Item quaen m est r Pugnantia , quod cerebrum animam ad perci Piendum cogat , seu Polius quod i anima ad praes3ntiam im Pressionis in cerebro velut depictae necessario percipiat l. Nonne ad presentiam objecti honi neeessario quandoque vult. uti in pueris usu liberi albitrii adhue destitutis evenire com-Pertissimum est y At inquii . cerebrum est nescium . Quiarum vero ' Ignorantia sicuti nihil obstat . quominus cerebrum
184쪽
et comorrs commergio 38 agat in animam . ita etiam ne obstat quidem . quominus idem cerebrum ipsam ad sentiendum eo gat . Suhdit ; est quoquo iners . ita pro elo 3 sed lamen potest motum aliunde re ei Pere . receptumque aliis p.rtihus communicare . . Quod si demum Vern ejus assereret . eerebrum non posse animam Per hunc motum adficere . assereret illud ipsum . quod est mquaeatione , quodque momentis ostendera . non verbis tantum assirmare deberet. 56o. MADI. Praeter ea plura . quae eommemoravimus . Ad versariorum argumenta. alia bene multa prae ceteria congessit Malebranehius . quarum pleraque eo speetant . ut vim Omnem etiam mere activam adimant eo porthu, ; reliqua vero ut o tendant, o in mentis nostra non inesse vim eudendi
sibi/ ideas ei qua quidem super re Pu ullo, in serius disputabimus I. ι 6. et seqq. γ . Coronidis to eo dicimus . omnia , qua
hae tenus exposuimus , de corpori, animaeque commercio systemata esse P Iane incerta e modus . inquit Augustinus a ὸ quo eo orutis adhaerent viritusi est an miaia fune . omniano mirus est ἰ nee comprediundi ab homina potest .: Ex die tia fastile quisque sibi persuadebit : nos aliis, terriis praetulissosystema inuuxus physi et . utiqae minus rigide usurpatum . Pro- Reto omni . quo Potuimus , studio animique contentione In fluxionistarum caussam egimus k dolendimusque . Sed tamen judicium cohi hemus . Praesertim i eum quidam in nobis insit aerupulus quoad vim agendi sie uti aIiorum . ita et nostri eorporis p quem in i Physica' genestati . si diis Plae uerit. saltem velut problema exponere in animo est I. 55r. et aeqq. .
Te saeuitatibus . et ametionibus Mentis humanae .
56t. Praecipuae mentis humuna a saeuitates seu i Potentin sunt intellaetus ed Ooluntas . inter quas nonnisi formalis . ut plaeet. Seotiatis . intercedit distinctio . Memoria . quae in ca Lib. dit . de Cloil. Dei caP. Io. n. I.
185쪽
82 . Da sematione . ter saeuitates mentis nostrae vulgo numeratur . ad intelle e tum Perlinei . uti ex iis , quae de eadem dicemus iiPostea . manifeste constabit. . Nihilo tamen minus de ipsa quoque seorsum raelabimus . Hanc itaque Psychologiae partem tribus absol elisu, capitibus . itu quorum primo de intellectu ; de memoria in alterio ; in postrem. denique de Moluntate . His de ce teris aliis ejusdem . mentia assectionibua addendum non nihil
562. Def. I tilalIeeltis illa est mentis nostra elivis Poto ita aeu facultas . quampercipit ,1 iudicat. . ratiocinatur. .ine lena quersuas G, qu se adi Verum cognoscendum Pertinent p edit opes,
565. Sehol. Ita, quidam Veteres .. Significationem,minus laritam nomini indelleo us ad iudieant nonnulli recentiores . nem-Pe ipsi h non est. nisi sacu Itas animi . qua .. Kea id Mincta G suos it . 1 Duplicem intellectum tia Uentem et seacientem . quori una unus ab Altero velu . vel ini re seu substantia in gubriatas lia distingueret ar . commenti sunt Arabes.. ἔ. 259. qiabus S Item aliqua ex partei . adhaeserunt Seholastici. . Sediat de his posLea: I. 46o. . Idemi planei intelloclus i. quiseu ri Sensibilia cbieeta ope ogganorum sensorionum Percipii . eoΝxumquo phantas mala in dere tiro velut de piata. uerum advertit . varieque eo putat se jungit, augeti minest dicitur inferiσr s Para vero Sypenior ιra quatenus .eiren res Sera Sinus impervias . vel saltem sub ea ratione inspectas . qua nequeunt sensus assicere . ipse idem vers tur. Ad priorem spectant Senaatio et imaginatio a ad posteriorem intellectio , quae est multiplex, nempe attentia . .eσα mytatio . abstracti ά re- sexto 3 co aratio . acramen . Profunditas . ingenium . sag citaa solidi vis et ratio u Nillimus sensum intimum seu con Scien iam . . t ut ii judiatum .iratiocinationem .,v.el etiam . . m. io . mettodiam, de quibus saliso accurate in Logi ea. 3 '
186쪽
el imaginatione . 38 Ireas percipit seu cognoscit. Potantia . qua animallensatione inti sti eii , facultas sentiendi adpellatur es , . 1565. Sehol. Sienti organa sensoria sive Sensua , , ita etiam Sensationes Runt quinqua . taclio . Misis , auditio , odoratio . et gustatio . . Auctor operis de natura . quem: quidam esse Alumbertum putant , sextum addidit sensum . nempe en SO rium moralitatis actionis . At plane inconsulto i moralitas .nim . seu actionis honestas aut turpitudo eum non sit nisi ipsius actionis eum moruin regulis convenientia vel discrepantia ; non aentitur profecto . sed una intellectione perci Pitur . Porro sensatio vel ingrata est . et appellatur dolor sen
566. Ad sensationem requiruntur . I. organa sensoriar 2. objecta . quae organa illa impellant seu moveant i 5. de muni harum motionum ad cerebrum vel ad eam cerebri Pariem . ubi animus residet . . propagatio . Haec tum ex dictis . tum etiam ex jugi experientia compertissima sunt . Hinc pro objectorum organorum . et agitatis num sive motionum varietate Variae quo qua sunt sensationes . earumque vivi dila S , Perspicuitas , dia tinctio . totaque ipsarum sensationum theoria explicari quam facile potest . Observandum tamen . quod mens tantum et eo modo sentit, quantum et quo modo mo iiones ad ipsam delata1 advertit . . t i ia: 67. Def. a, maginatio est actio illa , qua mens nostr ab entia objesta velut praesentia percipit . aut etiam cognitione varie copulat vel seiungit , auget veI minuit . Hujus actionia potentia dicitur saetitias imaginandi is vis imagina tris . Mirtus P ntastica. Phanta ia a r568. Sehol. in theoria operationum nostrarum sere principem tensi 10cum imaginatio i ea enim sublato . nulla omnino esset mem Bria . somnia nulla . nulla denique tot illa inventa . quae sueti 1 vi architectis , pietoribusqua in deliciis sunt . Non eriti igitur abs rerea isdem enucleatius, exposui se . Dum rerum sensibilium perceptiones .fiunt . certa quaedam Phantasma Rseu Vestigia . qualis eumque demum sint . in sensorio communi , uoc est . in cerebro veluti in se ulpuntur . sta diversimo- de .. ibique plus minus perseverant pro diversis objectonum
in sensus impreMionibus . ipsorum,sensuum constitutione . Cex ri struet una ac temperamento . unius ejusdemque ses tio is frequentia , apparatu . assectione . vivacitate . diutus , nitate , Di iligod by GO le
187쪽
1843 ne sensatione itate , vel et ara proximiori vel remotiori tempore . quo Imaressa suerunt . atque hisee similibus . Ab his quoque pen det major vel minor saei litas . qua iterum excitantur . tum perspieuitas . ordo , distinetio . cetera . Hi ne imaginatio non in omnibus est aequalis . Mirus quidam riter phantasmata intercedit nexus . atque ita conso ei antur . ui excitato uno vel
simili . alia quoque vel similia excitentur . Haec stabilis phantasmatum . proindeque etiam id earum reeursio diei solet lex imaginationis . sive consociationis ideariam . 569. Porro phantasmata excitari rursus possunt . I. Per 1olam internam spirituum animalium sive nervulorum agitae-ationem . uti in somniis, a. per aliquam impressionem ex- ernam , cujus eaussa vel eamdem ipsa vel alia Phantasmata, b eonsociationem vel similitudinem iterum velut reviviscunt uti si audito etiam solo Romae nomi e e russus menti recurant . quae in Urbe illa alias perspeximus e S. 'demum peri herum voluntatis nutum . His itaque modi, imaginatio peris fici atque esse in nobis potest . 5 o. Si fieret . ut verum phantasma Non totum exo itetur . velut quod exhiberet hominis eorpus . sed sine mani hiis aepedibus ; vel una pars unius phantasmatis elim alterius diver-ε phantasmatis parte eomungatur'. sicuti quod repraesenta-'ret tentaurum 3 vel denique ex duobus perfectis phantasma tibus unum tantum Phantasmn emergat. uti si conciperes equum ex cujus dorso homo tanquam naturaIis ejusdem Pars exurgeret; sacultas , qua hare praestamus . dieitur saeuitas Ῥα-gendi . actio antem fetio'. phantus tria demum phantasma fetum yel etiam Agmentum . Idem dicendum'. si vel o 'do partium . Veluti quum arbor concipitur radicibus . in altum av- aurgere . vel locus aut alia objecti adiuncta' mutentur . uti si fingeres delphinum in VIois'. mediis in sitietibus aprum'. ' i5 i. Non erit abs re quaedam hoo loci 8ubneetere . quae
quam maxime ut uia esse videntur . ut immaginatione uti oP- Portune valeamus. I. Sensatio est . cetois paribus , imaginatione vividior . Illa enim pendet a motione . quae . Praetenti objeeto organa sensoria actu pulsante fit a quae quidem notio esse solet. vehementior ea motione . quae a sola intersa spirituum animalium concursione proeedit . Ceteris . in- uam . paribus et fit enim quandoque . ut animales. spiritus . nova veluti accedente et concitante caussa V vel eodem m -
188쪽
et imagina tione . t 85do . quo Per objectum praeseus . vel etiam Paullo vehemenintius ad motum concitentur . u. Imaginatio vividior minus vividam retundit . non secus ne sensationem minus vividam vividior sensatio . Illa enim eum clarior sit . attentionem mentis atque advertentiam vehementius in se eonvertit . Iam vero quo allentio in rem aliquam est major . 'eo etiam minor ipsa est in rem aliam .
quae menti simul obversatur . Mens itaque a vividiori imaginatione veluti abrepta . minus vividam veI nullo prorsus modo advertit . vel tantum persu torie , atque ideo haec Posterior retundi debet ac veluti hebetari. 5. Si imaginatio vividior fuerit . quam impressio actu ingensibus facta . vel nulla omnino sensatio sit in anima . vel saltem remissior paullo est atque imbecillior . quam eSset . si imaginatio non foret tam vivida . Palet ex dictis n. a. . Nine facile intelligitur . quam ob eaussam in somniis veIetiam quandoque in deliri is objeeta absentia nobis exhibeamus tanquam si eadem oculis reipsa extra nos conspiceremus . Nimirum sive ob somnum sive ob imaginationem vel sensa tiones Plane cessant . vel saltem admodum imbecilles sunt ;quo quidem fit . ut .mens non distinguat statum imaginationis a sensationis statu . sed utrumque simul confundat . Itaque imaginationis status perinde est ac flatus sensationis . Adsensatio exhibet obieeta reapse praesentia . Ergo etiam Pecimaginationem ; quae habetur sive tu somniis sive in deliri is . obieela absentia in phantasmalibus percepta . veluti si praesentia essent atque extra nos Posita . nobis repraesentamus . 4. Si plurium rerum imaginationes menti occurrant . earum unaquaeque est ininus vivida . Hoe etiam dicas velim . si mens et ab imaginatione et a sensationibus eodem tem pore assiciatur u Quo te im animus in plura distrahitur . eo etiam est minor ad singula ejusdem attentio . Hinc ata
somniis imaginatio esse sol si vividior . quam in vigilia . si Cetera si ut paria r in hac enim plures ae plures fiunt et vigent sensationes. Hine etiam ut aliquid imaginemur vividius distinctiusque oportet . mentem ab aliis sive imaginationibus sive sensationibus avocare .
189쪽
i86 De attentione. eontemplatione .
De si Hentione . contemst latione . abstractione . reflexione . . , comParation. . acumine . Profunditate , ingenio . . aagacitate , εoliditate . eι ratione . .eju que u Eu .. 3'2. Def. I. Attentio est mentis nostrae /d alicujus objecti cognitionem applicatio Re velut defixi. . . . 573, Schol. Per attentionem res clarius vividiusque cognoscimus i mena enim per ipsam veluti omnes suas vires Oolligit . easque in obieeti oognitique insumit. Tantum igitur necessaria est attentio . quantum est necesse . ut clara rerum ideas no his comparemus . Usu a squiritur . et abstractione . de qua postea . Non eadem est in omnibus . In pueris esse
Solet perfunctoria atque imbaciluis . Tani suit illa Petri de Non intiori . ut musicit in trumentis personantibus . tum curritante et Patrem interpellante parvulo filio . etiam dissiciliora problemata solveret ca . tum illa Archimedis . ut geometricis suis meditationibus defixus ne minimum quidem adverteret . Romano a Urham suam capere . Cum finita sit squo ad Plura eodem tempore dirigitur , , eo. quoque mino P est ad angula ι unde vulgatissimum illud i pluribus intentus . minor est ad singula 5enaus . 5 74. Def. u. t Contemρ latio est attentio ipsa . ded quae Paullo vividior fuerit ae diuturnior . 375. Def. 5. abstractis est avo ea Lio attentionis ab aliis rebus . ut res alia attentius Perspiciatur ; unde Pur i Psam qu si res a re . et qualitas a qualitate seiungitur 4. 5 6. Schol. Si quia templum .ingressus: velit picturam aliquam elatius distinctiusque dignoscere. oportet. ut attentionem sua in ah alii omnibus . qu e in templo illo εunt , omniv
57 . Des . . Reylexio est attentionia ad diversa obiecta . Vel
ad diversas eiusdem objecti partes . earumque ordinem . et nexum dilectio . lia pro secio, dum mens nostra ouas m et Perceptiones intelligit . tum ea . quae in ipsia hunt vel in objectis per ipsas repraesentatia . resectere dicitur . 578. Def. s. Comparatio est actio illa . qua attentionem ab α vis . reg. aae an. 37 9. Diqitigod by Cooste
190쪽
do . auti eodem tempore res plures contemplando . relutiones . quas ideae illae vel res. inter se habent , , dignos ei mus . Quare comparatio a reflexione dependet 4 . . 579. Def. 6. Aetimen est actio a qua animus facile ne Proin pto mulla in uno eodemque objecto discernit . .
58o. Def. . Profunditae hsi illa actio . qua mens ideam penitus velut introspiciendo ι eius notas in simplicio es re. solvit . Quare nihil aliud e se videtur . quam ipsum,acumen quod ab objecto ad ejus notas , et ad notas uolarum ulieri u
58t. Def. 8. ingenium eth aelio . qua animus rerum sim ἱ-litudines et aequalitates saetio prompte distincteque Percipi ι .58 a Schol. Multiplex est ingenium 1 sublime . Oi νimilitudines ei aequali lates leton dilas . vulgique intelligentiam excee dentes percipiat; pvlgare , si non dignoscηι ni i phvips au
dicique etiam . ut et gustus ingenii ι g,llieu gen to , quoties relationes nobilissimas maximeque delectabi ira assequatur stellae . si saei te illas sibi eo inparet ; ιs idtini . at re/lem poratum uexum atque ordinem ex in uiua ipsarum relatinust detrdueat ; Penet an ε . ai ad ultima , ut ita dicam . relationum elementa perlingat ; ιιι perseiarium . si non a aequat Rr nisi similis udines sti aequali tales apparentes 3 effeminatum donique , si et superfidiar Ium sit . ei illas tantum spectes rerum Similitudines et aequali lates . quae inseruiunt ad iliseehr s . od delicias . adivoluptates . ad loeria speel steula ι verbo in ea ι quae animum deliniunt atque eneruauit. Legaudus e MN alebrane hius . qui hujusee postremi ingenii esse solere Ocri-hit Plerosque divites . proceres . quibus non iniuria addi c. tiam possunt an de hent tot illi molles aetatia in ostrae scrip tores . quos inter Volιaieel ι qui se se vina Haqua in epist
delectantur sermonis elegantia et lenociniis . 3δ85. Def. 0. Sagaeitas aetio illa dicitur . . qua mena sapito ac proni pie invenit medias ideas ι quibus, aliarum. ide rumnexus distinete cognosci tur . et ratiocinia efformRntur . --
diast ideae sunt Meas illae tantae seu medii termini . de quibus in Logica ἐ. ista. t 95. . et quorum subsidio ratiocini