장음표시 사용
191쪽
188 De attentione . contemplutis ne etc. 38έ. De o. Soliditas est actio . qua mediae ideae Per snga incitatem inventae eo ordine ac ratione prompte ac facile di ponuntur . ut inde perspicue pateat non tantum illarum idea Tum . sed etiam veritatum nexus . quae longiorem quoque vrgumentationem seu potius argumentationum seriem constituunt . 585. Animad. Observandum est . eam potentiam . qua hu-Ctenus expositae mentis nostrae operationes fiunt , diei saevitatem attendendi , conte Iandi . abstrahendi Me. . prout laudat e diversae actiones ab eadem procedunt . 586. Def. xx. Ratio est distineta nexus veritatum universa lium eo gnitiora, ne reete instituta aliarum ex aliis per ratiocinationem deductio .
587. Sehol. Mirum est . quantum quoad genuinam RatiGnis motionem diserepent inter se Philosophi . Satis sit . eam
quam tradidimus . enucleutius exposuisse . Brutorum animn . Eiqua est . una tantum donatur sensatione atque i mnginatio
me de asse et ibus non loquimur . Eisdem praedita quoque est mens nostra I. 564. et seqq. . sed non proinde esset
rationalis . Quod ipsam vere ae proprie rationalem constituit . est id omne . quod eamdem si pra belluinam animam erigit atque attollit . Sunt porro consciensia . attentio , cs'neemplatio . oeterae quo id genus operationes . de quidus antea
disseruimus I. 372. et seqq- i ideas quoque abstractae P ne
iudieia . quas nisi a substantia rationali proficisci non poS-εunt . Omnia haee' ad Rallonem quidem 'pertinet 3 cum lamen non adhuc illud concipiamus . quod rationalem hominis'sta dum omnino perficiat ; nemo miretur'. si eadem non habea--us nisi uti media ac niateriem nationis . Quod praeterea in mente nostra fit 'u' vera proprieque die a Raιio nobis e St . Se ille et illud quoque ad utirlimus . veritales universales quodam veluti nexu simul ligari , unam in altera contineri . ut que aliam 'e Dialia sponte i sua fluere, adeo ut intellectus veritatibus inste sequentibus 'ra luctari nul Istentis possit. In hae
itaque distincta nexus veritatum universalium cognitione , de- duello neque aliarum lex aliis humanae nationis naturam eon. liquimus o Humana linquam , Ralonis i illa enim Dei . quae Summa est . aeti ulla omminoi opus habet ratio ei natione . in una perlectissima atque intolliva nexus plane omnium veri n- tum cognitione sita esse videtur . Ea mentis nostrae saeuitus 1 eu energia . qua nexum veri intum universalium distincte eo
192쪽
ubstraetisne . . resexione ete. 389gnoscimus . atque alias ex aliis deducimus Inmen rationis 3 hujus aut .m saeuitatis exerciti uis . ejusdem rationis rastis
188. Corol. I. omnibus omnino hominibus communis est Batio . Omnes enim hahent intellectum . aliaque media , qui hus universales quasdam veritates . earumque nexum distin et e cognoscant . atque alias ex aliis inserant . Eos exeipimus quibus aut per ne talem . aut per dementiam . aut Per omnimodae institutionis desectum veI nullatenus . vel nonnisi infirmissime ratio ei nari licuerit .i 389. Corol. II. Non esti tamen aequalis in omnibus. Neque
anim omnes easdem intellectus/sui operalion s , attentionem . Testexionem . ceteras endem perlectione et tontentione eliciunt. Tum Non omnes easdem veritate si universales .: sed numero majores alii , alii vero minores eo gnoscunt . Denique non omnes aeque pollent Tati in alionia regulis . quae sunt regu
59o. Corol. III. IndIta a natura no his non est . nisi sat ut tas , sed usus experientia . educatione . tommercio se studio . mediistione . aliisque id genus mediis et comparatur et persi .itur,. . Conflat fuisse hominius etiam ad quartum supra deci muri in talis annum perve tua ι' qui . ex quo extra societatam vixerint, nullum omnino Rationis specimen exhiberent. Ralionis quoque persectionem a laudatis mediis Pendere , jugi ex Perientia compertissimum cuique est .
Corol. IV. Est immutabilis . Quippe immutabiles sunt
ori tales universales . immutabilis parum dem nexuR . immua tabiles denique regulae ratiocinationis . Fieri equidem potest ut mutatis circumstantiis, mulari etiam debeant, ipsa judici R . Si elapso Meculo datae mere es invaluissent; reate Sese gessis 2 et ille ejus temporis mercator q,ui circa illas inegotiationem instituisset suam . At si hoc saeculo vili erunt .isi iisdem uti non amplius,solent homines , non recta se gereret. si illas ipsas nunc negotiaretur . Hoc idem dieas velim quoad Iegea . tudia , instituta . regimina . artes , coier. . Verum nun Pro , Ptere R Putandum . Bationem mutari . Quippe sicuti Batio tunc temporia suadebat Iaudatam negotiationem , ita eadem ipsa Ratio negotiationem illam nune vetat; quasi nempe ita quis ratiocinaretur ; mereator negotiari ea debel , quin eidem Iucrum a erunt ε .atqui datae me es Itierum eidem n erunt ietas easdem ἀebet negotiari ; vel atqui datae merees luerum eidem Diqitigod by Cooste
193쪽
lse, ne attentione . eontemplatione Me.
eidem non afferunt e ergo eas negotiari non debes. Hoe Ioaci spectavimus Rationem . ut κjunt . obiectiva . quatenus nempe est ipsa veritatum connexio , subjectio e lamen spectata . seu quatenus est gognitio laudatae connexionis ι diei potest mutabilis ι haee enim cognitio augeri . minui . aut etiam omnino deperdi a nobis potest.
592. Corol. V. Ratio nunquam decipitur neque decipit
unquam a Non enim in ipsa te tueant nisi voti tales universa-ιes . earumdem nexus . hujus nexus distineta cognitio . regu lae ratiocinationis . ac postremo de duetio a At haec omnia et iugula Vers Pen se sunt ; nequeunt igitur nisi veritatem in se complecti atque in nobin valere . 59o. roI. VI. Illud est seeundiam rationem . cujus ne xus cum verilatibus distincte cognosei lur e contra rationem . quod cum verit libus pugnat ι seu in eonnexione veritatum Non eontinetur : .denique svra fionem . quod cum verit. tibus connexum quidem est ι sed tamen hanc iraam conne xionem distinete ipsi non e gri cimus a. 594. Suhol. Cum Ratio non sit aequalia in omnibus ῆ S89. a
fieri potest,ac fit plerumque . at quod superat B tionem unius hominis . hominis alterius Rationem haud superet; ..tqu. ideo quod uni supra rationem aest . alteti sti Meundrem ra
595. Haetenim de statione proprio die la. Recenti 'res ali quid aliud addunt praeterea . quod analogum et viearium rationis ad hiant . Nempe quaedam veritates singulares , Per
saepe connectuntur . aed tamen earum nexans Donnisi consu
se dignoacimuφ . Puta . novit agrieola . eampum suum data tempestate :a i modo exeulium olim is aetas edidisse. Ad eae igitur intexi eam Irneluum produetiodam et oulturam illam Connexio . Si tarico a non distinete eos nouarit in quonam hic nexus con Si tati. .s non habet nisi anu Iogum μαli is . Hinc oritur e semio . ut diei solet easdivim simitium . Cuju usus maximna usi ac frequentissimus . Set 1ieet consepemdo Pr terita adjuncta quae olim ad eventum aliquem perlinebaut δeum adjunelis praesentibus aut suturis , quan eauom sint Veisti milia . tonituimus ι eumdem voI similem eventum nunc etiam esse, aut futrarum . Exemplo ait idem agri eo la ι Faeile eonjicit . eampum*suum editurum osse crueius ut antea . si ipsum eadem tempestat π , eodemque modo , quo olim , ipsam ex eo
194쪽
De ideartim naturo . atque crigine . 39, ARTICULU5 III. Dσ idearum natura . atque Origine .
Substiti pluries . inquit de i dei a loquulmus Cl. Genuensis .
ι eviat sca*εi . arrodivae unguel . dum me ad ea de rociFserendum comρararem ; horrebat unimus in avia ingredi . Profecto adeo implicata res praesens est , ac dissicultatum
Plena . ut Potius quid diei de eadem queat . quam quid dicend n sit, modestus ac prudens philosophus ibi persuadere possit ac debeat. 596. Def. Idea est Incorporea quasdam et spiritualis ima So rem sive existentem sive possibiliem . sive corpoream di ve incorpoream exprimens βeu repraesentans Log. g. 39. . I97. Schol. Acerrima olim exarsit Arnaldum inter et M a lebranchium controversia . num scilicet idea realiter distincta it a pereeptione . nee net ualebranchium . qui asserebat . equuti sunt Antonius Genuensis . tum ii . qui sive omites Si - e aliquas nosιras ideas innatas volunt 3 Arualdum vero , qui negabat , omnes serme reeentiores . Ad nos quod attinet . quam vio pluries . o innique , qua Potuimus . animi contentio ne in rem have inquisiverimus . sem Per tamen haesimus an cipiteε . sententiamque eo hibuimus . ne temere adsereremus .
quod is noramus . dihilominus non erit abs re . quidpiam . quod Praecipuum est . pro utraque opinione hoc loci subnectere . Perceptio . inquiunt lualebranchiani . est illa mentis cito . qua aliquid cognoseit Log. I. IS. ; quod autem percipitur est objectum . cire a quod illa ipsa actio versatur 'nue autem objectum esse non potest corpus r neque enim a
nimae virtus egredi extra ipsam animam potest . ut sorPu Perci Pist . neque eorpus fieri potest eidem menti intime prae- ηοε, ut Percipiatur . seu 3 re imm diatum pereeptionis objectum es e debet idea . . Sed actio realiter distinguitur ab objecto . Circa quod versatur et igitur perceptio e si ac dici debet ab id ea realiter distinoia . Quid vero Arnoldiatae r Quaerunt im- Primis . qua etiam si ι essiciens nostrarum idearu in caussa r Cor-Pusne 7 absurdum . Deus ' salsum . Est igitur mens . Sed illas ne producit antequam percipiat . vel postquam percepit , Vel denique eo ipso momento , quo percipit 3 Si primum ;ergo vel producit ideam , quam necdum cognoscit , quod dici Diuitigod by Cooste
195쪽
xset ne idearum natura . ei nequit ι veI rem antea cognoscit . quam rem ipsam Percipiat . quod et ridiculum est et secum pugnans e rem enim Perc*ere et cognoscere sunt unum idemque . Si alterum ; ergo mens sine id ea re aliter a Perceptione dis lineta res perei Pit seu cognoscit . atque adeo laudata idea est plane inutilis atque eliminanda r neque enim plura adstrui debent . quam
quae necessaria sunt ac suffieiunt . Superest ergo . ut asserant
Issalebranchiani . mentem eo momento temporis ideam pro- dueere . quo rem ipsam pereipit . Sed hoc etiam salsum videtur . si quidem ideam esse a pereeptione diat inctam eon
tenderint : quippe in hac hypothesi plura inter se distinet aatquo diversa , perceptionem nimirium et ideam . eodem plane atque indivisibili temporis momento mens nostra produceret ; quod a potentia finita obtineri, non posse videtur. Tum idea illa censenda esseti prorsus inutilis i si enim ipsa non praesupponitur . nihil omnino menti ad Percipiend tam inservit . Quod quidem ex eo etiam manifeste constat . quod mens non Potest . nisi actione aliqua id eam produeere; haec autem actio neque est nee Potest esse nisi ipsa perceptio . Igitur percePlio esset caussa idem . idea vero esse eius. Atqui esse elus in sui caussam non influit . ut siti eaussa sui . uti Perspicuum Per se est. Quare Si anima id eam producit . idea diei non debet nee potest realiter distincta a Pereeptione . Quid igitur 3 nimirum perceptio et idea una eademque res sunt . quae ob unas diversas relationes . quas habet . diversis nominibus adpellari iure optimo potest ; pereeptio quidem . quoties reseratur ad animam . oujus est aetio ι Mea vero . si ad objeetum referatur . quod ipsa repraesentat Log. Annoe.
ad s. is. Haec in gratiam Malebranchii et Arnaldi . Ceterum paullo inserius de hae eadem re redibit sermo I. 453.
45 . . mentemque nostram acriori doctorum philosophorum judieio subjiciemus . Hoc loci duo innuisse susticiat. r. nem Pe . nos eam dedisse ideas notionem . quae hahere locum in utraque opinione aeque possit c Log. Deo ei/ato ; 2. ita sa- Ieheosam cle id earum origine inquisitionem . quam mox adgrediemur . suscepturos nos sore . ut quae dicturi sumus . vim suam omnem sive in una sive in altera ex recensitis opinionibus plane intactam servent
196쪽
398. Def. Idem innatas sunt spirituales quaedam imaginest. formae.. But speetes menti nostrae statim ab ortu divinitus ingenitae ; sive quae nobis a primo vitae momento ad extv mum , quoties attendit animus ι semper Praesto su t . qua ε que sola Prima laussa sine 'corporis au eui eumque a l-terius caussae secundae guhsMio omnibus eo in muniter impe tit . Ita sere Pili chol in s nhn ignobilis caries ianus a . φti 599. Schol. Hoc in sensu ideas innatas usurpat ' Phato . qui eas dicit formas rerum internus iet stibsistentes . quas Primum Deus mente sua fet intelligentia comploeteretur ιν deinde diis minoribus et mentibus participaret . Cartes ius sibi cohaerere hac super re non videtur i modo enim per ideas innatas i telligit ipsam cogitandi Detiitatem se cognoscendi Poteneiam b ; modo' voro cogitationes . quae non ab objectis ex ferni S . nec a MOIuntatist determinatione V seae a sola cogi eandi facultate ne essario proeedstne ce . Sylvanus Regis ideas Dei . corporis , et animi innulast vocat . non quod men ii concreatae sint aut insculptae n. bene vero quod an mente ipsa innascantur statim ad eum de orpore eonjuncta Est da . Postremo Eusebius Amori Loeli iam reda eguit quod id earum inna tarum Patro Ios non intellexerit . ae putat . Cartesianos quaedam principia Iumine naturae nota dixisse ingenita . non quod ipsa animis nostris infusa a Deo luerint. Aedi quatenus congeni tua est homini eertus quidam aliquorum Primorum
Principiorum . er ad producendas operationes fini suo congruas habitus , sleuit apibus ingentius est habitos mellifica di . araneis habitus texendi lae. At si proprie loqui velimus.
ba Nota ad care. liet. Programmatis belgici a b c Ibid. ad art. x . . et in Respons. ad secundas Obie
197쪽
De Mearum natura non alio is sensu usurpari posse videntur innatae ideae . quam quem eisdem adseripsimus I. 598. . Quis enim negaverit . cogitandi saeuitatem esse nobis innatam Τ Nihil porro refert . quod quasdam cogi lationes necessitate naturae sibi
cudat mens nostra . Dici ad summum posset . Innatam nobis
.ase hane ipsam cogitationes illas producendi necessitatem . Item nonnisi improprio disi popa uni innatae illae ideae . quae
statim in mento innaacuntur . an sorte putat Begis , eos omne qui ideas innatas negant . negare quoque . mentem ipsam vix corpori copula iam cogitare t Ceterum quis unquam credide-xit, in mente nostra id eam sive Dei alve animis. quas innatas vult, innasei statim ac ejus Cum auo corpore unio Perficitur nempe per id tempus sensationea vix elicit meo S . atque in seipsa experitur . Postremo Propensiones . Sive . ut eas vocat Amori . Rab ιιus cognose endi Prima aliqua principia . ti esse tendi actiones fini suo congruas . nemo certe ideas adpellaverit .. Verbo . misi id earum innatarum nomine in te ialigantur spirituales quaedam imagines a Deo inenti vel a prismo Exi tentiae ouae momento impressae . et quidem a Per. Ceptionibus ro aliter diali actae . vel nulla omni n. , vel de So- Io nomine inquistio exset et controver in . -
ir . . t . ' Seu επε quaestionis .έoo. A. itaque sive omnes . sive aliquae saltem in nobis .existant ideae ; an scilicet spirituales quaedam imagines Pri- . mitus a Deo in mente nostra im pressae fuerint ae veluti in se ul- Pine . investigandum hoe loei definiendumque nobis est .
' , minioniam historia. 4og. Mentes omnes cum sui3 rerum idais . . quas in eisdem .in alatu prae istentiae Deus impres ex t 'terrestribus hisce corporibus .copulAri . easque ipsas ideas φensim rηsoderae . opi--- us eat Plato cusor. I. 56i. ὶ . quem aequuti sunt Proclus pud Danielem Huetium ab . et Jamblicus. 6 . Lethnitius
reiicit quidem praeexistentiae statum ; sed tamen eum mente S. sserat idea totius Universi . quam maρρam cosmograsthicam .eat , vel a primo existenti ae suae momento esse ornatas . eamque subinde consentanee ad ipsius Uuiversi suorum quo corporum . quibus . Ille alae sunt. hriatationas evolvere . suapte-
198쪽
atque origine issque natura eontemplηri ι omnes quoque ideas in eadem in appa velut de Pictas discriptasque innatas esse doceat neces sum est . Dubiam atque in eo stantem Carlesii hae super re mentem iam exposuimus f. 599. γ . Illud certum e si . ipsum non omnes omnino ideas voluisse innatas . eum celebris sit ejus dem id earum in adsentitias . Dclitias . atque inna a Partitio is . Pure hotius iba itina iam vult ideam entis generatim . Primorumque ejusdem attribulorum . Puta essentiae . existem tire . unitalis . veritatis . honitatis . pulchritudinis . durationis . ordinis . relationis . proportionis ι Jaeque lotus co ideas existentiae . essentiae . eo sitationis . iudicia . volitionum uomnium denique principiorum ratio ei nil ι Guyonos ideas Dei let legis naturalis . seu potius has duas id earum classes 3 --ehetus id fas infiniti . perseeti . et Dei, Meneleus Morus ' a theoreticarum scientiarum omnium . et practicarunt semina 3 Ianuarius Santhea de Luna ideas divinitatis . religionis . similium . quemadmodum et prima moralia Philoso Phiae clieta. mina . Ex his porro eo Ilisea . Cartesianos, neque idena ἄ--nes . neque Plane easdem esse innatas docuisse . . .
OR. H. g. pars. Duplieem adversariorum manum asyedi. mur . Platonicos et Lethaitianos . A prioribus exordiamur . Commentitivis imprimis est tam deeantatus prae existentiae finia morum status f. t 6 t. et ελ. . Tum nihil plane eoεum re-.ordamur . quae in statu praeeniatentiae eognoviss.t menst ira Gg. i. θεέ. . Quaro perinde res novimus in hoo nionia statu ne si nullae omnino earumdem rerum idem in Nobis praecessissent . Et sane ilia ipsa media . gensus nimirum . studium . labor . industria . quibus juxta Platoni eoa re sodiuntur antiqviae id eae . ejusmodi gunt'. ut eorum dem
199쪽
subsidio mens. nostra primum . de novo . et successione inhoe sis tu res cognoscere . earumque idea a Sibi compararis
1lvae ad minus sunt, ideae innatae . quas Platonici commini
ob. Ad Lethnii ianos quod pertinet r imprimis postulamus .uι ipsi absertam maestam clarius nobis explicent . ae firmis Probent momentis . . . Quid enim si quis eamdem , veluti plane commentitiam ac Pro Iihi t o confictam traduceret y 2. Si ceu delinea ise descriptaeque in eadem sunt ideas Lotius Univerat . quia non videat . Plane innum Eras esse ipsas debere ἶ nam etiamsi unam tantum spectemus triangulorum speciem 3 cum ejusdem altitudo . basi ea deni semper i Perseverante . augeriis, infinitum possit, manifestum est . quemadmodum Oh sei vat Nati branchius, ta . innumerasi in men e nosita etiam unius apeciei itriangulorum ideas esse idebere . Quid vero . si alias omnes spectemus Torporum figuras , qualitates . assecliones . THationes , eetera r 3. Si omnes ideae sunt realea . uti esse debent in hoc valem a te cur tot falsae . fictiliae .ichimeri eae r Si aeque continentur in me a te ; cur aliae clarae . aliae obscurae , distinetae aliae . et . aliae confusae Si nullatenus Pendent a sensibua; cur Sempex. et, in qu Arbet ii Omine Sua Tum id earum seriem a sensibilibus rebus mens exorditur cur Casteus a nativitate aut surdus . ille lucis . hic autem soni nullam ommino habet vul habere potear notitiam 7 cur plane a Nerscher eiusque satellites . tum alii duo cireum Saturnum recens detecti . Veterum nemini in mentem venerunt Icur denique qui antea . sen*ibus i bene. Valentibus . et es C OPPO Teas clare distincteque percoperat . Subinde . Jaesis sensibus nisi obscure alme confuse illas ipsas ros non eo gnoseity Haec
expedian L. isti Pussu ut . Leibnitiani ; tum illa omnia . quae
adversus eorumdem id e me tis et eorporis commercio systema conserunx viri doctissimi I. 5Si. γ . . tippe non omnes
omnino ment is nostrae ideae sunt innatae . Q. E. I. pars.4o . Pr. u. pars . Si non omnes nostrae ideae innatae sunt a alia quaerenda adstruendaque est non innatarum origo . In m εο at has ideas. successione PDod i Dctos'. 'e- νε-n e l. mali asy vel si diiquxa sibi cudit 'mens nostra. eur, quae SV .
200쪽
atque origine . 397 non omnes 7 nam sicuti ope sensuum ι reflexi orae , compRrntione . Bbstra Clione , ratiocinio . similibus aliquas . iisdem Cartesianis fatentibus . sibi mens eomparat; ita eliam Sibi producere it las potest, quas ipsi innatas adpellant . uti ex objectionum solutionibus manifeste constabit . Frustra igitur
duplex adseritur id earum nostrarum or pis . ut nempe aliae innatae nobis Bint . et aliae utcumque a mente nostra es-fietae . Tam si ideaeentis Dei pulchritudinis . simili rem sunt innatae . Cur res ab ipsis repraesentatas non eodem modo Tudes, homines atque insantes . quo doctiores excultioresque
Percipiunt y quippe ens ideas in seipsis omnes illi homines aeque continerent . Quapropter ne aliqvue quidem nostrae ideae dici possunt ae debent innatae . Q. E. I. Pars a
o S. Ob. r. Ine linationem ad anmmum honum , quam dicunt innarum selieitalis appetitum . habent omnes homines a atqui nihil volitum . quini praecognitum . et idea sumini boni est idea De, di igitur Dol idea innata est. Ita Chau meixtus
4 6. 4. Ine linatio ad summum bonum duplici in sensu speetari jure potest . scilicet in actu . ut a junt . Primo , qua tenus ita a natura comparatus est homo ι ut in ipsum Sum mum bonum actu lum primum feratur . quum eiusdem notitiam habuerit . Innata quidem est id genus inclinatio a sed tamen Dei id eam non prae requirit . uti perspicuum Per Suest . In actu autem seeundo spectatur . si actu in Summum ipsum bonum sertur . Iloe sensu in speeta id eam Dei supponit r nam nihil Oolitum , quin praeeognitiam , et ignoti n&ἰ- ω cupido ; sed tamen innata non est i aliter enim homines Vel a primo vitae suae momento actu in Deum tenderent ;'nod quam salsum ait, nemo non videt./Uti igitur innata non est id genus inclinatio . ita deduci ex eadem non Po- est . id eam Dei seu summi honi esse nobis innatam 'γ . Hoc idem dicatur de ine linationibus propensionibusque in vitam . in famam . in scientias . in liberos . in divitias . in relera.