장음표시 사용
101쪽
Exemplo demonstratur id, quod dicimus cuius modi sit. Tesimonio emistud ita, lut nos. dicimus ,
confirmatur . Praeterea oportet testimonium cum re conuenire: aliter enim rem non potest confirma
ve . at id , quod illi faciunt, eum re non conuenit iuuid ita j quia pollicentur artem se scribere, O exempla proferundi ab iis plerumque, qui artem nescierunt. Tum quis est , qui possi id, quod de arte scripserit, comprobare, nisi aliquidscribat exarsete φ Contraq. faciunt,quam posticeri uidentuT. nam cum scribere artem instituunt, uidentur dicere se excogitasse, quod alios docerent: cum uero scribunt , ostendunt nobis quid alii excogitarim. At hoc ipsum dissicile est, inquiunt, eligere de multis Quid dicitis difficile ' utrum laboriosum , .an arti scissum si laboriosum , non statim praeclarum sunt enim multa laboriosa; quae si faciatis, nonaeontinuo gloriemini. nisi etiam, si uestra manu Dbulas, aut orationes totas transcrip metis, glorio sum putaretis. Sin autem istud artis tum egregium dicitis; uidete ne insueti rerum maiorum videamini ,si uos parua res, sicuti magna, delectat . namino modo eligere rudis quidem nemo potes , hed mne summo artificio multi. quisquis enim audierit de arte paullo plus, in elocutione praesertim omnia uidere poterit, qua ex arte dicuntur; facere nemo poterit, nisi eruditus . ita ut, si de tragoediis Ennij ueli sententias eligere , aut de Pacuvianis perio
do ;sed , quia plane rudis id facere nemo poterit,
102쪽
94 AB. HE RzNNI v Meumstceris, te litteratissimis putes; ineptus sis: propterea quod id facile faciat quiuis mediocriter litteratus. Item si , cum ex orationibus , aut poematibus elegeris exempla, quae certis signis artificij notata sunt, quia rudis id nemo facere possit Iartificiosissime te fecisse putes, erras et propterea quod icto signo videmus te non nihil eiusscire, aliis . signis te scire multa intelligimus. Quod si aniliariosum es intelligere quae sunt ex arteicripta, multo es artificiosius ipsum. scribere ex arte, qui enim scribit artificiose, ab aliis commode scripta facile iuresistere poteritequi eliget facile,non continuo ipse commode scribit . Et en maxime artificiosum, a lio tempore utantur ea facultate, non tum cum parare Ugi, ct gignere, o proferre debent. Postr mo in eo uim artifici, consumanr, ut ipsi ab alijs potius eligendi, quam aliorum boni elebiores existimentur. Contra ea, quae ab aliis dicuntur., qui di cunt alienis se exemplis uti oportere, satis eaei dictum.2Nunc,quaeseparatim dici possunt, consideremus. Dicimus ergo eos omnes, ideo quod alienis utantur,peccareetum etiam magis delinquere, quod a multis exempla sumant: de eo,quod postea diximus,ante uideamus.Si concederem aliena oportereas nere exempla, uincerem unius oportere. Priamum, quod contra hoc nulla flaret eorum ratio .
liceret enim eligerent, ct probarent quemlibet, qui sibi in omnes res suppeditaret exempla , vel poetam , uel orazorem , cuius auctoritate nite
103쪽
'L I 2 E κ: VIA t etvs Mntur.Deinde interest magni erus, qui dissere uult, utrum unum omnia an 6mnia nemine . sed aliud a liu putet cosequi posse. Si enim putabit posse omnia penes unu cos ere, se quoque ad omnium nitetur facultatE: si id desperarit, in paucisse exercebit.ipys enim contentus erit nec miri ,cum ipse praeceptor artis o nia penes unum reperire non poteritis allatis igitur exemplis a Catone,a Gracchis,a. Me lio in Scipion Galba. Porcina,Crasso, Antonio,ceterisq. , itemsumptis ali s a poetis , O hissioriarum scriptoribus,necesse erit eu, qui discet , ab omnibus putare omnia ab uno pauca uix potui se fumi. uuare si unius alicuius essesimile satis habebit, or iis, quae omnes habuerint sola haberesse posse di*det. ergo inutile est et,qui discere uult,putare non linum omnia posse. Igitur nemo in hanc incideret opini ne, si ab uno exempla sumpsissent. nunc hocsigni estims arti scriptores non putasse unum potuisse in
omnibus elocutionis partibus enitere, quoniam neque sua protulerunt,neque unius alicuius, aut derique duoru ed ab omnibus oratoribus et poetis euplasumpserunt. Deinde quis uelit arte demonstrare Ubil prodesse ad discendu,no male utatur hoc adrumeto,quod unus omnes artis partes cosequi nemo potuerit. suod igitur iuuat horai ratione, qui omnino improbet arte, id no ridicula es ipsumscriptore artissuo iudicio coprobare'Ergo ab unosumeta fuisse docuimus Geplasi seper alia μmeretur. Nuc
104쪽
Prisum omnium , quod ab artis siriptorn esse tur exemplum, de eius artificist debet rise, non ut sit is purpuram , aut oliμή quippiam uendens, di cas, Sume a me ,sed huius exemplum aliunde roga bo tibiq. onenda .si , merces ipsi qui uinditatu, inliunde exemplum Maeritent aliud mercis: aut si aceruos se dicantamci habere, O eorum exemplum pugno nonhiabeant , quod ostendatit . si Triptolemus, cum hominibus semen largiretur , ipse
ab altis hominibus id mutuaretur: aut si Trom theus, cum mortalibus ignem diuidere uellet , ipsse a uicinis cum testa ambulans carbunc los corrogaret : non ridiculum uideretur c si magistri om-mium dicendi praeceptores non uidentur H ridicule facere, cum id, quod aliis pollicenti r, ab aliis quaerunt. si quise fontes maximos penitus abscor ditos aperuisse dicat , o haec sitiens quammaximioquatur, neque habeat quositim sedet ; non irrideatur si cum non modo dominos se fontium inedi se ipsos fontes else di iit, O omnium rigare debeant ingenia ; non putant fore ridiculum , si cumr id polliceantur ali', arestant ipsi siccitate. Chares . a Lysippo statuas Dcere non isto modo didicit, ut Lysippus caput ostenderet Myronium, brachia Traxitelea, pectus Polycletium Ued omnia coram magistrym facientem uidebat , ceterorum opera uel sua sponte considerare poterat. si credunt eos, qui haec uelint discere, alia ratione doceri posse 'commodius.Praeterea nepossim quidem ea , quae sumuntur
105쪽
LIBER . EVARTVs is sumuntur ab aliis exempla, tam esse accmmodata vid artem, quam propria. propterea quod in dicem do leuiter unusquisque locus plerumque tangitur, me ars appareat; in praecipiendo expresse consoriapta ponere oportet exempla , ut in artis formam
conuenire possint; ct post iu dicendo, ne post ars
eminere, O ab omnibus videri, facultate oratoris occultatur. Ergo etiam ut magis ars cognosi tur,suis exemplis melius en uti. Postremo haec quoque res nos duxit ad hanc rationem , quod no- Uina rerum Graeca, quae conuertimus, ea remo ta sunt a consuetudine . quae enim res apud nostros non erant, earum rerum nomina non poterant esse sitata. Ergo haec asperiora primo uideantur M
sse est i . siet rei, non nostra difficultate. Relia Oum scripturae. consumetur in exemplis . haec aliena si posuissemus; factum esset , ut, quod com-uodius esset in hoc libro,id nostrum non esse quod asperius O inusitatum, id proprie nobis attribue-τetur. Ergo hanc quoque incommoditatem fugiamus . His de caussis, cum artis inuentionem Gra corum probassemus , exemplorum rationem secuti non sumus. ω unc tempus postulat, ut ad elocutionis praecepta transeamus. Bipertita erit igitur nobis elocutionis praeceptio . primm dicemus, quibus in generibus , semper omnis oratoria elocutio debeat 6se; deinde ostendemus, quas res semper habere debeat. SYNae igitur tria genera , quae nos guras ap-ὶ G petamus,
106쪽
n e A D. HE RENNIUM pellamus, in quibus omnis oratio non uitiosa consumitur: unam grauem , alteram mediocrem , te tiam extenuatam vocamus. Grauis en , quae co
sat ex uerborum grauium magna ct ornata con fructione. Nediocris es, quae constat ex humiliore , neque tamen ex infima, ct peruulgati a uerborum dignitate. Attenuata est, quae demissa es usque ad usitatissmam puri sermonis consuetudinem. Ingraui figura conssumetur oratio , si quae cuiusque rei poterunt ornati a uerba reperiri, siue propria , siue transeata , ad unamquamque rem accommodabuntur: oesi graues sententiae , quae in amplificatione ct commiseratione tractantur , eligentur: si exornationes sententiarutraui uerborum , quae grauitatem habebunt,de o
bus post dicemus, adhibebuntur. In hoc genere ,.-gurae erit hoc exemplum: am quis est uenrum iudices,qui satis idoneam post in eum poenam e
cogitare , qui prodere hostibus patriam cogitarit equod maleficium cum hoc scelere compararit quod huic maleficio dignum supplicium potes inueniri φIn iis , qui uiolassent ingenuam , matremfamilias constuprassent , pulsassent aliquem , aut potiremo
necassent , maxima supplicia maiores notiri consumpserunt: huic truculentismo ac nefario fac nori singularem poenam non reliquerunt ζ .atque in aluis maleficuis ad singulos, aut ad paucos ex alieno peccato iniuria peruenit: huius sceleris quisunt agnes , uno consilio uniuersis ciuibus atroci ascalamitates
107쪽
attas. I 3 ε R .. ARTus os I- ' πιτυτο mactinantur. ο feros animos , o crudeles cogitationes, o derelictos ab humanitateb am ues, qM agere insunt, aut cogitare potueruν quo pacto hostes, reuulsis maiorum sepulcris, de rettιs moenibus, ouantes irruerent in ciuitatem squo modo,deum stoliatis templis, optimulibmmodatis, altys abreptis inseruitutem ma tribus sata
tias O ingenuis sub hostilem libidinem subiectis r
urbs acerbissimo concidat incendio confiagrata uisenon putant i quod uoluerin exitum perdu- η nvisanctissimae patriae miserandum scelera .lι uiderint cinerem. Requeo uerbis consequi iudiaces ιndignitatem rei:sed negligentiusvdfero , quia uos mei non indigetis. uester enim stos animus β--antissimus rei facile edocet, ut eum , qui fortunas omnium uoluerit prodere, praecipitem pertur '
stium dominatu nefario uoluerit obruere. In me- 'viocri gura uersabitur oratio, si haec, ut ante dixi, aliquantulum demiserimus, neque tamen adustmum descenderimus , sic e suibuscum bestum gerimus , iudices uidetis o cum sociis, qui pro no- bis pugnaret O imperium noserum nobiscum simiuuιrtute ct indu Hria conseruare soliti sunt. Hic cumμ, C opessuas, O copiam necessariorum norunt, tum uero nihilo minus propter propinquitatem , O omnium rerum stocietatem, quid tu bmnia
tierant. Hi, cum deliberassent nobiscum bellumg
108쪽
quaeso quae res erat , qua fieti bellam susci
' areeonarratis e cum multo maximam. sociorum partem in osscio manere intelligerent; cum bi non multitudinem miluum, non idoneos imperator is non pecuniam publicam praeso esse uiderent non deni e ullam rem , quae res pertineat ad bellum
admininrandum: ibi cum sinitimis de sinthus bel
si gererent; si totum certamen in uno proelio postum putarent: tamen omnibus rebus instructiores ac paratiores uenirent , nedum illud imperium orbis terrae, cui imperio omnes gentes, reges , tiones partimui, partim uoluntate consenserunt, cum aut armis , aut liberalitate a populo supe rati essent, ad se transferre tantulis uiribus cona
rentur. Quaeret aliquis: Quid Fregellani, nonsua sponte conati sunt Eo quidem minus isti facile conarentur, quod illi, quemadmodum descissent , uia debant nam rerum imperiti , qui uniuscuiusque rei de rebus antegenis exemplapetere non possunt, θ' η imprudentiatu facile deducuntur in fraudem . alii , qui scit ni quid alijs acciderit,facile ex alio rum euentu suis rationibus possunt prouidere.ri ulla igitur re inducti, nulla pesteti arma sustulerunt.
suishoc credast, tantam amentiam quemquamie nusse,ut imperium populi Reteutare auderet nullis coth retuss Ergo aliquid fuisse necesse es:quid aliud, nisi id quod dico, poten esse ἐ In attenuato gurae genere, quod ad insimum O quotidianum semotam demissum es,hoc erit exemplum. 2Nam ,
109쪽
- QDrtebis inhalnea enit, mepit, L quamper 'sus est, desticari. deinde, ubi usurn ut in a
in neum descenderes, ecce tibi iste de tvansferso,Heus, ut inquit , adolescens, pueri tui mori mepulparantiis satisfacias oportet .a Hic, qui istaetatis ab ignoto a praeter consuetudinem appellatus esset .mbustibi, Me tiarius eadem alia dicere coepit 'Miritu ρ ρ rundemin i orae considera uero Ulam coepit clamare rei via, quae facile cuiuis rubo.s ob res ei cere postu uta petulan syanque ater non adsola V em, ut mi Merarinὰpene fiat 'Mm, O inem Φ locis exercitus*.h Contum , ' barra es adolescent maec mirum, mi Liam nunEm paedagogi sit sad auriculas nersarentini itaprei tos . eiusmodi coisiciorumbo ηbi misisse uidisset siu ito ram exhausto rubore, qui se putaretvihil habere, i, quod de existimarior operderet Pu omnis e fi niae detrimento sacere posset ', 'itur genera die ,rii rarum ex φsis exemplis intelligi poterasti. i Erotia, enim et attenuata uerborum constructio aquaedam
lis Oitem alia in grauitate, aliaeposita inmediocria,' me. Es autem cauendum , ne i duim haec generi tu consectemur, infinitima O propinquauma ueni or mus. 2 ingraui figurae, quae lautanda est; malis piηqua esi ea , quae fugienda es: quae recte uide . - bitur appetiari sulpata nominabitur. iam ut cor
.ius poris bonam habitudinem tumo .mitatis saeps itagrauis oratio saepe imperitis uidetur ea, qua i turget , O inflata es , cum aut nouis Paut pri is
110쪽
ώerbis , t rariter aliunde transeatis, aut gratussibus , qu am res postulat, aliquid dicitur, hoc mo- ο Nam qui perduellibus uenditat parriam, non
satissupplicii dederit, si praeceps in sceptunias de
pulpus erit lacunas. Paenitet Agitur inum , quinio, res belli Iabricatus en, campos sustulit pacis. In hoc genus plerique cum declinasevi , ct ab eo, quo profecti sunt, aberrauerunt ; specie graui, satis fastuntur, nec perspicere possunt. orationis tuis morem . Qui in mediocre genus orationis profecti sunt o p uenire eo non potuerunt,ermites perreueniunt adconfine genus eius generis, quod appes
lamus fluctuans O dissolutum eo quodsine nerimis articulis fluctuat huc O illac ; nec potes confimmare, Meumlitersese expedire. Heri huiusmodii Socii nostri cum belligerare nobiscum uectent, pro secto ratiocinati essent etiam atque etiam quidpo Psent facere, si quidem sua sponte facerent , ct non
haberent hic adiutores multos o malos homines, ct aadaces . solent enim diu cogitare: omnes, qui magna negotia uolunt agere. Von poteri huiusmodisermo tenere attentum auditorem i di luit enim: totus, neque quidquam comprehendens perfectis uerbis amplectitur. Qui non possunt in illa facetis
sima uerborum attenuatione commode uersari, ueniunt ad aridum σ exangue genui orationis, quod
on alienum es exile nominari, cuiusmodi est hoc: Ham sic ille in balneas accessio ad hunc postea di- .au, lac tuus seruus me pulsauitloriea dixit hic illi, .