장음표시 사용
191쪽
sed et,am mictu sanguineo liberatus sit:
ita ut post singillas eat harseos vices melius habuerit . Haud vero inconsultum
erit , si hic loci ipsius praescribendi me. thodi mentionem iniicimus, ordientes a potione in nephritide &' Gleulo Celeberrimo huic Medico usitatissima: Ree.
Malin. el. uneias duas, Cremor. tartari drachmam dimidiam, decoc'. nephrit. Foretii une. IV. Hanc excipit altera potio in mi ictu cruento eidem commendati Isima , quae conitat ex Mann. unciis
duabus & dimidia in seri lactis libris dua. bas Mutis, addita portione succi lim
monum vel citri. 3I. Denique non praetereundum est , quod manna virtutem quodammodo obtineat diu reticam, quam in dysuria &urinae suppressione conspectius exserit . Ut enim complura alia quae crebrius ob servavimus mittamus, non possumus , quin luculentum hoc interseramus exemplum . Laborabat ni miram ante aliquot annos septuagenarius quidam per septem dies urinae supprelsione, poli mictionem cruentam infeltante , cum exqui litistimo circa regionem pubis dolore oc plenaria alvi constipatione . Placebat eat heteris inam illione fluxu in proritare , sed se si ra, quum ne gutta quidem prcidiret . Exhibebatur tandem de eo flum nostrae
ordinationis mannatum , cuius usum tam auspicatus subsequebatur effectus , ut non tantum alvus aliquoties summa
cum euphoria solveretur, sed urina e iam ad aliquot mensuras efflueret. 32. Quapropter, sicuti huius suppressionis eausam in grumos sanguinis, inureterum obliquo ductu circa insertionem obhaerescentes rejicimus: ita nullum etiam est dubium, quin, si reqibus a fiatibus comprellis, aut ductibus urinosis tartareo mucilaginoso sabulo oppletis, urinae exitus intercludatur , praestantissimum mansa pariter spondeat praesidium, promovendo una cum alvinis deiectionibus seri urinosi effluxum . Nam 'erisimillimum est,quod subtile il-'lud aei do- sulphureum volatile mannae
elementum intestinorum nerveas tunicas exstimulans , pari ratione urinosos
renum tubulos stimulo quodam exagites& ad urinosi laticis seeretionem ac exispulsionem sollieitet: adeoque simili sereemeacia pollere videatur, ae mspi intus beluiae taceus, qui ad drachmas aliquot
assumtus, liberaliter urinam provocat.
33. Plures quidem adhue superessent
morbi enumerandi, ad quorum persanationem manna eximiam confert opem : sed suiseeerit in praesentiarum eos
adduxisse . in quibus conspectius sese exserit nobilissimi huius medie a minis virtus. Ex his enim facili negotio de utiliatate mannae in aliis morbis, praesertim qui a spasticis internarum partium stria riuris, ut fere omnes deliriorum , dolorum de eonvulsiolium 'ecies , proficiscuntur, judicium poterit desum: si quidem iam ex sora dicti, constat, amplissimum eius esse usum & nunquam iuis termittendum, fieolpus a sordibus quibusvis repurgandum , nee tamen valudioribus attentandum.
34. Proinde missis his, paucis addemus, quae de eximio &sngulari plane
usu mann G cura, quae medicatarum aquarum beneficio in sanitatis tutelam adornari solet, silentio non sunt praetermittenda . Perquam nimirum notum est ac cognitum ,.qiiod ante usum mine. ralium , tam frigidarum acidularum , quam thermalium aquarum, corpus per b Iandum evacuans praeparandum sit , quo expurgata sordium sentina, hae so-ieriae aquae ii offenso cursu primam regionem perluere Sc transire possint. Sed cavendum maximopere est, ne pharma-ca , quae acre quoddam purgans recipiunt, hunc in finem adhibeantur, eo quod motum peris altieum laedendo detonum intestinorum dejiciendo , olfidiciunt potius transmittendis libere per lubulosam de villosam intestinorum suta stantiam aquis, tantum abest ut prosint. Pariter deducta ad finem cura, opus est,
ut reliquiae aquarum e visceribus evacuatione paulo validiore exturbentur , eamque ob causa ut ubivis fere medici, qui regimini aegrotantium ibi locorum praesunt, fortiora purgantia, nutiquam nonumenosa viribus inimica, ex stasimonio, Di illiZ ny OO le
192쪽
m mmm ejusque prassantissimo in medicina usu . et 3 s
monio , gummi guttae, extracto colocynthidis, resina gialappae, &c. pitularum maxime sorma praescr. bere lolent . Ast , quam gravia inde aegrotantes pa tiantur damna, diei vix potest. Nonnulli enim , qui tenerioris sunt naturaedi ventrieulum eum genere nervoso ad spasticas contractiones pronum obtinent, in anxietates cardialgicas , virium defectionem& saeva incidunt ventris tormi na . Alii vehementissime ad animi usque deliquium deiiciunt , viribus ex toto
proli ratis, ut i onnunquam corpus mul-IO magis causarium a solertis sontibus referant, quam illuc attulerunt. 33. lia colens sane ego, ex quo vigeses redine Carolinas frequenta vi , cre-- brius observavi , a praepostero hoc pur .gantium usu, penitus eversum fuisse sa-- lubrem aquarum mineralium effectum ,& sanitatem insigniter labefaefatam eideoque ratione exacte putata primus consilium inire coepi ut pharmacis naturae magis ami eis & blandis eundem obtii. erem est edium , di restilium in viscoribus aquarum colluviem, sine detrimet. to eliminarem. Et quum mannam inprimis apposita in hui e scopo fore iudiea-Fem , eandem ad uncias irra vel quatuor, in appropriata aqua solutam, addendo nonnunquam eremoris tartari draehmas duas, propinavi, exoriato respondente successusquippe sequutis saepe decem vel ultra sedibus , ingentem aquarum co--piam eductam esse summa cum euphOria , deprehendi . Quare non dubitavi eadem methodo tam ante , quam postr salubrium aquarum usum, uti, & res e - elis penitus, inprimis a sedecim annis , omnibus valentioribus drallieis, sanita- i eorum, qui eurae meae sese commiserunt eonsulerer ita, ut uno vere vel viginti mannae libras consumserim . Neque defuerunt, qui ex sagacioribas medicorum eandem medendi formam sum. mo cum fructu postmodum inirent. Sed haee de mannae praestantissima facuhate
di in emersis ealibus utilitate. N. Devolvimur jam ad ea, quae deipti oblatione 5 mannam exhibendi ratione dicenda restant: vlum primo omnium requiritur, ut iustam eius do sit
determinemus. Sunt enim quidam, quinabilissimum hoc laxans flatu lentiae ac cusant & hane ob eausam eius usum rejicere conantur. At vero, re penitius inspecta, ipsorum potius naturae, Omnia dulcia plane aversanti, vel minus congruae praescriptioni, quam medicaminis facultati haec culpa tribuenda videatur . Nam solemne ipsis est mannam tantum ad une iam dimidiam vel unam exhibere: ideoque non mirum est, si mota quidem, sed non emota materia, visci de sordes in flatus explicentur, praesertim in eiusmodi corporibus, quae jam flatuum proventu torquemur, cujus generis potissimum sunt , quae malo hypochondriacoti hysterico detinentur. Ut itaque no1a haec praevertatur, tenendum est, quoum anna infantibus a drachmis duabus adu iam dimidiam, & in adultis a duabus ad unciam dimidiam , & in adultis aduabus ad tres usqtie& quatuor uncias , pro majori corporis firmitate offerenda iit. Et hoe pondere propinata, non facile flatibus vel torminibus infesta erit , sed purgantem virtutem eis caciter edet, quin imo quandoque obruto saburra ventriculo, lenit fimum eliciet vomitum. 37. Ipsum exhibendi modum quod attinete is non minus ita erit instii uendust sc imperandus, prout is, quem artifex concepit effectus desiderat. Nimirum , quemadmodum in genere in propatulo est , quod omnia evaeuantia longe eitius, expeditius & felicius operationem suam exsequantur, fi prius soluta assumantur: ita idem etiam de manna eiusque usu tenendum , quod nimirum utilissime di δε- Iuta exhibeatur . Sunt autem varii l.- quores qui mannae solutio ui in serviunt .
aegyptiis , teste ALPINO lib. IIL de
med. method. v. p. familiare erat eandem in aqua Nili clare facta, aut ex iure pulli propinare et ideoque simplici admodum ratione manna nostris etiam rem.
poribus in lacte, sero lactis, aut iustulo avenaceo poterit dissolvi, vel etiam decocto eonee de succolade, nec non in-l fusis thei foratibus sacchari Ioeo init ei dei se deglutiri. Si vero Pharmacum ex e
193쪽
dem artisviose conficiendum , plerum- aue quidem adhibentura ae ex storibusti herbi destillatae, e. g. n.ae e sambuc.
ulmar. ceras. nigr veronte. sed quia non omnes que suaveolentes ejusmodi aquas. ferre possunt eommodissimum vehiculum praebent aqua pura sontana , & pluvialis destillata , nee nou aeidularum temperatarum, ut Spadanarum. Fil-dungensium , Antonianarum portio , aut si placuerit, ipse ros majalis .. In primis solenne est nobis, potiones laxantes ex manna praescribere & ejusmodi erae- Parationem. imperare, ut eadem leni eo inctione in aqua appropriata dissolvat ut ,
recipiendo ad mannae unciam aquae unciam α dimidiam. Monendum lamen est , quod coctio ad liquandam mannam lenissimo instituenda sit , ndi videlicet vehementiori aud diuturniori coctura
subtile & volatile illius stimulaens elementum in auras dejiciatur 38.. Ut vego paratum eiusmodi mamnatum decoctum eo magix voto respondeat, ipsique palato acceptum reddatur: apprime ex usu est , quaedam addere ,
quae huie scopo velificantur .. In primi Lutilissimum est, salia adjicere , inler qnae
nominasse sufficiet cremorem tartaruarcanum duplicat terr. sol .sartar. sal E,
sham. Sed licenis, quippe suae, dum viseidas potissimum sordex incidunt , re- ωlvunt & abstergunt, ae praeterea stia mulo quoque imbuix sunt, testam purgantem mannae efficaciam mitifice secundant & intendunt .. Poterit ei ut modi potioni drachma unx vel, alterae salix
commisceri, &si hoe paullis dissiciliorix
solutionis sit, antequam mannae coelici instituatur, seorsim liquari. Deinceps, ut palati gratiam captemus , simulque roborationi tantisper prospiciamus, eo-ctione peracta, colaturae instilliue expedit guttas XX. essent. cortie auranti aut
guttas duas vel tres olei fragrantis , veharomati ei destillati , cuius generis est
oleum de cedro ia Et hoc modo, para- Iru potio, medicata , it vi postmodum erit assumenda , ut non simul & Ω- mel ingeratur, sed partitis. vicibus.
tione aliquot deaocti avenaeei ha
. 39. Porro etiam mannae prinvariam dentis intentione, morbi &aegrotantis conditione . plura adhuc alia admisceri ,&ex ipsa alia remediorum Moerα concinnari possint. Nam praeter ea, quae
in antecedentibus pallim in enumerali ne morborum, qui m Mnae usum utilia ter ad mitium, inseruimus, non Omlt-ten m esse putamust, quod. manna ita
febribus ardensibus: nee non biliosis , eum frupo acetositatis citri vel ob tam a-rindotum & decocto hordei , ptisana aut
sero lactis caprilii commode oti eratur Deiade , ad enecandam & exturbandam verminosam progeniem, fructuOsiam mannae connubium cum mercurio
durei &ex tradici rha barbari instituituria Porro in astumate sustocativo, tussi fe-tina &convulsiva infantum , commode eum spermate ceti, oleo amygdalia dulcia& pauxilla croci in jusculo aevenaceo propinatur. Denique , si indicatio urget..ut sordes acres, biliosae viscidae tam per inferiora ,. quam superiora euocentur , decocto ex duabus arunnae unci ix adji- eienda sunt aliquot tartari emetici priux soluti grana, & pharmacum. imerpolia tis vicibus assumendum, itae ut aliquo-ti ea subassumtione liberali deeocti avenacei dilutiorix haustus eoietur Hae
enim ratione primo, vomit exoritur ia& paullo post dejectiones numerosae fia
sequuntur Est vero haee medendi, sorma potissimum commenda hilix in principio librium ia tam intermittentium. quam acutarum , quando haud fallax saburrae eqpiosae primae in regione latitantis suspicio adestia Novimus etiam , eiusmodi emetic laxania medicamentum singulari & praestantissimo cum fructu ita febribus exanthematicis Petechialibus ,. purpura , variolis is morbillis castrensibo praecipue , α morbo Hu- carieo statim inter initia fuisse oblatum .. ia Dum inter alia hactenus reeensitae
morborum genera, in quibus mannata: profuisse diximus, ita variolarumqmquae initiis & eruptione excellentem eorum
194쪽
De fina .r eiusque grassantissimo in medicina MVu. 18
inqiii rere, num sub ipsarum etiam ma-: uratione illis uti aeque conducat . Quismon novit, quanta in variolis, Praesertini confluentibus reformidanda snt medenti pericula, quantaque ad ea ave
tenda opus sit prudentia & ei reumspectione. Si ut enim ut plurimum in va Tiolis, ita maxime in eonfluentibus fieri solet, ut circa nonum potissimum diem ob novum quasi febris insultum aucti remque inflammationem & doloris vehementiam omnia intendantur symplfrmara & in peius plane ruat misera araictorum conditio. Oriuntur tum summae circa praecordia anxietates , moventur anhelitus, augetur corporis inquietudo,
pertinaeiori sims stente alWi obstipatione. Quae vero singula, quemadmodum aliunde non proveniunt, nisi a materia vellitante , aeri, causica in sanges ne
aut relenta, aut eo, quo prodierat, redeunte , ubi exitu per eutem praeclusa denuo exagitatur tantasque in universo corpore creat molestias : ita iudicatu erit Deillimum , in debita & eonvenienti ejusdem excretione omnem aegrotanIis contineri spem atque salutem.
naturae ductum sequi materiamque ad peripheriam corporis propellere, utpote quae methodus &ratissima & sola antummodo sum eiens habita is omnibussere hucusque fuit . At vero, sat graves quoque sum rationes, quae eius applieationem interdum frohibent umenim saepe saepius eveniat, ut materia variolarum nocentissima ad interiora &praesertim ad inervosam intestinorum compagem delata ab alia obstructione mirum suilentetur , sustentata majoris saepenumero inflammationis causa ex iis stat , facile perspicitur, omnia be ardi ea , alexi pharmada aliaque expulsi
nem ad cutis eortirem promoventia remedia tune temporis minus praestare , ut. potius maiorem noxam inferant 4 Et temerarii saneausus existimandum puto, materiam in intestiuis altius radicatam ad cutem revocare velle. Longe et utior commodiorque via ell, constipationemivivere additoque ventri leniorivimulo per anum nees putridas & impuras soria
42. Cui seopo, nisi sumetant ex appropriatis eonfecta speciebus en emata , quum nihil stipsa manna accommoda. tius , nihil ob enignam operationem praestantius , non possum non eandem prae ceteris hoc loco commendare quam
maxime. Id quod non mea ipsius solum experientia edoctus scribo , sed teste etiam hae in re habeo locupletissimos ,
quos inter nominare prae ceteris lubet
experientissimos Angliae Medicos, SY
cui ambo lenientia cathartica tali in ea. u eximie collaudant de mannata tantum non omnibus hoe fine longe praeserunt.
In primis autem Cel. FRE INDIUS iu
libro quem inscripsit: Commentarii no. vem de febribus , usum purgantium &praecipue mannae in febre putrida variolis confluentibus superveniente admo. dum extollit variisque tum suis tum alio. Tum observationibus & morborum 'historiis de felici mannat effectute stantibus
43. Sed ut redeamus, quo digressi s
mus, subjungimus nonnulla ex manna conficienda eaque saluberrima remedio. rum genera. Primum esto potio, qua Sacratissimus Romanorum imperator sub potu thermarum Carolinarum ut eis balure Rec. Cremor. tartari drael, mat duas, solve & coque in libra una agitae fontanae usque ad medietatem eo adiicem annae et .uncias tres, xlarifieetur albuismine ovi, addao succo integri pomi ci ..tri suceolentiu denuo fiat sarva Auillisito dColetur denique frigide per linteum album, cui flavi cortices citri inditi sue. runt, aliquoties, donee fiat votio et rissima, 'uae insigni virtute gratissim que Iapore egregie sese commendavit ἀNeque minus Porro laudabilis quorundam mos est, ut ineunte ere Torpus a
sordibus sub ,hiemis intemperie collectit
repurgent, eumque in finem varia eo
etianari & praescribi solent praesidia . Noa
verte ad instituendam vernalem ejusm di , uti vocant , curam , summope te commendamus hoc infusum , de quo ab erata
195쪽
188 D E C A D. II. D I S S E R T. III.
ternis diebus unciae sex ad octo haurien- obtinuimus , ita quidem , ut prior addae: Recipe mannae et . uncias quatuor, unciae, posterior autem ad unius &di- passu L min. uncias duas, rhabar b. elect .imidiae drachmae pondus a Gederet. De tartari erudi a a. unciam unam , summit . acido hoc ex manna prolecto liquore , centaur.min .pugil. IU.cinnamomi acuti, quem spiritum dicunt, omnium sum cardamom. ana drachmam: insundan-igio confirmata sententia seri, quod su-tur eum vini Rhenani mensura aua&adorem moveat, cuius effectuseausa pro- dimidia : ealori per XXIV. horas expo-ieuldubio permixtis empyreumaticis parisnaatur. tibus tribuenda videtur. Suggerit vero 44. Praeterea, varia in ossicinis phar- etiam hic liquor menstruum ad dissolu- maceuticis praeparata prostant medica-itionem quorundam corporum . Cepiis menta, quarum vel basis vel ingrediensimus experimentum eidemque tam cois est manna. Ex horum numero potissi- rallia, quam matrem iniecimus. & limum sunt electuarium diacassa cum quatione facta,&eoralliorum ,&maris manna, electuarium lenitivum de man-itis prodiit tinctura, iisdem viribus ariana, nec non syrupus de manna, cujus malae, ac illae, quae communi more aci-
vicem commodissime&utilius Iustinereidiusculis menstruis parara solent. Co potest ita parandus: Recipe mannae et .itra vero non successit sulphuris eum illo libram, solve&e .len cal. in aquaeu.ieracte tentata solutio, cuius SCHROE-aeae. libra una dimidia, insunde calideiDERUS I. e. p. 238. & ex hoe sorsanis. persicor. acae .viol. singulorum manipu- CHARAS in pharmac. reg. mentionem Ium, colat.lentisne in spissa, eadem re-iinjaciunt . Crassus adtem ille rubicun- frigescente , adde olei de cedro guttasidus oleo so gummosus liquor, empyreuis XX. Ad praeparata pharmaceutica refe-ima gravius redolebat, haud seeus ae facis renda porro manna liquida, cujus con-icharum carbonibus injedium , & neque sectionem SCHROEDERUS in phar-ia quae, neque spiritus vini renuebat conis maci chym. p. 267. tradidit 3t B. Paterssortium, sed in utroque promte ditat- meus in clave pag 637. emendavit, necivebatur ζ neque dubium est , quin admon manna sic dicta tu lepata a Parentelsultas decam assumtus, sudorem libera.
meo l. c. exposita, una cum manna ta ilius eliciendi facultate.
tari sata e quae etiamsi sua non defrau- 46. Atque haec sere sunt , quae de danda sit laude, nihilominus tamen fa- manna in praesentiarum disserere placuit cillime eontingit , ut spei non respon-l& pro instituti ratione licuit. Confidi. deant, eo quod sub incautiori earum inimus certe , nos ita defunctos esse hoeome inis pharmaeeuticis consectione ,llabore , ut unicuivis exinde innotescat, manna subinde a vehementiori igne &liniustissime huc usque mannam a medi- coctura virtute sua privatur, eis neglectam serme esse , & dignam , s. Ultimo loco quaedam de iis, quae quae postliminio quasi a practicis adulum
ignis tortura e manna et ieiuntur, ὸken- revocetur . Serium enim meum est m dia restant. De his autem in genere ve-initum , quod in gratiam eorum , quirissimum est HELMONTII de potest. exercitium artis suscipiunt, hute tracta.
mel am .p. 383. judicium , quod chy- tioni addo, ut nimirum ab omnibus vetamico ministerio parentur ea , quae antea hementioribus & dracticis purgantibustion erante mannamque inprimis per abstineant e si quidem vix dici potest . ignem acrimoniam assumere. Adorna- auam ingens damnum inferre soleant , vimus tamen nosmet .ipsi mannae destit i& quod nonnunquam tantum est, qua lationem in arena , & inditis retortae tum vix a gravissimo morbo metuenore iter I U. ejus unciis , prius eum are-idum foret,' ut adeo hanc ob eausam iuna subactae, subdito paulo sortiore igne,istissime a CAMPEGIo de cribr. media
nouorem acidum & post hunc ex brimo- eam' venenosa & maledicta appellentur. rubram crassiorem empyreumaticum t Reiectis potius colocynthide, seam monios
196쪽
De recto corticis citra Un in febribus Oe. Is
nio, helle massio, turbith, elaterio, esula & quod seqilioribus seeulis innotuit , gummi gutta in usum vocent Sesubstituant tuta & seeurilsima remedia , cujus generis sunt salia mediae naturae , manna , rha barbarum , tamar indi , eas si a & aloe recte correfia & prYpara ta , inprimis quum hisce laxantibus &lenioi ibus idem effectus , si maiori pathlo dosi exhibeantur , obtineri possit , quam acrioribus & nocivis.
DISS ERTATIO IV. DE RECTO CORTICIS CHINAE USU IN FEBRIBUS INTERMITTENTIBUS. I. EA quidem innata quasi & per manus
tradita tantum non omnium animis haeret opinia r dat, certas me dieianas , ad hune vel illum morbum sanandum aptas semperque salutares nee quisquam fere ex docIis, aeque ae indinciis est, tui non Empnisu in agat , &viso quodam aegrotante, lalubre rem dium in pronatu habeat idque ultro commendet . At vero, erronea utique atque perversa haee est sententia, eontra quam, ceu genuinum temerariae Emp viae fundam emum , merito omni pugnandum studio. Uti enim hi universa gerum natura eorporum vires & effectus non dantur absolute tales, ita etiam nec alimentorum , nec pharmacorum lacu, rates sunt absolutae, sed omnes relativae,
conditionatae &limitatae, respectu scilicet corporis humani vivi , in quod agunt di eum quo operationem suam exsequuntur- Hinc quippe est, quod, ea perientia testae , medicamenta eodem modo , tam ad iuvandum quam ad nocendum, sint apta ,& quod omnia, quibus Medicus utitur aesidia, ita sint comparata se nonnullis prosint, nonnullis vicissim j in eodem etiam morbo , obsint.
a. Professus id lare pridem est intiquissimus artis nostrae parens HIPPO CRATES, lib. Aarn s 6. ita disserens.
non quivis coanincere potes ea , qua commodo dem menta fiant. Et sunt nihilo nux ra , γα damno fuerunt , quam ea, qua opem tulerunt, in testimonium arti, qaod ara tres sis. cuae enim profiserunt , ob retiam usum profuerant , t qua vero no erunν, obris, quod nou ν cie usurpata surae , nocuerunt . Ne utiquam se ilicet gravis hie Auctor omnis generis medicamentis abso ute eertam adseripsit salutis ziserendae virtutem , sed certo tantum respeictu, nee ob id , quod incerto morbo exhibita, sed quos recte, hoc est, eum Ndicio, explorata prius comoris aegrotantis natura morbiaque caussa & indole , rtemque eonvenienti tempore , ordine . doti ac pro portione, usurinta sunt, profuisse; neglectis vero hisce ea utionibus, nocuisse edixit. Quumque adeossint medicamenta, quae&damnum, & auxilium afferre qumnt, dari artem , recte omnii, Iligit, ato ex eo peritam atque praestantem iudicat Medicum, qui diversos
remediorum effectus variasque operati nes probe discernere norit. 3. Propterea vehementer optandum,
ut quisque medentum vertitimum hoc HIPPOCRATIS euatum eurate pensi taret ac 24 usum transferret. Sic sanel exspiraturae demimi forent opprobriose j illae in hune usque diem inter Medicos dei remediorum virtutibus vigentes discor. l diae atque dissensiones. Nam turpe quidem dictu , asst verissimum , pubejos
non tantum de rudes , verum eruditos ei iam magnique nominis Medicos, raro admodum in determinandis viribus ,
effectu&usu mediominis cujusdam, in Mia vel illo morbo convenire, sed alios miris illud dilaudare enim iis , alios
contra idem, in eodem morbo, damnare prorsus atque reiicere. Nemo non novit, quam diversis, immo per rersis
iudiciis , potissimum exposita fini ipsa valida & heloi ea se dicta remedia, uti
quidem maxime sunt ex mercurio par ta, emetica antimonialia , martia fia ,
optata, drastica purgantia, narcinica ,
197쪽
ehirurgicis . vesieatoria, sonticulii, istacea & venae sectiones. uin ,. quod magis mirandum , ex. simplieissimis &diateticis, sontes medicati ealidi & frugi dici balnea , lactia cura &. cura Per inediam. 4. Idem hoc satum expertus est allatus ex America in Europam ante LXX. circiter ara nos cortex , chinae chinae dictus Mirum erat, quanto applausu hic primum excipiebatur, quantasque enc mi is , ceu certum & incum parabile ad
vincendam intermittentium comuinarciam praesidium ornabatui, nec de sunt qui hodienum magno illum habent in pretio atque honore. Sed noα minori agmine surrexerunt qui eundem impugnarunt & ceu in securum , quin plane noxium , venditarunt & huc infamare non erub; scunt .. PlurAc uidem in utramque partem prodierunduripta. ,. e 1 perientiam ipsam in. partes passim voeantia I nos. tamen. ita potius censendum esset arbitramur : bonum. , essicax. tutum esse hoc remedium si q is , secundum allegatum HIPPOCRATIS edictum , eodem. recte uti stiat; valde vero noxium di insecurum, quando empirice , hoc est , imprudenter imperite, nulla. corporis aegrotam
iis, cauti librilis, temporis 'aliarunti
circumstantiarum ratione habita, . usur-Petur .. Quod i ud eo, testatius patescat , elegimus hoc argumentum .in disseriati ne praesenti, . propitio Numine divino, penitius paulo evolvendum ita quidem, .ud adducamus. primum, testimoniae eo rum, qui magnifice de hoc conice sentiunt , hix deinde adjung/mus observationes & rationes eorum, qui illum nomxium,. infidum & in securum esse asseverant postea ex rationali librium. doctrina causarumque , . quae has. movent
planatione L nec non principiis& mo. do agendi nostri cortieis , α nocivam ,&. salutarem ipsius. facultate evibeiam. demus , . simulque adi dissentientium. obiectiones. soliust atque modeste
respondemus .., . Sunt vero oppido multi, qui in laudex hu 3is Per uani corticis eunt. Ut primum enim in Europam delatus. Roma. innotuit & a Patribus societatis Iesu, ut
praetenti simum febrisuetum . caro admodum pretio divenditus fuit, in sche. dula , . modum, usurpandi habente, , de eodem iactarunt 2 quo4. omnes fere inistermittentibus, etiam quartana , lab rantes, purgato prius, . si, opus fuerit , corpore , sine un. , alia adhibita mediciisna , liberavit iaBARTHOLINUS Cena. V. his. 3o, Cardinalem de Lugo,. plus
mille rei fimonia - hoc cortice anno
MDCLIII. , quo quartan de duplices Iesimplices grai sat ae ia citratoriam habitisse, memorar; de FONSECA vero , celeberrimo sui aevi Medico, .ia id euI refert quod expibraverit nostrum corticem. eundemque non innoxium tantum , verian, etiam saluberrimum deprehenderitia ER. REDI de experimi nat'. a. I 3.. miraculosum hujuxeorticis effectum v
dieabiles. habuerunt, hae nostra aetate . unius corticis Peruviani ope cito tuto-qουe iugari ..6: Ex Italia iis Galliam pervenit postea huius sebrisisti notitia ibidemquet
varia paritet sustinuit experimenta ,
tam felici tamen laeeessu M ut ipsi Regiae Regio Principi, febre laborantibus non semel',. sed aliquoties, insigni eum fructu, potissimum a. TAGOULTIO,
siti oblatum,. Eodem . quoque temporeiae Angliae ipsiuς. iamru percrebuit, arplaudentibus tantum,non omnibus vlt-LIS IUS quippe desedir. cap. n. disertisseribit verbis:ex centum: hoc remedio, usis ν. Vix unum. non convallaisse . Cui
Meedidi illustre illud Angliae deeux ROBERTUS: BOYLE , in re. de philos ex
perimi fidem faciens: . se una. vel altera dosi eortici ς. sebrifugi M ad drachmam 'unam propinati , saepius quartanas, quae per amium durarant , abesisse Quin . DYGBΨUS tri de meo. Iecreti. sancte' affirmat: ex triginta quutanae detentis, quos hoc remedio liberarid,. ne. vel ' duos. in eandem, relapsos, & addit: eulpam dum potius esse medicum, quam nobiler med
198쪽
De rem corticis chisia usu in febribus ce. xyi
medicamentum, si post eius exhibitio- 1 elarus atque peritus in arte nostra vir , Nem unquam revertatur febris. Ipse se. non minori Gebrius ut nur laeeessu .lix ille de circumspectus Medicus SY- 8. Contra ea, sunt pariter & fuerunχ
ee, ceu optimum remedium, hune eor-lsui minus favent huic eortiet, illumqueticem extollit &methodum eadem re-iinfidum , in se eurum , quin plane node utendisisse tradit. Na o etiam ad- xium vocare medie amentum , haud eri
Aue apud Anglos est in pretio, uti patet beseunt. Videas complures, qui expe- ex FRE IN DII, LISTERI , nee non vientiaci observationibus fidem sibi prς-MORTONIS scriptis, qui in ιν. deIe-s struere conrendentes asserami s usum iratas ita disserit: eortex Peratiamur Peruviani cortieis non modo recidivas censensu medicorum lodie omnium , Ut longe graviores, sed& novos prorsus&catholicum febrifugum , quod omnes fe-sfinsana uiles morbos insequi, cachex iam ,
ores intermittentes, in quaυis anni tem- scilitet, tumores pedum cedem a totas ,
potate, ιn omnι aetaιe es temperamento,s hydropem, Pertinacem alvi obstructio- penitus , cito , into feliciter sanat , nem, praecordiorum is gustiam, pathe- neque opus es, ut mediet ingenia sua mala hypoetandriaca & hysterica, fe- amplius totaMeant in febribus expi thres lentas & hecti eas, eum virium pro is andis. stratione, appetitu deiecto &tabe, in . Quin in omnibus sere Europae Ye-lpueris Nonnunquam eon uis vos & epigionibus corticis huius virtus spectat alle eticos motus. anprimis aeriter in ie- euiluit 4 Inter Helvetos quidem Medi-ibrisusum nostrum invehit BAGLlUUS cos multum ipsi detulit NUR ALTUS Up.tib. II. perhibens febrem tertianamee. M. N. C. Dec. II. D. VIII. νυ Madi- nonnis elapso decimo quarto die, quo quot inseruit historias . quod eodem ,4 quidem sponte finiatur, febrisuga pati , tam in senibus, quam in pueris , ter-i& irrito proflasconatu ante illud tempustianas & quartanas curarit, tandemque remedia quaevis , vel sine fuctu , aut enarrationi Enem his memoratu dignis certe Non sine ingenti damno adhiberi verbis imposuit: in immensum votis mentMedicos intempestive febri fugis febrem excrescerer , si, quae cura nosera ex hoc veluti in ovo iugulare conari , quum Fulvere experientιa alienaqueIesia, Ee-lpaucis interjectis diebus, vel ipsa redeaae Ieriberesatageremus. In Belgio celebres velocius, vel ejus loco quam plures gra.
α petitiiIimi Mediet plurum hoc no- vissimi morbi , asthmata , hydropes , Drum antilabrile fecerunt di adhue frutfebres lentae, phthises aliaque gravim.
iunt, euius testes citamus BOERH A-ima mala emergant.
AVII & DECKERI scripta . Potiss- q. Idem sere ex nostratibus eenset mum in nostra etiam Germania eortitistEIVMULLERUS, sui vpp. tomo II.
chinae ad Qeheliandas intermittentes 277. ehinam non solum infidum vo usus, ut laudat illimus suit celebratus , cat remedium, sed etiam pat. -8. ass ejusdemque efficaciam salutarem ram,rit: ordinarie fere alvi praeclusionem ,
BoHNIUS in disi. de minus suspectas a tumorem dominis eiusque duritiembrium fuga, quam BERG ERUS atque dolores tensi vos eon sequi solere ,
cortice erunaiabinisaeis iudiciis Mndicato,a iisdem vel successive remittentibus , vel pluribus de solidis argumentis asserumiper Rurgantia, aut spiritum salis amm runt . Fuit praeterea frequenti in usu niaci irritatis ,etandem Febrem similem,
UALDSCUMIDO atque DoLAEo,' interdum intensiore frigore, recurrere. Ree non celebri quondam Ducis Citens s .PALLI LlUSqumue in epistola ad B Archiatro, ZAPFIO, qui electuario GLiVUM scribit: Gallos quidem felianti febrili, cuius basis chinae cortex , & citer china chinae in febribus uti , sed famam & opes acquisivit et emque minime id suadendum hi agro 1tomam, adhue ipsius gener, Dn. uREIDEL, quin ridet hujus corticis usum, nisi in Eall
199쪽
fine ad roborandum stomachum adhibeatur . Plura praeterea de noxa huius antilabrilis remedii memoriaeta exempla evolvi possunt in BLEGNYZOdiae Gas. medebs. . IV. mens, Au-
RUS in re p. medic. theoret. prael, pag.
26 r. seqq. & passim chinae in febribus usum & impugnarunt & rejecerunt .
Quin nosmetipsi testamur , cari ice mhunc , promiscue atque empirice ut arpatum , mutuam detrimenti intulisse ,& vel recidivas aegre expugn*iles, Vmalios saeviores morbos, potissimum poli
quartanam hydropem , post tertianam pathemata hypochondriaca. accelli M. Io. Interim tamen uelut quam cum
iis facere possumus, qui hune corticem absolute ἐκ fere semper noxium ' febribus ella eensent eiulque usum rationibus quibusdam infestum plane reddere cOnantur. quas febrium indoli', salutari sueeessui ipsiusque naturae intentioni contrarius esset atque inimicus. Putant scilicet , librem nihil aliud esse , quam
exacte methodicam naturae medicati.
De m. qua auctiori solidorum di fluid
rum mota , causas , quae sebrem movent . per congrua secretoria & excret ria e corpore proscribere nititur . Ad hoc ex voto perficiendum opus esse humoribus fluxilibus vii 'ue apertis , ac stringentia autem, quibus cortex Peruvianus accensendus ut , succos fluidos inerassare , exeret oriorumque tenues canaliculos angustare, quin cludere , ideoque retineri, iis usurpatis, morbificam in corpore materiam, ac recIdi- vas, vel graviores alios morbos, Pr duci. II. Autumant porro , praecipuam providae naturae in intermittentibus esse antentionem , ut redundantem sanguinis vitali conseretationi semper in sellam copiam auctiori intestino calido, ex prinstessivi acceleratione resultants mPlu ,
dissolutoria quadam in serum excrementitium resolutione, imminuat simulque sertiori appulsu, viscera ab inhaerentibus vitiis atque obstructionibus liberet . Atque adeo motus hoste febriles esse prs. sidio ae medio , quo morbi curantur , graves arcentur &ea quae vitae insidiasii ruunt eliminantur , nec ea propter , nisi eum ingenti damno, sisti a coni beri. Ad haec aneeps admodum esse molimen, susceptum sapienter naturae , iaexpellendis per secregoria & exere toria , noxiis . opus turbare, impedire planeque contrarium adstringentibus inducere effectum , quem non rossint non , praeter pessi uras recidivas , acerbior longe pathemata. hypochondriaca scilicet, sterita, te Mae febres , obstructiones viscerum , icterus , cachexia . hydrops, melancholiae quoque & pertinaces alvi obstipationes, presso pede i sequi. 12. Et quod maximum esse volunt . tertianae mineram prima in regione, seu ventricula , tenuibus , prasertim prumis intectinis, rue nou adiacentibus organis , mesaraicis nempe uasis S glandulis, consistere perhibent. Haec autem quum ut pluit muni viscidus & tenax h mor si , provido certe consilio stringi in principio porosas & externas partes s
sanguinem ad interiora agi ibidemque aliquamdiu detineri, suo suffieiens sumoris seroso - lymphati ei quantitas per tunicas & clandulas viscerum in ips
rum cavitates transudet ac postea part imliquandae & emolliendae sebrili materiae,
partim ipsi eo commodius egerendae ser viat . Hinc colligunt , perniciosa esse
omnia ea, quae motus tam apprime morbi causae oppositos sistunt, febrilem illum lentum primis in viis humorem spissiorem reddunt de excretoria constringendo utilissimas secretio ires atque ex .eretiones tam per alvum, quam urinam
bent . Id vero praestare chinae manifesto conitringentis naturae corticem , hinc rejiciendum & usurpanda potius esse ea , quae naturae opus iuvent, librilem materiam solvant, & redundantem sanguinem
200쪽
De recto corauis China usi in febribus Oe. is a
vem dissolvendo omnisque generis ex.
cretiones promovendo, a materia, quae
in vitio est, corpus liberent, non vero eandem , febrilibus tantum motibus su messis, cum p riculo reprimant. r3. Sic quidem ratiocinantur cortieis nostri adversarii, & fatemur sane, primo intuitu, haec nonnullius videri momenti , an vero sint tanti, ut medentes penitus ab eiusdem usu deterrere possint,
paullisper iam perquirere iuvabit. Nititur autem omnis proeemodum argumentatio supposito principio, quasi corpori inesset agens quoddam, quod prae via intima cognitiove, rationali postea intentione , ad certum finem , motus Vitales, e quorum familia etiam febriles, nec non remediorum effectus, essiciat e dirigat. Sed tantum certe abest, ut ejusmodi principium in rationali meis dica theoria aeque ac praxi ullo modo locum habere , aut quicquam utilitatis praestare possit, ut potius in explicandis intelligenter & demonstrandis medicis rebus, . nec non inveniendis & applicandis remediis, confusiones & errores inducat.14. Hoc qui tenet , facile coniicere poterit, quid de concitatis ab hoc prin- eivio labrilibus motibus sit sentiendum. Dieunt quidem, hos in se & sua natura esse salutares; sed ita potius sunt eo m- parati , ut perniciem intentent S sapientem naturam imprudentiae, quin plane dementiae, aperte arguant. Ecquis enim In arte exercitatus est, qui ignoret, illum in febribus omnibus obvium a ci
sumserentia ad centrum motum, cum vehementi partium externarum ac ner
osarum spasmo & convulsiva quadam agitatione , pertracto simul in consensum universo nervorum systemate. fieri. & cum tam gravi omnium functi num laesione, quin ipsius mortis periculo, accidere, ut, qui intermittentibus decedunt, sub hoc ipso pereant. Sane, si pro arbitrio mot us virales dirigere posset agens hoc, tutius longe & facilius f ret , sine tam perniciali ipasmo universali habitusque corporis constrictione , copiosorem sanguinis dc humorum minium ad morbi sedem sensim, amisa magis ratione, amandare atque dirigere . Et quamvis tantisper Iargiamur, febres, praesertim quae intermissionem habent , corporibus crassis , copiosis & impuris laeeis sarctis , quandoque praestare me dicinam & imminentes ex viscerum OP pletione longas & graves affectiones ,
motu humorum progressivo extra ordinem eum. intensiori calore aucto, ceteris. paribus arcereo neutiquam tamen omnes intermittentes sanguinis & laec rum abundantiam , impuritatem , nimiam spissitudinem , aut viscerum insar- ictum iuncta habent, multo minus haee veram & adaequatam febrium causam de materialem fomitem constituunt , ut nec ea propter opus sit, tam impetuoso solidorum & fluidorum motu . atque humorum vitalium dissolutione.. 13. Quod porro ad illud assertum attinet e naturam maxime in febribus o eupatam esse , quo sanguinem redum dantem , dissolutoria quadam per m tum intestinum resolutione, in corporis saturem imminuat; prorsus Sc quidem recte negamus, sanguinis & humorum abundantiam sebris causam esse . Hoc enim si esset, plethorici frequentius sane febricitarent, & omnis generis febres tempestiva venaesectione certo aecito arceri possent atque praescindi . Eveniens autem sub febre sanguinis com sumtio&in partes exere mentitias dita. lutio, est potius estectus & necessarium consequens febrilis caloris, naturae per
se plus inimica, quam amica , quia Gmul vires, a quibus motuum vitalium vigor pendet, dissipatae destruit. id Ejusdem commatis est illud, quod humores erudi, viscidi, tenaces ex deis pr ata maxime digestione oriundi & in rimis viis hisque conterminis organi
aerentes, somitem praebeant intermittentium . Rarissime enim evenit , ut
ob vitium in diaeta commissum , vel pravam digestionem , intermittentes gignantur . Longe magis vero copiosi