장음표시 사용
201쪽
fres, & eholericae constitutionis homines, nec non iracundos. sub aestate serventissima tertianis eorripi, & his vomitus biliosos, dejectiones biliosas , solennes admodum esse urinasque flammei coloris, ob admixtas eo piosas sulphureas L biliosas partieulas, seeedere, Ae licet demum nosmet ipsi vehementer improbemus adstringentium in cuiuscunque etiam generis febribus usum, min, me tamen concedimus, ehinae ectrticem, eum iudieio, habita naturarum &ei cumstantiarum ratione , debito ordine ac tempore oblatum , talem praestare e sectum, ut potius, uti fusius infra d cebimus , ad promovendas exeretiones ipsamque perspirationem liberiorem reddendam , eundem aptissimum esse remedium, asserere non dubitemus. 17. Iam non incongruum, aut infructuosum erit, ut nostram de intermit. tentibus earumque generatione promamus theoriam, quo postea eo melius de methodo iis medendi accommoda & de remediis adversus ipsas idoneis iudieareque ames . Id vero primo omniuin te. Mendum, quod experientia conflat, ratissime scilicet intermittentes unum vel alterum individuum ex vitio diaetae, vel digestionis invadere , sed plerumque grassari epidem ice & ex praecedente insolita diuturna calida & scea aeris in. temperie oriri, tum quidem , quando eorpus incautius vel borealibus ventis ,
, et aurae frigidiori & humidiori , sole
maxime occiduo , exponitur , ut inde frigus notabilemque persentiat horro. rem . Pari ratione , Idura novimus t ea, humiliora nempe, paludosa, compluviis , stagnis atque piscinis cincta , crebro febrium proventu adeo infesta , ut indigenae & advenae perpetuo sere Omnique anni tempore iisdem exercean. tur & ivdius ae dissi euiter sanescant , nullam certe aliam ob causam , quam quod ob herem ejusmodi in locis demsum, frigidum ae humidum insectorum. que copia pesertum , perspiratio langue-leat & suiuaminetur. Nulla enim unquam febris, praesertim intermittens , vel etiam eatarrhalis, arthritica, rhe
mattea, nisi post imminutam & eo hibia
tam exeretionem cuticularem, accedit;
nulla facile reei diva, quam hoc facto'. repetit , neque minus etiam librilis morbus eo gravior & diuturnior esses let, quo magis hie saluberrimae evaeua. tionis successus intereeptus atque cohi
I8. Igitur , quando ingens recrementorum per poros euiis elimina ad rum copia, sye ex aeris intemperie &praeternaturali constitutione , sive ex malo in animi affectibus& victus rati ne regimine fuerit contracta, perspiratio autem , tuae pro tanta sordium activae, halit lae&salino- sulphureae indoin iis , multitudine necessario sum eiens , quia auctior esse debuerat , constrictis nervosis & excretoriis cutis tubulis, va
lide potius impeditur i fit utique , ut
motus seri excrementitii aliorsum &ad interiora vertatur. Pod quidem , si- editi in febribus eatarrhalibus , ad gla dulosa narium , faucium & bronchi, rum loca. in rheumati eis & arthritieis ad in embranas musculorum di nervos glandulosa artuum ligamenta, india rhoeis ad intestinorum tunicas evenit eita intermittentibus in febribus idem ad abdominis secretoria & depuratoria viscera , hepar nempe , Panereas, ven
trieuli & intestinorum glandulas & gla
dulosas tunieas eontingit . Heie vero eonfluens malignus humor, serment
les, lymphaticos, salivales & biliosos . digestioni θ: ehyli elaborationi servientes succos, inquinat, corrum it ae i temperatos reddit, qui congesti, in dum deni maxime cavo, mutuo eon fermen tantes& cum eruditatibus vitiosae digestionis permixti, mora pejorem nerv
sesque partibus valde inimicam indolem eontrahunt . Sic depravati 8e tam per poros, quam tubulos, suceessive ad sanis guinem delati sucei, quando ad nervosas, quae cerebrum & spinalem medulis iam cingunt membranas pertingunt , in sesta sua indole, universalem demum in vasorum & nervosarum partium systemate spasmum concitant, qui febris essentiam eonstituit.
202쪽
i ρ. Febris quippenihil aliud est,quam
affectus & effectus systematis nervosi praeter naturam assecti. Etenim, omnia Illa, quae sub accessione febris affligunt symptomata, dolor scilicet eapitis, dors,
maxime ei rea primam lumborum verte bram,dolor contusivus omnium artuum,
ingens lassi do 3c languor, frigus, rigor,
horror, totum quandosue corpus c.ncutiens, summa praecordiorum anxietas ,
spirandi angustia, eum inquietudine, put'
sus arteriarum contractus, celer, parvus, inaequalis, vomitus, vel conatus ad vo
mendum, sitis saepe sub ipso frigore, alvi
sortior strictura, vel etiam fluxus,in non nullis stimulus ad mingendum, menti quoque ac sensuum, quam saepe observa vi in senibus, praesertim quartana labo rantibus , obnubilatio, satis superque te' statum faciunt, graviter laesum &age ctum esse nervorum systema. Dum au tem sub hisce symptomatibus ab exteri xum strictura, sanguis ad interiora & v sa maiora, pulmones, caput & cor urgetur , ipsa sua copia eordis musculum advehementiorem pulsum celerioremque systolen exstimulat, quod fit, ut sanguis celerius ti valide per vasa traiiciatur, a teriarum motus vehementior & citatior
Inicet. aestuque se majori tacto, spasminervosarum partium iterum lassientur is materia ouae hos excitarat oeutiatur ,
sanguis ad ambitum corporis appellatur, di adapertis, remittente strictura, eutis spiraculis, sudor erumpat.2o. Hac ratione febris primum generatur atque succedit , quoJ vero interpo-fito aliquo tempore no us imperat parin xysmus, ita concipiendum esse arbitramur. Conflata illa,ex eorruptis biliosis &lymphatieis sali statibus; eum indigesta alimentorum masia, suceis, febrilis in duodeno potissimum haerens materia , non omnis simul & semel, sed laceem ve, ad sanguinem& nervorsi systema transit. Deinde id, quod ab hoc, ut itali uiliceat, sermento restitat, ab affluentibus ex hepate, pancreate & glandulis duode. ni impuris suceis, novum subinde accipit pabulum ac nutrimentum. Tum intesti. iis illo mirum adaucto in paro1 IisOm tu pla sanguis & serum in m itis salsi 'sulphureas sordes fatiscit quaequum non omnes die vacuo difflentur,intus manent& laeeos lymphaticos salivales ipsamque bilem inquinant magis atque corrum punt . Accedit, licet a nemine, quod sciamus, annotatum si, quod intercalari di pulsus admodum languidus & debilis P putes quoque externae ipsaque cutis magis frigidae, quam calidae sint, di perspia
rationem remissam minusque sufficientem, intuitu sordium excernendarum, esse, Iuculenter arguant. Demum etiam
etiam verisimillium est, universale illudnerveo - fibrosum & tubulosum corporis emunctorium, cutem, tot imoetuo lis diplane contrariis syasticis, constrictoriis ,
subsequente nimia remissione, motibus, nec non vehementi aestu, quoad tonum,
robur & iunctionem suam admodum i Miactari & vitiari, ut saluberrimum illud excretionis periphericae negotium a sub toto febris decursu minus recte succo dat ipsaque adeo sanguinis & humorum depuratio multum elanguescat. Quibus omnibus junctim expensis, in promtu ea iudieare, navum sie succrescentem se sim tam item certo interposito temporis spatio suffieienti quantitate coli ctum , novum iterum proritare librili paroxysmi insultum. at. Quod autem rediens eiusmodi pa roxysmus , non in omnibus intermitte tibus idem reeursus tempus servet ; sed vel singulis, vel ternis, vel quaternis dirisbus repetat, quandoque typum suum Maecessionis periodum mutet, interdum etiam duplicet; id omnino ob impuritatum , ratione copiae , & indolis plus munus activae & mobilis differentiam, lamgioremque vel parciorem earundem alprimas vias affluxum, nec non ab diverosam viscerum, praesertim hepatis, lieni a& pancreatis, conditionem & statum, fieri, eensendum est. Lueuienter certe ideonsistit elapso anno , quo, propter in s litam diuturnam calidam & siccam aest iis & autumni eonstitutionem, per unia versam sere Germaniam febres grali tae, quotidianae, tertianae & quartanae,' simplices ti duplices,nimiruat omalis
203쪽
nvi lam omnino aliam ob causam, quam diversam humorum indolem viscerumq
eonstitutionem, pro varia temperamenti victu seorum, quos in vaserunt, ratione.
12. Post intermitientium geliesin &naturam , spectanda nune adversus eas praesidia , quae inter principem merito i cum obtinet chinae cortex , cuius ideo principia & ouos in eorpore vel eum em
lumento, vel damno, praestat effectus, penitius paullo examini subiiciem .Eis vero inter hujus corticis elementa primo loco connumerandum adilrictivum. Pate-stit hoe ex sapore liuuam constringente, quem tam pulvis ipsius,quam insusum cuaqua servente factum, nec non liquor,a
suis ipsi spiritu vini puris limo, eou sectus,
exhibet. Idem quoque confirmatur chymico experimeto, dum solutio hujus eo tieis, adiecto vitriolo, m ore omnium adstringentium, nigrescit & atramenti e larem induit. Alterum, quod in eomplexu fovet elementum, est amarum,naturae
plane aperientis, quod unanimi medic rum consensu febribus perdomandis aptissimum , quandoquidem omnia fere amara, uti herba sisynthii, cardui benedicti , lamariae, ceu taurii minoris , radix gentianae rubrae, Iignum colubrinum,antilabrilia suppeditant prae lentissima. 23. Accedit tertium e hinc hinae ingrediens , naturae admodum gratum, bals micum scilicet,quod sapore& odore,non tam pulveris, quam potius ex prolecta destillationis ope aqua, nee non vini spiritu, manifestatur. Quartum demum elementum est terresti e fixum, peractas lutionein extractione eonspicuum,quod
uidem hucusque penitus serme neglectu
uit, egregiae tamen virtuti ad corrigendam, obtundendam & involvendam materiae librilis, praesertim biliosae, acrimoniam Aodem modo ae notum est,sola ter- Iea, ut conchas, matrem perlarum , temram sigillatam & corallia, in s flendis se-brilius efficacia pollere haud spernenda . Agit igitur hoe simplex tota ut GALE NI loquendi sormula est, substantia, &Plura continet principia ad febres sanam das proficua, quae rarius, vel plane nunquam , in ullo alio medicamento repe.
riuntur, eaq; propter vehementer errant& falluntur ii qui a sola facultate adstri gente , sebrifugum corticis Peruviani enfectum derivare satagunt. . Haec autem nactenus allata tam febrium theoria dc pathologia, quam V
ra febri fugi nostri principia, expeditam
'onstrant viam, ad rectam intermitte
libus medendi methodum , & quo pactochinae cortex cum bonis aegrorum rebus propinandus. Diximus scilicet superius, mineram, sive causam intermittentium materialem, ex affluxu copiosioris corrumptae bilis & salivalis laticis me teque digestis alimentis conflatam primis viis, &quam maxime flexuoso intestino duodeno, firmiter impactam haerere, ae inde successive certa quantitate ad interiora &nervosarum partium systema translata , motus illos spes leos libri Ies eoncitare . Hine utique in persa natione rationalis Mediei intentio eo dirigenda, ut peccans
haec materia attemperetur, obtundatur,
eliminetur ipsiusque ulterior & largior affluxus ex glandulis ductibusque hiliariis
cohibeatur. Et his certe indicationibus peritum corticis Peruviani usum , si non
ex toto, tamen maxima ex parte, satissa
cere posse, existimamus. 23. Largimur quidem, minus proficuum esse hoc antilabrile, quando prima corporis regio, redundante vitiosorum praesertim vistidorum , aeidorum , Zetenacium succorum saburra obsessa, ut potius inviscando, magisque immobiles reddendo, de simul aditriciis a sua vi auvinam evacuationem supprimendo, muti tum noceat, ut tum quidem non modo
materia librilis retineatur, sed de dolo. res tensivi de anxietatis circa praecordia augeantur, quemadmodum in his, qui diuturna laborarunt quartana , senibus inprimis δc pueris, nee non regesto Cr brius 6t liberalius eortiee multoties vidi
mus. Quare tutius tum omnino Ac eo sultius eis, hoe medicamentum vel plane omittere, vel non prius admittere , quam praemissis, quae crassos , vise id & tenaces humores attenuandi, ineudendi de per alvi seeessum evaeaandi facultate sedeat. Merentur hoc nominelaucinar
204쪽
De recto cora icis China usu in febribus Oc. rq
laudem & salium familia depromta, salscilicet ammoniacum depuratum , saldigestivum Sylvii, tartarus vitriolatus, arcanum duplicatum . sal Gla uberianum , SMha mense. Potissimum tamen in vincendis chronicis febribus spectata virtutis talia ex aquis medicatis prolecta,
ut Sed lieense, & Egranum, quippe quae paulo majori doli , ad unciam scilicet dimidiam, vel unam , in sufficientiquanti tale aquae soluta , & aliquoties pro circumstantiarum ratione oblata, aeolluvie viscidarum sordium intestin
rum canalem egregie expurgant. Magna quoque amarorum ad mucidos, te.
naces, & acidos iaceos in eidendos, detergendos , ac evacuandos saeuitas, quorum in numero celebria sunt extractumeentaurii minoris , gentianae rubrae , eardui henedicti, absynthium . rhabarbarum, aloes rite prius eorrecta & eic rata, quae in lirivioso aqueo menstruo soluta & die vacuo, vel cum vino, Vel eum spiritu vini oblata, egregie prosunt. His autem praemissis, cum ad intercipiendum nimium humorum vitiosorum ad primam regionem confluxum, tum ad facilitandu ni perspirat ion is successum,
cortex noster cum aliis, quae Operationem ipsius secundant, utiliter propinari potest. a 6. Pari ratione , ubi eruditates ex
male digestis & corruptis cibis eum bile iaceoque salivali vitiatis . fomitem feobris lubinlisistrant, & ratio dictitat, &experientia confirmat, liberandas, an
rantium usum, esse ab illuvie tam acidorum , quam biliosorum & corrupi Tum humorum, primas vias. Quod ut obtineatur, convenientissima sunt blan. da emetiea, vel ἀνω simul Ela - ω eu, cuantia , reiectis omnibus aerioribus drasticis purgantibus, & validis emeticis, quippe quae ventrieulo & nervosis partibus admodum in se ita , vires dei ieiunt. & motus efferos potius intendunt, quam minuunt. Nos, quam hunc in finem commendemus . habemus man. nam , culus uncia una, vel duae, eum
uno, vel duobus rariari emetiei granis sufficienti aquae sontanae quantitate sol
tae clementissime , satis efficaciter ta men , sursum ae deorsum evacuant .ae, ut multiplici compertum habemus experientia, eeregie intentioni satis sa
ciunt. Et hoc facto, majori eum fruitu& selieiori eum iaceessu, anti librile n
strum usurpare licet. 27. Contra ea plurimae dantur febrium species, ut biliosae, quartanae Sctertianae aestivae, duplices, continuae , gravibus & acerbis symptomatibus stipatae, quae plerumque post diuturnam praecalidam & siceam tempestatis constitutionem , a bile nimis intemperata . aeri, calida & volatili incunabula tr hunt. Ad hanc earundem materiam figendam , eicurandam , obtundendam eiusque copiosiorem ad intestina asti xum impediendum , eortex chinae, praesertim in pulvere oblatus , absorbent iis busque ae nitrosis remixtus, egregie ex usu est, eaque propter paucos post par xysmos propinandus . Sic multoties ,
largas biliosas deiectiones , praesertim in corporibus biliosae naturae & choleriis eae constitutionis, seliei admodum su cessii erupisse novimus , discedente paullo post penitus febre. 28. Quod quidem , sicuti experie
tia edocti scribimus; ita non minus e dem fundamento nitentes, de hoc cortice asserimus, quod perspirationem fulciat ac promoveat, in quo, si non pra
eipuum , certe non minimum , interis
mittentes curandi , repositum est m mentum . Haec enim , ut supra dix mus , saluberrima evacuatio , quando supprimitur & sordes per eam evehendae ad interiora recedunt , primordialem
suppeditat intermittentium causam, e magis , quo maior restitantium recre mentorum biliolorum in sanguine & h moribus est proventus . Deinceps eae dem hae sordes, ob succedentem parcius& lauguidius die post paroxysmum v
cuo hane excretionem , copiosius denuo collectae , palmariam repetentis par xysmi causam praebent. Ipsae recidivae non aliam accedunt ob rationem, quam quod materia febrem movens exitu prae.
205쪽
cissa , .uti potissimum sit, quando tirperata vix febre corpus paulo liberius rigi. do & humido aeri, circa stagna aquarum, in humilioribus locis, & templorum concamerationibus , vel etiam borealibus ventis exponitur . Liberiori quoque aestatis tempore cuticularis excretionis Reeessui tribuendum , quod aestivae tertianae, di quartanae, sacilioris sint sanationis, quam autumnales , quin , diuturna. & contumaeissimae , etiam quartanae , per autumnum , hiemem & ver affligentes, accedente sobsi Rio aestivo, spρnte , sine medicina ,ἀonquiescant. Hinc demum petenda ra io , quare, ut observationes fide digno. rum auctorum confirmant , saepe sola sortioli corporis , cursu , saltu, equita
tione, ad sudorem usque exercitatione,
mec non prolecto in balneo sudore, aut largiori vini potu , intermittentes admodum rebelles expugnentur, α abi
29. Tanta utilitas, tantaque necessi. tas huius evacuationis in febrium est cu. Tatione , eaque propter , quod etiam
hoc nomine cortex noster laudem m Teatur , penitius paullo evolvendum .
Videtur quidem huic facultatiobstare , virtus ipsius adstrictiva, qua cutis pinos
stringi potius . , & perspirationem sus.
flaminari vulgo creditur. At vero, non
pure & positive adstrictivam, sed potius
ob admixtum amaricans & balsamicum
ingrediens, roborantem virtutem no- .stro cortici adseribunus . Nam , utut eminenti facultate adstringente dotata , cujus generis sunt aluminosa, Nitrioli. ca , in ex vegetabilitas radix 4ormentillae, historiae , si convenienti tempore & regimine in intermittentibus ulu Pntur , non penitus spernendam ha-ant emeaciam is praesertim quando post eorum usum Hecoctum vel infusum ea lidum. superbibatur di fortiter eorpus
motu eaerceatur , sed . tamen longe alia est ratio, natura & virtus roborantium, quae non tam terrea , , confringente ,
quam potius simul balsamico , amaro memento , in solidas corporis nostri a tono dejesas partes psunt, iis robur ,
tonum atque vigorem es potentiam in Tricem conciliando , ut motus quid
rum catholicorum vitalium , qui potissimum a solidorum motu pendet , per compUem corporis mere vasculosam , Promtior, citatior, & expeditior fiat a quem nunquam non maior & auctior , per insensibilem transpirationem, imp ritatum excretio , summo cum DuM a sequitur, ut longe tutiora sint purisad. st iansent ibus. Et proiecto, quae ex T mediorum genere roborante & subadstringente, paulisper balsamica virtute splendent simplicia, in morbis Jongis dedime ilibus per sanandis, magna praesta re solent, & aliis longe superiora sunt Hine enim est, quod decolla herbarum,
quae vulnerariae dicuntur , ut sunt nos minatim : fragaria, lanicula, melissa, agrimonia, Neronica, scabi a , ma rubium , pulmonaria, hepat ita, scol pendrium , nummularia , plantago .
mille solium,consolida Saracenica, flores bestidis, hyperici , muscus pulmonurius, polychresiam & mirabilem certe. non tantum in vulneribus consolidandis. verum etiam bongis, id sanabilibus sere morbis, cachexta, phthisi, scorbuto. id ero , harmoptys atque ademidem febre quartana, sanguinem depurando.
viscera obstructa referando , nec non extretiones languidas .promovendR, ex serunt effectum, quae tamen non proxime in fluidas partes, earum vitia corris
gendo, sed potius in solidas, tonum &robur irestituendo , agunt , atque si operutionem suam exserunt. Neque N stro tempore , si ustaris corticis chae
carillae virtus, qui paullo calidioris &plus, nostro conice, balsamicae naturae est, in silendis nimiis alvi fluxionibus, etiam dysentericis, ignota est, qui eortex et im decenter usurpatus in febribus intermittemibus, item lentis, quae ex stomaehi & digestionis vitio proveniunt,
curandis, non spernendam opem eo fert
3o. Est itaque tam salubris & specta.
ta corticis chinae virtus, ut roborandis
solidorum tonum, ei reulum sanguinis, excretiones , maximeque inisostem ,
206쪽
De reno corticis cbitra ulli in febribus θα
πr eutis spiraeula, egregie promoveat, tia , semper, & omni tempore unicumsaque propter per i platu experientiainthoe nostrudi praesidium , roborando , confirmatum habemus . ab eius usu, , & circulum sanguinis , & perspiratio- mox virium accedere augmentum , vi. nem augere, in iis, qui febre laborant,gorem corporis&anim, restitur, appe-ised utique opus e si, ut eorpus sit disposititiam antea emortuum resuscitari, cum tum, viae & excretoriorum tubuli pat omnimoda parocysmorum febrilium ii , nec spasmo constrim, humores te-eessatione. obtervarunt etiam hos insi- nues.& fluxiles, non erassi, viscidi degnes.& eximios effectus alii praeelari Me-u immobiles, ipsius quoque remedii viris dici , euius reου testes citamus LlSTE-itus integra, nec a vitiosis primarum via-RUM , BO FINIUM . SYDENH. -Irum succis obtusa , aut enervata , Ea-MIUM , DECLERUM , BERGE-ri dem enim eortici; nostri ei ratio , a RUM , IONES , MORTONEM , martialium bene praeparatorum , quae AQUIN . qui unanimi sumagio te litidem adducendo solidorum tonum ,
siantur, quod cortex egregie ventricu-isicque universum sanguini; dc humorum tam roboret , appetentiam acuat , ac progressum promovendo, egregios qui- deficientem corporis ea lorem excitet ,idem in longis ac rebellibus morbis expu- vires reficiat, nee soliis, perspirationem Enandis praestatit effectus , non tamen promoveat, sed etiam urinam . subimri. sempe & absolute tales, sed tune deis deque alvum , ptae sertim si reeens sit , mum , quando & solidorum,. & fluido- moveatia Et perire demum adjiciunt 24 rum , apta&conveniens est adaperien- omnes, qui cortier in febribus hoc eme, dum & excretionum successum disposi- usi, a febre libero; mansisse , nee tioia Atque adeo, quum roborando per ullo inde oriente symptomate atque imu latrationem move Ut e L marte confe-eommodo fuisse afflictos nendum cta, in proclivi est ratio, quare floris tamen, hastam egregias operationes , salis ammoniaci martiales , nec non non a solli excretione euliculari auctru , eum haematite parati, in pulvere, vel derivandas indi. Nam, non modo plu- eum spiritu vini in essentiam redacti . xies ae nobis observatum est, sub largo crocus mattix temtissimis . limaturae etiam & continuo. diebus vacuis sudore , marti in rubiginem versa& in subtili iaparoxysmos nihilo secius repetiisse, neessimum pollinem comminutae, ad com- vires nee appetitum , inde areepissexpescendos, immo tollendos libriles m incrementum , sed & ipsa experientiae tuς, cum prudentia usurpata, idem se-
comper rem est, ea, quae sudorem mo- re aet chira at cortex, praestare soleant ,
ventessicaciter se ad listendos libriles pa- eontra vero , quandoe empirice , nullM
1ysmos, non adeo esse apta atque con- corporum , naturarum, circumstanti
thaeibilia. Ingens quippe est differentia,Lrum & temporix ratione habita, inge- inter sudorem , qui saepius aevirium pro- runtur, noxam, inferant non levem.' ation &deiecto euiis tono provenit, 3ria Quae quum ita sint , speciosum&inter perspirationem auAiorem, quae omnino videtur dubium se vel monitum-ez vegetiori ac celeriori, sanguinis per tutius forsan esse famaeque & conscien- universum corpus circuitu, ex pulsuum tiae Medi ei magis conducibile, tam iiii vigore di aequalitate dignoscendo , re.4 quorumviv morborum se quam specia-sultat. Et haec non tam positive sudori- tim intermittentium medicatione, pe- seriς , motum im estinum ea lidum in nitus ab ejusmodi remediis , quae tam languine cientibuτ, procuratur, quam exactam in applicatione , ne noxam in- potius iis, quae tonum solidbrum, eor- ferant, exigunt circumspectionem, abdix ia vasoriisque deiectum sulciunt &kstinere . & potius praecipuum sanatiquis, adducunt quorum in numerum noster negotium naturae committere, adhibi- quam maxime referenduvest cortex .. tis duntaxat iis se quae humorum intem-- S.IL. Meque ut iam nostrae seri senten. i periem corrigiant esdemque mobiles aci
207쪽
stuxiles reddunt. Sed tenendum utique, non semper tuto & cum bonis aegrorum rebus hoc fieri posse. Doeet enim experientia , adeo rebelles & insensas nonnunquam esse interi tentes, ut Observata quantumvis exquisito regimine ,
adhibitis quoque tutis & selectis reme-ciis temperantibus, diluentibus, blande evaeuantibus & diaphoresin; , finito
Paro1ysina, elicientibus, nihil O tamen secius per complures menses , quando que integrum annum & longius perdurent, corpus emacient viresque penitus
deiiciant. Quin, licet his febris vehementia tantisper se acta suerit , ob manam tam eu diuturnitate inductam i m. ecillitatem, quae CELSI effato omnibus morbis pater, accedente levi invitae victusque ratione errore, ex facili vel febriles motus, leviores quidem , recru
descunt, 'et alii morbi , praesertim si
copiosior ei bus ingestus, cachexia febris. que rata pullulant . ut etiam, qui minus lavent huic nostro librilago, ipse. sue BAGI IUUS l. c. sateri cogantur , in fine, quando febris vires perlongum
tempus contriverit, ad ventriculum totumque corpus roborandum , nolitum
usurpari posse corticem . Et certe multi& magni morbi, praesertim qui ex abundantia & impuritate succorum succrescunt, sine medicina, sola abstinentiadi inedia, seliciter arceri possent atque sanari , sed quia plures has molestias
subire recusant , venat sectio in auxilium vocanda , abstinentia longe in tutior . Providendum igitur, ut modo sine noxa fiant omnia.
gr. Aliud, quo multi, etiam periti Medi ei, corticem nostrum suspectum
reddere nituntur , argumentum est ,
quod eiusmodi eonstringentia & roborantia motus Sc paroxymos labriles suspendant quidem, causam vero & ma- terrum febris non tollant , quae postea yel recidivas , vel novos peiores morbos inducat. Verum superius jam evicimus, ita comparatum esse chinae corticem , ut, si recte, debito ordine aliisque accommodis remediis nuptus , usurpetur, febris etiam causam tollat, promoven-
do nempe perspirationem destructumue tonum restituendo . Ad haee ineruunt saepe casus, ubi motus morbosos , etiam febriles , relicta tantisper causa , compescere & ad inmpus tollere expedit . Tam atrociter enim quandoque saeviunt paroxy smi in tertiana, T. c. continua & duplici, ut consumtis ob vigiliam & iugem aestum nimium viribus ,
corpus morbo diutius Iustinendo vix amplius par sit. Heie omnino utile, immo necessarium est, infestost hos motus ad tempus suspendere , quo maiori cum se e u ad tollendam libris cau Iam applicari
possint remedia , tam corrigentia , quam evacuantia, quae lub tanta insultus librilis vehementia, deturbata pla. ne tamdiu notuum & sunestionum naturalium oeconomia, vel nihil proficiunt , vel contrarium prorsus interdum exserunt effectum. 34. Maioris momenti ad evertendume hinae usum excogitatum quorundam argumentum esse videtur , quod , teste experientia plures febricitantes ab e dem exhibito in graves, eosque immedicabiles morbos; quales sunt lentae ac hecticae febres, cach exta, hydrops asci, tes & tympanitis, contractura, Ut be mata , in viris hypocho adriaca, in se. minis hysterica , nee non motus in pu
ris convulsi vi de epileptici , praecipit
ti fuerint. Uerum enim vero , quam
Wis non ne gradum sit, periculosas eius modi afflictiones intermittentes saepenu mero subsequi , unde tamen id ipsum eveniat , non tam clare semper de plenarie liquet , sed Eervelligatius paulo huius rei ratio inquirenda vetait. Propterea sciendam omnino est , ante se, brem pluumque humores dc viscera addictos morbos per se apta esse Sc d: sposita; dein accedit etiam perversa regimi. ais , diaetae & vitae ratio , concurrunt graves animi perturbatioues, Se s sanuoque intempestivus plane dc impruens, ratione molis sive dolios & tem. poris , chinam exhibendi modus suum confert momentum . Quis itaque sub tali rerum statu Sc conditione circumspectum pariter hujus corticis usum pro sola
208쪽
. De recto corticis Chime usu in . febribus M. a or
sola iniqui effectus eausa agnoscere, vel eundem in genere suspectunt, i fidum& noxium reddere velit. 33. Praeterea, satis omnino eonstat, summae essicaciae praesidia, venaesecti nem , emetiea, purgantia , optata , mercurialia& martialia, item ex auro& antimonio parata, nec non salia volatilia animalium, balnea Laeonica &medicamenta spirituosa, si empirice &non eum iudieio atque discrimine in
usum trahuntur , aeque perniciem noxasque in serre posse plane lethales . Nemo autem facile hanc inde formabit coimclusione me ergo haec omnia me/ico usu carent Ac prorsus sunt rejieienda, sed ita Porius argumentandum: quia tam pronata ad iuvandum , quam nocendum haec generosa sunt remedia , ergo recla iiDilem utendum. Longe majori vero iure eadem argumentatio valet in usu nostri corticis, qui ne quidem his magnae activitatis remediis accensendus. illa qui inpe in complexu suo quidpiam fovent , quod exili mole subito ingentes in corpinresuscitat mutationes, hic autem non ita; sed ii effectum exserere debet, majorem molem, ad uncias aliquot, successive sumendam , exigit. Neque etiam adversum naturae humanae remedium esse corticem chinae , ex eo recte
colligitur, quod io morbis , ubi vires imbecilles nervorumque systema affectum, eximio eum fructu exhibeatur , acob id non modo in febribus, sed de , experientia teste , in alvi fluxu, vomitu, dysenteria, malo hypochondriaco, hysterico & podagricis doloribus, ad firmandum 'ehtricuIi , intestinorum &nervosarum partium tonum , apprime
36, Dearum, id i quidem omnes fere
concedunt, supexata propemodum, nuturae auxilio M sebre , ad compescendos,
qui in habitum ti consuetudinem abie- sunt. febriles motus , se ilagum n strum cum si uicta usurpari posse ; quod vero statim in principio, post unum vel iterum par Ismum tuto in usum vineari possit, Hrnegant mmime isti , qui naturam labi ruri remediosasti eiu-ti consilio uti eensent , ad amoliendas
causas , quae vitae periculum struunt , persuasi, optimam &salutarem naturae intentionem hac ratione turbari . Sed supervaeaneum plane esse hunc metum, experientia, optima medicarum etiam veritatum magistra Oinnibusque ratiotiniis superior, luculenter admodum d cet . Nobis certe innumera fere nota sunt exempla eorum, qui tertiana epi-demica gravibusque symptomatibus i vadente correpti, hae methodo felicit eblanati sunt, ut expurgata, post tertium vel quartum paroxysmum , per superi ra & inseriora, emeaci medicina , cor oris regione, altero post die antiis briae ex cortice chinae electuarium , con .grua dosi, ordine ac tempore , sumserint; & hon iacto, post secundam vextertiam itatim accellionem , nullum amplius experti sunt insultum, sed persecte cum sanitate in gratiam redierunt se praesertim, quando post hujus medicaminis usum , eorporis exercitatione perinspirationem auctiorem provitarunt medicamenta roboranὶia stoniaciaica simul usurparum. Atque etiam id ingenue assirmare possumus , nos frequentiori observatione didicisse , & longe
dissiciliori negotio, & longe ma ori cautione, corticem nostrum febri opponi , ubi baee aliquandiu per aliquot hebd mades, vel menses , corpori taliaesit , quam ubi haud ita pridem illud invasit peo quod, quo diuturnior febris est, eo major recrementorum ex dissoIutione sanguinis , per motum calidum intestinum, nascitur copia , quae postea aegri u & eorrigitur, & educitur.37. Idem nobiscum censent praesta tissimi in arte viri, inter quos nominas
se sussietet BOHNIUM , qui meuliaridissertatione de fuga febrium minus fu-
θecto. id pluribus adstruxit, nec I nBERGERUM , qui in citata superius docta dissertatisne de chin tua ab imois judiciis vindieata , ita apprime ad veritatem , 9. scribit: non istum mobare
209쪽
mane aliquantisper pratriυerit, in usum hic cortex duentur , ne aegrotantis vita periclitetar , s anguini omni fermentatiooris nisa se despum inti, derepente remo ra n infitiumcis . Rectius PADUS ,
DONAELIUS. LISTERUS, MOR-TONUS L IONES m maxime BOH-NIUS. , docent , praemissis quidem . sopus uerit, evacuant bur, ae praesertim emetieis , mox ineume morbs er antequam febrii radicet e erit o Decos υιθeraque ac υires eorporis labefactarit. usu cortiris vires ιlitus feliciter frangi o atte- νῆ. Hic nec recidiυartim , nee illorum
metur Wi malorum , qua BΑGLlUUS Qui corticas adscribit, quum potius febris perverse curisAioni re corporis impuritati debui set causam dare, quia recto corticis usu egregie adjuvantis, ea am illorum malorum una eum febre tolli o' ratio suffragatur , cy' exnrientia monstrat , ita , ut laudataa BoHN1US testetur , innumerabiles. fere , quibain ,,ab initio m Mi , corticem praebuerit eoque febrem
fanaverit, nihil damni percepisse. 8. Ad rectum isitur , securum &essicacem hujus medicamenti in febribus debellandis usum stabiliendum & confirmandum, , annerumus. ultimo laeo salutares Dasdanii cautiones de praeceptiones, quibus rite observatis, non facile quispiam eortice nostro nocebitia L Corticem, thinae noα exhibere oportet, nisi primis viis, a multa viti larum humorum saburra,. quRseatent,
probe erius liberatis; id quia optime fit per saliae det etsi favet solae, in debita
quantitate sumta, vel cum accommO- dato laxante aut emetico nupta. Neque
ad eius usum , prae serti m in. maiori copia instituendum, faeile descendendum est,. si abdominix viseera obstructa, vel 5 Mine & humoribux in sard L existunt , sed prius tius obstructiones reserentur, nsarctusque expediantur, necesse est , quod per potum aquarum mineralium . Per saliae neutra&amarae thermarum &acidularum, per rhabarbarinaeum sale tartari vel terra soliat 2 tartari permixtae,. per iuscula eum radi ei bus & herbis ape.rientibua decocta, per lassicientemino tum corporisque exereitationem effieitue
IL Nec facile eura intermittentis eum corti edi e hinae suscipienda est in eorpore aperte plethorico , eaeochymi e claec leo& itypochondriaco , aut criticissan .uinis evacuationibus suppressis; sed praeittat omnino. per i a. iguinis decentes missiones, per elix tria temperara balsamica, piluias ballan eas polychrestas , interponendo salia neutrius generis amaricantia , impediment2 rem ver m tusque istos labrises medicamenti instaPad hae vitia submovenda aptas impere de re nec repente unquam supprimereia III. Maiori cautione opus est, si compora , quibus exhibendum nostru in labii iugum, viribus sanguineque exhausta, si animi affectibus obnoxia, s senialia sunt; nee non si ipsae sebres in hec ia
alvi oblli pationes, urinae fine sedi me ro tenues ineidunt, si hypochondria tument & febris autumnis ist vel hyberna per lonsumitan tempus inhaesit e quod si aevidit , expedit potius labriles , si praesto sunt, motus lenioribus evacuantibus & roborantibus blande moderari , donee tandem, Dod saepius fit, vel loelmuzatione , vel emussiriori obserτato vitae vimisque regi ine, vel aere sal bri, levi, sereno&calido accedente pa-roxy smi sponte eonquiestant ia3 oum ad rectum&salutarem no stri medicamenti ustim multum omnino, e serat , quiu forma , dosi tempore& sub quo tegimine exhibeaIur , teneris dum este P. Quod ad formam ait ther, ante omnia corticini meum, solidum , lapidum, nulloque fracido, vel vappido odore imbutum eligendum esse .. Hic. ipse inminutissimum pulveremi commi nutus simplax it, subitantia, tam ullo alius. additamento, in quovix vehiculo eommodissime datur .. K. quis autem hune pulverem reformidet - eum sol Laqua & sacellaro in electuarium, reda j e tax deglutirii potest .. Testati ego sand certa explorataque fide possum, me e L ficaciorem semser pristantioremque anis
210쪽
re recto cori icis cibinae ussu in febribus σα rc 3
in advertisse hune corticem simplici haemethodo exhibitum , quam catillis aliis ingredientibus permixtum varieque hinc inde mutatum. Ubi manifesta ventrieu-ὲi adest imbecillitas eum fastidio pulverem assumendi, in infuso cum aqua vel vino &ad gratum saporem eum pauxillo cinnamomi parato in forma potus Thee, facta'ro lubitu edulcoratione calide vel etiam Frigide ad deeentem quantitatem sumatur. Dein, si febris biliosa magno cum testu juncta urset , ejus pulverem cum quarta nitri purifica,ti parte remixtum exhibere praestat
Ubi vero ob obstructionis & viscerum avistidis Scrudis humoribus in sardi us s lalaionem major ab eodem adstrictio metuenda est , in forma vel solida vel liquida salia addenda sunt lixivio a , di in primis atra lina quae adstringentem
corticis aio stri virtutem egregie corrigunt & cicurant. Potest hac ratione ex .
temporalis liquor parari roborans δέ anti febrilis securissimas, quando uncta una eorticis chinae & salis 'tartari drachmae duae in aquae cum vino dilutae libra una
coquuntur . Denique ego quoque in arte exercenda ad domandos febrium insultus optimo cum successu usus sim sequenti electuario Q Ree. Rob Sambue itineiam uhani, corti occhin .drach mas VI. extracti fl.chamomi l. vulgmitri depurati, antimor .diaphor.singulorum draehmam unam semis , tulepi rosarum q. s.
monenda duxi r quod excessiva valde quantitate ad drachmam unam vel ultra pro una vice nunquam sit exhibendum ; ed longe erit eonsultius, diuersis viciabus unum alterumve tantummodo sermpulum die intercalari, finito paro Usmo, antra trium horarum spatium, sum cientem superbibendo vel aquae , decocti bis dii, vel cere visiae quantitatem, im
ter cibum quoque porrigere .. Nirifice autem operationem. huius medicamenti adjuvat motus & exercitatio corporis qua saluberrima ad febrem fugandam perspiratio 'insigniter promovetur &omnis suspecta adstrictio aut 'hum. Tum COUulatio Orohibetur. a II. Tempori prospicitur, si curae ad minimum per unam hebdomadem, diacta ratione insistimus. Tum sublata febre dc appetitu redeunte semel quotidie. ae demum alternis diebus do sis nostri
corticis capienda erit. go. Sequuntur adhuc aliae in cura se-bris per hune eorticem necessario tenendae cautiones: I. Durante usu, quando alvus adstri-
με, ea trimum non nisi clystere emolis liente & leniter stimulante osticii admonenda ; haud vero tentanda per purgantia, ne recidivae accedant, eo quod ii rum usu perspiratio retrahitur & humo .
rum exere mentitiorum affluxus ad intestina revocatur .. Postea vero manna cum eremore tartari locum habere potest, nec non pitulae balsam leae Beecne.rianae, Stahlianae , vel nostiae, cum sale quodam aperitivo, intermedio tempore & sub finem propinatae, ita tamen, ut post alvi subductionem, semper iterum exhibeatur dosis electuarii. II. Dilaedente clamum penitus febre, corpus aliquandiu in libera perspirati
ne adhuc servandum, aer gelidus, Venti borealesci septenrrionales, nec non Omne xxternum frigus, ioca humida , vappida vitanda , & usurpanda elix tria amara , stomachica , roborantia , uri est elixirium nostrum quae mane, uel in prandio sumta, non modo ventriculum roborando , sed exeretionem per cutis poros fulciendo, egregie prosunt. 4 I. Ultimo loco non possum , quin Peculiare , quod dissertatio haec experta est, fatum commemorem . Prodiit videlicet Froneosurti ad Viadrum disserta. tio, de cortice chmae noxio licet resousu in febribus, directe nostrae opposita, in qua au'or intempestivo contradicenis di studio iam tum satis larus chinae coristicem , , licet summa cautione usurpetur,
infidum , suspectum & in se noxium esse
medicamentum multis, sed plane frivolis & inanibus rationibus affirmare omni
conatu contendit. 'Contra haec quaedam ex professo movere vix operae pretium
duxi, suoniam in arte periti & rese i dicandi facultate .praediti viri sterilexinane