장음표시 사용
211쪽
inane contradictionis arsumentum eum praejudiciis pariter ae aflectibus iunctu ni ponte oeprehendere poterunt . Nihilominus in gratiam iuniorum medicinrum , qui facile diversis opinionibus conis funduntur. perpauca hoc loco monere& attingere placuit .
62. Omne earum, quae in memorata dissertatione in contra itum adducuntur, rationum momentum unice hypothesi
notissima Stahliana innititur, animam rationalem motus febriles salutarem in finem, ad causam febris e corpore et in minandam instituere, qui nullo modo, praesertim adstringeatibus , .inter quae praecipue eortex chinae reserendus eii , sim cohibendi. Quum vero in ipsa haenostra dissertatione jam satisfactum suerit huic opinioni; eo magis sane miror, auctorem veritatem facti, sive experientiam innumeris casibus & exemplis a Medicis non modo Germaniae sed alia-Tum quoque nationum peritissimis fide. que disnis, per longum annorum spatium diversis rem potibus adstructam &comprobatam, corticem videlicet Perv. vianum in chronieis febribos, quae nulla alia arte expugnari poterant, selici Ls me & sine ulla noxa fuisse adhibitum , sola hypothesi minus adhuc probabili in
totum negare penitusque reiicere conari.
Est enim a vera philosophandi methodo prorsus alienum, solis sibi mente fictis
hypothesibus vel rationum momentis experientiam aestimare, aut medicaminis salutarem usum metiri velle, eum
potius , si ordine procedere velimus , veritas facti prius consulenda sit, & tum demum rationes inquirendae hypotheses. Papplieandae veniant. Quapropter , Dominus Auctor dissertat. quod ipsi incumbit , demonstret, eorticem nostrum,
etiam caute & ei reum specte adhibitum in febribus isdisinoe omnique tempore damnum attulisse . Quod meam attinet experientiam, ego quidem , qui ultra lquinquaginta & quinque annos , in diversis loeis idque primum in ' est phalia, ubi corpora erassis sueeis sunt refer.
ta , morborum curationibus vacavi ,
certa fide affrmare possum , a cortice
chinae prudenter, & non adeo magna dosi dato me nee immedicabiles morbos, nee facile recidivas, si exacta ae- cesserit vitae ratio , observasse, ut potius conspieuum inde & securum effectum animadverterim. Id quod in meo ipsius icorpore expertus scribo , quippe ter per aetatem meam febre intermitten. te pertinacissima detentus, omnibus aliis incassum adhibitis remediis , solo cortieis nostri usu integrae restitutus sanitati sui. Eeontrario vero susceptae ab aliis Medi eis sne eortieechinae aut cast rillae febrium intermittentium curati nes latis superque me docuerunt, quod non aegri solum sat diu macerati , verum etiam saepenumero in graves passiones chronicas praecipitati fuerint ;imo, quod mirandum, ipsos ejusmodi
contemtores ad nostrum remedium .
quali ad ultimum refugium , saepe coactos vidi. 3. Sed ut ex ratione quoque pateat .an ita sit, ut salis dicitur, corticem chianae etiam recte usurpatum febriles quidem motus propter vim suam adstrictiovam deerimere , neutiquam vero ea
sam febris tollere, necessarium erit, ut ipsum operandi modum huius corticis penitius paulo inquiramus. Gaudet vero hie cortex particulis fixioribus, terreis , gaudet adstringentibus de amaricantibus suis, quibus virtutem suam se-brifugam exerere debet. Quis autem saniorum est, qui non perspiciat, in his ipsis chinae principiis aptum natum , si
decenter usiarpetur, contineri remedium , ad subtilem bilis aerimoniam caustieam , a qua maxime epide mice grassantes tertianae oriuntur, in primis viis antea prorsus infringendam , quam ad sanguinis massam aut ex hac ad genus
nervosum delata universum nervorum
systema ad truculentas tractiones spatii. cas irritet . Deinde , quum roborans chinae principium , qua partes relaxatas intendere , & a tono aeiectas firmare valet, inter omnes plane constet, quid mirum est, quod auctiori reddito , praesertim die intercalari perspirationis ne-ΚOtio, novo pa oxysmo materiam praebentes
212쪽
se μι tantibus fretioribus ex praxi medica m. Io
bentes reliquiae e eorpore eliminentur di l -----α hac ratione totius febris impetus optime in. - ἀν--α-
- Nunc quidem ultro largimur ,
medicamentum hoc perverso piti ne modo exhibitum, nullo ad plenariam morbi historiam , ad individui naturam , constitutionem internarum partium , ad eausam febris aliasque morbosas dispositiones 3c res circumflantes, ad tempus , ordinem & dosin, habito respectu, ut signem corpori noxam , imo maiora , uam antea fuerunt, mala affricare post. Sed nihilominus, quum ita, ut supra docuimus, argumentari haud liceat, i ante exinde sequitur , eorticem n strum recto usu prodesse, iniquo nocere.
Cuius ratio in eo consistiti si quando in majori & saepius eontinuata doli datachina obstructiones minimorum vas Tum .in viseeribus & eopiam viseidorum humorum in eorpore ob fibrarum m tristum crassitiem Ae inertiam male di m sitio Offenderit, Me casu omnino prinpter vim adstrictivam & simul incrastantem malum augere & graves chronisas exeitare passiones valet. -- 43. Atque haec sunt, quae in praesemtiarum exponere placuit, eum maxime in finem , quo omnibus constaret, chianae corticem, non tam suspectum di pertimescendum in febribus ii iisque morbis
esse remedium, ut perperam a quibusdam ereditur, sed tutum, esseax & innocens , modo accedat medens , qui cum iudieio & ratione sua perficiat, nec ea propter noxam subinde emergentem medicamento , sed vel perverto usui , vel erroribus aegrotantis , vel etiam neglectae reliquiarum remotioni , merito esse tribuendam. Iis autem , qui prineepta rationalis Medisinae non ad annis. siri callent, auctor sua rque sum , ut ab omnibus heroicis pharmaeis, & hoe etiam curti e , penitus absineam , ne plus metant quam prosint.
DISSERTATII RDE PURGANTIBUS FORTIORI. BUS EX PRAXI MEDICAMERITO EJICIENDIS .
f. I. QUM multi aegrotantium ex me
dentum imperitia pereant , quipo erant lar fari , res proh dolor lper sollicitam peritiorum observationem est certissima . Delinquum autem poti
simum in eo, quod non motus naturae consor mes, quae optima morborum in
dicatrix est, administrem , dum vel praeter necessitatem nimicis provoeant, vel utiles inte in pestive sistunt, quocirca magna requiritur prudentia in exhibendis iis remediis, quae itagni potentia praedita sunt, vel motum fortiorem μου candi, ut eundem cohibendi . Pece tur in eo serme toto die: per pauet enim
sunt , qui validissimis & heroieis hisce
recte & convenienter utuntur. Passim enim tristissima exempla a longo tempo re litterarum monumeruis prodita loquuntur, ab improvide eri natis optatis, purgantibus, vomitoriis, mercise tiali- α volatilibus, multos aegrotis vel in ipsam mortem, Tel in extremam miseriam dc perii em fuisse coniectos . Vade omnibus, qui praxin exemere cupiunt , hoc sedulo & perpetuo inculca dum, ut cum hisce memoratis eamissume ant atque mercentur, esse homue idii crimine conscientias polluere hielim. Hoc autem deplorandum est , quod , o periculo uua existunt, eo steque lius Utatae dc imperitissimi temerario de nefando auia, sive ulla prudentia in usu promtissimo illa habeant: eum tamen, uexactius Paulo expendimus, rarius linia in praxi locum inveniant, utpote ea naturae micro cosmicae indolas est , ut non com sed duci velit.
a. Verum enim vero , non maior fi&irequentiores io praxi committunto erroLm, attent aer perientia ista, quam Pell
213쪽
ver purgantia validiora & drastiea , qui-Dus multae. aegritudines, vel in peiorem statum labuntur & exacerbantur , vel plane immedieabiles & fianesti fiunt . Persuasio enim vulgo est perniciosissima, quasi noxii humores ex eorpore sortioriurgatione optime possint eliminari , ine non saltim praeservationis eausa , sed & eurandi fine sine vehementi purgatione nihil solidi praestari posse existimant. Peritus autem & prudens Medi. tus, qui causas morborum scrutatur, &methodum, qua natura adversus morbos propugnandos utitur, callφt, perfacile videt, iis rarius vel elane nunquam utendum esse . Placuit itaeue perutile hoc thema in praesenti ventilare, & solido ratiocinio nec non irrefragabili experientia demonstrare, quod vehememtioribus purgantibus penitus sere carere queamus in praxi.
3. Cum itaque nobis propositum sit hae disquisitione noxam & violentiam
eatharticorum vehementiorum exponere, & quod plane ab hisce in securis a
stinere possimus, ostendere, non abs re iudico , ut reeenseamus & denominemus ea, quae sub titulo horum velimus intellecta. Dieimus itaque, per potentia &drassica cathanica nos ea signifiea. Te, quae in parva dosi eeleriter & isti. ter humores per secessum vel alvum ed Cunt , cum ventris torminibus virium. que lapsu. Ad hane elassem autem res ximus nominatim colocynthidem , e Phorbium, elaterium, succum & coditicem rad. esulae, helleborum alb. sea monium, g. guttae, grana tilli, iata γae resinam, helleborum nigrum , tur-ith, quorum usum vel plane nullum ,
vel minori dosi & eorrigenti associatum
esse debere statuimus. 4. Ut autem hane nostram sententiam firniissimis rationum solidarum momem
Iis corroboremus , primam rationem desumere placet ab eo, quod haec recem sta pharmaca, virulentum, Quo 29unt,
in se custodiant principium . Videlicet , medicis audit hoc venenum, quod brevi tempore adeoque eelerrime in exili dosi cemaomiam motuum vitalisin in easp
re nostro turbare & pervertere apte est. Quod attinet ad materiale prinei pium venenorum , hoc ipsum maxime eonsistit in eo, ut sit indolis valde activae subtilis, penetrantis, 3deoque ma almam potentiam & essicaciam motus in se eontineat, deinde ut sit sal causti eum, quod intime in poros etiam angustistimos membranacearum & nervosarum
partium sese insinuat, & vehementi imritatione, istius principii, quod r sit dimovet machinam nostram, nimias Minordinatas motiones provocat, quibus postmodum totus motuum naturalium
ordo , & inde dependens usus&sunctio
partium conturbatur & evertitur. E tenim, si ad examinis incudem re Voca velimus venenorum, ex quibus partibus constent, mixtionem ae crasin, depr hendimus, eorum operationem a tenui penetrante sale sulphureo exustiso de pendere , uti senicum , mercurius sublimatus, antimonii vitrum: ex ni malium regno e cantharides , mors
tarantula , viperarum , eanis rabidi . vel mi mala peste vel aliis contagiota morbis insectorum .' ex vegetabilium reis gno, cicuta, napellus& variorum sumgorum species hoe diserte testantur. s. Iam vero, si paulo accuratius pendtuli remus purgantium dictorum elemenota altiva, non nisi sal tenuissimae indolis, musticae, septieae invenimus', 'quod irritando , inflammando. , spasminicae eonvellenta sensibiles eorporis nostri partes exercet, hoe est, quod virule tum effectum habet. Primo autem o quod sit volatilis & penetrantis naturae purgantium principium, ex U Patet , quo eorum virtus non modo in ventri
culi regionem, sed& in sanguinem imism' remotissimas partes transeat. Non enim ignotum est, lacte nutri eis, quκpursans assiimsit, ipsum insantem pudiori . Deinde sternutationem, pualis inum , imo stimulum quandoque immodicum ad venerem ex purgante RLsumto ortum sui e variis observationibus proditum est. Μemorabile est, quod
refert hane in rem LENTILIUS Illustria Comes, quot eu
214쪽
e unque assumserit electuari lenitivum ex tamarindis , maricrostino , hermoda-Hyloeonstans, semper ultra a . stemutationibus vexatus fuerit . Tacemus ,ruod coquulsiones epilepticae, singultu
ae, cordis palpitationes, anxietates prineordiorum summae, & emorestentiae incute variae satis superque demonstrent ,
activitatem huius prinei pii intime eum
suceis corporis miseeri. Notum etiam Porro est, in quantum suam vim exterius tantum adhibita in eorporis interim Ta evibrent. Ueteres pedes suos dem 'ohellebori lavantes per alvum se purga
hant , ut habet HEURNIUS C-mem in Hi .Helleborum sontieulis pro
mundifieatione ita positum per vomitum& alvum purgare testatur WΛLΨUS
meth. meae paga M. Per unguenta ex e
loeynthide con sita & umbilieo inuncta .purgari pone infantes , imo etiam adultos, in vulgus notum est. Ulterius
subtilitatem & exiguitatem principii , quod in purgantibus residet activi , &odor gravis, &i diffusus diusve perseverans ex gustu minimae portionis , nauseos & molestus sapor in lingua claris-
Caustieae autem quod purgantium elementum sit indolis, irritatoria & inflammatoria essicacia, quam diversim de in corpus exserit, clarum facit. Fosetis sternutatis, si naribus tenuis saltim horum purgantium portio attrahatur , irritationem satis vehementem arguit . Externe paralyticis partibus applicari s lita eataplasmata ex purgantibus aerioribus eoncinnata vesiculas & pustulas a sentes copiosas prosignunt, manifesto indicio innammatori causticae virtutis. Tormina true utenta & spasmi intestin rum & exinde proficiseentes nonnunquam graves dysenteriae , alvique fluxiones , a nullo alio sonte , quam ex principio ea ustico irritante & vesicatorio
derivari possunt. EPFERUS in His.
mentis catharii eorum & speciatim hel. leb. albi & magist. gialap. inflammat riam vim demonstrat: ipse enim catel
lis eum iam haec propinavit dosi certa ;
& secuti mox fuernat vomitus, eonval- fiones di mors . Sectione facta ventriinculus inflammatus & tennia intestin rum maeulis rubie undis hine inde notata suerunt. Similia effecta eon spieere lieet in iis, qui arseni eo, vel eorrosivo vena no perierunt, quod patet per consensum variarum observationum p hine praecedente experimento elarissime adstruitur virulenta in pargantibus qualitas. 7. Denique , pernicialem inesse vim purgantibus vel ex eo intelligitur, quod etiam sana & robusta corpora gravite ab iis assumtis assiciantur , unde HIPP. sect. 2. art. 37. prodidit o Qui sunt sano corpore dum purgantur, eeleriter Oxsolvuntur; rationem addit HEURNIUS, quia medicamentum frustra exhibitum
liquefacit & consumit ea, quae morbo re. sistunt, i. e. partes solidas atterit. Nullum enim remedium observatur tam vehementer vires convellere & consumere, quam d rasticum purgans, idque non tam ratione evacuationis, quam ratione viarulentiae quam partibus nostri corporis de solidis de fluidia infert, unde appetitus pervertitur, urina turbatur, pulsus
fit major, lassitudo inducitur qua de rhiudicandum, si robustis corporibus tam graviter noceant, quod multo magis ontendere debeant infirmos &. morbo ορ- pressos. Quod autem partes tenues septiacae, causticae purgantium in sanguinem transmig 'ejus massam ae crasin , nee non spirituum indolem insigniter altera. re de corrumpere possint , manifestissime comprobat dispositio prava corporis, quam ex iis contrahit Auctor variorum affectuum . , Non est, de nihilo . quod vulgus adeo pertimescat, si quando harmacum euanus operetur , ne vir entia per moram eontracta dc derelicta, postquam diu in corpore delituit, tanisdem affectus aliquando malignos producat. Α tali. casione interdum pathemata quasi leprosa excitari , , seri bie ILLISIUS, qui Pharm. rat .fM.III.
c. r. in huius re, memorationem me in
tabilem refert historiam et oxoniensiae uiusdam filiis duobus pulvis cathartieini ab empirico exhibitus fuerat, unu e
215쪽
rum spatio M. horarum centies ad minimum cum torminibus & magna spirituum latitantia purgabatur: alter amtem aetate paulo maiore nullam habuit sedem, verum intra paucos dies eapilli eius decidebant , ungues nigricabant ,
insuper & brevi i ea pullulae aquosae in
toto corrre erumpebant, quibus continue in seabiem et uilosam induratis &subinde recidentibua statim novae repullulabant. Cuiusmodi affectus ob sanguinis erasin summe vitiatam &quasi ven natam nullis remediis cedens ultra biemnium ἰ antequam sanari iterum potuit, misellum istum gravissime exercebat.
giam abunde accusat summum damnum ad mortem etiam quandoque ducens , quo ereberrime afficiuntur ii, qui utuntur drast is istis eat hartieis . Quamvis
autem hane in rem eomplures me n
latae observationes possent ad duet, is ficiet tamen paueas easque notabiles h. Lattingere. Aliquot abhine annis conti gebat hie loci, quod chirurgus assumeret purgans ex G. guttae, diagr. sulphuratim. gr. I resin,Ial. gr.8. & tartari se rupi Io uno eompositum , dejecit inde Ita via cibus cum magna virium iactura, torminibus ac siti. Cirea vesperam ad eam exti reuendam duas mensuras cere visae Nartista potabat. Mox ab eo tempore percipiebat nauseam , anxietates praecordiorum, abdominis intumescentiam, in eo rosiones, sitim, calorem p. n. faucium inflammationem , virium summum defectum, quibus per I dies conflictatus . frustra omni medicina adhibi. a, extinctus suit. Et quod memorabi. le . duo adhue alii chirurgi eodem anno,
unus ex vomitorio , alter ex purgante
sumto vita privati. Ex qua historia discimus, ventriculum de In testina , ceu partes summe sensibiles a veneno puris gantium corrosivo, texturae sensibilissimae admodum contrario facile periculo.
smune inflammari posse , praesertim quando frigidus potus , sui vires stasi inflammatoriae humorum semper addit,
sa, ubi non modo adulti sed & insantes a laxativis ex foliis sennae & rhabarbaro
Paratis per longum tempus sese male habuerint, appetitus & virium deiectione, calore p. n.diu perseverantibus , aliis eruperunt exanthemata per cutem. Merentur huc adduci casus quidam maxima notatu digni ex ineonsiderata purgau tium exhilntione oriundi, quorum me
tionem faeiunt Eph. N. C. Dec. III. A. IV. Obs. II. .aedam lanionis vidua iacontumacissima mensium suppressione ab opilione drasticum quoddam accepit catharticum , & tantum non ob eius vehementiam ad patres abiit . Itidem puella quaedam Vitembergat An. I 692. intempestiva matris sollieitudine ab agyrta vehemens purgans sumere coo batur , quod atrocitate sua misellam ita exagitavit, ut intra paveas horas extre. ma liverent & sei serent eum nais, s pervenirent tormina & iactitationes , ipsa ite eodem die periret. Ste&studi
sus a balneatore purgans acceperat, e ius tanta erat vehementia, ut non so
lum post iis. & plures dejectiones sincerus ero manaret sanguis, sed & extrema frigerent , supervenientibus etiam limi hymia & convulsionibus ἰ aegre tamdem in amicitiam cum sanitate rediit .
Notatu quoque digna sunt quae seribit COBERUS ubi ait: Plures& in his magni nominis heroes ex in. tempestive ρssumtis purgantibus in graviores morbos & mortem ipsam praecipites datos suisse scimus: cum sei l. turgens materia catharticis irritata bilis aeredine intestin vellieans & pungens , primodi arrhaeas, tandem dysenterias lethales excitasset . DOLEUS in EnoeLehis.
Lib. V. cap.9. f. I9. haec affert. Novimus exemplum , quod viro 4o. annorum se bioso pulveris j alappae serup. I.cum cremat artari scr. semis fuerit exhibitus. eodem mane quo assumserat mors subsecuta est.
ta&ex gialappa parata, tametsi vulgo credantur secura ἐχ tuta purgantia, ni
hilo minus tamen & haee ipsa caustico virulento, naturae humanae hostili prin-
216쪽
De purgantibus fortioribus ex pr i medica 9t. a oct
es pio imbuta sunt , attestantibus id i p.
sona observationibus. Placet ex pluribus
ea quae scribit THON ERUS OV. p.a 37.
huc afferre, sequentis argumenti e Gax fide assero mihi cognita utriusque xus exempla, quibus dyagryd eum sulphure licet praeparati, & ut opinio correcti , gr. IX. ad XIII. tantum cum vi. no exhibita tam enormem hypereatlia sin excitarunt, ut de vita perie litati &
eriti, ne eum excrementis ipsam etiam animam exterminarent . Quidam me
dicus cuidam seminae primariae illius scammonii eum sulph. praeparati gr. 21. haud pridem praeseripsit, tanta eum hypercatharsi illa κατω evacuata, &xta debilitata, ut vix se recolligere pintuerit. Cum ego ante aO. annos Αον
eato cuidam Ulmensi, eorpore alias sat robusto praedito, ess scam m. gr.X. tantum obtulissem, hypercat harus sat gravis eaussata . Percontanti de nomine medicamenti cum respondissem , appellari scammonium, ille haud inscite regessit , rectius Schelmonium c nebul nem intelligens nuncupandum , ob
Ir. Notatu non thinus digna sunt ,
quae palmim clarissimoruin virorum monumentis tradita reperiuntur de tala
pa. Sie ex Eph. Germ. Dee M. A.7. ObsCLXII. discimus, quod res nimia lappae dissbluta in quinta ess. MATTHIOLI vel eliri citri, & rotulis manus Christi
et syr. ros edulcorata, licet non ingratiorem sua gratitudine apud multos praesiit erit operationem, tamen & per plura exempla infelicem post se traxerit eventum , nimirum vomitus Iargos , aut tormina summe lancinantia , aut
plane hypereat harsin I imo memorat ibidem gravistimus Autor, quod vide. Ni generosam seminam , quae biduo post idem assiim tum ac toleratos dolores fere intolerabiles abdominis & copiosissimas excretiones alvi , pati demum coacta fuerit convulsiones epilepticas aliquot septi inanis durantes, & quidem adeo , ut vix morti erepta fuerit . Idem alias gratissimum purgans alteri cuidam tormina creavit initeranda, di quidem sine ulla exeretione saecum purgatoria ἔ v rum tertio tandem die sola pre alvum excreta resina in globulum compacta &incrassata. Huc etiam trahendum quodHARDE RUS OV. anaeroinico - practicis p. 263. memorat: Mirari subit, pulverem rad. gia lare. quibusdam saepius exinhiberi , ceu dydragogum ad serostates evacuandas utilissimum di aptissimum ;notavimus tamen deiectiones creberrimas inde subortas eurti siti. Et Excell. EP FERUS Hs.ci t. radicem hanc notissimam inflammatoriam quoque esse erudite demonstrat. Et porto scribit :Ex ex tr. eat hol. eum mercurio dui. in pili. forma assumtione frequentissimi ipsi deiecimus cum subsequente febre synoelia. Uir alius 3α circiter annorum exel. de succo rosar. quod e hirurgus imprudenter propinavit, ipseque incautus hausit , vomuit immaniter & ere trime per inferiora deiecit per triduum fere , concomitantibus primum horrore ae frigore , hinc nausea, sinsultu, deliriis, urgente iuxta siti , viriumque prostr tione, extremisque ad altarium frigentibus. Ex dictis ot adductis liquidissime
elucescet, virulentiae particeps esse et mentum , quo sortiora purgantia operantur, adeoque in secura & perieulosaeue remedia . Verum enim vero , i
stare quis posset, in ipsis emeticis, pr sertim antimoniatis , simile quid virulentae, septicae, causticae indolis deprehendi , quae tamen ceu generosa magnificae famae remedia ab omnibus temporibus habita fuerunt, & quibus in praxi
vix possumus carere. Quibus respondein mus, nos neutiquam negare & ipsa v mitoria agere principio irritativo naturae humanae plane ad 'eris venenatoque tat vero non ita nocivum est corpori ,
quam illud, quod operationis causa in purgantibus inest. Rationem in promta
hane habemus est emeticorum materia
magis spirituosa , sui juris, non involuero fixi vel viseidi principii obducta, utieti purgantium, quare non modo statim, antequam accedat in sanguinem vel peros evacuatur, vel delata ad fluores vitales iacilius transpirate iseus autem se res
217쪽
arabet cum purg tibus, quorum principium t 4nue quidem &causticum est , involutum tamen Te sinoso viscoso vehiculo , quod vim spirituo sani elasticam textura sua ne facile aufugiat eomplectitur. Unde etiam pendet ratio quare non dentur aquae destillatae purgantes , quoniam per alembicum non transit elementum illud viscosum, quod vim pudiae antis continet , qua de re fusius legi eretur PECHLINUS ansrare deIam gantibus oe obf38.39. Igitur patet, posese diutius purgantuam pernicialem vim in succis humani eorporis permanere , maioremque noxam inde esse exspectandam qua ui ab ipsis emeticis. 42. Athera ratio, quare in mediet nafacienda omnium validorum , sive uti veteres nonnulli loquuti fuerunt, eradi.
cativorum vacuant um usum dissuademus, est quod motus violentos in eor re eis ciant, i. e. humores ex una parte in alteram impetuosi Time commoveant,
circulique aequabilitatem & liberum Iransitum vehementer turbent. Videlicet , quando placidus, liber & aequabilis sanguinis per omnium partium tubulas eurius est . universum acti num vitalium sanitatisque negotium recte sese ha-.bet; simulae vero hic motus sanguinis liber impeditur, aut inaequalisdit, acti
num uitalium status mox turbatur & per. vertitur & moria praesto est. Iam autem nihil magis motum regularem placidum sanguinis evertit & eruoris translationes ad partes quasdam impetuosasessicit, quam spasmus. Hoc enim conis
stringitur musculosa & membrancisa pa tis substantia , & inter hane interiace tes tubuli comprimuntur, quo sit , ut denegato sic libero transitu sanguis in alias partes copiose & impetuo se irruat, ubi salas , infarctus, distensiones , apertiones emetendo causa & fons est
dolorum , inflammationum , hae morrhagiarum , variarumque fluxionum , nec non sensus , motulque in partibus aboliti. Cum aurem purgantia sortiora sale suo Gustico intestinorum tunicas Merveas violenter vellicante spasmos in
abdominis regione inque magno intesti.
norum canale & melanterio vehementer.essiciant , testantibus id torminibus es rosionibus, quae perpetui spasmorum imitestinatium comites sunt,' Perfacile ap- Paret, pursantia, praesertim in core cibus sanguine & suocis impuris repletis, gravia machinari passe pathemata . .
a 3. Propter violentum autem quem. injiciunt spasmum, primo tonum ven
et riculi & intestinorum valde laedunt , unde etiam ii, quos purgantia fortiter exercuerunt, diu laborant appetitu d-jecto & digestione alimentorum depra vata, id quod iam suo tempore notavit CELSUs Lib.II. p. Vo. dum scribit: pur gantia stomachum laedunt. Deducimus quoque ex laeso intestinorum tono adurigionem alvi, quae a sorti purgatione diu cum maximo sanitatis incommoda remanere solet. Et observavimassa lux in praeti, quod sani, qui velis menti pharmacis ventrem praeservationis ergo agitare consuescunt , ad flatu lentias ἐκ colicam passionem di frenantur ἰ unde non sine magna ratione ipse HIPPOCR. aph. I 6. lib. IR. purgationem periculosam iis dicit esse, qui unt integra valetudine , & addit in eundem aphorismum
HEURNIUS sequentia : Vidi sanos .
quos in perniciem traxit solum simplexisque a FZema purgatorium ex fumaria eum sennae fol. temere exhibitum. Mi . Dec. II. Α. y III. OUI a. mentionemini ieiunt rustici robusti , annorum o.
alias sani , qui ex pyris sylvestribus in
tantam alvi stypilaitatem incidit, ut nullo purgante reserari risset . Quinimo , purgantibus sortioribus assumtis non solum in abdomine ingentes dolores&contorsiones sensit, verum etiam intestinum rectum ad spit hamae longitudinem ad extra protrusum fuit, constipationealvi semper permanente ad 4indles. Superveniebat inflammatio, gangraena& inter mille tormenta mors. Etenim magnus error est , aluum constrictam
purgantibus solvere , docet enim praxis, si a principio acido terreo , vel a spasmo orta fuerit alvi stypticitas, sicuti evenit in hypochondriacis , quartanariis, bl stericis feminis, vehementissima purga tia
218쪽
m puemibus fortioribus ex praxi medica le.. arv
m nihil operari, sed potius tormina Ventris augere, & vires deifieiendo mirumini modum nocere.. Talii in ea lusotius mutilaginosa,. oleota, & quae relaxant asmo, contractas fibras alvum expeditam & lubricam reddunt. . I . Propter eandem causam , nempe spasmum intestinatem Ametentemia. pumantibus, tumores aquosi abituminissa pi i sinerescunt & augnaeentum sumunt, .
tu quod plus viee simpliei observavi. Ita quoque referunt DL MC. Dec. III. D. IV. civem, mitten mensem post sumtum ai circum Braneo purgans drai laetim , ineidisse in hydropem asti rem & aegre tandem valetudini pristinae restitutum iuisse. Propter spasmum, quem faciunt
purgantia. acriora paralysis non raro Moque invadit Notum enim est , quod ralym ex colica, quae paresis dicitur, irequens sid, quoniam: nempe propter
spasmos in intestinis & vicini artibus
non tantum per eon senium a metuntur nervi, . verum etiam humores redundantes impuri motu illorum libero per abdomen impedito in eerebri medullam ir- ruunt , ibique subsistentes hune assedum Procreant. Eodem modo ex torminibus di spasmis a purgantibus excitatis malum paralyticum prognascitur. Ita amre aliquot annos hie loei semina obesa re. sinae gial. XII. gr. ad purgandum assumebat, & paulo post paralysi totius dextri, lateris corripiebatur cum aphoniai, stupore mentis & maximis intestinorum
torminibus. AEGn. SOLENANDER in
consiliis resert multos in una latere paralysi liberatos , . si a principio sertiora purgantia exhibita. fuerint, humoribus exagitatis , etiam in altero paralysi tentatos & tandem exstinctos . . Ita.etiam vir o. annorum antea podagra & impetigine vexatus, postea autem ab his liber , nisi quod tempore auctumnali gra. vissimo aliquando eorriperetur catarrho eum febrieula quadam aissumto pur gante ex G. guttae, mox incidit in paralysin dextri lateris cum dolore in occipi. tio. Post duos menses inhil tu corripitur a plectico di moritur. Quod autem . purgantia, spasmo agant & insensa maia. chinae microcosmicae sint, vel ex eo clarissimum evadit, quod, qui moriuntur ex purgation di, teste HIPPOCRATE , .
convulsione uereant . Exemplum insinuar ipse H gLMONTIUS, ubi Mar-ehio serupulo uno Helleb. alb. sumto convulsione totius corporis periit. I 6. Tertia ratio quare purgantia sortiora exitibia & inimica natur e humanae' eensenda sint , haec est, quod defrauden L sanguinem sero. & lymphatico
succo , cujum amen praesentia non modo ' ad sanum flatum conser Uandum, sed &. ad morbos eurandos summe est utilis .. Res nempe extra omnemi dubitationem. polita elf, eircu Ium sanguiniyesse fundamentum, sanitatis, & omni curationis morborum :. aucto enim circulo sanguinis stases humoresque resol*i ob. uructiones reserari, viscidum attenuarii&omne superfluum & molestum per debita evacuatoria eliminari ,.nemo in dubium .vertitia Certum & porro est, quod ieirculus sanguinis imminutus si causat
omnium morborum acutorum & mali gnorum quorum nempe causa gener tur intra corpus . . Ad circulum autem.
sanguinis fluxilitas summe est necessiria, . quae dependet ab elemento aqueo p sam
guis enim ex vena animantis emissus duplici constat substantia, una solida, altera fluida : solida est illa rubie da
fibrosa, quae sicca in cucurbita remane , . quando sanguis per Mariae. balneum deis.
ii illatur, si haec est paucissima , copiosa autem aquea, adeo, ut una pars sit siccae, . decem autem humidae, quae v hiculum siccae. , salphureae rubicundae
terrestris partis est & efficit, ut haee soli. da. moveri possit per angustissimos cor poris . canaliculos . . Si itaque abundeterassa i& solphurea terrestris solida san guinis substantia, ut ne suffieienti a quietquantitate dilui possit, gravissimistisque, ehroni is affectibus via. panditur: stases: enim , obstructiones emunctoriorum , .& inde motus spas nodici violenti fiunt. . quos non niti magna.copia aquarum in gesta in corpus vel mitigare veli tollere: tassumas , . quare perspicua est ratio: ,. cur adi quod i
219쪽
quod in morbis rebellibus & ehronicis
curandis nunquam satis laudandus sit usus thermarum, acidularum aquarum salubrium, infusorum hb. Thee. ver nicae, se dii, betonicae, & cur potus congrui liquidi eopiosus in eurandis moris bis aeutis febribus . inflamma tinnibus avertendis , morbis ehronicis .egregii sit usus. Ex eo, quod iam adduximus clarissime perspici posse arbitror,purgamia, quoniam evacuant plus iusto terum tam utile, maxima damna silaucere polia II. Hactenus magnis rationum ponderibus stabilivimus exitialem potentium pharmaeorum usum in medicina ἔere praesenti sore arbitror, auctorit Mes& tellimonia veterum , nec non secen tiorum quorundam in medium afferre , ut iis roborata veritas eo minus dubit, tionis penes prudentem practicum reli quat . Primus autem sit PLUTAR
gationes ventris per medicamenta turpia redundantiae remedia sine magna tieces- state non debent usurpari. Mui contunbationes ubi medicamentis corrumpum tur atque liquantur certi humore , plus addunt superflui, quam educunt, & tacui Graee gravissime erraret, qui Grae- eae in urbe turbae multitudinem moleste
serens Arabibus & Scythis eone enis urbem implerete ita nonnulli longissime a recta ratione absunt, qui eiiciendorum
e corpore redundantium humorum causa, qui iam iliares & eorpori eonsueti ,
in corpus iniiciuat coccos gaidio ἰ, scaminmonium aliaque medicamenta a temperis eorporix aliena , & saeva , ae quae expurgati debeant potius, quam corpus purgare possunt. Quibus verbis gravissimus Auctor vult innuere, purnantibus istis vehementioribus & vitulantis ineorput assumtis plus addi ipsi materiae pe- aegrinae hostilix e corpore potius elimi
nandae, quam quod materiam peccautem e corpore evellant. Ipse magnus medicinae parens
HIPPOCRATES in eractatu de purganistibus troc aureum litteris mandavit z medic2mentorum purgantium res nou ita
is habet , quemadmodum vulgo put
tur 2 eodem enim medie amento purga tur & non purgantur quandoque ver alia purgat, qiram quae purgare solet , aliquarido nimium purgat. aliquando ea, quae debet, facit, quare fieri non potest,ut quis purgantibus confisus ea temere exin
dii beat. Hisce magnus Uir abunde declarat, quam intutum sit purgantia tr here ici usum medendi fine, & quam parum ipsis fidere debeamus, dum praeter intentionem medici ha non saeiunt, quae facere debebant Et lib. II. ait et Plurimum evaeuare vel quovis aio m
do corpus temere movere periculossim
Omne enim nimium naturae bellum in- dieit Ipse CELSUS damnat etiam va lidas purgationes. Hinc libM.c. I a. haec hilet: Alvus si vehementius fluit, aut saepius ducitur, hominem infirmat: ergo nunquam in adversa valetudine meis dicamentum eius rei causa recte datur . HELMONTIUS,aciuaa Griptor ven nolam laxantium & purgantium vim incusans sequentia prodit tractatu , culti tutus a responit AEActor : Solutivum via rus adhue tantisper ae in stomacho detunetur , putrefacit , & eontaminat , 'uicquid in me senterio emin , ad me liores usus, erat depositum, trahitque in vitam putre iacti thetauri depuratum
cruorem e vena cava, eumque sensim coatagio virulento contaminat, dc se lido fermento eadaveris liquat ἀ Hinc nempe virium iactura a laxantibus &mouarchiae vitalis turbatio, citra spem sanationis. Et Dispensat. πυdemo egr gia haec affert : Cum ea quae nocent intus iubinde vix pendeant drachmam , OpOz-tet omnem purgationem , quae ad laniatatem terminatur, esse evacuationem, vel imperceptibilem, vel saltem valde moderatam , & cum restauraiione vitium ἀ
19. Porio, Doctissimae FERNELIUS
'uhM.Lib. III αχ scribit et ut sanguis tirpi et hora exsuperans non simul & se. mel aritim totus ex aperta venae ita multus humor e corporis habitu non statim simul elabi profluereque potest ἀAtque , si id medicameluo quopiam
220쪽
De purga uibus fortioribus ex praxi medica Oc. a I I
praestari possi , necesse tamen fuerit ,
corpus graviter concuti, humores varie
permisceri, torsiones molestas inferri , ae spiritus dissipari o hine tandem vires concidere, prosterni, ac plerumque exsolvi. VILLIS IUS Pharmae.rat. Sect. 3.cap.I. ita sentiens hae e notabilia seribit. catharti ea , uti gia lappium , coloeynthis, elaterium di quaedam mercurialia praeparata, particulis aerioribus & non raro quasi septieis constant, quae ab intestinis suscepta & sanguini transmissa massam ejus insigniter landunt, & in se.
rositatem valde praecipitant: imo interdum quasi venenant, & erasin corrum-
aec in sinitat: a fortioribus , quantum licet, abstinendum , quibus non e 1igua non raro mala inducuntur . Sie novi quendam ex purgante sortiori ad mortem usque ischi adicis doloribus tortum
Pras p. 268.in medicamentis eat harti eis
exhibendis , si usquam alibi , Mediei
prudentiam requiri, a nullo sanae mentis negatum iri confidimus : eirca limautem plures decipi autumamus, quod non examinatis medicamenti particulis, earumque genio ac indole, indeque neglecto oper indi modo, ad illorum stequentiorem propinationem satis proni sunt, contenti vel qualitate purgantis occulta , vel humorum in corpore stagnantium saburra, cui elective educendae illa sufficere ereditur: equidem drastica, scammo piata, diagrydiata, hiniusque generis medicamenta alia, omnibus fere veteribus suspecta sunt ob sp
eula acerrima & tantum non corrosv a.
2o. Cum iam abunde a nobis demonstratum fuerit, exitialem perniciem tam sanis i quam aegrotis corporibus a vehementioribus vacuantibus introduci, hinc opus est, ut jam monstremus, quod deiectio eo piosa de crebra ferme sit i nutilis&potius noxia. Cum Medicus per comsensionem omnium Ianiorum Medic
rum tam Veterum quam recentiorum ,
sit minister Sc imitator naturae , quae summa lapiemia agendi & corpus conser vandi ea ulasque morbosas expellendi
instructa est, & longe seli eius saepius soIx
sanat affectus praegraves, quam ipse M dicus pharmacis suis e necesse etiam est , ut ipse Medicus in expurganda alvo sese dirigat ad naturae ductum. Iam autem certum est, quod pauci morbi ex aeutis& cbronicis critice a natura solvantur per alvum , plerique per sudorem. Quin immo , illud ipsum , quod excernitur singulis diebus ceu superfluum & inutile percutis meatus insensili modo, secum dum SANCTORII doctrinam , quadruplo magis est eo , quod iudies per alvum simul & urinam eiicitur. Ex quo patet, sudore & transpiratione aucta . sive id fiat naturae sive artis beneficio ,
longe plus superflui & morboli humoris
proscribi, quam per purgans ἱ unde diaphoretica plus indicantur a natura quam purgantia , &, transpiratio magis necessaria est ad sanitatem servandam quam alvi deiectio. Equidem , quandoque natura in febribus critice movet alvum & in sanis quoque nonnunquam e non sine masna euphoria per crebriores sedes eiicit illud , quod onerat primas vias, unde spontaneae diarthaeae saepius sunt saluberrimae. Discimus exinde, talis indolis saepe sordes esse ei crementi. tias in primis viis atque interioribus par tibus, qgae commode per intestinatem
canalem possunt eliminari, neque talem salubrem motum criticum naturae ei se silendum.
a I. At, quam dissicilest, nolle naturae viam, modum & ductum, si ipsa eum non monstret , dici vix potest .
Unde securius agunt, qui non naturam cogunt & irritant ad excretiones, quae forsan non sunt congruae, sed potius expectant eaς aut earum inclinationes a natura, di tune s insufficientes sunt m litiones per alvum, eas ipsas promovent. Peccatur in eo toto die, quod nos prolubitu sive ad praeservandum , sive ad
curandum excretiones quasdam essiciamus, quibus mirum in modum naturae ordinem pervertimus & sanationem in longum proIrahimus. Non autem nostra est sententia, quasi non plane sollit citare debeamus alvum , quod utique