장음표시 사용
221쪽
saepius magnae necessitatis est, ad Himi. Randos eos laeeos, qui debent & quiaeossunt per ha vias transire 3 sed hoc volumus o quod cum ductu naturae moliendast evaeuario , idque fiat oportet permitiora , neutio uam autem sortiora ἀ
quae ducenda sunt , eo ducenda , quo maxime natura viam adsectat. Ejusdem valoris est aphor. 23. lib. r. s qualia purgari oportet excludantur, confert, perteruntque alaeriter , sin eontra , dissiculter ferunt. Item apiar. 22. Concocta medicamento purgare & movere oportet, non cruda. Item apiari Io. lib. II.
Si quispiam eorpora purgare voluerit , meabilia ut reddat est necesse . Vult
Iunc purgatio per alvum totum habea2, quando humores viscidi, biliosi, serosi, quales ordinario per glandulas intestin, les & bilis ductus fecernuntur , sitri congrui atque eonvenientes alvino emunctorio e seeundo , nulla peregrina sti. mulante caustica qualitate debent esse sipata, quae vaeuari debent, sed prius ea ipsa est corrigenda, invertenda, id quod per eos ionem innuunt veteres , ne ad intestinorum sensibiles parim pertracta ibi gravissima paret symptomata. 22. Ante purgantium igitur exhibitionem quisque attendat, an adsit materia ducenda per alvum , eamque, si adsit, prius fluxilem, mea bilem, correctam reddat, si vero hoe factum fue-τit , certe non opus erit magno st imulo, aut enim tune natura ipsa excernit, aut
s vigor in motu deficit, parvo opus est sintulo; unde liquido constat, sortiorum purgantium plane nullum esse uiam.
Ponamus autem, humores evacuandos
per alvum adesse debito modo constituros; tamen nunquam repente simul&semel deiiciendi foras sunt , natura enim ab omni saltu, & ab omni vehementia abstinet. Praeclare HIPPOC. πω. I. fere a. omne nimium, intelligit de vacuantibus, naturat inimicum ; item , plurimum & repente vacuare vel quovis
modo temere corpus movere , Periculinium est. Quod autem fit sensim ae vici L
sim, periculi expers ea. Egregia quoque hanc in rem sum , quae habea SYLVI Us lib. III cap. 4. f. Observandum, a purgantibus blandioribus , quantitati minore usurpatis eorrigi humores noxios& ad Aquuturam postea evacuationem
praeparari, adeo ut nunquam aegris no.
eeat , semper ipsis prosit usurpatio puragant om parea, si praesertim brevibus
aliquot horarum intervallis eadem repetantur, donec desideratus obrineatur evacuationis effectus . BACLIVI Usά. Praxap. Σὲ5. idem sentit, de mirifice commendat laxanti uni usum, hisce verbis A nullo remediorum genere tan. tam utilitatem percipiunt urbis Romae
incolae, quam ab exercitio&prudenter reperito lenium purganIIum ulu . 23. Uerum enim vero , contra haee
dicta objici varia possunt. Qui enim liberaliorem amant in praxi sua , hisce fundamentis nituntur. I. Disunt, variare invicem fissilecta & ita etiam purgantium successiim; quaedam fluxiles oe mobiles habent humores , ae fibras intestinates rvalde teneras atque sensibi. les, quae a deviori stimulo sortiter eo minmoventur. Alia corpora sunt succis eransis, viscosis repleta , quorum intestina obrassioris sensiis non nisi maiori simulo obtemperant. In illis laetantia&Ieniora felicem praestare effectum, his autem haec non lassicere, sed valentiora esse in usum trahenda , pronunciant . Deinceps , hoc inprimis urgent, corpora caehocticorum , hydropicorum , & qui seri vitiosi copiam in venis alunt, fortius purgari debere, eum non sufficiensaantae moli humorum evellendae sit parva dosis purgantis, vel mitior lenientium vis, unde hisce in casibus sortioribus purgationibus opus esse, communis practicorum est opinio. Quibus reponiamus, verissimum esse, differre inter se
subjecta, quorum quibusdam facile m vetur alvus, aliis di mellius, sed ex eo
tamen minime evinei posse opinor, dr sti ea in subsidium esse vocano a. Potius, qui humores fovent crassiores & tenui res majorem quantitarem alterantium exposcunt, nec non majorem quantit
222쪽
m purgantibus sortioribus ex fraxἰ meiaca a Isr
tem lenientium 8e diuturniorem usum mina applieare debeat Mnuinus Pra. desiderant; detestatur e erta observatio, cticus. quod in majori doli eadem laxantia usuris et s. Ulterius parroni purgantium se uata , plus in segnioribus praestent quam rosis &eat rhous non modo subsectis, tortiora. Ad hydropicos autem tumo. sed & morbis E colluvie seri ortis, mares quod attinet, persuasissimi sumus , jorem in modum ea tartica fortiora m- si ullo in asse' u , certe in hoc enormiter mendant , quoniam serum vitiosum Dypeccari Per violentas purgationes Maltiba portune per alvinas vias deduci, solet .cri adornatas, utpote aqua non causam Uerum enim vero, usi serum ess fluxi- hydropis constit uit, sed tantum produ- le, per sudorem & urinam major copiactum est , & licet omnem auferamus eius evacuatur, virtute cuiusdam di aquam, tamen ne amus hydropem .iphoretici quam per alvum, & tune a uo-Deinceps, sita mores non himmobiles, o laxativa & estra noxam intestinas extra vasa positi sunt, frustra irritabis,istimulantia blandillime educunt minetiam fortissimis, alvum p potius hujus gnam ejus copiam ; sr autem tenax s naturae remediae, cum tonum ventriculiirum est, neque tunc sortiora operam S. intestinorum hoe morbo. iam labefa-I'eollocabunt, sed potiuς res consistendae ctatum penitus laedant ae deshinne &iemali niςalalarsi vis, & saetantibuς mi violenta constrictione flatulentiis &itioribus per aliquod tempus repetitis is lymphae stagnationa magis. occasione miEt ut ut non mox eorum usum sequatur praebeant , non possunt non irreparabile essectus dejectori uxtamem egregiam damnum hoc malo eorreptis inducere. φ utilitatem scenerabunt in eorrigendiς ag. Et haee palmaria nobis videtur ra- resolvendis&praeparandis, dum ad santio, cur tam pauci serventur hydrupici,iginem eorum virtus abit,. humoribus .i quoniam methodus, qua tractari solent, 26. Nequae etiam eonsultum semper Plerumquσtantum dejectoria est, quae est,. vi, repente, Asimulae semel hu- tamen removendis istis masnix indura- mores aptos, ad' purgandum per alvu tionibus Aobstructionibus viscerunt pla- eiicere , quoniam mox nimis Vacuum ne in idonea 7 potius amaricantibus, sa-J'factum in vasis spatium oceupare sole actibus aperiti vis , & fixioribus metallici siex e ibo &potu eaunae humiditateς crassitie τ humorum resolvendae est, & χ' Exuat hanc in rem elegans locum
obstructione tollendae, nore ominis iis,lin SANCTORIO desa a Medicina,. quae Doe,. quod: liquatum, & relatutum Sect. L. f. 8 qui hie est : Cassiae pauxil-
est, per alvum, urinam&sudorem eve- tum non divertit perspirationem, non hunt, cui stopo attingendα nulla vi l laedit vires, sed solum confert e corporae lentiae quadran. Ita observavimus ad inutile pondus aliae vero indicinae ma- tempulo una Mechoacannae , humori-lgis evacuant & remotiores partes attin-hus prius iactis fluxilibus & maturis ,lg nt, re corpus magis leve essiciunt is hydropicos ultra X.. sedes eopiosissimasiCibus tamen de polus subseluentes im- habuisse .. Brevibam ud rem universamiplent evacuatas meatus, inde alvus M complectam un peccand in eo practis livesica exsiccantur & paulo post corpumquam. saepissime quod nore velint uti saepα ponderosius redditur. Ex quo et tempore & patientia , praesertim in re iganti ilatico exferimento discimus . pa. bellibus&chro uileis affectibus, sed ple- rum prodella fortiorem AC celeriore aurumque nimis praecipitanter, nimis vio- 'evaeuationem , cum potius asserudit lenteu suscipiant curas, &quasi dominiit es&impuritates humorum invasis ac- ac magistri morborum velint esse, eum cumulandas ansam e beant.. Nam mtamen in universo sanationis negotio verissimum est, . si nimia sit seri in vasi rutantummodo sib saevore , . sub ductu , imminutio mox subsequentis cibi& iub methodo naturae , quae optimus Do. I tus portio eorum locum repleris Unde,
ctor α Medicus est,. atare & medica. t uti recte SANCTORIUS observavit l, o vi aluuia
223쪽
lvus siccior fit, urina paretor & transpiratio dissicilior . i Possumus ex hisce clarissime deducere rationem experientiae insallibilis, qua eonflat, a frequen tiocis sanguinis missione, & purgationeVehementiori, corpora admodum disponi ad se bres intermittentes, hydropem , fiatu lentias , hypochondriaetum ma
sui naus causas, ob quas non valida purgantia in praxi pollini servari , proximum Iam erit, ut eos morbos, quibus sentissime noceant , enumeremus .icuti autem semper venerabilis mihi
ex illit summi HIPPOCRATIS auctoritas, ita etiam quae de purgantium ab usu nobis litteris reliquit , in medium afferre allubescit, Ipse autem ita scribitio libro de veratri usti: Uitare oportet an pharmacorum potionibus eos, qui bona habent corpora, maxima autem nigros & humida carne praeditos, sed &subsiccos ; quibus reficere videtur purgantia in omni temperamento habituque eorporis . Qui unque autem , peringit, innammata in principio morbi sta. tim medicamento solvere adgrediuntur, se de eo quidem quod distent unx&inflammatum est , nihil auserunt, ea vero, quae morbo resistunt & sana sunt , consumunt. Corpore vero debili uente, morbus superat & immedicabile malum habent. Damnat his verbis in omnibus inflammationibus purgationem , quinniam nempe causam, quae sanguinis in- farctus & stasis est, non tollunt; auserunt autem id, quod morbo resistit, idesh vires, & serum sanguinis tenue, quo rum benefici. humor stagnans resolvendus est . Addit porro e Neque danda sunt decoloratis , raucosis, lienosis, exsanguibus , spirituosis & uacum tussien. tibus, siti tosis & his , qui praecordiadi latera ac dorsum distenta habent, &torpentibus & obseure videntibus & quibus aurium sonitus sunt, & urinae me ius impotentibus neque item morbo regio laborantibus aut ventre debilibus, aut his , qui sanguinis eruptiones aut iubercula habent.
29. Horum dictorum rationem faetile quis inveniet. qui considerat, hos ab HIPPOCRATE reeensitos affectus a viscositate , era isti e , insarctu & stasi humorum enasci, quibus tollendis minime aptum est purgans, quod fluidum subtile subtrahendo, quo vinei obstructiones debebant, haec mala exasperat. Tandem subiicit haee r Non sunt danda his, qui nigra evomunt, neque cibum aversantibus , neque deliris & parum
dormientibus , neque dolore vexatis , neque visum temerarium inclinatum habentibus , neque tumefactis, neque vertiginosis, neque decoloratis, neque his.
qui in febre aestuos sunt & eontracti , Videlicet, in nullo mor spirituum , ubi vel ipsi deficiunt, vel inordinate m ventur , sicuti fit in praedictis affectibus,
purgantia locum habere possunt, quoniam magis frangere & labefactare vires
3o. UIterius quaestio non immerito Oritur', num in febribus locum inveniant purgantia Id autem unus iustar omnium definit summus quoque noster HIPPOCRATES, cetis bruo depurgan tibus haec praeclara affert: Quisunque a febribus fortibus eorripiuntur , his medicamenta purgatoria dare non oportet, donec remiserit febris, sin minus, sautim non intra I dies . Carnes enim eorum & ventres quum calidi sint, medicamentum assumunt, & nihil de pursantur & febris major fit & color evertitur & morbi regii speciem prae se se
runt . Commota enim bile & non pumgala, non sorbere vult aeger neque biabere , sed omnia abominatur, & plerumque perit.
3I. Ratio quare noceat purgatio ita febribus nulla alia est, quam haec, quo niam serum , quod servandum er2t , quod caloris temperans est , absumitur; unde calor augetur . Et quoniam plerumque libris materia manis qualitate nociva, quam quantitate & copia pee eat & illa languineae massae altius immersa est, nihil proficies purgantibus, sed
vel aegrotum iugulabis, vel librem exa
cerbabis , sique erit simplex , dupli
224쪽
m purgantibus fortioribus ex saxi medica Oc. Ii .
eabis. Aureus aphorismus est HIPPOCRATIS aa. Seti. I. Concocta medicamento purgare & movere decet, non cruda, neque ineunte morbo, nisi materia turgeat, plurimum autem non turisset. Mens husus aphorismi et e rarius in febribus quantitatem maietiae morbificae e se eopiosam, sed potius qualitatem peccare , id est , subtilem acrem causticam, quae quamdiu talis est , dicitur cruda , cocta autem vocatur , qua do textura particularum oleo sarum &terrearum ranguinis involuta est. Quapropter , si purgare in febribus acutis convenit, ante dies criticos neutiquam illud faciendum . 3 a. Coronidis loeo adiicimus, ea tutioribus & mitiori bos laxantibus esse rha barbarum & soli a ianuae, tamari das, immo ipsam aloen , ubi notandum, quod soli a se nnae & rha barbarum optime per infusionem citra coctionem adhiberi possint, tamarindi ita decocto , aloe in Iorma pitularum, nunquam au tem sola exhiberi debeat , sed semper' addenda salia stimulantia, aromatica , amara. Haec mirifice non modo augent laxantium vim, sed & corrigendo himorum pravitatem, tonum roborando
divi iram porrigunt medentibus manum. Denique & pulverem mechmeannae &sia lappaz, item diagrydium sulphuratum pauca tamen & refracta dosi, eum admixtione salium admittimus quandO-que in usum , qui modus applicandi purgantia tutissimus est; & felicius atque expeditius hoc modo sumta operantur , uam si magna dosis solius purgantiti adhibita Cum autem laxantium legitimus usus specialem tractationem e Lilagitet , hanc mareriam pertractandam hic omittimus,
DIIS ERT ATIO VI. DE MEDICINA EMETICA ET PURGANTE POST IRAMYENENO .
QUemadmoduni in theoria medicafive rationali rerum , quae ad medicinam pertinent, explicatione, plurestidhuc deprehenduntur errores αlonge inter se dissulentes opiniones: ita etiam in altis nolirae exere itio & usu communes & perversos eurationum modos graviaqtie in medendo errata non Iantum ex improviso committi , sed studio etiam ioveri Sc ad humani generis perniciem sub veritatis aliquo praetextu PropaLari, vehementer rane d lendum esse exiit imo. Nam, quo iacilius, si tantum in mente residet, inanis, consula, solidaeque rationis ex pervde mere speculativa opinio tolerari potest , eo di issicilius& gravius ferenda est, si ex ira mentem tu aetum deducatur atque in hominum iatrimentum non raro irreparabile impendatur . Turpe quisdem dictu est, sed tamen verissimum, uia quas receptos & tamme perniciales hinc inde in praxi medica eommitti e rores nona 'tiuo solum Practicorum , sed & a doctis & in eelebritate versanti bus medicis. Hos iniet mihi maxime is carpendus videtur, eum, si qui gravi ri ira commotus minus recte valet & de anxietate circa praecordialem regionem, nausea dc vomendi dispositione conque-Fltur , protinus ad evacuandum bili lam humorem , qui horum symptom
tum causa dc se cecisetur, vomitorium vel purgans medicamentum Pon igitur ἀSolent id remedii genus iuplurimu*u gere ipsi aegrota ites , dum Darasea pressi persuasum sibi habent, evacuata bile , cujus lapor usque ados Leptus adicendit , mox se meliuscule habituros - Ne di
facile denegare petentibuς id auxilii g
mav Observamus medicos , Praetertian
225쪽
eos, qui sibi imaginantur , naturam , lapientissimam eorporis nostri conserva tricem, intentam esse materiae biliosae per superiora educendae, unde Patant ,
eius ductum sequi di adiuvare debere
medicum . Uerum enim vero , quam
funesto & fatali eve tuu istiusmodi vehemens medicina evacuatoria tali in ea suexhibeatur eompluribus admodum tri- 'ibus exemplis , ubi lethalis ventriculi inflammatio brevi e medio aegrotantes.sustulit L satis superque sumuς edocti .. Quamobrem non sine ratione, adserere contendimus, fortius emeticum pus pans pharmacum post vehementi emiram adsumtum L loco veneni essε hvbendum ia Hanc itaque ad septionem in praesenti tractatione , accurate institutiet serratio rubus, Sc solidis rarionum m mentis ac demonstrationibus, non sine singulari, quem inde accipient mortales,
fructu. stabilire ae firmare allabor bb
a. Amidi vero, quam instituti nostri rasionem persequamur , non alienum nobis 'isum ibit, eanonem illum pria bcum, in se satic eximium, dextre expli- e re & quam turpite eo in praxeos eger otio. plures. medietuum minus solita ratiocinantium maximo cum aegrotorum. damno abutantiadi , pro nere L Equidem , hie aphorismus praeticus summum N antiqui nimum professionis nostrae s lutaris Parentem auctorem agnoscit,. quῖ passim in iis L quae posteri tui reliquiemonumentis inculcat i ueprimis GR. I. aph. 3 r. ra, ducenda esse, quo maxime mutira inclinet , qua ducere oportet per. com mientes locυ Quae regula L insignis alias. usus,. male intellectru & adplicata solenne errantium medicorum sobet esse refugium c At vero,. valor ejusdem non ultrae terminos est euendendus , uti
exemplis iam subiungendiu patebitia in
insultu apoplertico aut gravi a violenta partium capitis laesitandi stomachum ad vqmitum, irritari quotidianae experientiae res est.. Si suis itaque medentium hane ad vomitu mi inclinationem pro ductu naturae habere eundemque vo astoriae medi i lacu. adare velit, is cen
te non absque insigni aegrotantis tirunci id conficiet ἀ
tum identidem in praxi est et nihil vero
nocentius excogitari poterit , quam si . quis ad illam naturae motum promovendum emeticam medicinam portitare verutet . In pritie pio quoque pellis , Iebrium malignarum ti variotirum, veI vomitus. vel alvi fluxus aegrotantes in se stant, ubi sane suaunae esset res im Erudentiae , si quis hune ductum naturae vacuantitas det irritantibus adiuvare anniteretur . Cellecticis, qui labem in viseeribus co traxerunt, ese hepar vel lienem in farcta& obstructa habent, sanguiuis pes venansedis. fluxux valde familiarix est, & levi
ex causa, animi nempe vel corporis mois tu , aut medicina vadam exarit iste suscitatur: tautum vero abest, ut aegrotantes inde sola mea quoddam suarum miseriarum accipiant ia ut Potius ma-vinus virium lannuor coniunLatur & vix morbi valde adaugeatur ἀ Ecquiis itaque pro ductu naturae stalutari ,. quem medicus omni modo seeundare & promovere debeat, id genus: excretionis. aestimare velit ' Tacemus sexcenta alia exemeri mala intellecti naturalix ductus ubi medicus ministeri oesuo praecoci insigniter fallitue & fallit ia, inque enim omnes exeretionest vel m-tus , qui in corpore nostro contingunt ruro salutaribuς naturae ductibus ae pruent ι de perita medi eo haberi debent vi quippe horum eae saepe est natura, ux-tim vergant ad damnum &destructionem corporis, quam ast ejusdem curiationem&contervationem ia
tiae medieae in eo sitam esse arbitror, ut perniciosi & uox ih motu , cte probeque x salutaribus disternantur,. utpoto eumili, moderandῖ & sedis di sint, hi vero, adiuvandi ,. imitandi α non sistendi .
uti ludi ex parte medieῖ requiritur ut motus hos lollieite ab invieem distinguaria Iudicium vero hae de re est arduum M.que difficillimum di nisi enim quis orpo- in aegsolanua naturam partium totid
226쪽
De me2icina emesua O purgante post iram venem. 2 ly
rum ae fluidarum constitutionem , viscerum S generis Dervosi di postionem prius ex acie cognoverit atque perspexe-xit, nisi etiam causam quae motus Scexcretionum est effectrix , ejusque indolem plane prius exploraverit, vix in exactam & distinctam horum motuum
eogo itionem perveniet, In morbis aei tis salutares naturae ductus a que vacua
tiones critieas & laudabiles ab ipso ordi- me , tempore Ecs cessu motuum &maxime omnium ab ipso et seu, qui est virium augmentum & morbi decrementum , addiscimus . Ex hisce Gmnibus iam clare conficitur, quam graviter delinsuanr illi medici, qui aeeuratiori e initione morborum causarumpae mOrifiearum neglecta & vinhalata male datis & speeurativis theoremati s aerere malunt. Hi sane in perpetua ignorantia versantur & , si ad lectum
aegrotantis voeantur , eiusdemque eorpus extraordinariis motihus vel excretionibus affectum irident, quid in tura faciendum vel omittendim sit, raro P
tus pro salutari sit aestimandus, solenne satis & manifestum exhibet doeumentum ipsa praesens hare, quam publieae luet tradimus , dissertatio, ubi videbimus , avehementiori animi motu proveniemem constrictio m ductuum biliarioram &intestini duodeni, nee non dextrae & inferioris partis ventriculi cum inelinatio. Ne ad vomendum pessime pro salutari disecundando naturae ductu atque eo natu Venditari . Equidem , negari minime potest, aliquando ventriculo& duodenocopiosa vitiosi, corrupti, viscidi ac bi. liosi humoris saburra, quae nauseam minuet & appetentiam prosternit, obsesso, nihil utilius esse remedio emetico: sed
longe diversa est ratio nostri argumenti, ubi in vitiolis iisque copiosis soroibus tausa mali non residet, sed potius in magna agitatione generis nervos & constrisii ne ductuum biliariorum atque ipsius ven. triculi a valentiori animi motu inducta, unde bilis etiam commoveri & sursum adstendere nititur. Hoe igitur in ea suomnia es , quae nervosas partes maeli exagitant , earumque motus auom alimpius excitant, non possunt Noli esse sum
me noxia. Ponamus quoque , ira imintuosiori liquorem biliosum ingenti copia ex ductibus hepatis ad intesinorum vois lumen deserti , ibique exonerari atque adeo olus evacuationem indieari , non tamen veseo, quare haec ipsa per superiora instituenda si, cum humoris bili
si superabis ad amis excernendi commodus & conveniens Deus non sit oesopia gus, sed potius atrina res o, perquam ordinario recrementa biliosa cum feeibus foras projiciuntur. Quapropter er- iam in eo peccatur contra aphorismum
hahet ducere oportet, quo maxime repunt, eo ducere oportes per conveniento
. Ut ἰitur is error tommunissimus Uue a parnieiosissimus de administra.
tione emeticarum ae purgantium drasti. eorum post iram paulo clarius eniteat &euivis in oeulos quas ineurrat, ea utique via nos procedere oportet , qua in de-mqnstrandis veritatibus medicis omnes,
qui non perfunctorie, sed solide & scientifice res tractare norunt , uti solent . Iam vero ad veritates medicas stabiliendas id maxime est necessarium, ut primo observariones di historiae accuratae dc eum omnibus circumstantiis notatae praemittantur, postea vero hae ipsae methodo analytica per eonnexa ratiocinia explanen rur & resolvantur, ut hae ra.
tione illud, quod demonstrandum erat, planum evadat . Inhaerebimus itaque hese methodo & eommunicabimus p tiores& notabiliores historias & observationes, quas hane in rem tollegimus& annotam mus. Singulas enim enumerare nimis longum foret, ut vallum opus vix sufficeret,
8. Prima igitur historia haee esto. I
venis nobilis, triginta annorum, te in peramenti cholerici , inter rixas et so.
dalibus suis vehementi ira excanduit vinum valde potens ae spirituosum, quo3
Sech vocant , superbibit s die sequentitat om
227쪽
intolarabiles praecordia obsident dolores, conatus perpetuus est ad uomendum &internum quendam sensum percipit , quasi aliquid ex ventriculo adscendere
perque os exitum affectare vellet. Ad- ocatur medicus , qui frequentius utebatur pharmacis chymitis in suis eurati nibus. Is sulphuris aurati antimonialis grana quinque porrigit iniusculo, quo
adsumto medicamine terna quidem vice vomuit abunde, sed absque levamine , utpote anxietates & angustiae circa praecordia augmentum toepero . vomitio quoque ulterior proni nys desiit. Iungebatur praeterea internus incredibilis circa stomachi regionem ardor , Uta es ex tarnae frigore, tremore & vollieatione uadam corripiebamur, ae sudor fragius eaput & pectus redebat, pulsus percipiebatur nullus, mox aegrum mens dein seruit, aecesserunt convasiones & intra
decem horas mors vitam abstulit. Dissecto cadavere ventriculi fundus& duodenum valde inflammata agnspicieb1ntur, maculis partim rubicundis , partim nitris hisce partibus inhaerentibus; cetera viseera perfecte sana apparebant. 9. Ejusdem quoque tenoris est sequens historia. Vir in statu Ecelesiastico constitutus , quadraginta & aliquot annos
habens , indolis valde sensibilis & ad
iram pronae, lactei floridae, rubicundae, post vehementissimam iram conqueritur de anxietate & dolore pretario ardente circa scrobiculum eordis versus latus dextrum, omnis ciborum appetentia est pros rata, noctem egit inquietam & Δ-cies incepit flavescere, adfuit perpetuus
cum nausea conatus, sed tamen irritus ad vomendum. Hie petiit a medico eo n-
ilium , qui grana tria tartari emetici praescribit in jusculo pingui, calido sumendar inde vero anxietates increscunt,
vomit aliquoties, sed parum, conque ritur de incendio circa cordis regionem , inquietus est, mox lectum*etit, mox largit, de eonstrictione & summa anxietate praecordiorum Iamentatio sere perpetua est. Praescribuntur antispata dica castorina, clyster quoque adplica aur& nitrosa atque anodyna identidem
in usum vocantur . sed citra omne Ieva. men , inerescit potius virium languor .
pulsus fit debilis & celer, extremae par tes inhorrescunt & frigidae fiunt 8e tertio die aeger misere periit , qui ante quatuor dies perfecta gaudebat sanitate.
28. Neque vero minoris consider
tiqnis sunt sequentes duae historiae. Femina in urbe finitima sana 3c vegeta , annorum quadraginta, ob damnum in re domestica perpessum vehementi ira exardescit Ec paulo post cibum adsumit. Ab eo tempore conquesta et de languore , impotentia dc tremore artuum , preisone atque angustia praeeordiali , nausea; os est amaricans, facies, quae antea florida erat, contracta . pallida& livida fit, tertio die a medico qu dam iuniore accipit medicinam emetico purgantem in pulvere, qua sumta dei et iones erebras per superiora de inferiora habuit , postea de lammo ineendio inisterno instituit querelas, nullus est somnus, corpus valde inquietum, corpore
e relio animi obrepit desectio eum fasti.
dio ciborum, praesertim carnis. Succedit postea respiratio difficilis, tussis de deiectio eopiosa materiae viscidae, delentus ealor depascit vires de corpus. Iaeonsilium multos medi eos adhibebat per aliquot menses decumbens , tandem vero polychrestis Bi vulgaribus remediis, herbarum decoctis de pinsuedine
canina successu te otis convaluit. An te duos circiter annos vir primarius in vicinia aestate usus est acidulis aegranis , postea ob varias motas lites cum consanis guineo vehementi afficitur ira , a quo tempore perit edendi desiderium, dolor anxius 8c pressorius sub scrobiculo eo discirca dextrum latus urget, qui sese extendit ad umbilici usque regionem: coninsulit chirurgum , qui medicum simul egit, cuius auxilio saepe usus est . Hiecum percepisset, aegrum simul laborare alvo adstricta, habuit affectum pro coinlica, cuius, alvo aperta mox remissiost speranda. Ordinavit hinc pulverem salinum ex arcano duplicato , qui aliquot grana trochiscorum alliandat una
complectebatur. Sex inde habuit deie- . dii
228쪽
ctiones , sed dolor , ardor & anxietas circa praecordialem regione in mitifice inereuerunt. Tettio die summe debilitatus *it arser , pulsus deprehensus est valde imbecillis, celer&inaequalis, &inquieti mune se gessit, nullo somno vel quiete succedente , tandem mente fuit ad te natus, paucis poli horis omnis sen-fusdc motus ipsum destituit, sopore gravi detentus muliI foetida &aquos sine omni sensu per alvum reddidit, accesserunt convulsiones & quarto dic vitam
II. Cusi hae omnia hie Ioel acciderent, scriptum mihi est ex Silesia de simili casu, ubi puerpera , quae bene linelitis purgata est, vehementi ira commota sumsit pulverem ex antimonio di Phoretico , areano duplieato & gravis tribus trochiscorum amandat, inde praecedentibus summis praecordiorum anxietatibus, inquietudine, torminibus ventris eum dejectionibus, singulta, eon tu ad vomendum , internorum ardore , extremoram frigore , tertio ab adsumto purgante die extincta est Sie memini etiam, quendam ex praeeimis huiu ei. vitatis chirurgis ante visnui aliquot amnos intra breve te meoris spatium e vita excellisse, quia post irae affectum pula rem emeticum sumsit, eique, cum non' lassicientem operauonem exeruisset , aliquot horarum intervaso pitulas, o puditantibus valde acribus compositas , superingessit. Nolo iam longius commemorate tristissimum casum , qui promi-Wr hie loel eontigit, ubi virgo nobilio-xis conditionis sanguinei temperam et , , ex mensibus non rite fluentibus pleuiorica, post animi graviorem commotionem suasu seminae euiusdam do sim sumsit pilularum purgλntium , Mae vo cantur gesthartae Daupi Billen, &a, extracto helle ii nigri & troe histis al-handat aerem suam purgantem ν:m mu-mantur inde mox oborta est inflammatio ventriculi, anaietas,. alvi adstrictio, Meessit inq9ietudo, febris se summa virium prostratio H delirium A septi- mo diae morsisse post mortem cum laetore tot ias corporia in tu me sceni,a .. ra. Ex hisce iam commemoratiis hiastariis de observationibus practicis qui iaque medicorum, etiam qui iudieio poni et non admodum acri, & levi tantum rerum medicarum notitia est imbutus . haud difficulter colliget, aegrotantes antea sanos, Lene valentes nullaque labe in visceribus correptos, a nulla alia ea sa, quam ab ipsa ira de imprudentissimae medieatione, partim per emetica, partim per acriora purgantia administrata ,sunestum esctum expertos fuisse. E quis enim hie nota evidentilliane per e perientiam , optimam rerum nugistra in. luitus rei certituφnem ac veritatem per- spieit Si enim iram tam ingens turbatio lanctionum corporis , tamque graviae
symplomata consequuntuν , quae a fortiori evacuanteriindicit levantur , sed augmentam capiunt ac funestam saepenumero eventum, sortium tir, quis non
exinde satis firmiter argumentati posset, hujus catastrophes infelicis causaa tam iatram, quam in hanc medici messe conisiiciendas is Sed quia iudicium . ex soliuexperientia& ouservatione desumtum . saepe fallax est, hine solidiores mediet ,
ut certu udo& scientifica veritas emet-Sat, exigunt, at experientia firmis Minconcussis rationibus: ac demonstratiOmbus stabiliatur,id quod etiam iam breviter stri ei itaque exequi animus est.. LI. Ut vero Ordine elocedamus, dueenduin arare omnia erit de irae effectu atque operationae in eorpus humanum is Exposita e uim irae indole, iacit L erae poli modum rationes apparebu- , Quare emetic & purgantiae iiii lar veneni sine habenda , si exhibeantur graviori ira eorreptis o Est vero ira eius naturae, ut vehementio ei partium ne evolamus cui sarum constiteticine totum systema neris volam celerrime commoveat & syst lem eo is eiqMe contiguorum vasorum.& tonum etiam partium fibrosarum universo in corpore mitifice adauMM. M nisellum huiua rer, languinis nempe defluidi nervet incitus. unpetuosiori se insta monium. dc argumentum in ira percit, . praebent pulsus intensio , respiratici com. citarior, filix, calor, inflatia re tu c
229쪽
laeiei , arteriarum eapitis , . praesertim circa tempora, maior pulsatio & intumescentia , oculorum ferocia , tremor extremarum partium & actionum men.
tis praecipitantia. Did quod , uti ex
practi eis observationibus habemus, nihil aeque eeleriter febres acutas, biliosas, intermittentes , inflammatorias concitare potest, ae ipsius iracundiae vehe. mestior asse fus. Dei nee ps , ira spas modica partium , qua agit , strictura vim suam inprimis in ventriculum &. intestina , ceu par res valde nervosas &membranaceas exerit, unde tanto graviora exurgunt symptomata quanto maior est e sensio ventriculi & intestinorum eum aliis partibus nervosis &.universo fere corpore.. I . Peculiaris. vero . etiam . iracundiae
vis est in ductus biliosos & hepatis; si
quidem eorum. constrictione antensiorilaeile hepar scirrhosum redditur , imo non raro calculi in exstiti sellea ae ducti. bus billariis. generantur . . Habent haecaecidentia vix aliam originem , quam a libero motu & effluxu bilis fortiori haesiti iura impedito . Contingit autem, hoe potissimum ab ira suppressa, toennman das Vergernis ut: vulgo dicere niandi, gleielisam in sch fresen mus , undden Born niihi austi hut tensan, . ubi nimirum ultionis expetitae deest easio vel saeuitas, aut tristitia cum . metu si mul juncta est.. I si Propter constrictionem, quoque horum duAuum id erus enascitur , qui facile postea. temporis successu ealculosae
in vesica biliaria concretioni. velificatur . . Quando etiam bilis. ab ira: affectu . vehementius commovetur. &. copiose ex du
ventriculum, effanditur,. ex eius ibidem facta stagnatione & eoncepta pe diuturniorem moram acredine, nausea Vmmitiones, di arrhoeae , .cholericae passi nes, cephalalgiae , anxietates febres biliosae, eontinuae &. intermittentes laqstitantur . Hine est peculiare illud ira, eundorum symptoma , quod in . latere dextro sub scrobiculo eordis sentia ut d Iprem quendami constrictivum , in ore
autem amarorem. originem suam hae pathemata non aliunde ducunt, quam. a motu bilis ejusque effusione in intestina impetuosiori, dum. ductus biliarii , nervo fis ac musculosis tunicis contexti, ab influxu spirituosi liquidi in nervis conrtenti citatiori nimium compressi , ingentem quantitatem bilis exonerant & infimi'unt duodeno, uno etiam dependet inclinatio ad vomitum &diarrhoea ,.quam HILDANUS Cent. VII. Obser. XVIII. annotavit , cum assirmat , alvum iubductam suisse ab ira, ac si pharmacum adsumtum fuisset. modsi bilis aerimonia delinquit &in hoc adfectu ni-
mium effinditu , . intestinorum & ventriculi erosiones eum lenta febre sequente non raro. vidimus. Imo, quo acrior
est bilis, quo magis a statu suo naturalidesciscit , eo nocentior etiam est ira , eoque etiam saeviora juncta habet. sym-.
I 6. Denique , ab intensori partium,
nervearum & quidarum 'per iracundiae, affectum reddito motu sive spasmo sanguis copiosior eum impetu ad certas paris. tes pellitur , unde accidit, ut eae nimium id istendantur & venarum ibi repentium. orificia aperiantur. Constat experientia, praebea , . iram maximam habere lacu I. talem enormes sanguiniς excretiones sive per nares, sive per arteriae pulmonalis aperturam , sive per venas ani in feminis per uterum excitandi, eum primis ini consuetis ae dispositis . Ita , si quis in iuventutis annis haemorrhasiis. narium i fuit adsuetus, is ira. ardentiori ita eandem promte potest incidere. uis enim vel ex vulgo nescit , . invadente hoc' affectu vultum statim, rubore suffundi M'venas capitis, praesertim frontales, mirum, quantum intumescere non raro.
etiam illico sanguinem e naribus copiose 'effundi. 'Pariter vidimus, . seminas abi 'iracundia in uterii hamorrhagras collap- Tas vel etiam haemorrhagias narium sui . se passas . . Et haec quoque est ratio , . quare in senibus d plethoricis . vehemens ira, apoplex iam sanguineam , . quae fit ab axteriolis plexus choroidaei in capite per- . ruptis, .subito saepe producat. Iam vero,
230쪽
λει ina emetica pygante sos iram Teneno. ar
munquam gravis facile congestio sanguinis eiusque effrenis effusio ni nisi a spas. modica eaque fortiori constrict ione par. tium nervosarum & musculosarum. et 7. Evolutis hae ratione ii ae ellecti-hus modoque operandi , deveniendum iam etiam est ad praecipuum dissertatio. nis huius momentum, ubi ostendendum,
quare medicina purgans & emetica tantopere noceat in irae affectu, ut veneni veri nomen iure obtinere queat. Prius vero, quam hanc rem plene decidamus, Tatio tractationis nostrae expostulare videtur, ut de veri veneni indole ac modo operandi pauca adjiciamus, ne cem moda explicatione neglecta variis confusionibus , a quibus omnium errorum origo promanare solet , causam atque . occasionem subministremus I8. Per venenum igitur hoc loco in- 'telli simus materiam causticana, sale texuistimo volatili acri instructam , quae exigua an quantitate spasmos enormes in ventriculo & intestinis concitando su btruculentiorum sympto mariam celerrimo decursu universam motuum vitalium oeconomiam pervertit ae destruit,
signis funestae sphace lationis in cadaverere lictis. Venena itaque vera pro fundamento suae activitatis agnoscunt sal quoddam tenue acre , summe eausticum, quod membranaeeo. iveis emtriculi & intestinorum fibrillis sese altius
insinuat , illas laneinat , arrodit , inflammat &spasmodice contrahit. Celeriter vero & exigua in quantitate oppriam it homines venenum in causa hie absque dubio sunt vehementes 'allicae nerin Osi ac membranacei generis in universo corpore constrictiones ,. quibus fluidi nervetae tenuioris sanguinis in organa motuum & sensuum induxus, quo cessante omne robur, tonus& motus partium perit , partim intercipitur ἱ partim etiam ad alia loca majori copia compellitur. . 49. Symplomata, quae a veneno com
citantur, longe sunt truculentissima&spasmis unice debentur, qui non modo in ventriculo & intestinis consistunt , sed
di in remotas partes, subtiliori sensuae
motu praeditas , fropagantur , unde a veneno de lutito observantur anxietates cardialgicae , nausea, vomitiones , tormina atrocissima , diarinaeae , vel etiam alvus contumacissime elausa, singultus , constrictiones thoracis vehementes , angustia spirandi & summa
praecordiorim anxietas , Ianguor omnium virium, syncope cardiaca cum ex
tremorum frigore & sudore frigido, debilis , celer planeque intermittens pulsus , convulsiones , epilepsiae , inquietudines & deliria . Haec sunt solennia
ut plurimum venenorum symptot nata,
Cadavera si dissecantur post obitum ,
conspectui sese offert intumescentia totius abdominis , maculaeque Iurpureae aut nigrae in ventriculo eum erosione &quandoque perseratione , de quae sunt alia, reperiuntur. Haec de veneno proprie se dicto memorasse sufficiant; prinlixiorem sui desiderat hac de se explicationem , is consulere potest Pathologiam nostram Rationalem Tom. II. Para. II. Cap. II. ubi venenorum doctrina ex instituto pertractata est . .cao. Quodsi 4gitur 'effectus emeti co- . Tum, poli iracundiae affectum adsumt rum , probe pensitamus ac ponderamus,
haud dissiculter apparebit, illa ipsa non
aliam , quam veri veneni operationem in corpore humano exerere ; siquidem omnia emetica, praesertim quae ex antimonio praeparata sunt, sale pollent subtili, aeri , caustico inflammante, quod ventriculi & duodeni tunicis membra- Mace nerve is insidens, eas rodit ae symstice contrahit . Deince es, paulo largiori do si data homines iugulant , ubi ventriculus male affectus est, celerrime, qualia exempla passim prostant , quae hic commemorare angustia temporis prohibet, at . Sisympi' mala ipsa, quae emet corum deo ut itionem consequuntur, pe
nitius inspiciamus , illa identidem ab iis, quae venenum proprie sie dictum
propinatum comitantur , plane non abludentia deprehenduntur. Adsunt enim protinus anxietates & praeeordiorum constrictiones ea ormes , ardor circa in