장음표시 사용
251쪽
runt, nonnunquam etiam purpura chr nica demum accedente . Causa vero hujus irregularis & refractarit indolis, meo quidem judicio, vix alia esse videtur , quam quod Medici firmiter perstiterunt
in praeiudicio pathologi in therapeutico, librium causam esse humores tenaces primas vias obstipantes & in visceribus infimi ventris haerentes. Hine enim sactum, ut nonnisi evacuantibus, aperientibus & incidentibus totum curationis negotium confieere annisi sint, & datis
liberali manu, vel quadragesies salibus neutris & absorbentibus, item pitulis ad
imitationem Beccherianarum consectis,
alvinam evacuationem provocare voluerint , omissis antispasmodi clx& robora
uae cortex , crocus martis ignem non eΕ-
pertus, liquor noster anodynus mineralis nec non extractum & pulvis fiorum e h moni illae, primas tenent, utpote qus sanguinis motum ad corporis a, itum diri-
sunt & per irationem , sua ad febresianandas nihil salut rius, insigniter prinmovent. Sic igitur non miram est , deteriores factas febricitantium res, ut diu &misere fuerint afflini, quin novi exemplum tertianarii , qui mole absorbe tium& incidentium obrutus, praevia lupothymia, plane suit extinctas. 46. Detrimentosum non minus his in kbribus eorum suu mesimen, qui autumarunt, declinante paroxysmo, sudo, rem, qui sponte prodit, medicamento sudorisero, tinctura, vel essentia alexi pharmaca , esse eliciendum, quo natura in sa- Iutari hoc negotio adiuta se item eo facilius e corpore proscribera possit materiam . Tametsi vero& rationis & experientit suffragio nitatur, tempore a se brevinio, q- ianguinis progressia, pussu teste, lentior, cum bonis aegxorum rebus
perspirationem congruis praesidiis secumdari ; nihilo tamen minus, quum saperioris anni febres ex valde bilios, , salina fulphurea sanguinis de humorum intem-
.perie Ortum trarerunt, minus tutum aς
e re suit, medicamentis sanguinem commoventibus , nec non pulveribus tam
inicis ex radice ari , pimpinellae, galan
gae aliisque aerioriinis eompositis, extra paroxylmum exhibitis, magis adhue ra refacere sueς & ad progignendas eiusmodi aeres biliosas fordes disponere, a quibus postea summς virium dejectiones adlipothymiam sque, sudoreseolliqua.
tivi eum purpura prognati . Magis p tius rationi & experientiae consentan um suit, Deeurrere pulveribus rem p rantibus, roborantibiis nitrosis & Ieniter
evacuantibus manuatis, unacum recto
eorticis chiliae usu, nec non leniter robo rantibus salinis, euius generis sunt m ter perlarum & conchae iaceo citri irro, ratae & quae magni usus sunt, testae ou rum Fn spiritu salis maceratae .
47. Alii epide micis his febribus d
eumbentibus incongruo corticis eliinae usu nocuerunt. Fuerunt enim, qui hun in pulvere, una vel altera ante paroxys.'
mi accessionem hora, plena dod ad dr chmam unam exhibuerunt , quum s bris iam ver aliquot menses corpus detianuisset . Tum quippe par xysmus sequutus longe acerbior, maiori anxietate , inquietudine Seor inris iactatione, obaucios internos spasmos, stipatus, horror longe diutius perstitit viresque longe gravius fuerunt attritae. Nihil enim perniciosus , quam e hinam ehinae paul ante paroxylmum, antequam laedes b, Iiosae in primis viis, vel singuine eoa4 temperatae & leniter expurpatae sunt , offerre, eo quod hae sie retinentur, &spasmi horum symptomatum auctores
48. Novimus sine ενaeter Me mnum ra adhuc exempla de intempestivo di is prudenti ad ecdicendum tiarium interia mittentium impetum etanae chinae abula, cuius tamen usus tempestivus& prudens ob vim tonicam dc roborantemison modo in febribus, quae intermittunt, verum etiam in aliis magnis vitiis plane mirabilem adfert opem. Et istemus lae: pius hoc in sermone usurpare nussum remedii genus melius,quid sit ars medior tionsis, ostendere, quam corticem istum sebrisugum, qui, quando decenti ordin ,
i dosi & tempore, lato respe, ade mi & eausam morbi, adhibetur , praestam .s, sima
252쪽
De imprudenti meditani e multorum
sima est medicina; quibus non considera. is, quando sine discrimine & promiscue praebetur, innumerabilium malorum fit causa. Perpaucas saltim non ita pridem nobis obvias historias adjiciemus . Vir
triginta sex annorum ante annum laborans tertiana , chinam chinae copiosius
sum sit: febris est suppressa , sed mensis
spatio revertebatur & saepius atque iterum ex eo tempore dolore circa costas spurias, ab uno hypocho rio ad alterum vergente , tentatus fuit, praeterea cordis
palpitatio, dissicultas spirandi , oppressio
constrictiva in pectore, conatus ad vomendum frequenter aegrum fatigant. Iraqu1ndo corripitur, ingens aestus, vertigo, gravitas capitis, caligo oculorum, qui-ibus nihil serme ob maculas exterius ob--uersantes ec noscere potest, sopor & flu-aus sanguinis quando aue e dextra nare
accedunt. Quando dolor abdornen adfligit, ipse in regionem usque lumbarem pervadit, quae quasi flatu impleta & ten. la cum refrigeratione percipitur ,& tune flatibus abdomen intumescit, quibus per alvum transmissis malum mitescit. In artubus, item in humeris, sentit subinde dolorem vagum de ingentem in pedibus languorem & impotentiam. Thermis Carolinis & pitulis nostris balsamicis& roborantibus stomachicis , Dei in
concurrente, tandem sanatus suit. An ctus unanimi medicorum consensu habebitur pro hypochondriaco, neque is alius est, quia natu lentiis& spasticis constri.
et ionibus abdominis imo universi corporis , quibus natura huius mali continetur aegrum exercet i ob spasmos vero fiunt prelliones α congestiones sanguinis ad caput aliaque loca, unde symptomatum ratio petenda est. Ex quo apparet, turbatum febrilem motum per adstringentia, neque pri us visceribus ab in sarinu vi. seidorum humorum liberatis, neque materia librili expulsa, chinam chinae tam graviter tonum ventriculi & intestino.
rum laedere posse, ut affectus isti spasmodici, qui vulgo dicuntur hypochondriaci,
resurgant, qui, sit non matura succurras
medicina, in visccrum inexpugnabiles ob- .aructiones vergunt &insanabiles fiunt. i q9 Neque vero alienum, sed operae, potius pretium videtur hanc in rem adhuc unum casum in medium adducere is Femina lucet plena, sanguinea, in Opt .mo aetatis flore coni lituta , quae per omnem vitam alvum habuit adstrictiorem,& acidis , praesertim ex citrio malo ,
multum delectabatur, ab insalubri diaeta & aura nocturna frigidiori, in febrem
incidit tertianam,quς poli tertium para-xysmum china ching iuit subIata, reman. sit vero languor, inappetentia, dolor tensivus praecordiorum ac hymesaondra rum, aspectus iaciei miserabilis, pedex vero & abdomen ita succeisive paucorem Dre intumuerunt, ut hydropica ab omnibus censeretur: tandem emeticis, amaris, diureticis & roborantibus sana.
ta fuit. Causam huius mali in nihil aliud, quam in nimium & intempestivum chinae chinae usum reiiciendam puto, qui , iraesertim in habitioribus, in farctus vicerum augendo & tonum partium debilitando sanguinis α lymphae circulum , praecipue in pedibus Mabdominis resi ne, segniorem & impeditiorem efficit , unde ingentes seri in habitum corporis porose m fiunt secessiones.so. Maioris momenti est curatio intermittentium in gravidis, de qua bina
notatu disna memoria tenemus exem
pla. Corripiebatur scilicet senerosa femina sanguinea , septimestrem laetum gerens , quartana , gravibusque jact
batur pathematibus, Medicus tamen opinioni addictus , sanguinis missionem
in intermittentabus nunquam esse utilem, sed exacerbare febrem , ut vena pertunderetur admittere noluit i sed elia
sentiis amaris , spiritu vini extractis . nec non pilulis. balsamicis , iterato &larga manu datis, contra febrem pugnavit . Aegra vero inde ardorem persensit acriorem & calorem intensiorem , ad viginti horas durantem , cum exquisito dodore & ventris torminibus, praesertim taroxysmi tempore, ut metus etiam eia et abortus . Secta demum tamen fuit vena & pulveres temperantes nitrosi eum aliquot granis eorticis cascarillae &ehinae fuerunt ex hibiti, tam salubri esse.
253쪽
, ut libris omniaque symptomata brevi. post evanuerint penitumue desierint. Etenim a nullo facile , vel effeaci Lsimo remedio, tantum levaminis, inimiermittentibus, si manifesta Hethorae adsunt indicia, expectandum, quam a tem pestiva venaesectione, eo qum, exsuperante nimium sanguine& in maroribusae mesamicis abdominis vasis progressu libero intercluso ecratura, nec ars , Os sicio. in curando morbo rite voteli de
si. Altera femina, cholericae conlii. et utionis , octavo mense gravida, incidebat in tertianam simplicem, quae illico uidem electuario eum cortice chinae si-ebatur , sed relinquebat pressorium Scardialgicum quendam circa praecordia dolorem, qui post sumtum cibum ingravescebat. Paullo post rediit mon terri na simplex , sed quotidiana, longe a P
hioribus symptomatibus stipata , dum
continui vomitus sub paroxysmo urg rem aestusque nimium intensus corpus diviret mirum consumerent . Sanguinis missionem interdicebat virium delectusti crebra vomitio ., optime vero prosum runt pulveres temperantes binoardiei nitrou, insulam storum chamomillae&externe cataplasma, q-d ex fermento
panis, aceto, spiritu vini, nucilla, ea. ryophyllis & eardamomo paratum, e lide ventriculo post paroxysmum impo situm Ceniara merito disna est prima
medicatio , qua , electuarium tempore
quidem intermittente, sed non propor tionata dosi propinatum, Neque corre-His prius de liberatis a taburra vitiosa
Primis viis . Nunquam enim hoc mediis camentum antilibrile dare expedit, sub nimia sanguinis&humorum redundam
tia , nisi ubi prius omnia emunctoria sunt aperta & excretiones recte stheedunt. Liberior etiam esse debet perspi-xatio , urina crassa & sedimentum p nens & viseidarum di biliolarum sorduum promta per alvum egessio, procurante lute natura, sive sola, sive arte
adiuta asa. Ex hisee itaque adductis ει *robererpensis liquidissime constat, nos mis
sine ratione medicos imperitos inter eas os&fabros morbozam constituisse. o
tandum certe vehementer foret, ut res
aliter sese haberet. At vero, de verit et e rei ruculentum praehent te stimonium tot morborum histori ν si modo satis completae eaulo euratiori studio ae dili. entia conficerentur. Nam saepe saepius acto aegrotanris scrutinio obtingit, ut
mali, praesertim chronici, lautiae sun. me im medicus sua praenostera me
die tua & me hodo suerit . Et iam suo tempore hac de re conquestus est Hiri POCRATES. dam de Dictu acutorum β. LIV. providit. Novi medicos maxime
contraria facere his, quaesieri oportebant. Sicili uero nihil tam noxium di exiti cum est, ex quo non utilitatis quidam fructus peti sisssit: ita etiam non serenior lux vel majus inerementum univerinis prax os studio accedere poterit, quam sicuisque medicorum omni candore, M delitate ae diligentia eiusmodi easus, ubi medicina male suecessit vel damnum i talit, observet, annotetae citra ullius laesionem & eum mentio eorum, quos res tangit, in publicum proferat . iIdem
nobiseum sentit HIPPOCRATEs L. d.
victx acutarum j. IV. Videntur mihi digna esse, qua scribuntur maxime hac, qua a medicis ignorantur scisu commoda eY qua
munar utilitares out magna detrimenta
a erunt. Etenim , ejusmodi observationum si copiam haberemus, terte futurum esset, ut longe nisi ora incrementa ars & doctrina nostra salutaris ab hisce capere posset, quam ab ullo alio orae sidio vel doctring genere unquam sarium fuit . 33. Reliquum ram est, ut causas ex inplicem, quare mediet tam facile &tam frequenter in medendo delinquant & -- ceant- Princeps quidem & primaria ea satiare procul omni dubio est, quod ea , quae ad bene medendum pertinent, ignometent τ de haec quoque a sapientissimon
I s. allegatur, eum ait: quapropιerperinum est, ita ratam messicinam condi. fcere, ut param in aberatram parum a linguas , quanquam ego etiam eum me
254쪽
rimi sibi persuadent,. medicamentum in se & sua natura quidpiam salutare eustodire, quod saltitem in morbis adserataegris, unde non facile exitiale damnum ab ipso expectant, sed potiu&eredunt , medicamenta pugnare adversus malum in corpore neque ideo: destitiint eorum copia ae variet te viro morbi ex gnareianmique & hoe malo. praejudicio, lab
Mnt, ac si dentuν remmae certo mor aurando propriω & accommodata Ad vero ,. in iis omnibus. toto coelo errant znam optimum, etiam alimentum, α od naturae congruum. α amicum est ,
imbeeillo.& in vigore morbi eonstituto corpori obest quando. itaque magis si non rect o utamur, id praestabit medi.
mentum', . nuod neutiquam caturae
micum est, sed eam alterat de eorporiss
arum, ut HIPPOCRRTES loquitur lib.
de locis in homine, perminas. . Neque inorari, deber,. validiora.& sici diaa, eroica, quibus ars multum in retundemd rebellium morborum vehementiaris stare potest veneni qui iam seeum se. vere, quod maiori dosi celoriter i univeratam motuum. vitalium oeconomiam penitus destruere valet ς. veluti res cura ac evidens est .de acrioribus pursantibus , e. Ineticis , . narcotietis & de iis , quae ex regno minerali, mereurialiti sunt. prosa
min , . non minimo praejudieiis laborant mediet , quodi nimium fidant libris. & auctoritatibust aliorum in pra-xi: medica. : nam, quando, perspiciunt', medieamenta in morbis. mirifice- laudata vel morborum adjectas curationes, statim haec ipsa. imitantur de similem sibi effectum pollicentur. Verum.enim
libris practicis est , & magno iudicio, legi & a1 everum. unguem excuti deo bent , hinc 'doctissime a. DAMASCE
NO aphoro at a. dictum est: operares cuniam libros a sque Ursecta. ratione
istiere ingenium: solera ac perspicax Ρ-vet artem, tis issim ait , moer vero aeto irim: contrarium omnino Het ..
Nam climatae, eorum vi praetica ediderunt, valde digerunt, differt & minum victus ω vivendu ratio3 se differunt etiam annis tempora. & morbus iapse se qui alio tempore alium induit mo rem ae genium, hine nona eodem modo cura. vult ira p. i 36. mnique. inter causisse quare medieus mulium damni sua, medicina eo ' poribus invehat de haee non infimi mois meuti, reserenda' est , micidi pauci norin m naturam corpori, nostri esse opistimam morborum medicatricem ut ab
FUPPOCRATE in Epidem: praeclare
'dimim est , . quae & sanitatem in n ' bim tuetuo & morbos. pellir ω per eon. . venientia. loca. debito ordine ae rem p re , pernici alb quod est de eorpore seis
LU: L. - arte multos, quidem sine medicisse verum, noni sine medicina, cu . rat- esse inMnue confitetur .. Hanc ut ro. methodum, hunci ordinem, . has leges ,. hos motus', quibus natura sua spo x te morbi ς medetu - paueissimi medie- um sciunT,. observant, tuenturae imi tantur,. alias non tam praecipitanter a g renr, nee copia medicamentorum ae gros obruerent. &. infli marent, . 'eque medicamentis vel arti effectum , qui so-lium naturae opus es b. tri erent & sibi:
37;. Tum in eo adhiodum delinque-re re nocere, qui medietnam faeiunt multoties observatum fuit , quod in m dendo non tanta, . quanta opus est, se-lertia curaei ad I aegrotantium vires , . robur. veli eorum x imbecillitatem', aut ensibilitatem respieiant , . in quo tamen innoxiae &, salutarivpraxe plane. prae 'eipuum momentum consisti . quod ma
'aeime HIPPOCRATES in suis eurati
Nibus urget , .cum passimi in scriptis suis. velit , . non tantum immedicina, . sed etiam in victu administrando ad vii es at tendendum esse adeo ut quod robustii superare & ferre possunt , debiliori nais
255쪽
tura Naeditos vehementer laedat, sicut id patet in lib. de sim a tortim item de prisca medicina . Et Lib. de loris in homine inpri uis 33. solerter & expresse id monet, ut sortibus sortiora , debilibus debilia medicamenta exhibeantur . Multum quoque deIinquere solent, quod,
quando animadvertunt , medicamentum homini nihil grave patiemi vel
etiam in morbo chronica non nocere, idem velint dare , si vehementer viribus deiectiis est , vel ex gravi morbo laborat. Et ut exemplo rem confirmemus, inter alimenta iuscula nutritiva, vinum , inter medieamenta sal volatule oleolam , liquor, spirituosus non f, ei te illi, qui leviter vel etiam ex morbo chronico laborat, noxam alserunt, quae pamen gravistima erunt, si homini debili & in acuto ac periculoso morbo constituto & ubi natura est in v hementi motu, haec ipsa exhibeantur. Et plaeuit mihi hane in rem bene quadrans insignis locus qui extat apud HIPPOCRATEΜ LG. de vet. medic. I 7.
Non manifesti sunt mali o plurimi me-dιci , quum curant hominaes , nihil grave palumes, in quor, siquis etiam maximi daelinquas nihil grave fasiat. Suns autem mutii tales morbi , o multo sepius, Guam graves, hominibus accidunt. In talibus fanae Glinquentes non furumanssiesii luisti; hominilur . Ubi vero obtigerit magnus er fortis o pericul fu3 morsus, tune ipsorum de larita di ars omnibus in conspicuo sunt 33. Ultimo loco.& temperamentum medici, quo quisque Dudet, ad per ver
sax morborum curationes multum contribuit , ut scite non m inus ac vere BA-GLI IUS Lib. I. CapiI. prodidit ,
dum ait: saepe Medicus naaura timidus& melancholicus , veb temperamento Praeditus, ut aiunt, frigido & humido ob naturalem sui animi habitum , ab. horret a remediis spirituosis , volatilibus, . impetum facientibus, aliisque potentioribus ; o inniumque morborum C υ-xationem adgreditur per medieamenta
humectantia, in frigidantia, pacem hu- ininibus. consul auia & reliqua ininus x.
ctiva. Contrs, qui temperamento is rite alidus, biliosus, natura impatiens Pserox &c. posthabitis omnibus refrigerantibus ae sevioribus remediis', nihil libentius praescribet quam volati Ita, spirituosa, alcalia, aromatica , ferrum ;isnem , Vesicantia , Pursantia vehemen tiora&similia maximi impetus &activitatis ἀ39. Ut itaque non noeeat, sed prosit medicus opus est iudicio . quod secundum edictum HIPPOCRATIS Lil . Laph. I. nota adeo faeile, sed difficile est ; & optime idem gravissimus Ructor Lib. ι υ Iu aeutor. a. mihi pl.
cet , ut in universa arte memem adhibeamus. Etenim , si ulla in arte accurata& longa deliberatione, consilio &circumstantiarum eonsideratione opus
est , profecto est in arte medica : nisi enim quis in specie hominis, qui lab
rat , naturam , ae vatem , consuetudianem , t egionem , tempoνis statum , viactumae morbi indolem, morem ae st tum accurate consideret, quae ad momborum curationem necessaria esse, tum
tum GALENUS in Cαmment. dixerunt, prorsus L lcopo rectoque medendi fine
aberrabit, eum non omnes naturae, ut
belle dixit GALENUS in Comment.
Libi. da componend. medicamen . ea
dem medicamenta postulent & quoauni salutare est, alteri noxium sis fini
6s. Ex quibus omnibus clarissime cor stare arbitror , non sine ratione egisse nos , quando medici imprudentiam mulistorum & graevium morborum causam diximus .. Nec illud quidem dissimula ised um puto, plures hie bono animo err re medicos , neque ipsos animadvertere , quod, vel quantum suae medicati ne damnum attulerint . Cum enim in morbis illud non assequantur , quod salutarites ipsa natura molitur , nec ad remediorum, quae exhibuerunt, indolem& operandi rationes satis attendund . nec tempora diMoscere laborant , sed ea proiniscue exhibent , quae ab sit,
justa lom dc tempore exhibita profue
256쪽
- De remediorum beri ignorum nissu O noxa . laede hine fit , ut seeuri ipsis
nimum verentur , & morbi contumaeiam aut alterius & novi prNullulationem accusent, quum tamen ipsi has tra-.goedias adornarint. Adeoque concludimus cum serio voto, ut omnes, quila lutem hominum psocurare aliquando
volunt, in id praeeipue allaborent , ut lassicientem corporis humani&praesidio rum, quibus illud iuvare & conservare student, cognitionem sibi aequirant vere fundamentali et in hune finem studiis
anatomiae & lalidioris physeae fideliter
trafiatis, ut ne ea ei sint, sed eum optima eonscientia optimos semper successus in praxi mediea consequantur.
- DISSERTATIO VIII DE REMEDIORUM BENIGNORUM ABUSU ET NOXA -
verba Lib. de arae 7. Quae profuerunt ob
rectum usum profuerunt ἰ quae υero uomeriant , ob ra , quia non recto usurpatia sunι, nocuerunt . Nam usu minus ea ,
'uae damno sunt, quam ea ,. qua opem erum , resantur, μοd arast. Ubi enimnetium ρο non rectum utrumque suum habet suom , quomodo qkis hoc artem osse neget. . Hisce vir sapientissimuyuniver laeartis & exercitationi 2 fundamentum compendiose & dilucide complexus est . Nam quicunque in auxilium prona re media probe eallet & prudent ex iis uti scit, eorum qu nogam atque exitium , quod improvida adplicatio adfert , intelligit, is certe in artis exercitio magnx cum se licitate versabitur . Neque enim in natura, sicut perversa cum Uulgi ,..tum indoctorum Medicorum fert dantur. adversus morbos certi
. effectus, remedia quin, potium, ea tam' id salutem, quam ad , damnum inseren- adum parataei se, censendunt sit Etenim lid' Medicam tiα insccuris omnia remediorum genera eius virtuti gae indolis sunt, ut cum prudentia ac so
lida ratione data saluti & praesidio sint j
incaute vero , turbulenter & temerarie exhibita praesentissimum damnum adserant . Praecipuum itaque artis salutarigmomentum est, usum&abusum remediorum probe addiscere τ quamobrem se quo quis majori experientia hae. in reversatus est, eo melior certe indicus est habendus. a. Quemadmodum vero non unius eius denique indolis sunt remedia , selio gens ratione virtutis de potentiae in lysis discrimen annotatur: ita etiam eo. rum incauta adplicatio plus vel minus drurini aut perieuli habet . Non igitur sine ratione remediorum genera in blanda & benigna, vel in sortiora & valenti bra, siue seeuriora minus secura si lent dispesci. Equidem, nec ullum in te de sua natura absolute tutum νel int rum, id est, quod semper & om n, tem-l pore prosit vel noeeat dicendum est , nam posterius e foro medico esset proscribendum, sed tutum illud Medi eis vocat se quod temperatum ἐκ naturae conveniens est, neque multum corporis vim
alterat; in securum vero illud dicimust, quodi validiori naturaeque minus amico minei pio instructum vehementer cun movet, sortes evacuationes vel pro ustando vel valide motus naturae sistendo, in quorum classem omnia validiora pu gantia , vomitoria , salivantia, narci in insere tuta & fortiter adstringentia suod reserenda, eo quod magna hisce vim insit in corporis nostri tam solidas, quam fluidas partes agriadi , unde vulgo gen rosa& heroica audiunt, quibus, si quid . eximii ars praestare debet, non satile pos
3..Ex quo unusquisque, nisi penitus . iudicii expers sit, clara:ii me intelligit , ,
validiorum usum majore i i attentionem &, prudentiam , . quae pra xeos Se rerum .i medicarum optima eit moderatrix, deinsiderare , . quam irca viaiora, & benigniora opus sit , .urpo teqQod illorum a usus vehementius noceat. Quum, vema
257쪽
ex male admini'ratis noxa alio tempore dictum fuerit, ideirco iam opere non ii dignum fore existimaverim si de noc mentis quae a remediis mitioribus ab ue benignioribus male adhibitis pro- uani ,. svmonem fariamus, idque la, rix in Maesenς suscepimus .. .. Apuri itaquet de benignis remediix de noxa, quae ab eorum improvida adplicatione proficiscitur non line frinctu arbitramur ante , quam. ulterius progrediam ut , exponer , re
media non. tantum intelligere stricte medicamenta e pharmaci4 petua, sed on 'ni ea, quae ad salutem& auxilium id tua & morbis oppugnandis apta existunt, sige ad. alimentorum ,. sive pharmaco rum , vel etiam elementorum elassem , vel alias res externas. land reserendα , complecti . . Per τε benignum vero indi. gitam ux illud quod moderat: asit , mandum. est nequo facile, maior etiam quantitate exhibitum , corpus. s num validum assicit,.quibus eam quae minori, si, magnax turbax exedant &uehementiora ac validior iure ditantur,
opponimus Nostri isitur iam Instituitarit, breviter &dilucide ostendere, benigpa sic djcta remedia alias non lacile
nociva,. citrλ rationem tamen adhibita ad iWnx damnum inserendum eta paratissima.. Id quod observationibus atque experimentas non minus quam sol, dis ratiociniis, confirmata iam contendis
s. Nom vero dis,lleed, huius tractationis exordium eastere abiis, . quibus etiam pro, alimentis lati. solemus,. ut sunt aqua ,. Vinum ,. dulcia. , lae, iustulL,
insula.herbarum inlidα& id genus plura. Quid aqua dulei pura ad sanitatam est in
lut universalis multarum, nationum po rus est , quo at ei horum diuolutionem sanguinisque, circulum, ω excretiones tuendas non . iacit: datun praest ution et nequa ipsam frigidissime ,. etiam: copia. ingestam in se noxiam esse, . acidularum latoreν clarum edunt exemplum . . qui unamo mane ire ieiunum stomachum ex intervalla non adeo longo aliquot harum
aduarum mensuras sine omni sanitatis ouenta gelidissime hauriunt et si modo . non. ventriculux ipsorum infirmior sum rite nihilo seeius aquae frigidae tarua est vis, ut non modo irreparabilem corpori 'noxam inferre, sed & hominem brevi dimedio, tollere possit Quidi enim magis experimentis comstertum est , quam , cum corpori. motta intensori calefacis frigidae aquae ingens quam ita .im muti-' tun,. statim in extremam praniciem minem anteae sanum, conlisi i collabun-
tur exinde protinus vires , languor Om- ne artus occupat ciborum. cupiditas ea vinguitur,. vomitus ,. distentio Manxietax circa praecordia. oritur m imaut hue & illuc agitent corpus vigilia 'adest assidua,. interiorae uruntur , exte-- crura stivnt. Quae eunctae feralia path mara, non aliotium,. quam ad ruinam de interitum eorporis ia nisi principio statim. convenientis mediet nai succurramus sunt comparata .. Plurest novimus h i modo praematura. discessisse morist, alios: imme*cabilem contraxisse labem , ut tota aetate eum, morbis fuerit colluctan- 'dum .. Nihil eerte frequentius in praxx. medi oecurrit, quam si. Medicus coa- . tumacium, morborum. originem scrut tur M l orantes edicant r: ich. habe exuon ei nem salten Erund Mummen. . 6. Nelut vero extat eadem apud omisnosymptomatum ratio. idemque visturpericulum . . Nam ,. qui venas latiores habent & macilentiorixhabitudinis sunt, . 'non tam graviter a frigido potu adfligum tur quam qui spongiosa mi earnem, i ἰxas ae eopiolas fibras runatura obtinent ,
siquidem in. his sanguinis & humorum cursus longe iacilior quam in illis intercipitur , . unde ad sphaeelosam, uiscerum corruptelam paratior. etiam: esti via. In, huius rei, illustrationem plaeuit notabi- lem sedi tristissimum. talum, ad publici Testim. utilitatem. communicare . . Prim'ceps. eacelsa. indole non: minus , quam, corporis habitu. elegantissimus, . sangui-. ne ει succin redundans,, paullo Obesior, non ultra.viginti qyinque annos natus , persect antea sanus, . ex vehementi eor- Eoris motu ferventior redditus. mentem,
258쪽
De remediorum Animorum abusu O novi. a Ir
tere visae ebibit haustum & frigido &aperto erelo torpus objicit, ex quo mox de languore, horrore, calore intensiori, vigilia conciuereba Iur: quae sy tomata hostea adhue atrociora excipiebant , virium Nempe prostrario tanta fuit, ut non sine lipothymiae metu eorpus erigere
potuerit : pulsus languidus , inaequalis
di celer suit, eo natus ad vomendum per frequens , perpetua ire pium premisatrinxietas, quae ex intervallis resten tanta fuit, ut hue & illue non modo agitaret membra, sed in uno loco diu deti-reri non potuisset . oris halitus extraordinem foeteas notabatur. Die demum emimo eum summo suorum luctu praematura morte infelieirer vitae finem clausit Princeps ob rarissimae indolis do. tes longaevitare dignissimus . Sequentidie facultas Medicis eoneessa est eomus aperiendi, ubi sequentia notatu admo. dum digna observabantur e ventrieulus propemodum totus inflam malas videbatur, inque eo, quod Tarius usu venit , aliquot cochlearia stetidi & eorrupti san guinis riturebantur, lim ultra modum erat eriensus, e accidus, male eolorato sanguine imitetus di torruptioni tam propinquus, ut ad levem digitorum attactum ejus substantia dissolveretur , dein totus sinister pulmonis lotas niger, corruptus , steti dissimus erat , a quo summe putridus , intolerabilis seriorissimilisq- eo oris humor in thoracis ea. vum deicen iit, qui, quod mirandum , tam erodentis erat indolis, ut i ponpiam, qua detergebatur, atramento simili penetranti codore tingeret, ut nullo arti. seio nigra inde m tuta elui potuisset . De reliquo vasa sanguinea maxima ex parte inanita, cor minor magnitudinis
7. Eequis vero repentinam δι se ratem hane viscerula catastrophen tam brevi temporis intervalloinductam non mirabitur hanc enim eorruptivam lienis &ulmonum labem firmo atque alacririncipi de nullo unquam incommodo conquerenti ante morbi aecessionem iam adfuisse nequaquam veros mile est. Igi. eur, frigidam cerevisae potione arceter-xime ex ventriculo ad sanguanem transelatam hane corruptelam praecipue iam die is visceribus altillisse, plane eenser dum est. Puodsi enim sanguis sne m tu in partibus extremis subsistens non
mesto a deo et empore corrumpitur, 'linque eadaverosam maturam inducit , quidni etiam eruor in visceribus sanguineis , neque adeo ob re lavatas fibras ro-hustis, ut sunt dien ει pulmo, haerens& motu exutus aliquot dierum spatioin putrilaginem abire, ipsaque 'iscera eadem labe ad fligere poterit Nihil certe
impedit, quo minus statuamus, in eumdem modum viseerum perinde ae me mishrorum externorum Ρhaeelationem
procedere. Qii id autem ipso frigido p tu topiola & cereriter admisso citius san-uinem in eoagulum mittere Se progres-vo motu ipsum privare possit, equidemn scio. Intelligimus exinde, quam brevi & quam facile funesta eorruptio viseeribus 4nserri, ipsaque mors robusto &vegeto homini parari possit. Huic vero internae putredini summam virium ad animi ulque deliquium frostrationem
debilemque atque exilem arteriarum pulsum nec non ex ore laetorem adieri luismus. Maximas vero eum inquietudine anxietates, quibus indies magis migis. que premebatur , & insequentes conis vulsivas artuum tractiones praecordio-vumque aestum ectam subitam mortem
inflammari ventriculi laetum fuisse iure
8. Ceterum, quam exitiosa ventriaeulo sit frigida potio, innumeris aliis Q -tis exemplis confirmatum habemus . Itenim paullo post a frigido potu, praeserrim vehementi animi excandeleentia praegressa , vel validiore purgante aut
vonii torio dato ,nacessitus inflammati
Ne , quae singultum , anxietatem , in. quietudinem di summam infirmitatem comitem habet , eorripitur idem fit in illis, qui diuturno maerore aut spir, tuosorum ab usu, inclinante praesertim aetate, robur corporis & ventriculi rui. rauerunt, ubi, si exeandeseunt& frigidam potionem hauriunt, lethalem facile inflammationem internam sta comtrahunt,
259쪽
rahunt, quod plurimis exemplis , s in. iii tuti ratio permitteret, possemus cor
. 9. Recensitis se magnis v iriique gereris noxis, quae frigida interne sumta inferat aqua ; videndum nune quoque proxime erit, quid mali ex eadem perverso modo externe adhibita propullulet. Permulti vero numero sunt morbi, qui hanc noxam abunde comprobant , ex quibus paucos tam um in conspectum daturi primo ommum producimus erysipelatem . Quid in hoe affect u possit aqua frigida, testatur H AGENDORN M'. Him38. ubi semina in . Ilammatione faciei laborans eessimo ausu linteamina aqua frigida imbuta parti affectae applicaverat, inde quidem
dolor sopitus, ast malum interiora petens , delirium tam horrendum causa. vit, ut mortem inferret. Idem Auctor grangraenam ea applicatione aquae frigi. dae faciei observavit . Et ego ex hacce eadem methodo peris Mosam faucium inflammationem odiam fuisse rec 'dor, quae adeo iocrevit , ut deglutitionis actum impediret . Nee praeterire licet alium in applicanda aqua frigida erro. gem commimissimum, quo multi in inflammatione gingivarum & inde proveniente dolore sic dicto dentium . temerario eontilio & infausto plane successu parti assed ae applicant sive nivem sive aquam frigidam: nam inde oris abscessus satis ingratos, molestos & dolentesiaepe saepius ortos observa uimus. Io. Posthaee considerandae veniunt haemorrhagiae quae plus , quam optan-.dum est, perversis consiliis obnoxiae sunt& quotidie sere inconsulio adstringen- tibus, repellentibus, refrigerantibus , inter quae aqua frigida merito reserenda, .aractantur . Exemplo sit haemqrrhagia narium, salutaris sape sanguanis excretio, quae uti variis aliis modis, ita praecipue quoque aqua frigida ab imperitis medicastris reprimitur . Sistitur ut plu- . rimum quidem inde fluxus, sanguis autem huc translatus exitu prohibitus, ad
alia loca transit &ibi saepius tragoedias suas ludit. Si ad interiora cerebri ruit , cephalalgias, phrenitidem dc a poplexia v. si ad aures, susurros aut surditatem, quod in puero Ia. annorum vidi; si ad oculos, dolorificas inflammationes , sive ccecit res, si ad fauces inflammationes au- inodes, vel dolores dentium, si ad perius, summas anxietates praecordiales , quin in magis succulentis catarrhum suffocativum causat, quod in puella irregulariter menstruata aliquando annotavi . Ir. Nee inconsuetus vulgo mos est hanc excretionem sanguinis per terrorem s stere, ad quem excitandum inter
varia subsidia , ut est applieatio seria
candentis in nucha , adhibeat quoque aquam frigidam, quam .improviso capiti superfundunt, aut nivem, vel Ri elem ad plicant . Methodus vero haec aequales saepius habet eventus, quos superiori loco enumeravimus, imo interdum periculosiores, diuturniores, pe facile etiam lethales. Caecitatem ex hae- morrhagia per terrorem obstructa 'bservarunt Annal. Uratiri. ann. I 26. Orit.
3o3. Ualent hi errores etiam in aliis haemorrhagiis, de quibus singulis exempla proponere nimis prolixum fo
Ιχ. Nunc me accingam ad affectus . qui cum dolore fiunt, ex quibus dolores arthriticos & podagricos prae ceteris nominare arridet. Incredibile est, quantis. hi damnis obnoxii fiant ab imperit in simis juvantibus. Primarium quod cenissendum venit, est, quod praecipua sere intentio vulgi sit, quo dolores sopiantur, materia, morbi semitem praebente, in corpore relii la& tantum a partibus ignobilioribus ad magis nobiliores protrusa, a qua curatione maximum insertur sanitati corporis damnum. Pr veniunt .inde periculosissima interdum, mala. Si m Ateria morbi protruditur ad
caput, facit epilepsiam , uti habet RIUER. Cent III. vel a poplexiam,vid. EPFERUS de apoplex, p. a. 3. Si fluit ad pectus. oriuntur inde anxiae pressiones , respiratio dissicilis , tusses
serocra, siccae, & nonnunquam catar
rhus iustocativus; si ruit ad ventriculum, fiunt
260쪽
De remediorum benimorum abusu O rara. a et
fiunt inde singultus , eardialgiae . imilamnationes, si ad intestina , creat d lares eolicos immanes, si ad renes , prindueit calcuIum , quid quod plures alios fuit sinistros euentus, uti insere usui. sterum, inflammationes , & non raro hecti eas febres. Subsdia vero, quibus vulgus-Mendos det icendosque dolores uti solet, innumera sere sunt. Nos cransimus varia vario modo ex alumine, aeet , farina labarum , succo et rorum in hunc finem eomposita linteamenta parti adfecΜ applicata , mentionem tantum iniicientes noxae ex aqua frigida oriundae. Praecipue vero solennis e-- pluribus est pedum immissio in aquam trigidam, ve, in nivem. ve, in aquam , in qua plumbiam ustum solutum est . Sed Suaato cum Urimento aegrotaruium idiosum fiat, fel vix potest- Nam inmthodo priori immanes dolores colicos, apolleriori vero rumorex pedum aquosos, quibus ulcera triali moris supervenerunt, uepissisne in altis exercitio adnotavi. I 3. Verum enim vero, non tantum
dilodux aquae uias sed & calidus se alias corpori nothro longe amisior , detrimen tum Oaoddam sanitati adsert . Neque alienum a scopo. nostro erit, nonnullis observationibus id ipsurn illii lirarae- M.tavimus videlicet plus silae sim pisci in hypochondriacis ,. quibus in prima re gione multias & perpetuus acidi provem tus est , ortas fuisse in laete ardentes roosae eas pustulas, in aliis os& fauces. utincuseulis serventissimis - erodentibus , qια Graeci αφιάν adpellan robsessas ruisse, alios. pruritu in toto eorpore fili se vexatosia Quorum vitiorum vix alia. subsuit causa, quam liberalis & fere assidua insus herbae Thee: potio .. Quae
eum parciori manu concina. suerit,. in- dies mole iliae hae eeperuni decrementum, siquidem primarum, Fiarum Reidum. s
quod eorrigi potius & alvo ex turbari debebat , eum calidissimae aqua volatile fit, inque sanguinis massam, translatum valente natura. adi circuitum corporis , ubi haerens partes erodit deiicitur ..M Notavimus prieterea in variola sum in bo , item in Zurpura, Ga n
strae regionis ineolis est endemia, idem insulam , paulo largius exhibitum male tribuisse laborantes, quia non modo purpura inde contumacior de ardentior facta fuerit, ses & pulluta tir variolis suppurari renuerint, anxietate praecoris diali cum febre aucta & diutius persiis . stenter Hos enim morbosa sale subtil, exodente ad habitum eorporis diffuso subnasei 3 quod roscido temperato lymisphae succo, qui calido hoc potu nimis dissolvitur, temperandum erat, nemo facile medicorum in dubium revocabit. 3. Atque minus seliciter infusi huiuet potum ingenti copia datum in tertiana& biliosa se e cesiale annotavim uv ω Cum enim harum febrium causa ex eo nissenia plurimorum medicorum sit bilis corrupta in primo intestino, haerens se quae eonvenienti medicinae prius eum eorrigi tum expurgari debet, non potet aliter fieri, quin il nimio ealore aquae ad interior, faciminis transvecta nota modo fervorem & vigiliam, sed &a
xietat evadaumat . Neque minus mole instiae imo pericul. oboritur , si, quando post vehementem animi excan sce viam, quae biliosum humor ero eum impetu ast dilodemim. praecipitat, calidissimus potus usurpatur, inde tremores λ dolores artuum , cephalalgiae quarta que non sine magna corporis infirmitate sequuntur .. Praestat purius biliosam colluviem absorbeate pulvere prius temperare & postea per alvum ieeu Ungruum ejus emunctorium foras exterminare. I6. Potum C,lleo nemoesaei in sanoxium pronuntiabit, .utpote cum non modo Turcarum. . sed de Germanorum. nostrist temporibus Blemnis mox sit, de summo mane & mox a cibo sumto eu mi in mastima copia adsuuisndi se nihilom nus non .sine noxa saepenumem id fieris erientia multiplici h-emust consi
matum . Esus enim nimius & fere quo .tidianus usus, . infirmiori x maxime se .minis, valde noeeT , . quae nervorum ZG