장음표시 사용
361쪽
dire bo , DEO agente, mutatur. Iam autem Hu. genius demonstravit , in corporum conflictu non minus summatim conservari directionem , quam virium quantitatem: haec regula in proposito systemate , in quo DEUS immediate in gratiam Animae spirituum directionem mutat , violatur: proindeque &c. II. Quod per rerum naturam juxta proprias sibi regulas operantem explicari nequit, supernaturale , sive miraculum est .
14. Coimol. : in proposito systemate directio
spirituum animalium non nisi per omnipotentiam DEI explicanda sumitur; perpetuo igitur in mundo miracula fiunt , cum perpetuo hujusmodi directione opus sit.
De Sastemate Harmoniae Praestabilitae .
8a. Am in systemate influxus physici, quam
ab adsistentiae vis Animae aeque, ac corpo ris de se inde terminata sumitur ; unde porro con eluditur, ab extrinseco agente eam determinari oportere, scilicet vel finito , ut fit in systemate influxus physici, vel ab infinito, quemadmodum in systemate adsistentiae accidit ; ut ita demum repraesentatio respongeat mutationi corporis , Smotus cmporis respondeat Animae decreto : sed enim haec non probabantur Leibia ligio, qui adeo naturam Animae, & corporis intimius rimatu aliter plane de illis statuendum censuit , novo que systemati explicandi commercium , quod Hammonia prasiabilita appellatur, locum secit: en prῖο
362쪽
183. DEUS Animae sub ortum ipsius tribuit
vim repraesentandi mundum limitatam per situm corporis alicujus , di constitutionem organorum illius, qua vi ejus essentia, ac natura absolvitur. In mundo habetur ordo, di nexus, qui adeo ordo, & nexus etiam in ejus repraesentatione re lucere debet; con 1equenter inter repraesentationes , & eventus mundanos consensus est : ex quo intelligitur, Animam per naturam suam ita comis paratam esse, ut in continua serie producat reis praesentationes, sive sentationes, quarum praecem dens nunquam non sufficientem contineat rati nem sequentis, perinde ut in mundo eventus continua serie sese excipiunt, quorum posteriores quivis in prioribus sui rationem sufficientem
agnoscunt. I 84. Successiones eventuum in mundo absoluta necessitate vacant; vacant itidem successiones repraesentationum et interea tamen quemadmodum successiones eventuum mundanorum nostro arbitrio non subsunt ; ita nec subsunt successiones repraesentationum , ni si in tantum, in quantum imperio Animae organa sensoria quocumque flecti possunt; itemque in quantum effici a nobis potest , ut sensatio sortior vincat, ac depellat debiliorem . Caetera sensationes necessariae sunt. 383. Corpus est quaedam machina vim inditam habens, per quam conformiter ad struituram, ®ulas motus omnes motus in serie continua ita producuntur, ut sequentes ex antecedentibus Pendeant. E. g. motus linguae ex alio antecedenti sequitur: idem est de motu pedis, brachii &C. i56. Itaque nec Anima in corpus agit , nec
363쪽
eorpus in Animam, sed unumquodque per se suarum mutationum est principium: hinc autem mirum videri possit, quod nihilominus hae duae substantiae tam belle, exacteque in suis ciperationibus consentiant. Enimvero id sine entis infinito intellectu, infinitaque potentia praediti artificio fieri non posse certum plane, ac indubitatum est: at da modo ens infinite intelligens , ac potens, quale est DEUS, dare quoque debes I. quod praevideat omnia decreta , quae Anima aliquando sermatura est: a. quod corpus hujusmodi condere possit, in quo per vim ipsi concessam nullus non motus sequatur, quem Anima decernit , atque eo ordine , ac tempore sequatur, quo ab Anima decernitur. Pone jam Animam cum tali corpore conjunctam , prosecto ad hoc, ut mutuus consensus habeatur , nihil porro desideraveris. SCH. Sic divinitur, constituta consensio , sive hammonia illustratur exemplo a duobus borologiis exacte inter se eonsonantibus desumpto Duo possunt dari h rologia , in quibus horarum, N minutorum mensura exanisme conveniant: haec convenientia locum habere potest, quamvis Borologium A non agat in horologium
B , o vicissim ; sed provenire potest a sapientis artificis ordinatione , qui duo haec horologia ita confii- ruere novit, ut, altero alteri attemperato , exactissima
harmonia semetur. Suidni proinde DEUS tales subfla tias inter se iungere possit, in quibus summa ma- rationum , b operationum consensio coma areat , sine mutuo tamen influxu, sed a sola Dpientia DEI conditoris orta p387. Et vero hujusmodi harmoniae insignes censentur praerogativae. I. In hoc systemate Anima
364쪽
ma: idere , eorporisque motus via maxime naturali explicantur. II. In nullo alio systemate sapientia , ac potentia divina seque extollitur ; ut proinde hoe systema speculum divinae sapientiae,& potentiae dici posse videatur. III. Per harmoniam praestabilitam immaterialitas , atque im mortalitas Animae maxime adstruitur, quam n mo negare potest, qui harmoniam illam admittit .
I 88. Attamen adversus hanc harmoniam non pauca objiciuntur . I. In hoc systemate homo constat ex duplici automato, altero materiali , scilicet corpore, altero immateriali, videlicet A.
Dima: in automato autem, sive machina ubi libertasῖ II. Si motus corporis oriuntur eX ante
cedentibus, quibus corpus non potest resistere , non sunt liberi. III. Quis in animum inducat suum , futurum suisse, ut corpus e. g. Iulii Caesaris, vel Ciceronis in Senatu easdem orationes, ct sententias diceret, etsi Anima abfuisset, quod tamen confestarium est ex harmonia praestabilita 8 IV. Qui fieri possit, ut corpus per vim suam syllogisinos rite ordinatos proferat &c. pSCH. Equidem his non Ieυiter barmoniam praesta. lili tam impugnari forte quis existimaverit ; verum audiamus, quid illius Assertores respondere soleant rita nempe illi: L. Libertas omnino ibi Deum non habet , ubi incerta serie operationes perinde ut in aliquo automato se se excipiunt; atqui vero boe in Anima non nisi quoad sensationes accidit; igiιur sensationes in δε- stemate Harmoniae praestabilitae non sunt libera : sed nunquid neque in fastemate incluxus p siet liberae sunt Libertas ad appetitiones, s volitiones, itemque aυem Tom. II. T satio
365쪽
fationes , 9 nolitiones pertinet: in ρstemate larm niae praestabilita Anima eodem modo ad appetitiones, is volitiones, itemque aversationes, es nolitiones pervenit, quo in Bdemate influxus prisci pervenit : s lum diserstas est in ortu idearum, sitie repraesentationum, a quo ortu libertas minime pendet.
II. Si quo sensu motus eo oris in fastemate instu. xus pis i diei liberi possunt, nihil obstat, quo minus etiam in fastemate harmonia praestabilitae liberidieantur. In hoc enim aeque ae in illo cum veritate
asseverare licet: Motus iste , vel ille in corpore sequitur, quia est libere volitus, sive decretus et Num licet in sestemate harmonia praestabilita Anima per Uim suam non in iust in morum , sed corpus per Uim sibi propriam eundem is eerto ordine producat , non producit tamen nis dependenter ab Animae decreris , 9 volitionibus, quas ' nempe DE S praevidit , juxtaque quas i e corpus adaptavit. III. Suoniam in ostemate harmonia praestabilitae Anima ad motus eorporis p Me nihil confert, b υ eissim , negari non potest, exinde confectarium fieri ,
ut Anima sne eorpore easdem mutationes subire queat , quas subit cum corpore coniuncta; itemque ut ineorpore isdem motus oriri possint sene Anima, qui oriuntur , dum Amma est copulatum. Sed primo quidem adυertendum: Λ potentia non recte, ac legitime argumentum sormari ad actuin e tum versquid demum absurditatis in hoc , ut detur tam mire, tamque dextra concinnata machina, quae apta, sit ad hujusimodi moIus edendos , quales ab Anima produci passm putantur 8 Id sane dare oportet, hum ni intellectus vires infirmiores esse , quam ut modum , quo ψώ eonstituta esse debeat. satis ρerspiciamus, ac assequamur: verum per hoc nihil derogatur laudata
366쪽
Rasionalis. 3 Isstemati, in quo sequi demum dixeris , eo us humanum esse opus infiniti intellectus, ct infinita poten
IV. Es haud ita fatale fuerit distincte dotare, quomodo per solam tam eorpori' propriam yrimo ratiocinia in ipse em machina aliqua repraesententur , tum articulatis υoeibus proferantur', si tamen advertimus, qκοd fimplicibus sensat ionibus per sese, itemque repraesentationibus , sive notionibus uniυersalibus, meis diantibus terminis, per vim corpori propriam in cer bro respondere possint certi motus fluidissimarum pamnum , qui idea materiales solent vocari, facilius jam conjicere poterimus, quomodo ab his ideis materialiabus , quae F licibus repraesentationibus Anima respondent, Per eamdem vim eo ori propriam perveniri possis ad ideas materiales ratioeinioram, id quod exacte, bfuse moolsus explicat : datis autem his ideis materialibus ratiociniorum, loquelam rario alem, IIll gismum ita en ei constat : Ex idea materiali rati cinii, hoc est mota certo in cerebro alius motus nascitur, qui eontinuatur usque ad membra, loquela omgana , quibus producitur in aere sonus, seu vox so
38ς. QI eommercium inter Animam, & corpus certum , indubitatumque statuitur , satis iam saniori Theologiae, Medicinae , Politicae , di Ethicae prospectum est, quin opus sit ad modum, quo illud explicandum sit, respicere. At Phil
367쪽
sophis incumbere videtur in hoc detegendo, quid
valeant acumine suo palam facere. Ternas adis huc retulimus , atque exposuimus Opiniones , celebriores nempe, dc ad quas caeteras Omnes re- serri demum oporteat r nullam tamen ex iis jamjam evictam, ae demonstratam dixeris: quaelibet hodiedum suis haeret implicita dissicultatibus. Nihilominus sunt, qui ex nobis quaerant, cui p tissimum subscribendum sit: etsi peraegre adducimur ad sensum nostrum manifestandum , - ne i men vitio detur penitus tacuisse , sequentibus , quod nobis videtur, aperimus. ipo. Antiquissima , & communissima commercium inter Animam, & corpus explicandi ratio est, qua Animam in corpus, & vicissim corpus in Animam agere, influereque sumimus. Adversus hanc equidem varia, neque pauca opponun tur: quod si tamen talia non sint , ut per ea refutatam . 332. Log. censere oporteat, numquid cum Ill. Golschedio vel inde recte existimabimus nondum esse, cur , illa rejecta , alia quaevis assumatur i Expendamus modo paullo exactius ea , quibus influxus physicus impugnari
solet. Io I. Influxus pissici nullam notionem habemus , Mullam ejus explicationem adferre oalemur. Istud vero eatenus dandum fuerit, quatenus ipsius corporis , & Animae notionibus confusissimis homines contenti erant, aut etiamnum contenti sunt: sed rectene inde insertur fore , ut dum clari O- res, distinctioresque substantiae conceptus suppetunt, nihil unquam de eo perspiciatur ' Tum utique ex hoc non continuo quid negandum, rejiciendumve est, quod distincte concipi, & explicari nequeat. I92.
368쪽
Rationalis. 3s ,ο,.s,d is aeui phsicus repugnat essentiis ςρρον ris, b Animae. Quod si istud explorate constaret , satis argumenti praesto foret, ejus systemate repudiato, aliud amplectendi; at enim in huius
asserti demonstratione jure quaedam desideraveris:& quidem quod ad Animam attinet , an non sorte gratis sumitur vim Animae ita solum esse repraesentatricem, ut nullo pacto motrix esse , dicique possit ' Immo an non indicium oppositieX eo accepimus , quod cum omni appetitu conatus quidam acquirendi eum situm corporis, qui ad certas perceptiones producendas requiritur , conjunctus esse deprehendatur q. ID. tQuod corpus concernit, certe partium ejus, cerebri cum primis structura non levem quemdam ob finem tam mira, tamque artificiosa est: quod
si partes illae nihil contribuunt ad Animae functiones, ob quem demum finem corpus Animae adjungitur' I9ῖ. In Anima non nis uniea vis Deum habere
potest: ergo praeter Oim repraesentandi tribui illi ne quit vis moυendi. Atqui vim movendi nequaquam separamus a vi repraesentandi r non ergo vires multiplicantur. Numquid vis intelligendi,& vis appetendi realiter non differunt ab eadem vi reis praesentandi 8 Idem exi stimaveris de vi movendi rnempe Anima, quatenus praedita vi repraesentandi, novas perceptiones producere nititur , qua ς' eum habere nequeat, nisi dependenter a certo situ corporis, hunc quoque habere situm eodem
104. Ruod si Animae vis movendi tribuitur, anne poterit esse tanta , ut motibus eorporis producendis
369쪽
totidem potentiis mechanicis mir um quantum sublevatur, ut proinde vim ejus adeo magnam esse necesse non sit. Sane Boret Ius a vires m sculorum tales esse ex principiis mechanicis demonstrat, ut eorum ope exigua spirituum anum alium vis, ac debilis impetus maximos producere possit effectus: immo Κnutgenius b contendit, si fibrillas cerebri aequaliter tensas utrinisque, ac in aequilibrio, quiescentibus musculis , consti tutas nobis concipiamus , minorem adhuc vim , quam musculorum permittat potentia, admotus voluntarios , aliosque in corpore producendos sufficere, id quod, inquit, ex mechanicis constat, ubi in accuratiore bi lance aequilibrium vel pulvisculo illi deberi demonstratur. 2Ios. Influxum physicum prae primis vindicarunt
Richterus e , Golt schedius d ,Κnutgenius ce ., aliique quidam f , apud quos copterae quoque. objectiones egregie dilutae reperiuntur c Ia
ix r. Systema , quod de commercio defendit A. , quodque ceteris videtur esse solidius , duas complectitur propossitiones: nempe posse Animam proprium movere compus physice, & Animam ex natura jua in aliquibus perceptionibus a corpore dependere. Hujusmodi propositiones ve ras esse pluribus ostenditur. Anima physice est unita, si ve praetens corpori ex Nota rix ad g. 33o.): in corpore ergo aliqua est determinatio, cujus sufficiens rati in
370쪽
Nobis suffecerit pro coronide Capitis hujus explica
tionem commercii ad sequentes formulas revocasse
in Anima continetur: si vero alicujus determinationis,miae corpori insit, ratio in Anima continetur, quaenam alia haec esse potest praeter motum Fortene rationem figurae corporis continet Anima , mechanismi partium ,
extensionis haud sane. Nihil profecto ex his a liberis
Animae volitionibus pendet e saepe ab Animae libertate pendet solus motus, ut quotidiana conssat eX perienti Rehuiuς ergo motus ratio suiu ciens, vel saltem alhquid ratio nis suffcientis in liberis ipsius Animae volitionibus saepe continetur: id vero in cuius actione continetur ratio lassiciens motus alicujus corporis, est phylaca, leu vera caussa motus ipsius corporis et ergo &c. Σ. sane vel nullius effectus caussa physica potest alli gnari vel Anima proprium corpus movet: nam Ideo tal1 effectui talis assignatur eaussa, quia, possita tali caulia, talis ponitur effectus: o Posta una casione , dicono a RC-- cordole vecchie, e te nuove scuole, inquat Vallunera ust m. III. p. 3o. se se nasce l' effetio, e se levata , lna , o se diminuita, si diminuisce, o se accrescivia , ac is cresce, e ben diritto il eonchiudere , che lolo nalce claquella Iamvero posita volitione movendi e. g. brachium , istud movetur: se Imperat Animus, ut movem' atur manus , inquit S. Augustinus lib. VIII. Contei. n. ἀI. ,, dc tanta est facilitas, ut vix a servitio discern - tur imperium Si Anima vera non est motus brachii caussa, quibus tandem indiciis poterunt genuinae
effectuum caussae dignosci Consul. Nota rs ) ad S.
3. Si nequit Anima proprium movere corpus i vel ideo est , quia Anima est Spiritus , vel quia spiritus est finitus: neutrum vero dici potest; namque & DEUS , qui spiritus est, movet corpora ; & ab Angelis, qui spi-xitus finiti sunt, eadem moveri corpora , ubique testantur S. Scripturae. Antequam alterius propositionis adgrediar probationem, objectiones solvam , quas proponunt Uvolmus, & Cartesiani. . Vvolssius ab A. b. x78. laudatus Animam non pota se proprium movere corpus contendi . si proprium nam que corpus moveret Anima, Animae particula deberet