장음표시 사용
101쪽
δ ' sucTIO I. - 95 tum materiae eSsentialem; nam tunc necessario motus communicareturviet reciperetur; quis autem
essentiaIe dixerit id quod corpus aliquod ab alio
α' Vel suit alἱ qua prima causa horum motuum, vel non; si prius, jam series non potest dici infinita; et aliunde a quo motum ipsa tenebat . si etiam sit ipsa materialis p Si posterius, ergo
omnes illi motus essent effectus siue cauSa. 3' Tandem haec infinita motus communicatio repugnare demonstratur iis omnibus quibus ah- surdam esse seriem infinitam antea demonstra
Plurima alia nobis objiciunt athei, quae Supponunt equidem existere motum, eumque legi
hus certis moderari, minime autem hunc esse essentialem. asbi vin
Tertium arg. ex Orbis dispositione. Existere in mundo ordinem Iarium, e natantem, Sapien tem, nemo posset, quin demens sit, inficiare. Quanta in coelis magnificentiat quam mira in singulis partibus varietas, concordia et conStantia i Quam varia in terra animantium genera Plantarum εpecies t quam mirum in his omnibus artificium t quam.mirabilis et foecunda montium
et corporum, terrae et maris varietas i Investi. getur astrorum cursus, ignis, aeris , aquae et ter xae infinita propemodum compositio , animantium consormatio , nominis ipsius structura , omnium tandem partium inter se tam multiplices, tam constantes relationes, reperietur ubique ordo constantissimus et sapientissimus r porro, ubi, mi est ordo saPiens et continuus, evi nter requiritur
musa intelligens et ordinatrix; id omnibus dietatita sentit natura , ita judicat sensus com munis. Quis enim , com horologium videt , aut Perseetam imaginem, non statim judicat ea ratione effecta esser Cur autem, ait Cicero , eum impetum coeIi admirabili cum celeritate moveri
vertique videamus, constantiari me conficientem
102쪽
vicissitudines anniversarias cum summa Salute et converSatione rerum omnium, dubitamus quiti ea non solum ratiouo sant, sed etiam excellenti quadam divinaque ratione Z Ergo ex ordine muriadi certissime concluditur Dei summe persecti existentia. De his legatur inter alia permulta lib. II, de Nat Deor. , ubi Dei existentiam atque
ejus Providentiam, ex mundi adspectu, Cum fio. I ita eloquentia Cicero demonstrat. O . i' ordo mundi ex necessitasse aut casu sortuito provenire potest; ergo nihil probat. Re . Neg. ant. IR NOu provenit ex necessitaate ; nam iacile et absque contradictione concipi. tur aliust posset enim pariter sol ab occasu ad ortum moveri ; porro quod potest concipi aliud
ac est, Rut nou DXistenS, e Videnter nou est na cessarium. Aliunde nec exiStentia, nec motus mainteriae essentialia Sunt; quomodo ergo necessarius
esset ordo inde resultans Z Praeterea, si haec caeca necessitate fiant, unde ergo multiplicitas haec et varietas dispositionis, haec gradatio et combina intio relationum Z Nonne potius inde oriri deberet
continua deStructio, siquidem corpora necesSario mota , nec conSiStere , nec quiescere , Nec Coale
scere , nec diverse moveri possent 7 Nonne evidens est partes necessario agitatas nullum Solidum cora Pus aut Permanens ossicere posse γu' Non provenit ex casu fortuito. Casus ille,
ut iam diximus, nihil est aliud quam velamen
guorantiae; porro ex nihilo Sane produci nequittam stupendus essectus, nihil quippe existit sino sufficienti ratione. Aliunde sortuitus casus neces sario supponit,causam aliquam, quamvis in cooguitam uec praevisam 3 Semper effectus fortuitus Venit juxta certas leges, quamvis nobis insciis applicatas; ergo inepta huic tribuitur ordo muna di , quasi a Deo non eveniSSet. Praeterea casus materiam requirit existentem et porro si materiaeSt creata, semper existit Deus, a quo etiam utpote sapiente ordinata e t: di existit necessa.
103쪽
SECTIO I. 9rio, tunc nullus datur Iocus casui sortuito, quia omnia in ea necessaria esse debent. Et si mundum es licere Potest, cur non urbem templum , Porticum , Statuam , horologium , aut aliud quid mechanicum ossicere queat 3 Non narideretur qui a manu, sine ulla intelligentia, productas diceret optimas statuas, aut imagines , aut machi uas, quas miramur ut urbium or-Damenta 8 Quanta ergo miseratione dignus est, stupidus ille qui mundi tam constantia Phoeno mena , tam Varios motus, tam mirabiles leges casui tribuere non erubescit Z Et revera, quanta intelligentia Pollere debuit causa illa , quae liaeComnia tam mirabiliter ordinavit, quorum sola Explicatio ut stupendum rationis prodigium in hominibus admiratur ZEtenim causa haec sine qua nullus absolute ne 1 ortuitus quidem concipitur offectus , evidenter a Pallibus ordinatis atque ideo contingentibus disti ucta, Proindeque necessaria esset; cau Sa autem DecesSaria quomodo intelligentia careret Et si Careat, Donne Pariter orbata sit 'voluntates et acintione necesse est y Quod si ita sit, quomodo Pro veniet ordo ex caeca brutaque cansa 3 Ergo quid quid dicant athei, ordo mundi effectus erit quam splendidissimus sine causa , aut Supponit euS Per sectissimum a quo proveniat. Tandem Supponatur mundus fortuito ordinatus: quomodo ita subsistet Z Numquid etiam casu id eveniet; sed quis supponere audeat ita constantem et immutabilem, ut calculo subjici possit ordinem hunc permanere , quem casus instituisset, cum ne duo quidem omnino similia ex eo provenire PosSint . Obj. ordo nobis est incognitus, Si quid ein Pro venit ex omnium partium inter se Telatione suam non cognoScimus 3 ergo ex eo Dei existentia pro-hari nequit.
. RES'. Neg. ant. Nemo est enim qui non perspi-Hat finem plurium eutium et vias ad hunc a55e-
104쪽
quendum; quis dubitare posset solem ad Illuminandam terram ordinari ; terram ad omnia Producenda, quibus homo utatur ad SuOS uSuS; Re rem, ad Vitam aut malem conservandam Z Quis non videt statim, in corpore humano, diversos SeuSus ad Suum quemque finem Creatos et aptos offer Nonne indubitanter cognoscit astrono in US cursum RStrorum maxime idoneum esse ad diversos effectus, diversaque phoenomena regulariter producendat Equidem nona cognoscimus relaticinem generalem partium inter se; atquc ideo minime inutilitatis arguere debet atheus ea quorum usum non percipit, sed numquid ideo judicare deberet imperitus in horologio complicato, aut in machina marbaca di Marly , nullum existere ordinem, eo quod omnium partium relationem
O . 3' Plurimae sunt in mundo deordinatio.
neS, Plurimae res inutiles aut noxiae, Plurimam On Stra, ergo nullus est ordo. RESP, I' Minime alli eum judicare posse res aliquas.eSse inutiles, aut noxias, aut male ordinatas, nam ad id requireretur ut coguosceret relationem omnium Partium, sive CauSarum, Sive effectuum, Sive mediorum, sive terminorum; atqui id se ignorare confitetur, ut constat ex objectione Praecedenti. Numquid argui deberet insipientiae saber, qui ad opera mechanica adhiberet media aut in-Strumenta quae despiceret imperitvspo stupidum
SOPhistam, qui, cum ne ea quidem Sciat quae Risirmare debet, aut negare ad causae suae defensionem, Dei opera comprehendere vellet la' Quo magis in physicis proficitur, eo plures
reperiuntur in variis rebus utilitates: nonne etiam Suai QSt fulguri utilitas, sua etiam animalibus vo . Menosisὶ omnia, ab infimis et vix sensibilibus antis mautibus usque ad caelestiat corpora, omni Poten tiam, et sapientiam, et Providentiam demonstrant
Antis hujus supremi , a quo condita Sunt, susti- Neu tur, aut nutriuntur. MonStra etiam Dei tutet.
105쪽
Iium consectaria, quamvis repugnare videantur
legibus specialibus. Quis id negare posset, nisi
cognoscat omnium Iegum simplicitatem , combi nationes, etc. 7 Aliunde spectari possunt veluti naturae ludi, quibus animus delectetur, et satillustrior et magis stupenda cursus ordinarii pulchritudo. Meminerit ergo atheus hujus sententia clarissimi Baconisi levis naturas notio a Deo nos abducit; maturior perscrutatio ad eum reducit e 3 in Tandem id sedulo notandum , creaturam Omnem ex se necessario imperfectam esse ; ubi ergo quaedam explicatu difficilia requiruntur , id reputari debet tanquam desectus necesSarius vel in nobis, vel in creaturis; minime autem iude potest accusari causa quae liaec omnia produxit, siquidem evidenter intelligentia requiritur quae Stupendum ordinem , quem prae se serunt tot tantaeque aliae partes, tam constanter Ordinaverit . Argumenta moralia. Eae consensu omnium Populorum. Omnes populi , tum veteres , tum recentiores , Dei existentiam admiserunt i atqui hic universalis conis sensus est veritatis invictum argumentum.
Prob. Prima Pars. Omnium veterum in admittendo Numino consensum probant, tum annales si historiae scriptorum antiquissimorum, tum fictiones poetarum, tum oratores et philosophi stum monumenta. Legantur Homerus, Hesiodus, et Herodotus, omnes populos Deum colentes exhibent. Peregrinantibus ait Plutarchus, adv. Colot. multas contingit Occurreres urbes sines muris, sine legibus; nusquam nutem stat urbs aut OPPidum, quibus nullus Sit Deus. Idem anfirmat Tullius: Ut porro flamissimum hoc asserri videtur. r Deus rase credamus; quod nulla gens
106쪽
tam fera , nemo hominum sit immanis , cujus mentem non induerit opinio Deorum Tuscul. quaest. lib. I. Sentit codem modo Plato, qui inprobationes assert Graecorum Barbarorumque con. Sensum Deos Erast fatentium.
Quid aliud praeterea significant statuae illae
conservatae, leges de religione, ritusque constituti ; ossicia praescripta, templa erecta, Sacerdotes , Vates , Oracula , etc. ; nisi Deos suisse ab omnibus admissos. Hinc Lucret. lib. I , v. 63 Epicurum Iaudat, quod primum Contra mortales tollere oculos ausus Sit . Veteribus adjungi possunt omnes recentiores ,
etiam inculti de aliis nullum dubium ; id testantur probatissimae navigatorum et historicorum relationes, inter quos Roch ori, du Ter-
Prob. Secunda Pars. Una nimis popuIOrum con Sensus unice provenit ex veritatis evidentia; nam impossibile est opinionem de re graviSSima , Cupiditatibus advorsam, saepe ab impiis impetitam, constanter ah hominibus admitti nisi vera sit. Quis enim sibi persuadeat omnes homines De Num suis Passionibus admisisse, nisi ad id natura impellantur 7 Nonne cuique displicet horror ille quem prodncit crimen admissum, illac animorum exagitationes , assiduae domesticaequosuriae Z Cur ergo iis originem salsa opinione pracberctit 7 Praeterea si , ut ait Tullius , in omni re consensio omnium gentium lex natura putanda est, quanto magis in laac veritatis nota certissima putanda est Z opinio communis cauis Sam communem requirit ; porro, nulla est alia Causa commutiis, quae omnes homines ad opinionem omni hus incommodam constanter adduineat, nisi ipsam et veritas. Omnes enim sontos errorum, per examen toties renovatum , detecti sacile fuissent. Ergo consensus ille unice Prove uire potest aut ex idea.si non innata, saltem
107쪽
sxerro L torita naturalἱ, ut omnis creatura rationalis , ait Lohius Euai vir Pentend. Ii v. 1 , ch. 3 , quae' serio altenderit , eam intuitu mirabilium quae in mundo sunt insallibiliter hauriat, sicut ideam ignis aut numerorum; aut ex traditione constanti et Perpetua , cujus origo in creatione deprehendatur.
O . et ' Veteres philosophi materiam admittebant aeternam , ideoque creatorem rejiciebant; ergo Consensus non est unanimis. Rem. Neg. cons. IV quia sere omnes , Si non creatorem , saltem moderatorem Deum admittebant , ut ex eorum Iibris constat et relatione
eorum qui philosophorum placita retuIere. Vid. Plui. de ρlacu. ρhilos. Diog. Laert. , de Vita Phil . 3 Cie. ωariis in Iocus Clara, de Exite.
Dei. 20 Plurimi veteres atheismi accusati sunt, quos the istas fuisse eertum est . Nonne ita dictus est
ipse Socrates, Anaxagoras, christiani et alii quiae Deis aliter ac vulgus sentiebant, aut unicum Deum admittebant p. 3' Ii etiam quos iustius accusarunt, haberi Iossunt ut nostrorum temporum athei; de quius verum est quod dixit Tullius da Epicuro iNeminem videri qui magis timeret , quae timenda eSS negaret, mortem scilicet et Deos; in quibus Proinde eonaeientia negat quod ore a D
40 Numquid sensui communi opponi potest quorumdam depravatorum opinior Quis de omnibus dubitat eum Pyrrhone i quis de motu cum Zenone 3 quis de hoc axiomater quodlibet est
vel non est, eum Heraclito, etc. 2. Inst. Literati Sine ea atheismum profitentur;
Rev. Neg. ant. Adhaerent anim sere omnes 1ibris Cori est, Deumque coeli consitentur etpdorant, . ut testatur dia Halde, tom. 3 , et de-
Claravit imperator aruli retoo. Et aliunde , quid
108쪽
contra genus humanum concludi posset ex pau-eissimis aliis qui non ita sentiunt, et tamen in
natura vim aeternam, Persesct i5simam . Et sum
me intelligentem, proindeque alio nomine Deum
Inst. Plurimi viatores plurimos populos accusant ptheismi ; ergo consensus non est unanimis. Rem. I'.Viatores saepe immerito populis atheismum obijecisse, ut, re melius expenSa, deprehenderunt fide digniores ; proindeque ex eorum testimonio nihil inferri potest. Plurimi dieta sua retractavere , inter quos Angliae recentes cels-herrimi viatores. Plures, non Sat diu commorati, linguam non callentes, Iovibus conjecturis et do-fectu publiei Altus, Deum nullum admitti sup- OSuerunt a quod, quam sit infirmum, facile ju-icatur. Quid enim mirum est Silvestres et agrestes nullum Deo publicum et Solemnem cultum reddere , quamvis interius eum colant Z Id ita fieri apud Canadienses resert ChambIain. a' Numquid ex habitudinibus quorumdam hambarorum , queis nullus fere rationis risus, nulla humanitatis imago, nulla legum', nulla juris, nullaque tectorum cognitio, judicari poterit naturae propensio h Numquid apud ipsos scientia-Tum typus , urbanitatis regulae , ab atheis inquirentur Numquid concluderet aliquis, ex e Tum eXemplo, non esse homini naturaIo ab iniuriis sese tectis tueri, nec esse nobis ingenitume nitionis desiderium ' Quis ex mutis , surdis, aut amentibus, quos universo generi hominum opponeret, demonstrare venet nec Ioqui , nee audire , nec ratiocinari naturale esse Z o stupidos a theos qui bibi in silvis similes quaerunt pdist. Aliae sunt regiones incognitae; ergo consensus dici nequit universalis. Rem. Iv regiones illas esse Perpaucas , ut Patet ex navigationibus recentium, proindeque universalitati non possent afficere earum incolae ,
nam loquimer de universitate morali, quae qui
109쪽
sEcetro I. ro 3 dem in omnIbus humanae naturae indolem certo cxhibet, sicut exhibet ejus proprietates et sa-
29 Judicari potest morito Deum ab iis agnosci Sicut ab omnibus aliis , si vo iam diu, Sive re- Center cognitis ; ideoquo nihil inde proscient
adversarii . O . α' Circa plurimas salsas opiniones unanimis suit hominum consensus ; sic creditum eSt terram quies ero, nullas esse antipodas, etc. ἰErgo Consensus nil probat. U. I' Consensum hunc unan Imem gratuito
dici, cum de his robus homines plurimi tic quidem cogitent, et plurimi philosophi celeberrimi
veritatem multis abhinc saeculis repererint; Vide D. Lalande in sua Astron. , cum RStrouo miae re togit historiam. R SP. 2' Consensum hunc non a Veritate ne- Cessario PrOVenisse, erroremque facillimum suisse, quia 3' res nec cupiditatibus adversa, nec gravis aut incommoda erat; a' quaestioncs hominum omnium captui non orant accomodatae 33' ex praejudiciis , sonsuum illusionibus prove uire Potuerunt; 4' satiles erant et veluti nugae rexistentia autem Dei ex ordine mundi ab omnibus cognoscitur, omnibus cupiditatibus adversa tur, omnibus maximi momenti videtur ; nullum in nobis sontem reperit, plurima autem ObStacu-Ia ; ergo ex veritatis evidentia generalis est. ResP. 3' hunc consensum non fuisse conStantem , erroremque facile post maturum examensuisse detectum : Dei autem existentia, quo Se verius adhibetur examen , eo firmius credi trir,
juxta id Tullii r opinionum commenta delet dies,ntiturae judicia cons mat. Obj. 3' Unanimis suit in pluribus Diis admit-.tendis Populorum consensus et ergo, aut NulluS , aut plures sunt admittendi. ResP. I ' conSensum hunc minima universalem
fuisse. Judaei, Sinenses unicum Deum agnosce.
110쪽
roέ METAPHYSIeA SPECILLIs ,hant , pluresque alii solem unies adorantes. Phl-losophi nobiliores Dei unitatem confitebantur saliique sere omnes, praeter sorsitan ineptum vulgus, unum Supremum , a quo alii penderent, aperte dicebant . vide Cud ori. Sorat. inteI., c. Ira athes; Minui; Felic., octaν. cv. I 8 et seq.; Lactant. , de ira Dei, ωρ. a ; August. , de Cis. Dei, lib. si,' et Μ im. α' Non suit perpetuus ilie conSensus, nam primitus unicus Deus colebatur, ut omnes norunt, et iamdudum a regiouibus cultis exulat Poly
3' Consensus isse a praeiudiciis, cupiditatibus, provenire potuit, ut Evidens est; Deum unum ad omnia regenda insufficientem credebant; pIα- rimos. finxere deos , veI quia iis beneficia eon. tulerant, vel ut eorum exemplo in vitiis volutari possent. Id autem, quod praecipuum est, nempe existentiam Divinitatis, scelerum vindicis, omnes unanimiter et constanter, soIa ducti evidentia ,
contra omnes cupiditates admisere, Proindeque certum est ex hoc consensu esse Deum, nou au. tem esse plurimos.
4ο Tandem dissentiebant circa Deos suos: alii plures , alii pauciores , alii alios admittebant , proindeque nullus suit universalis polytheismus: hine Deus unus, quia in id consensere omnes sadmittendus si id autem rejiciendum in quo dis
OU.. 4' C .ensus ille provenire potest ex
musae erroris 3 ergo, etc. Ho Rema Neg. ant. Nulla enimTcausa, praeter v flatis evidentiam, omnes addueere Potuit ut dogma sibi incommodum admittarent, cum ipsi inmet athei , cupiditatibus auxiliantibus, suarum opinionum, ne sibi quidem, nedum aliis, convictionem dare retuerunt. , : dist. I' Provenit ab educationa 3 ergo. etc. I Rev. NeF. - 1'. quia educatione propagari