장음표시 사용
131쪽
quod sit ens a se seu entis plenitudo; siquidementi necessario, et quod est Plenitudo enlis, essentialiter conveniunt omnes Entis gradus Seu persectiones . Quaenam esset etenim alia ratio , ab extrinseco desumpta, propter quam ipsi tribuantur in infinito gradu persectiones , quarum aut nullum aut finitum duntaxtat exercitium cognoscimus ZIQuapropter omnes Persectiones ex necessitate existendi deduci possunt, imo plerumque debent, per illationem et modum corollarii. Id itaque nos efficiemus , ne sutiles et mancas probationes, ut plures alii, dare cogamur; susius attamen eas evolvemus Persectiones, quae longius rationem praetereunt; et contra quas PQ, tissimum insurgunt tu creduli et athei.
De Unitate Dei. Usi TATEM Dei impugnarunt tum poIytheistae qui propemodum infinitos Deos coluere, tum haeretici quidam, inter quos eminent manichaei qui duo admisere aeterna principia, ex quihus unum boni et alterum mali causa esset. His arma subministravit Baylius , versipellis ille sophista , quem omnes errores PropugnaSse nemo non novit.' PROPOSITIO I.
Deus est unicus. Prob. ' Deus est ens neeessarium, atqui uni. cum est eos necessarium; omnia enim entia practis ter unum concipi possunt eontingentia, siquidem unicum necessarium si hi mundoque Perse et e sufficit, nec indiget alterius consortio cum ait Entis plenitudo, et omnia in se contineat;
ae proinde supponi potest sine ulla absurditate
132쪽
solum et absquo alio existere; ergo nullum aliud Praeter uuum eSt necessarium, proindeque unicus est Deus. α' Deus est ens insiuitum; porro unicum estens infinitum, siquidem, praeter enS quod continet oinnes gradus entis, nullum aliud esse Potest, quod eoS pariter Omnes contineat, ut evidens est; sed ea duntaxat quibus ipse communicavit gradum aliquem entis, suas omnium typos producendo ideas. Et vero, si duo essent entia infinita, neutrum esset Vere in sinitum, cum posset aliud concipi quod tantum in Se contineat, quantum duobus inesset, unum quod nec socium nec par haberet, ac Proinde quod utroque perfectius eSSet.
30 Si multipIex sit Deus, vel unus pendebit ab alio, vel non. Si prius, evidenter Deus non erit qui alteri subjicietur. Si posterius , nullus
erit Deus, qui nullus superior, nullus omnium dominus , nullus proinde omnipotens et summe Persectus. 4' VeI unus sufficit creando et gubernando' mundo, vel non: si prius, jam alter non est necessarius , nec proinde admittendus; si poste-τius , necessario Deus, erit impotens et limitatus, quod absurdum est; ergo, etc.
PaoposITro Π.Rejicienda sunt duo manichaeorum princ*M. Prob. I ' ex iis quibus constat Deum esse uni eum. 2' Quia principium malum, nedum perse-etissimum sit, ut exigit Dei natura, imo sumo
me imperfectum esset, ut evidens est, cum ad malum necessario tenderet. i3' Quia neutrum esset omnipotens Et Summe beatum. Totis enim viribus unum ad honum et alterum ad malum niteretur', et eonstanter utrum.
que impediretur; unum necessario id exoptaret
133쪽
SEcTIo I. Ia a quo alterum abhorreret; utriusque igitur Vota forent irrita, Sicque perpetuae inimicitiae, et aeterna pugna fieret inter eos, quin possent in intentum quidquam proficere , imo etiam quin Spem SuCC SSUS aut quietis habere possint; ergo omnino miserrima essent principia haec: minimeque Potentia. 4' Quia omnino sunt inutilia et supersua. Ideo namque ad ea confugiunt manichaei, quia bonum et malum aliter explicari nequeunt , atqui id omnitio salsum est. Nam iacile explicari possunthonum et malum sine his duobus principiis , si possint existere sub unico ente Summe bono; atqui res ita est Nam cus summe bonum potest I ' honum producere, ut omnes satentur; poteSta' malum aliquod producere, aliud permittere, ut mox luce clarius patebit. Potest producero malum naturae et Poenae, Seu motaρbsicum et physicum , scilicet impersectiones et desectus creaturarum, aegrotationes et alias miserias. Id patet, tu quia omnis creatura ost essentialiter impersecta, proindeque quibusdam ex natura sua desectibus, miseriis et imper. sectionibus subjecta. α' Quia Deus id tantum creaturis tribuere tenetur, quod exigit earum natura , et necessarium est ad finem adsequendum, eum iis nihil omnino debeat. 3' Quia, cum non possit eas creare summe Persectas, nulla rationa potest obligari ad eas creandas tu eadem specie et cum iisdem persectionibus. Cnr enim tenereis tur eas omnes rationales, aut saltem animales reddero , quia gaudent quaedam iis persectionibus 7 Persectiores igitur alias aliis esse non repugnat. 4' Quia haec omnia quae mala Vocamus, non sunt mala in se et relative ad totum, quamvis mala relativo ad aliquid particulare videantur. Suam cum ordine generali relationem habent, quae nostram intelligentiam quamVIS Praetereat, a Deo tamen propter Sapientes justasque rationes
intenta est: sic umbrae tu tabella, sic in perq
134쪽
sectissima machina rotae quaedam inutiles videritur ignaris , quamvis ornamento persectionique uecessariae sint. 5' Quia, praeter alias incognitas, plurimas nobis asserunt utilitates i fragilitatis humanae nos admonent; mentes fruitionem honi , summi et in siniti erigunt; nos a terrenis et vitiis Ruocant, ea ratione, quod omnia hic eaduca, imperfecta, homineque indigna sint 1 taudem Purgant peccata , justos probant, impiosque ad Deum convertunt, quae nobis accidunt miseriae. Alias etiam physicas utilitates de malis uaturae enumerare non esset operosum , sed haec sus-fietant. Mala culpae , seu moralia, Deus equidem nulIomodo producere potest; atque ideo repugnare concludimus principium malum manichaeoru in ,
sed illud evidenter permittere potest, nec ulla ratione id impedire tenetur, eum illud admittit homo qui sua abutitur libertate. Si qua esset ratio qua ad id teneatur, vel ex parte Dei , vel ex parte hominis desumeretur; atqui nulla est
ratio neque ex parte Dei , neque et . Non I ex parte Deit malorum Enim Permissio, certis justisque de causis quas ipse novit, a Deo Pro veniens , naturam divinam minime laedit aut commaculat, cum peccata in homine tantum a d. mittantur, eumque solum inficiant; Deus vero illa infinito aversetur, severe prohibeat, diversisque plectat suppliciis. Non a* ex parte hominis i nam non tenetur eum impeccabilem redde.
re . siquidem nihil ipsi debet praeter id quod
exigit ejus natura, et quod necessarium est ad finem assequendum 3 porro , nedum impeccabilitas sit naturae essentialis , imo proprium est hominis , nativaque conditio posse peccare, cum sit naturaliter infirmus homo , mobilis, inconstans, versus bonum sensibile impulsus, conti nuaeque impatiens advertentiae 3 praetereaque
Deus ipsi tribuit auxilia, quibus peccatum vita. re possit , et finem assequi 3 erSP, etc.
135쪽
s' Quia, eum his principiis duobus, Stare
nequit mixtio honorum et malorum. Vel enim haec principia aeque essent polentia, vel non rsi prius, nullum esset bonum nec malum, quia, eum necessario serantur ad bonum aut malum in hypothesi mantehaeorum, qui negant sub uno Principio utrumque stare posse , iam eorum vioxes infinitae et oppositae sese mutuo eluderent; Iroindeque nec honum nee malum esse posset.
i essent inaequalia , vel praevaleret principium boni vel malit si prius, unice bonum; si posterius, uniee malum esSet 3 nam praevalentia conatus et potentia emetum alterius impediret ι alioqui cum necessaria infinitaque potentia in oppositum agant, bonum et malum infinitum simul esse posset in mundo 3 ergo, etc. Nec reponat Mylius ea de iure suo cessIssot' quia id pugnat cum eorum natura et essentia qua necessario ad diversa seruntur. xv quia salistem ex aequo cedero debuissent, proindeque ma-Ia honaquε in terris aequalia esse; nonne autem
rara virtus in terris, et vitium frequens uuomodo ergo tam insipiens fuerit, tam sibi insen. sum boni principium, ut tantum de jure suo abiecerit in gratiam sui inimici r An quia meliorem ordinem instituere non potuit Ergo Dee
beatum esset, nee omniPotens, eu-- finem suum
assequi insuperabili necessitata prohiberetur. 3 Quia, si principium bonum de iura suo cedera possit, malumque Permittere, iam frustra recuroritur ad principium malum quo possit ejus origo explicari. . O . α' Si unicum esset ens insulte perseetum Summeque honum, omnia pariter omnibus distri4 huerentur, neque potissimum quae ad naturae ἰntegritatem necessaria sunt; aut saltem si qua distinctio eSset, uniuscuiusque meritis proindeoque justitia sundaretur. Porro experientia constat rem ita so non habere; ergo unicum non est principium, . 'V i
136쪽
R P. Neg. maj. I' Propter rationes iam allatas, quibus demonstravimus Deum mala poenae et uaturae Permittere posse. div Quia, cum sit donorum supremus Dominus, ea prout ipsi placet distribuere potest, diversasque in eadem Spe Cie creaturas producere, sicut diversas Species, V. g. rationaleS, Sensibiles et insensibiles Procreavit. 3 Quia haec aliis bonis compensantur, Si Vequia pauciora Pericula sunt, Sive meritorum am-
Plior copia, majorque virtutum facilitas, siVetandem quia minor erit ratio reddenda . 4' Quia illi osseetus insoliti sunt habendi velut legum ge ueralium consectaria, quarum simplicitati non vult Deus derogare, quia debet ordini potius generali providere quam utilitati privatae. 5' Quia, ut jam notavimus, id tantum perfectionis debet creaturis quod exigit carum essentia, Si quidem nihil aliud requirit sapientia; porro essentia hOminis tantum exigit ut sit rationis capax, eaque uti possit, si nulla eausa obstet, non vero Ut ea actualiter utatur; sic homo est etiam insans qui mundum judicare potest; idem de omnibus aliis creaturis dici potest. Cum autem Deus aut im- Persectas Creat, aut eas subito reddit, non magis injuriam inseri quam si eas aut nullatenus crearet, aut Subito annihil aret, vel e vivis tol- Ierct, ut luce clarius est. GV Quia, ob eam dotum et facultatum inaequalitatem, arctiori hus mutuae dependentiae vinculis homines devinciuntur, si e que efficacius per Societatem suum finem assequi Possunt. ' Quia isti desectus quos hominibus accidere deploramus, ex primaevae innocentiae jactura , et homini S a Statu justitiae lapsu pro veniunt , quae quidem Deus, ut mox patebit, impedire non tenebatur. 8' Quia ex iis maxima Evirtutes, patientia nimirum, et constantia in adversis, sortitudo, humanitas, liberalitas , etC. , Oriuntur et Persiciuntur; et vero, nonne etiam iri hoc statu homini melius cst existere quam non
Oxisterer Quid autem aliud exigere potest honi
137쪽
tas divinar Quomodo probari posset aliud erea
turis deberi pos' Tandem distributionem malorum inaniter injustitiae arguerent, quaSi possit homo quidquam stricte mereri, nec sufficietis sit, momnium etiam justissimorum PeccatiS, Cau Sa cur omnes indiscriminatim puniantur. Aliunde praesens haec vita nihil aliud est quam probationis status, ubi miseriis aliquando justi assiciuntur, ut Peccatis purgari, meritis ditari, a terrenis ad ruelestia abduci, et pro levi momentaneaque tribulatione, aeternum gIoriae pondus certius et sucilius sibi comparare possint; impii autem , ut hac levi mercede pro suis quibusdam in ordine
naturali meritis remunerentur,ihonis aliquando Comulantur ; non vero Semper, ne depravatio Naturae humanae , Spe temporalium Praesentiumque bonorum allecta, Deum deserens, effraenatius in
vitia prorumpat. Haec sufficiant de hac objectione quae suo loco fusius dissolvetur, cum Providentiam vindicabimus. Obj. 20 Duplex admitti debet principium , Si non possit origo mali sub unico ente summe bOno explicari; atqui res ita est; ergo, etc. RUSP. I' Neg. maj. Quamvis enim non POSSemus explicare sub unico ente mali originem, nouidcirco duplex foret admittendum, cum id repugnare, maloquo explicando nihil inservire demon-
RESP. u' Neg. min. Peccatum enim procedit unice ab hominis voluntate, qui libere clivinam legem infringit, cum posset sua uti libertate ad hunc finem propter quem data est, ut scilicet auctoris sui legibus obediendo sibi merita compa Tare POSSit. InSt. At Deus non potuit homini concedere libertatem ad honum aut malum nexibilem; ergo
Rωρ. Neg. ant. Potuit quippe Deus , ut Pote
supremus Omnium,arbiter, a creaturis Obsequium
liberum exigere, proindeque ad id necessariam li-
138쪽
hertatem ad honum aut ad malum sexibilem Ipsis ieoncedere. Potuit aliunde. Deus homini tribuere Iidquid bonum in se, bet ad honum finem: oro inatur; atqui libertas hona est in se, siquidem. Per eam merita comparari possunt quibus Praemium aeternum destinatur; bonum etiam ad sinem ordinatur . illam quippe dedit Deus ut libe.ra voluntatis electione, quae quidem naturae rationali maxime accommodata est, Posset, homo divinam legem observare, ut ita vitam aeternam mequeretur. Constat praeterea Deum nulla emtione teneri potuisse ad tribuendam homini amis peccabilitatem , siquidem id nec . ipsius natura , nec finis exigit , imo dici potest hane esse quasi naturalem ac fere necessariam appendicem. humanae naturae, quamdiu finem Suum non attigit, cum necessario ad honum tendat, POSSitque II . .
Iud pro limitata intelligentia in rebus creatis re
Inst. Deus eam hominibus Iibertatem eoneedere non Potuit, qua eos abusuros esse praevidebat ; atqui Deus praevidebat homines libertate
Rem. Neg. maj. Praescieralia quippe Dei non impedit quominus libertas verum Sit beneficium, siquidem pariter in se hona est, nemine diffiten te, et aeque ad honum finem ordinata, quem homo pariter etiam attingere potest . Eam enim Deus non dat, quia abusum hunc praevidet, nec homo ea abutitur, quia id Deus praevidet; Pro indeque: haec Dei notitia, nec doni naturam . neci eantis intentionem immutat, nec bonum usum recipientis impedit; ideoque minime in Dei concessionem influere potest. Et certe, Deus libertatem dare potuisset, si eam homo ad honum usum honvertere voluisset. Quare ergo illam. tribuere Prohiberetur, quia non visum est Eomini liber talem ad bonum flecterer Numquid ordinem. Sa. Pienter justis de musis electum idcirco mutare teneretur, quia per malitiam et pravum assectum.
139쪽
id creatura devitare non vult quod jubetur, atque innumeris auxiliis adjuta potest devitare pidum quid igitur ad hominis arbitrium et libidinem versatilis, limitataque esset divina potentia irast. Libertas cujus certus est abusus, donum est pessimum; atqui certus erat libertatis abu-Sus, ut Pote Praevisus; ergo, etc. ReSP. Neg. maj. Quia haec abusus praevisio naturam libertati sinon immutat, nee intentionem vitiati concedentis, ac proinde cum in Se bona sit, honaque intentione detur libertas , donum optimum dici debet, quamvis illud tu sui perniciem convertat homo qui hoc sibi soli, non Deo, vitio tribuere debet. Irtat. Non potuit Deus hunc statum eligere in quo Plurimos homines esse perituros Praevidebat; Porro praevidebat plurimos in statu libertatis in
aeternum Perituros ; ergo. etc.
R P. Dist. maj. Non potuit eligere statum in quo praevidebat plurimos perituros vitio ipsius-m et Statu S, conc,; vitio et culpa sui ipSius, Heg. Nulla cienim ratio fingi potest cur Deus , Sal-Va bonitate sua , hunc ordinem institui re non PQβSet in quo praevideret perplures esse ob Suam
PerverSam voluntatem perituros, cum Salvari PDS-Sent, siquidem sibi soli tunc deberet homo perniciem Suam imputare; nullo modo autem Deo qui tribuisset omnia quibus ad siue in Pervenire queat ; porro, in hoc praesenti statu, multi quidem Pereunt propter suam culpam, nullus autem ordinis vitio, siquidem possent bene vivere, felicitatem aeternam consequi . maluntque Peccare et damnari; ergo Deus, propter eorum Volunta riam Perniciem, minime culpandus CSt. Inst. Libertatem hanc, propter quam tot eSSeut
perituri, libentissime concederet principium hOmini insensissimum; ergo donum Pessimum CSt. ReSP. Di St. ant. Concederet prava intentione, ut homini noceret, conc. Eam concederet quasi malam iu se, ueg. aut . Libertatem talem equi-
140쪽
clem concedere posset malum principium, non autem quasi mala esset in Se, et datum pessimum, sed quia perniciem hominis Inde certo Sperare POSSet, cum ejus abusum PraeVideret, atque ita donum ita se bonum, mala vitiaret ititentio; Deus autem illam confert eo quod bona sit et prodesse queat, et quantum in Se est adjuvat uirrevera prosit, atque ita beneficium csse videtur, quod homo in suam convertit perniciem. Inst. Homo qui sciret se libertate ab usurum,
eam recusaret; ergo minime bona eSt.
ReSρ. Neg. cons. Quidquid enim ab homine
recusari POSSet, non ideo cessat esse beneficium, Si revera bonum in se sit, et bona detur intentione, siquidem honita sererum ab hominis acce4Ptatione non pendet. Quosdam reperiri forsitan Contingere posset, qui coelo renuntient; quis autem illud bonum et quidem summum eSSe negaverit 3 Aliunde iacile concipitur hominem necessario Sese diligentem , exoptare impeccabilitatem, cum sibi Procurare velit omnia bona Possit,ilia; Dcus autem, qui non aeque Creaturam diligere tenetur ac ipsa se diligit, non Omnia tenetur illi hona possibilia conserre, nec Omnes imperfectiones , omniaque mala ab illa removere quibus ipsa liberari vellet. Praeterea , quam vi Samore Pravo Posset homo recusare quae Sibi os- ferretur libertatem, non magis eam dare Deus pro . hiberi Potcst, quam rex euSes adverSus hostem subditis, qui eos tamen recusarent, si se eis ahu Suros Praeviderent. Tandem ineptum est istud Suppositum , Si quidem homo liber et capax electionis Supponitur, antequam libertatem habeat, cum uti jam debeat libertate ut eam recuset, dum ipsi tantum offertur. Inst. Deus est in sinite bonus; atqui non esset Summe bonum ens quod malum posset, nec tamen vellet impedire; ergo , etc.
Res . Neg. min. Id unum quippe postulat bouitas divina, ut hominem in eo statu costitue -