장음표시 사용
121쪽
SECTIO I. I guentorum impetu, alluvione pluviarum, terrae, rupes et arenae in planitiem transferantur ; id testatur D. de Bufon post Blancanum, qui istud
confirmat exemplis ι si ergo mundus eSSet aeternus, qui fieri potuisset, ut nondum Omnes exorbis superficie montes evanuerintZO . iv Exstitere conflagratione in Orbe , aut diluvia, quibus monumenta et artium notitia periere; ergo, etc. Resp. tW has hypotheses esse non Solum gra. tuitas, Sed etiam omnino vanas et absurdas; si enim totum periit genus humanum, quomodo
reparari potuit Z Si superfuit aliqua Pars , quare
memoriam non tradidit artium, et sactorum quae jam cognoscebat Z Nonne eaedem jam exstitera calamitates, quin extincta fuerit memoria omnium quae antea cognita fueranti Rev. a' has hypotheses omnino infirmari ex historia, traditione, atque Omnibus argumentis
quae demonstrant materiam ESSE Creatam et orisclinatam ab ente aliquo summe intelligenti. O . 30 Mare ab ortu in occasum sertur, ideoque quasdam regiones invadit alias deserendo, id demonstrant ejus recessus a soro Julii, ab
aquis mortuis , a Ravenna , etc., et conchae et piscium exuviae quae in Summis montibus reperiuntnr; ergo longe antiquior quam Vulgo creditur mundus csse debuit , ut insensibili sero progressione tam dissitis Iocis recesserit. m. IR motum hunc esse Chimeram, quia atmosphaera sertur eodem motu cum terra, ut demonStrat perpendicularis graviorum corporum de-SCensus; quare ergo alio ferretur aqua, quae almo sphaera multo densior et gravior est 3 Cur vis illa qua impelleretur non prius in aerem levioremEXerceretur r ' Si motus aliqais particuIaris aquam impelleret, ab occasu in ortamine eSSario abriperetur, non Vero ab ortu ad occasum ; experientia enim
constat fluidas partes quae corpori in orbem cir-
122쪽
cum voluto adjunguntur, cum eo simul eadem directione abripi, aut Per tangentem elabi, sed Scmper eadem directione. 3' Maris a quibusdam Iocis recessus minime prohat hunc aquae motum, alioqui generalis esse tot idem in omnibus Iocis; sed aqua recedit propter arenarum et limi congeriem depositam , ut id perspicero iacillimum est. 4' Conchylia obiecta cortissime quidem demonis strant diluvii a Moyse relati et apud omnes pol ulos memoriae traditi veritatem, In inime veroentam hanc aquarum perluStrationein, per quam ab India et America huc usque a Terri et tandiu conservari non potuissent, ut tandem cum huc devenissent in lapidem converterentur. Haec piloe- nomena non nisi violento subitoque omnium
aquarum impetu assici potuerunt. 5' Quamvis id absolute fieri posset, cum exPerientiae, historiae, traditioni repugnaret, merito recenseri deberet inter sabulas, nec ullumox iis gratuitis hypothesibus et explicationibus ,
contra tactum inὰ ubi talum , tam firmis rationi. hus innixum, desumi posset argumentum, nec
minus inconcussa creatio remaneret, et recens probaretur.
20 Systema Dicuri. Finxit Epicurus, post Leu.
cippum et Democritum, atomos materiae esse aeternas et necessarias , in immenso Vacuo essenisti aliter naotas, infinitas numero ; variis donatas figuris, Varioque motu , mundumque hunc atomis in sese iuvicem incurrentibus, et sibi ob diversitatem figurarum adhaerentibus; fortuito casu conflatum et dispositum esse.
Prob. x' ex iis quibus demonstratum est exi. stere Numen supremum, qui haec omnia condiderit et ordinaverit. α' Quia repugnant eius Principia, nemPe ma 'teriam, necessario existere et moveri.
123쪽
3' Quia evident om contradictionem involvit ,
siquidem atomi in si uitae orbem replevissent nec Potuissent moveri ; et nutiquam Sese attingere Potuissent si vacuum sit infinitum immensum. 4' Quia impossibiles.su ut ejus consecutiones , Scilicet mundi efformatio; nam IR Si motus sit iis essentialis, diversus esse non Potuit, nec sinire ; u' motus necessarius et sortuita dispositio Sibi evidentor repugnant; 30 ex iis efformari nota
Potuerunt Substantiae cogitantes, quae neceSSarιOSunt simplices et spiritales, ut alibi demonstratur ; I' impossibile est sortuito casui, qui aliuta
de est, tribuere ordinem tam mirum, tam SP e ctabilem orbis structuram , tam stupendam ani malium formam, tam aptam organorum Cou Stru ctionem , tam varias nervorum et muSculorum
compages; 5' si fieri potuisset aliquo casu, tam
aequalis eSSe non posset ut nullo alio deturbe tur. Quis etenim eum non rideret, qui magnificasinaedes, superham machinam, eximium poema, Statuam, aut imaginem elegantem, et alia
hujusmodi , fortuito casa disposita , agglomerata Concinnata et perpolita suisse diceret 2 Quare ergo tam stupidus aliquis iuveniri potest qui
omnium mirabiliorem ordinem , ConStantiorem, et universaliorem huic tribuat a quo ne statua
quidem producta dici potest, quin omnibus mO-veatur Z . O . I' Adsunt in mundo pluriam deiectus, ergoojus dispositio provenit e casu sortuito. Rem. hanc obiectionem, jana consula tam , In solubilem esse in systemate Epicuri, in quo omnes illi desectus concipi nequeunt, quin assiciant atomum necessariam ae proinde persectis simam, quod evidenter abs tardum est. Eam aliutido plenius alibi refellemus. Obj. α' Ab aeterno debuerunt existere Inter atomos dispositiones et conjunctiones in sinitae; ergo possibile est ex eorum concursu mundum efformatum ebbe.
124쪽
SP. I Neg. an . quia infinitae dici nequaunt dispositiones quae Oxhauriri et terminari Potae. ruut, et quibus quotidie etiam nunc addi posset;
aliunde nee existere possunt' nec moveri , mi icausa 'adsit externa perc quam existant et mo-
RσSP. 2' Neg. cons. quia i , sesct attingere noti potuissent. I' Diversus motus concipi nequit; si supponatur essentialis . 3' A via recta recedis non potuerunt , cum directio strata esse debeat Essentialis Eumdam ordinem inter sB seflvare debuissent, essentialiter et necessario, siquidem Proveniret 'ex 4 dirretions essentiali .li 6v.Μentes
effici non possent l. 6' Nulla ast pubportio inter
temerariam atomorum concursio em, et ordinem
generalem perpetuum et uniformem. Quis dixestit inde contigisse 't oculi ad videndum i ervirent, aures ad audiendum, etc.; atque id perpetuo in
omni hus hominibus renova in pli a ei NU .vino . 3' Plurimat anima Ita in putosfactoon sortuita conii xtione , fermentationa nere. , Ena Scuntur 3 ergo omnia, vel homotii ipse , Deodem modo prodaht . potueret i i' n si uio te,
'inesp. Ne 'ant. Nesti nune, si1'vel minima in rebus natural hus peritus sit , ignottim νUsse potest nullum animal nasci posse nisi ex gen ratione , quae quidem immotis legibus guhjiei tur: hinc nulli vermes generantur in esipnibus tibi' nu IIa ova deponi potuerunt. Quue aut hIiter uasci videntur, suam causam habent iti' liis quo germine I quod', vento' asportarum , trui . ab animali depositum calore , aut aliis causis se is
essent; salsa foret conclusio, siquidem id ex Ie- ibus constitutis fieret; sed inquiri posset quo F modo primum ut ' quidem tam constanter instiis tuta et essent. Alἰ unde emormari non possent mentes humanasi Praetesea si potuit horno stridisti casu produci, cur nullus jam ita nascitur 7' An
125쪽
Exhausta esses hujus causae secunditas 7 An iisdem causis impossi hi Ies essent i i dem effectus Z i.
exornavit, deliratri suhstantiam esse id quod iu ehi, Per. .ei concipitur, c tendi uui m esse is stanti mi quam increatam et iusiuitam, protu- . deque Duum esse i pronuntiat; Praecipua ejus: attribu μ sunt extensio et cogitatio; l modificationes
Butem ut- assectiones irius , eorPOra et me utes
Prob. ι Q. quia salsa aut saltem aequivoc0 et inutili, principio adstruitur.: Nam: Praecipuae sun datur baci definitione subst uti e r quod in sei et Pre Se subsistit. Ρorro, vel pes hunc definitionem . intelligit quod in se subsistit, neu subjecto in odiget in q- recipiatur, vel id quod existi t. a ω, ex .ine cauaaisi . prius, jam a Vivosa haen dedi, sinitio nihil Spinosam iuvare Potest , siquidem luceii Iarius eat plurimas exiβtern re4 qu e in se rBubsistant, . nee indigeant alio tu quo recipiantur; εic ungi, homines, terra,i Plis x e, i etc. : Si pD- sterius,stiami gratuitae est et salsa definitio haee, nec ab ullo philosophorum admitte tuti; atque ideo ridiculum evadit Spinosae Bystema, ipse inque: huic assimilari potest, qui probare vellet hos siem esse circulum, quia definiret hominem,
,a' Quia iobsurdum est: n m evidens est in eadem substantia existere nou posse modi fieationes quae sese mutuo destruunt 3 atqui plurimas sunt modificationes quae sese destruunt, ut nemo din: fitebitur ; ergo necessario debet Esse multiplex sub tantia in quo Tucipiantur. Comparentur inter se mentes simul et corpora ; . quis dixerit ex iis , uni eam effici substantiam Z Spiritus esse , cor-POra Vero extensa nec ebbe eβt 3 Porro, quis adeo
126쪽
insanus esSe posset ut B Sserere audeat eamdem unicamque substantiam debere simplicem esse simul et non esse Z Aliunde in diversis corporibus diversisque spiritibus quasdam incompatibilia re. periuntur. Nonne ab omnibus Spinosae defensor
rideretur, si audeat asserere eamdem substantiam rotundam esse et quadratam, quiescere' et moveri , versus ortum simul, et occasum impelli Atqui lamen haec diversa in corporibus reperiuntur. Ex mentibus etiam aliae noverunt , a finfirmant, diligunt, quod aliae a Versantur, negant aut ignorant; una gaudet, et altera dolet eadem de causa ; et Sic multa alia qua o in eodem enti reperiri non posse certum est eX hoc principio ridem non potest esse Simul et non esse. Praeterea, si unica sit Substantia aeque Deus, jam evidenter'sequitur I' Deum ess formaliter imperfectum , siquidem scateret omnibus vitiis et impersectionibus quae in mundo deprehendunturi quaeque totidem essent Divinitatis assectiones et modificationes ; et aliunde omnibus subjectus esset miseriis , infirmitatibus , solliei. tudinibus, mutationibus, quae diversos homines, diversaque corpora assciunt . u' Deo a tribui
posse ac de illo affirmari , quidquid in orbe deis
prehendimus , cum omnia sint ejus attributa nutmodificationes ; proindeque Deus Peccans simul et justus, laetus et tristis, quadratus, rotundus,
Iapis, ignis, etc. , dici poterit. Atqui haec adeo absurda sunt, ut facile insaniisse crediderim qui
O . Existit in mundo substantia infinita; porro, praeter infinitam alia esse nequit 3 ergo. Rem. Dist. min. Praeter infinitam alia esse nequit infinita, conc. ; alia finita , Deg. Nam alias et quidem perplures finitas existere inde Probatur, quod sint in mundo plures imperfectiones quae in infinitam cadere non Possunt ret etiam diversae modificationes quae in eadem
127쪽
SECTIO I: xurrast. Substantia infinita omnes continet persectiones, Seu gradus entis 3 ergo alia substantiaeSSe nequit. Resp. Dist. ant. Continet omnes persectiones reales et absolutas, Seu omnes gradu S entis persectos et completoS, cone. 3 Continet Persectiones incompletas, et gradus entis imperfectos et Iimitatos , neg,; Seu alio modo, Continet onmia Eminentes' CODC. 3 formaliter, neg. Fatemur equidem Deum complecti omnes gradus entis omnesque persectioneS abSOiutas et completas, seu quibus nulla annexa est imperfectio, alioqui limitaretur r sed non aeque fatemur ipsum omneS omnino complecti persecti Onos quae in creaturis reperiuntur; cum iis DeceSSario adjuncta sit aliqua imperfectio , aliquis defectus; nullus vero desectus in Deo reperiri potest. Si enim haec ita sint, monstrum ESSet POrteutosum, quod orbem regendo rogeretur, imperando Serviret, Cresceret in plantis , in brutis sentiret, in phreneticis fureret , et desiperet iua mentibus, quod quidem tam absurdum est , ut
mirum sit illud excogitari potuisse. Quidquid
autem Persectionis est in creaturis, continet Deus eminenter seu modo persectiori, Exclusis scilicet
desectilius; siquidem quidquid est in eis ab ipso
derivatur, et est quaedam imago limitata, plus minusve defectuosa ipsius persectionum. Sunt autem Cum ipsius natura incompati hi Ies, non quatenus Sunt reales, sed quatenus desectuosae, Seu quia earent ulteriori et infinito gradu entis, qui requireretur ut sint completae. Sic Deus non eontinet formaliter facultatem ratiocinandi, Si. quidem omnia uno Conceptu videt et Comprehendit ; sic in rebus naturalibus assem eminen ter,' d non in propria forma , Continet num
objicit otiam Spinosa substantiam multiplicem esse non POSSE Sive attributi eiusdem, sive diversi ; sed ex probationibus clare liquet multi-
128쪽
Plicem esse sive ejusdem, sive diversi attributi;
plura enim in se subsistunt sine subjecto cui inhaereant, quae tamen eadem liabe ut attributa, ut v. gr. Plures homines , et plura etiam quae diversa imo opposita complectuntur attributa, repugnantesque modificationes. 4' S tema immaterialistarum. Sentiunt im- materialistae nihil praeter spiritus e istere, eOS-que aeternos esse, et eorum assectiones ex ne incessitate provenire ; indeque concludunt nullum
Rejiciendum est immaterialistarum systema .
Prob. I quia salsum est nulla esse corpora ;id invicte ex omnium necessaria propensioue ali hi demonstratur. α' Quia falsum est mentes humanas esse aeternas et necessarias, tum quia impossibile est eas omnium Suarum per totam aeternitatem cogitationum et actionum oblitas esse; tum quia nullo modo potuissent, utpote independentes, corpori suo alligari, nec ab eo invitae separarentur; tum quia Plures esse nequeunt Substantiae nea Cessariae et aeternae; tum etiam quia limitatae et imperfectae sunt, innumerisque obnoxiae mutationibus, quod in ente ne eessario laret imis
3ψ Quia salsum est montis assectiones a necessitate Pendere; omnes enim sentimus, atque alibi Irobabitur, nos esse liberos iu nostris volitionius. Aliunde haec necessitas proveniret vel a principio externo, vel ab interno; si prius, existit ens a mentibus distinctum iisque superius; quodnam autem esse potest, nisi Deus r Si po-
SteriuS , omnes eaedem essent omnium affectiones, siquidem eadem est omnium natura; atqui tamen rem ita non esse experientia compertum est; ergo, etc.
Caeterum, etiamsi admitteretur uulla esse cor-
129쪽
SECTIO I. ra 3pora, non minus inconcussa remaneret Dei exi iasteutia, tum ex argumentis metaphysicis, tum ex moralibus, imo etiam ex physicis, siquidem semper requireretur ens supremum quod tam mirabiliter ordinaverit, nobisque obiecerit haee verum a PParentium simulacra, et in nobis produxerit tot ingratarum Sensationum Causam quae, cum diversae sint in omnibus, ex natura mentis
ARTIcutius II. De altril,stis divinis.
QuAM UAM Dei persectissimam naturam mens humana comprehendere nota possit, Plurimas tamen ejus persectiones concipimus; quibus Denm ratio distinguit, et cognoscere dicitur e Moisibι- Ita enim ipsius a creatura mundi Per ea quae iaceα sunt intellecta conspiciuntur, sempiterna quoque ejus virtus et diuinitas. De iis itaque Pauca nucio dicenda supersunt. Existere probavimus ens aliquod necessarium, hocque Deum esse, eum omnes complecti debeat
sersectiones. Hinc manifeste sequitur id quod iu eo primum concipitur, id per quod ab aliisontibus distinguitur, id a quo caetera fluunt at tributa, proindeque Dei primarium attributum Esse existendi necessitatem, Seu aseitatem, juxta eam quam de se attulit definitionem di ego sum qui sum: et id nomen quo vocat illum Moyses: qui est, misit me ad vos . Ideoque statim de natura Dei investiganti illud occurrit, eum ess
Pleuitudinem entis, seu ens simpliciter, et haeci unica ratio est quae possit asserri, cur caeteras omnes habeat persectiones ; eaque Proprietas quam omnes aliae praesupponunt, et ex qua necessario derivantur. Deum dicimus, eo quod existat a se, omnes
necessario complecti persectiones, atque ita in.
130쪽
sinitum esse; et id iam invicte probavimus, cumentis necessarii infinitudo demonstrata est; iis quae tune diximus pauca tantum addemus. Omnes persectiones possibiles esse eo ipso sa tendum quod persectiones sunt, alioquin enim nihilum essent Et imperfectiones; porro, Si Deus
as Omnes non Complecteretur , larent impossibiles; nam non possunt osse nisi in ente necessario; atqui in eo esse non possent, Si jam casnon haberet; non enim possunt ei advenire nee a se nec ab alio et non.ab alio , ut evidens est,
cum omnia ab ipso pendeant , nec quidquam alia possint in illum; nec pariter a Se, id enim fieret vel necessario, et tunc eas haberet ab aeterno , vel Ii here, et tunc iam esse deberet
omni scius ut eas cognosceret comprehenderet ,
omni Potens ut eas produceret, proindeque liber, beatus, unicus, Simplex, sapiens, etc ; ideoqua summe Persectus; nemo enim sibi dare potest quod nota habet; et vero, si eas sibi dare posset , nonne id socisset ab aeterno , nisi om uino si hi insensus sit Aliundo , cum persectiones a Deo realiter non distinguantur, nec quidquam aliud si ut
qua in Deus persectus, Suam evidenter naturam
immutaret aliquid acquirendo; id autem fieri
plane impossibi Ie est, siquidem omnis QSsentia, multoque magis essentia entis necessarii imi-tahitis sit. Praeterea necessarium foret simul et contingens r ne eSSarium quidem ex hypothesi, contingens vero , quia contingentes essent persectio Des
ah eo non distinctae. Non concipi potest nisi utens persectum, siquidem nihil concipitur nisi modificatum; Si ergo concipiatur contingenter
persectum , e Videnter et necessario contingens esset et conciperctur; ergo ens necessarium et nSe , omnes eo ipso complecti debet persectiones. Hinc patet omnes persectiones de Deo assii mari posse hac una, et saepe quidem unica ratione ,