장음표시 사용
151쪽
SECTIO I. , a 345 Summa misericordia, qua ad parcendum et snb- veniendum hominum miseriis inclinatur; haec persectio, quae sequitur ex honitate, necessario competit Deo sicut et aliae , propter ejus infinitudinem. Aliunda nemo est qui non ejus eMetus in se quotidie experiatur, hinc illud psalmi r 44 t miserator et misericors Dominuε , et miSerationes ejus. Super omnis opera ejus. Μinime tamen haec iustitiae adversatur, siquidem EO USque neutra extenditur, ut sibi invicem opponantur. Misericordia parcit peccatori poenitenti , justitia peccatum punit non expiatum δutraque autem ita exercetur ab infinita sapientia , ut facile possint ambae iconciliari . 60 DE BEATITUDINE . Ille Summe beatus est, sibique persecte sufficit, qui habet ex necessitate naturae sua E quidquid desiderare et hahere Potest; miqui Deus, cum ait ens a Seι hahe , etc., siquidem omnes omnino continet Persectiones,, ut jam probavimus; quod quidem etiam isto axiomate confirmature in necessariis a uepossibili ad
nee talli nee: fallere potest; atqui Deus, etc., a ' calli nequit cum sit summo inteIligeus et Summe perfectus; α' nec sallere Potest , quia . Si
mendax esse posset, jam non eMet saucius Bum. meque Perse tuS. i a boni f. . t
152쪽
Deus est Omnino simPleae, et Partium Sm csm.
Prob. xv Deus est ens infinite persectum; at qui materia non potest esse infinite persecta, si quidem necessario, ut alibi dictum est, limitatur loco et persectionibus; ergo Deus nequit es
; u' Deus est summe intelligens, atque necessario vult et cogitat, siquidem mundum creare et ordinare debuit; et aliunde id exigit ejus essen-.tia cum sit infinite persectus; atqui eus, quod -simplex non est, cogitare Et velle nequit, ut claro patet et alibi demonstrabimus; ergo, etc.. λ:3'ioi Deus eSset Corporalis, necessario ab aliis corporihus limitaretur et cireumscriberetur, siquidem corpora sunt impenetrahi Iia; atqui Deus limitari et circumscribi non potest; ergo, etc. ' Si Deus partibus componeretur, illae Parteso identer. Essent finitae, siquidem haec est natura partis ut sit aliquid toto minus; atqui ex Parti has finitis evidens est componi non PosSe totum .nfinitum; ergo, etc. 5' Vel corpus illud esset in motu, vel non; si Prius, non esset immutabilis; si posterius, non ESset Omnipotens; materia quippe nonnisi motu et impulsione agere Potest. 6' Vel unaquaeque pars esset Deus, vel non 3 si prius, Dii essent insitati; si posterius, nullus esset; quomodo enim Deus efficeretur aggregatione paritum, quarum nulla Deus esset Obj'Scripturae tribuunt Deo proprietates corPoquin, oculos, manus, inurra, etc.; ergo Deus
i i l Rem. Dis tu ant. Tribuunt metaphorice, cono. sProprie:me jCum enim homonesensibus ita cle. Preasuβ sit, ut vix spiritualia. siue imagiuibus
153쪽
sensibilibus intelligat. Scriptura figuris usa est ut imbecillitati humanae sese accommodet , et . Omnipotentiam per brachia, scientiam per oculos significavit; idque patet tum ex absurdis quae Sequerentur, tum ex aliis textibus. Hanc distinctionem ipse Iob. ca . to exprimit: numquid oculi carnei tibi sunt, aut sicut oidet homo et tu oidebis p O . 2' Spiritus in materiam agere nou PoS-
Sunt, ergo Deus non est spiritalis. m. Neg. pnt. I' Compertum est mentem no in Stram, quae spiritalis est non quidem per contactum , in corpus nostrum agere; a' Certum est motum primum materiae imprimi non potuisse nisi per causam spiritalem, siquidem materia essentialiter est iners et passiva; 3 non alia ratione affirmatur spiritus non agere, nisi quia id non comprehenditur; sed quot sunt alia quae intelligentiam nostram superant, quae tameta admittimus Z Longe dissicilius explicatur quomodo materia possit aliud corpus movere, ut omnibus Do-
20 DE IMMENSIT TE. Immensitatem dicimus prae- Sentiam Dei ubique. Haec praesentia valde dinseri, a praesentia corporum; ista spatium Oecu pant et loco circumscribuntur: Deus autem Sicut omnis spiritus locum occupare non potest; huic tantummodo praesens est, sed in eo non continetur. Corpora diversis partibus spatii respondent, Deus vero nullis; omnibus tamen adest, Sed modo omnino simplici, sicut mens , ut exemplo utar. omnibus noto, corpori nostro praesens est, quin illud occupet sive in toto, sive in parte . Plures philosophi contendunt Deum esse praesentem ubique operatione et scientia, quia ubique omnia novit et operatur; alii addunt substantia, ita ut substantialiter sit etiam immensus.
Quae quidem sententia verisimilio e videtur, et fio probatur .
154쪽
, 43' ' Mi et PavsICL SPECILLIS si' Deus in aliquo loco praesens est SuhStantialiter, alioqui non existeret; ergo debet esse Praesens substantialiter in omni loco, alioquI limita inretur, ut evidens est; porro omnis limitatio in
Deo impossibilis est; ergo, etc. α' Quidquid in Deo reperitur, debet ne eSSario esse infinitum; porro reperitur in Deo aliqua Praesentia substantialis; ergo debet eSSe Inlinita, proinde in omnibus locis a deSSo.
30 Deus est eus absolute neceSSarium , Pro Ira deque necessarium ubique e porro, Si aliquo tantum loco esset, jam non laret ubique ne CESsarium, sed ibi tantum, ubi praesens esset; quare autem magis in uno loco necessarium esset quam in Allo
40 Deus ubique, omnibus latentibus, praeSensost scientia et operatione; atqui praesenS eSSe ne- uuit operatione et scientia, quin sit etiam Subis stantia; nam omnipotentia et intelligentia , per quas novit et operatur, ab ejus substant Ia miniis me distinguuntur; sunt tantum Deus omn potens et intelligeus, sine Deo esse nequeunt, Nec Deus sine iis; ergo Deus est etiam Substantialiter Im'
'obi' s; Deus esset immensus Substantialiter,
cst per cuncta dissusus, non ita ut in dimidio
mundi corpore sit dimidius, et in alio dimidio
dei christianae dogma e t. Disputant vero scholae de ratione formali immensitatis. Thomisiae tenent non tantum emeacitet ex insius operatione demonstrari Deum ultique esse praeseri lem; sed etiam operationem esse formalem rationem qua Prae sens-uhique sit. Motistae quamvis sileantur divinam substantiam ubique existere, negant tamen efficaciter, et a priori Pro. bati hoc posse ex ipsius in rebus omnibus operatione; ac pr-o contendunt non ipsam operationeth, bene vero immensita naesse rationem se ualem et immediatam divinae praesentiae labi
que locorum. Dum ergo auctor verisimiliorem sententiam a
substantiali Dei praesentia in omnibus rebus asserit, quaeau nes scholarum respicere indubium est.
155쪽
SECTIO. ' i sdimidius, atque ita per totum totus; sed in solo coelo totus, et in sola terra totus , et nullo contentus loco, sed in seipso ubique totus ist. I 8 . Proindequa non una pars Dei in una parte mundi , et altera in alia, sed totus Deus in omni parte. Haec, etsi difficile concipiantur, non ideo rejicienda sunt, eum in tot aliis casibus deficiat infirma hominis intelligentia.
EODEM nomine vocatur ita Deo ac homine intelligentia, quamvis intersit infinita disserentia . Intelligentia quippe Dei omnium in se continetentium typos, seu exemplaria, et Omnia uno iu-tuito comprehendit. Dio, inquit Bousseau , uitatelligente per essenEa . Μa come Io e egli In Iut tuite te verith non sono che una sola idea , Eome tuti' i Iuoghi uti sol punio; luti' i temptun solo istante . Hinc omnes illae subtiles di. stinctiones, qui hus diversimode dividitur a quihusdam Dei scientia, in Deo nullum habent sundamentum , sed tantum inventae sunt ut Iribecillitati nostrae consuleretur. '
In Deo est ini ita selentia, qua Omnia, etiam
Iuturas hominum actiones, certo cognoscit. Prob. I Deus est Summe persectus; atqui simon esset summe intelligens, evidenter esset im- Persectus, siquidem ignoratio est imperfectio, ut
α' Si Dei intelligentia limitaretur, id foret vel ex Dei natura, vel ab alio; atqui neutrum diei potest: id non fit ab alio, est enim independens, et ejus es5entia, quaevis alia immutaDilis
156쪽
est; non eX ejus natura , Si quidem nedum resispuat, exigit infinitam scientiam. 30 Perfecte seipsum cognoscit, ut evidens est, Perse te etiam creaturas , cum omnia condiderit
et ordinaverit; persecte etiam more Possibilia, cum non sint possibilia nisi quia iis existentiam dare Potest, et eorum typum et formam in se continet, quod esse non posset nisi ea cognosce inret; persecte etiam novit libere sutura, ut mox patebit; ergo omnia, etc. 4' Deus est omnino immutabilis, cum non PoS- sit concipi alio modo ac est, quin eo ipso Cori. Cipi possit non existens, ut alibi probatum est; atqui si Deus non omnia etiam libere sutura et Conditionata cognosceret, non esset immutabilis , Si quidem quotidie novas cognitiones acquireret , Cum singulis instantibus novae fiant ab homini-hus actiones liberae.
5' Id optime novit Deus quod ab hominibus
iussit praedici; atqui, ex certis historiae monumentis, constat ipsum Per prophetas Praenuntias. Se plurimas actiones libere suturas, V. gr. hella, Crimina, etc.; id nemo non novit si vel minimum in historiae aut Scripturae scientia Peritus sit. Sic ipsq. Christus suam cum omnibuS Circum Stantiis praedixit passionem; sic praedixit Ecclesiaena Scentis Persecutiones, Hierosolymae distructionem , etc.
60 Si omnia sutura, etiam condἱtionata, Deus non Persecte Cognosceret, jam ignorasse dicendus foret quid, hoc ordine mundi posito, in tali circumstantia ab homine agendum esset; sed si id
ignorasset, jam sapiens non suisset hunc eligendo, cum caeco modo absque ullo fine certo egisset; ergo debuit omnia praescire. -ο Si Deus sutura non cognosceret , maXime
quia non essent intelligibilia, atqui id salsum est; si quidem ea saepe probabiliter praevident homines Paululum Perspicaces; ac proinde certius Praeviderent, si serent perspicaciores.
157쪽
SEcTIo I. Istobj. 1' Si Deus suturas hominum actiones prRe Seiret, iam non essent Iiberae; ergo eas non co-
RU'. Neg. ant. Praescientia enim Dei nullam Imponit actionibus necessitatem, Siquidem Supponit eas esse suturas; nec illae suturae sunt quia praevidentur, sed praevidentur quia suturae sunt. Sic cognitio certa alicujus rei quae hominibus inest, non eam reddit necessariam ; non enim homo cogitur ambulare, quia illum video ambuIantem ; Porro praevisio Dei eodem modo se; habet ad res suturas ac visio hominis ad res existens; utraque res supponit , non necessitat. dist. Actiones quae praevidentur a Deo, non Possunt nou evenire, ergo liberae non Sunt. Resy. Neg. ant Quidquid enim ut liberum a Deo Praevidetur, potest certe non evenire; atqui actiones hominis praevidentur a Deo ut liberae , sἱ- quidem eas praevidet quales esse debent; nec homini potestatem adimit ab illis abstinendi, imo potius eam supponit, et suturam praenoscit. dist. Si actiones praevisae possent,non evenire , posset salii Dei praescientia , atqui id repugnat; ergo non POSSunt non evenire. . G Res , Neg. ant. Non potest salii divina praescientia, quamdiu consormis remanet suo objecto ; Porro Semper remanet consormis suo . obja-χto 3 quamvis actus Praevisus Possit non evenire, siquidem eum talem praevidet. Imo potius salto- retur, si non posset actus non evenire, siquidem
cum ita eraecognoscit ut possit non fieri. st. Si nota eveniret quod Deus praescivit,salleretur ejus praescientia; ergo .salli posset, Si
. Resp. Neg. cons. et parit. Ratio est quIa sinctus non eveniret, Praescientia non esset conformis suo objecto , Proindeque certo eveniet ,
quamvis libere, quidquid praevidit Deus; dam
semper eidem objecto consormis est, quamvis
Possit non evenire , siquidem praevidet ex hypo-
158쪽
thesi actum revera liberum. Sie sallerer homi. nem ambulantem videndo, 'si revera non ambuis Iaret , sed minime eum videndo salii possum, ideo praecise quod possit non ambulare, siquidem Eum ita ambulantem video, ut ab eo sese absti. nere Possit.
Inst. Supponi potest quidquid possibile est ,
ex axiomater possibili posito, in actu nihil se . quitur rabsurdi; ergo si actus Praevisus. Possit nou evenire, Supponi potest eum non evenire,
Proindeque supponi Dei praescientiam salii, quod
Rev. Dist. ant. SI non saeta fuerit antea hypothesis opposita, cone. ; si facta fuerit, neg. Non enim simul fieri possunt duae suppositiones repugnantes et contradictoriae; porro, supPosita Praescientia Dei, actus supponitur futurus. Deus enim eum non praevidet nisi quia ' futurus est, ut patet; ergo supponi non potest Eum non esse eventurum, alioqui simul fierent duae oppositae Suppositiones. Hinc actus praevisus certo suturus est quia praevidetur, libere autem, quia talis Praevidetur. se. Supposita Dei praescientia , actus non est liber; atqui jam supponi deberet praescientia , quando fit aetus praevisus 3 ergo non esset liber. Res . Neg. ant. Non est equidem dubius, sed semper liber est, quia necessario talis praevidetur dist. i Aelus praevisus neeessario connectitur eum praescientia Dei; ergo ea supposita actus
Rev. Dist. ant. Necessario connectitur anta. Eianter, ton .; consequenter, neg.; id est, neeessario supponi debet suturus actus ut existat praescientia, et ea posita aetus certo futurus est; sed non inde aetus fit necessarius, siquidem Praescientia ipsa supponit actum esse libere a voluntate eligendum.
159쪽
. RECTIO I. i53 Prob. Sed praescientia semper aetum praecedit; ergo si ea posita actus sit certo suturus, non potest non evenire. Resρ. Dist. ant. Actum praecedit peractum, Conc.; electum seu laturum , neg. Praescientia enim , cum sit aeterna , tempore prior est quam actus peractus, sed tamen necessario Praesuppo.
nil eum libero eligendum; siquidem taeo tantum eum praevidet Deus quia existet; existet autem quia homo lihero eum electurus est. Obj. α' Ex Dei pra seientia naseitur indifferentia; si enim Deus aliquid praevidit, eveniet, si non praevidit non eveniet, quidquid agatur; ergo rejicienda est. ReSP. Neg. ant. Deus enim non praevidet sutura nisi consequenter ad hominis determinationem, seu posito quod homo ea sacere velit, et ad iamedia adhibeat necessaria.
De litaristo, et immutabilitate Dei. Duo haec attributa coniungimus, eo quod aliuqua in iis conciliandis prima fronta dissieultas appareat. Demonstrabimus tamen hane difficulta. tam non eam esse. quam fingunt adversarii; sed quamvis revera duo haec attributa conciliari non possent, non ideo reiicienda soret, cum invicte demonstretur ea in Deo reperiri a nihil aliud indasequeretur nisi infirmissimam esse intelligentiam
DE IMMuTABILITATE. Dei immutabilitatem Praecipue negarunt sociniani, quibus visum est Deum mutari posse in suis consiliis et deeretis ;
160쪽
Prob. Ille omnino immutabilis est, qui nee
rationa essentiae et persectionum, nec ratione decretorum mutari potest r in id quippe recidit omnis,mutatio ; atqui Deus mutari nequit, etc., IR ratione essentiae et persectionum: nullas enim Potest acquirere aut deperdere, cum Eas omnes habeat necessario et vi naturae suae , ut jam saepius prohatum est; a' ratione decretorum: sua enim decreta tulit Deus ab aeterno , et ea reVocare non potest, alioquiu admittenda seret in Deo vel levitas, vel impotentia, vel ignorantia; nulla enim alia ratio esse potest, cur exstet anceps et indeterminatus, aut ab eo recedat quod semel ipsi probatum est. nisi quia vel huc et illuc, sine ulla ratione et absque motivo, levitate impelleretur , vel intenta exequi non Posset, vel secuturos effectus ignoraret, aut alias rationes, quSe poStea SuPerVenirent, quae quidem omnia de Deo dici nequeunt , cum sit perfectissimus t ergo est etiam immutabili rationa
O . t ' Aliquando Poenitere Deum affirmat Scriptura ; ergo mutatur. Rev. Dist. aut. Ρoenitere Deum Scriptura dicit improprie et metaphorice, conc.; proprieneg. Deum equidem Poenitere dicit Scriptura- , ut sese captui nostro Rccommodet, quia exteruaste egit Deus , suasi ipsum revera poenituisset; at proprie poenitere Deum non dicitur, ita ut verus fuerit dolor et conversio sententiae prioris; neque enim Deus homo est, ut agat Aoenitentiam lib. I. Reg. 29, 2O Nam Deus, pro sua Summa intelligentia , quae fierent ab aeterno cognoverat , et quid ipse propterea ageret pariter decreverat, alioquiu imperfectus dicendus esseti