장음표시 사용
141쪽
sEcTIo Ι. 135rit in quo posset peccatum declinando, felicitatem a SSequi; atque ad sinem optimum destinatus, Inediis omnibus adjuvetur quibus ad hune perveniat. Porro res ita se habet in hoc Statu, ergo, te. Aliunde certum ost homini etiam inci stata libertatis ad malum flexibilis, meliustesse exi Stere quam non existero , Si quidem per eam pro levibus, iisque transitoriis tribulationibus et praeliis , summam et aeternam felicitatem obtinera potest; atqui nihil aliud exigere potest pro creaturis divina bonitas, nisi ut in eo statu costituantur, in quo melius ipsis eSset existere quam
Inst. Bonus non haberetur, nee esset pater ille qui silio tribueret ensem quo ipsum ad Sui perniciem ab usurum esse praevideret; Ergo nec Deus honus est, cum libertatem homini, tribuit. RUSP. Neg. Cons. et parit. Pater enim illo filii Sui aliusum praevenire deberet, quia Iege divina ad malum impediendum quantum potest obliga tur , minime vero Deus. Aliunde filius patri concreditus et commissus eSt ut gubernetur; gubernatio autem haec exigit a patre ut ejus persectioni et conservationi serio invigilet. Praeterea requirit amor proximi ut malum ejus, quantum fieri potest, impediatur; cum sint Omnes homines aequales , Deus autem ita diligere creaturas non tenetur, ut ipsis tribu ut quidquid potest , sed tantum quidquid requiritur, ut finem suum eumque bonum.obtinere Possi ut . Insuper nihil obstat quin milites suos dux in hostem dirigat , quamvis certo praenoverit aliquoS ess
Perituros, quia id exigit imperii legitima de sen-
Sio ; quare ergo Deum aliquis affirmare audeat hunc statum cligere non potuisse , ita quo Plures eSSeut Sua culpa perituri , quasi certo cognoScat omnes rationes quibus summa ejus sapientia
moveri potuerit. Tandem pater ille inexcusabilis soret, quia nullum motivum haberet ut ei Sem
filio traderet; Deus autem plurimis motivis ina.
142쪽
136 METAPnvsic A SPE ILLIS , Pelli potuit, quae nos latent, V. gr. ut Sua attributa , iustitiam, misericordiam exerceret, in. Carnationem perageret, atque ita perficeretur ordo
quem eligere voluerat; hinc id quod ipse dixit BaFlius r Non essendo proporgione tra it sinito e I ' infinito , noti bisogna permettersi di mi. Surare alia stessa canna la condotta di Dio e Iacondo ita dogli uomini dist. Nullum motivum potuit Deus habere ut Peccatum Permitteret 3 ergo non potuit illud per
R P. Neg. ant. Id enim cum secerit, justa de Cau Sa secisse censendus est. Libertatem quippe ad malum nexibilem dare potuit, ut cultu libero honorare inr ipso , et homo praemium sibi Com- Pararet infinitum , atque ideo libertas bonis Pro deSSet. Quis autem negaverit posse Deum, etiam Sinullas alias haberet rationes, libertatem in Seoptimam , ad finem bonum ordinatam, humanae Naturae appendicem , et honis pro suturam , ho mini concedero, quamvis debeant Sua culpa Per plures illa abuti 8 Puniendus sane neo mi Serandus homo qui eo venit audaciae , ut Optimum illud donum adversus auctorem illius convertat. Praeterea Deus , ut iam probavimus , hominem non tenetur impeccabilem reddere, proindeque Necteum coercere , si velit peccare. Tandem alias plurimas rationes Deus habere Potuit, quae nos
st. Nullum bonum erui potest ex permissione Peccati , aut saltem nullum quod peccati malitiam , cum infinita sit, adaequare et compensar queat; ergo , etc.
REU. Neg. ant. Per illud quippe iustitia et
misericordia divina manifestantur. Libertas ipsa est Summum bonum cum per eam aeterna possit felicitas obtineri. Insuper infiniti praetii est incarnatio cui occasionem dedit peccatum. Tandem, Praeter exempla illa mirae sortitudinis oti patientiae , quibus saepius ortum dedere aliorum Pec
143쪽
eata, plurima alia possunt inde bona provenire
Inst. Deus est ita bonus, ut nihil concipi possit illo melius; atqui nisi 'peccatum impediret, melius aliud conciperetur , ens scilicet quod peceatum impediret; ergo, etc. RESP. Neg. min. Melius quippe non esset illudens quod nihil mali permitteret, Sed tantum magis bonitatem manifestaret; porro bonitas entis infiniti ex manifestatione, seu essectibus e X ter-Dis, aestimari nequit, nec Deus illam, quantum Potest, manifestare tenetur; IR quia liber est in suis actibus externis ,'a' quia sibi persecte sus-ficit , proindeque potest vel nullo modo , vel magis aut minus ad libitum , attributa mani Stare ; 30 quia, si honitatem ita manifestaret ut nihil mali permitteret, nec ipsius patientia , neC misericordia manifestarentur; 4-' quia si bonitas ex o Tectibus aestimari dehoat, necessario erit finita, si quidem infinita benescia nequit conferre creaturis; 5' quia vel minimum erga creaturas beneficium infinitam supponit in Deo bouitatem , siquidem in sinito distat ab eis, infinito abest quo- minas iis indigeat: ea enim proportione crescithonitas entis alicujus erga aliud cui benefacit, qua longius ab ipso sua excellentia, Suaque iu- dependentia distat; GR quia peccatrina et malum quodlibet impediendo, melius quidem aliquo SenSu erga creaturas esse posset, sed nullo modo melius in se, sicut nec in se potentius foret, si mundum perfectiorem condidisset; porro, cum dicitur nullum ens Deo melius concipi posse, non intelligitur melius erga creaturas, Sed in Se ;iudigna quippe est omnis creatura, Cui, Praeternecessaria ad finem suum aliud vel minimum conserat beneficium, Dodum ipsi debeat omnia possibilia conserra. OR Quia nulla rationa teneri potest hominibus conserre quidquid potest persectionis, nec eos sine defectibus constituere ,
siquidem ad id nullum jus habent; et imo etiam
144쪽
id est impossibile , cum omnis creatura , neces sario stulta, continuo et in infinitum perfici queat; nec prolude tenetur cis imp cccabilitatis donum Consurre, Planeque et ultra sussicit ut eos in justitia condiderit , adjuvct ut Persevere ut, expectet saepius si Inpsi sint, excipiat si resipiscant,
et Praemium aeternum conserat iis qui suis sa Cultatibus, continuo succurrente auxilio, bene utentes, illud mereri voluerint. 8' Quia nouminus bonus esset Deus, nec minus Persectus, etsi nullum foret ens cui possit attributa sua manifeStare, nullaque creatura erga quam eXer Ceat bonitatem. 90 Tandem quia bonitatem multa in habuisset, antequam entia quaedam Creaverit, eaque quotidie cresceret et augeretur, Pro ut nova conserret beneficia , quod saue absurdissi
O . 3' Deus est infinite sanctus; atqui non eSSet Summe Sanctus, si peccatum non impedi-Tet , ergo, etc.
Rem. Neg. min. Exigit quippe id unum sanctitas Dei , ut nullius peccati sit auctor et Cau- Sa , illudque aversetur, prohibeat , et non expiatum P Iectat; Porro Deus, quamvis illud non im- Pediat , Peccati non est auctor , cum hominem tu eo statu constituerit, in quo omne Peccatum ita re potuisset, atque auxilium ei praestat ut illud vitet; imo, ut notum est, illum Summe Aversatur, prohibet et Plectit; ergo etc. st. Ens illud sanctius foret, magisque Pec Catum aversaretur, quod illud impediret; ergo non est Deus summe sanctus, si illud permittat. RESP. Neg. ant. Sanctitatem equidem et odium Peccati magis manifestaret ens illud quod peccatum impediret, sed non sanctius eSSet; Siquidem, ut iam diximus, attributa Dei ab essectibus aestimari nequeunt, cum inunitorimodo ma ni stari non possint, nec minus infinita suerintnntequam entia sore ut quibus manifeste utur . Λliunde nou minus sanctitatem ma ui se tat Pan
145쪽
sEcTro I. ε 3 3DIendo peccat iam commissum nec eXpiatum, quam illud impediendo ne committatur.
Dist. Deus dehet in sinito odio peccatum Pro sequi; ergo debet illud impedire, alioquin majus odi um conciperetur, illud nempe quod peccatum impediret. RESP. Neg. cons. Siquidem , ut iam diximus de aliis attributis , odium illud, quantum potest,
manifestare non tenetur; sicut nec ita externo amorem boni manifestat ut omnia quae possint cxistere hona producantur. Imo etiam Nec potestodi um infinitum manifestare , quia magis in se illud odisse debet quam creaturis, et in istis magis aut minus prout graviori vel leviori pec- Cato sunt inquinata , et ali uia de illud in sinito punire nequit, cum Sit incapax creatura poenae infinitae. Odium Dei est detestatio qua peccatum in se admittere nequit, nec ei ullo modo partici-Ρari; non enim aliud exigit ejus Sanctitas, nec aliud esse probari potest; Porro liaco vel maxima detestatio illud necessario impedire non debet, ut evidens est; sic quantumvis Venenum odio quis habeat, illud non destruit cum potest, nec patitur ob ejus existentiam, sed tantum it Iud a se removet et prohibet ne alii co utantur,
Inst. Homo qui peccatum non impediret Sanctus nou esset; ergo nec Deus.
Resi'. Neg. cons. et Parit. Homo enim peccatum in aliis impedire tenetur, et ' quia ad id lege Dei positiva adstringitur;Funicuique enim mandavit Deus de proximo suo. 2' Quia debet, quidquid potest , essicere ne Deus inhonoretur et offendatur, 3φ Quia, cum omnes hominos sint nequales , debet alios sicut seipsum diligere. 4 Quia , cum natus sit ad societatem , debet peocatum, cum illam dedecoret aut perturbet, imupedire. 5' Quia sibi praecavere debet , et avertere contagium quo tam facile aliorum motu et
exemplo contaminamur. 6' Quia, cum aliis in.
146쪽
digere possit, id eis praestare debet quod sibi aliis in circumstantiis praestari vellet. V Quia ,
cum agat in re et causa particulari , debet ad honum praesens Proximi et societatis respicere et intendere. Quis autem dixerit Deum omninoa creaturis independentem, nulloque erga eos Vinculo adstrictum, iss rationibus teneri a nudimpediendum quod potius punire deberet Si
quandoque fieri possit ut homines suis officiis erga alios dispensentur, quare iis Deus adstringi deberet , qui provisor generalis est, et Suam gloriam quaerere debet et agere moti vis, ut ita dicam, divinis, quast creaturas non Spectant, et finitam intelligentiam fugiunt Z Si diversa sunt officia pro diversis hominum generibus, pro subditis et principibus , quare iis Deus te. neretur Iegibus quae hominis natura unice sun. dantur ZEx his rationibus in responsum allatis, patet solvi posse omnia quae adversus Dei unitatem
argumenta ex malorum cum bonis permixtione asseruntur; sed , qnamvis ea solvere non Posse. mus, non minus firmiter admitti deberet istud dogma tam incon Ssum, tantisque fundatum
argumentis; siquidem imbecillitatem mentis humanae fugiant infinitae Dei persectiones, nullo
In consutando Baylio utitur Μalebrauchius principio hoc quod, licet in dubium revocari
Possit, maximae tamen esse potest utilitatis: Deus , inquit, tenetur ad optimum, proindeque ad vias generales et simplices eligendas , a quibus dimanant sere necessario desectus qui in hoc mundo reperiuntur; quibus ut mederetur, statuta est Verbi inearnatio qua nihil melius esse
Potest. ,, Argumentis Baylii mirabiliter princiis pium istud applicatur p vel enim revera Deus ad optimum tenetur, vel non ι si prius, ex Hale-hranehit systemate omnia maxuchaeorum argu menta consutantur; si Posterius, ex Se ruunt ,
147쪽
sEcetro h χέ i siquidem omnia Deum arguunt ea de causa, quod non secerit quae meliora suissent.
De aeternitate, omni pulentia et in ependentia Dei.
I' AETERNuM dicitur ens quod nec initium habuit , nec finem est habiturum. Huiusmodi ensa liquod existere constat eo quod nihil alioquin Esset existere , siquidem nihil posset tunc vlim habere rationem existendi, sive a se sive ab alio ; no . a se , cum nullum ens Possit esse sui ipsius caiisa 3 nec ab alio, cum nullum esset; proindeque necessario admittendum est eras quod semper extiterit ; illud autem ens aliud ac Deus esse nequit, siquidem omnis creatura , ut pote producta, essentialiter initium habuit.
PROPOSITIO.. Deus est aeternus .
Prob. Illud est aeternum quod nec initium ha-huit, nec sinem habere poterit; porro Deus, nec initium etc., nam est etiS neceSSarium ; porro, si finem aut initium habere posset, jam ne eS- Sarium esse desineret; siquidem id necessarium non est quod concipi potest non existens , Seu aliter quod potest aliquando non existere; ergo, etc. Hic inquirunt philosophi utrum sit aeternitas in Deo suocessiva, aut simultanea a sed abstrusa haec quvestio vix forsitati ab ipsis intelligitur, adeo perobscura explicatur. Ideoque eam praeotermittendam iudicamus . Notabimus tantum ae ternitatem simultaneam , seu eam quae tota Si
mul existit, quamque desiuiuate interminabilis
148쪽
ωitas tota simul et Perfecta PO sessis 3 quaeque Proinde omnem momentorum etiam in sinitorum Successionem excludit a majori parte admissam esse , viderique admittendam , tum quia nulla videtur esse posse successio ubi nulla datur mu4tatio, siquidem ti ulla sibi in eo ente Succedunt, ubi omnia eadem remanent; tum quia persectio Dei quaelibet tota in eo esse debet , nec dividi potest ; turn quia in Successione, quantacumque sit, dari debet prius et posterius , Proindeque initium; tum etiam quia momentorum, quicumque Sit, numerus necessario finitus est,icum sit collectio finitorum , ideoque ei semper addi potest; et tandem quia Deus nondum aeternus dici Posset , siquidem liuc usque infinita momenta non enluxere , alioqui nondum praesenS tem Pu Sadvenisset ; infinitum quippo dici nequit quod exhauriri potuit. Illud quidem dissicile concipi tur, et difficilius explicatur ; sed haec est in si
niti natura, ut mentem finitam praetereat. Et aliunde non tantum dissicile, sed quasi impossibile est explicare quomodo coalescere POSSit ne ternitas ex momentis sibi succedentibus. Quidquid sit autem de illis systematibus , Pro Certo tenendum est Deum aliquo modo, quicumque sit,
tio Ex infinitudine Dei concluditur evidenter
ejus omnipotentia Summaque independentia. Cer. tum est etenim agere posse ens quod a se e Xistit, et a quo alia condita sunt; porro haec PO testas agendi illimitata est, et sese extendit ad ea omnia quae nullam involvunt repugnantiam , seu quae divinis attributis aut id eis nou con tradicunt; non potest enim limitari sex Dalura
Sua , siquidem nullis attributis opponi potest, ut diximus, et Dei natura exigit in se quidquid sibi non ropugnat, ut alibi prohatum est; nee etiam limitatur ab alio, siquidem nullum aliud existit, cui non dederit existentiam, ac proinde omnia ipsi subjiciuntur, et ab eo Pendeui.
149쪽
SECTIO I. - 143 Atque hinc patet Dei a quovis ente indopen dentia. Potest altamon ex eo etiam probari quod Deus existit necessario, et essentialiter suas habet persectiones , siquidem ejusdem Sunt naturae ac eu3 ipsum , cum illud constituant.
De sapientia, bonitate, sanctitate, justitia, misericordia, heatitudine et veracitale divina. ex ' DB SAPIENTIA. In eo consistit sapientia Dei quod sibi proponat sines honos et seipso dignos, iasque eligat accomodatas ut ad eos Perveniat; Porro evidenter esse debet et quidem infinita in Ente necesSario et summe per clo, siquidem ea carere Nequit quin sit imperfectum. Et vero optime novit fines honos et media iis accommodata, ad illos per haec tendere potest; cur ergo ali quid ageret insipiens Z Praeterea sns illud quod creaturis suis et operibus tot mirabiles impressit Sa Pientiae characteres , ut tot tantaeque res di-
ersae , a se invicem dependentes et ConneNae Per necessarias relationes , ad suum quaeque sinem tam constanter et uniformiter tendant, Supremam sapientiam habeat evidenthr DeceSSE BSt. a' DE BONITATE. Bonitas dicitur ejus voluntas
Creaturis benefaciendi. Quando summa et infinita dicitur, non eo sensu quod infinitum bonum debeat creaturis tribuere , id quippe repugnat 3 sed quod in Deo et interne major concipi
Deum esse summe honum probatur quia Bonitus est persectio; sunt autem in Deo, et quidem infinitas , omnes persectiones. Quin in eo consentiunt omnes populi, qui Deum vocant timum. 3' Quia suis ereaturis innumera contulit beneficia; ab ipso quippe existentiam, animi corporisque dotes , omnia tandem quae pos-
150쪽
αέ Metet APAYSICA SPECILLIS , Sidemus , omnes accepimus 3 porro haec bonitas quae illum impulit ut tanta nobis conserret heia nescia, merito judicatur infinita, siquidem nihil in ipso est quod non sit infinitum.
3R DE sLNcTITATE. Sanctitas dicitur aversio es-ficax cujuslibet mali moralis; porro ne ESSario haec reperitur in e ute neceSSario et Summe Peris secto, siquidem peccatum est e Videnter Summa impersectio. Aliunde peccatum ne esSario opponitur sapientiae, intelligentiae, aut beatitudini, siquidem nemo peccat nisi quia aut omne bo.
num et malum non novit, aut malum bono an
teponit , et ad illud spe, metu, vel alio quovis incitamento, et felicitatis cupidine impellitur ;
rgo Deus, cum suas necessario diligat persectiones, peccatu in etiam eSSentialiter averSatur. 50 DE ausTtet 1 L. In eo consistit Dei justitia, ut Poena S aut Praemia unicuique re Pendat iuxta sua merita. Porro evidens est Deum, creaturis De
cessaria quaedam praecepta imponendo, Sanctionem simul adjungere debuisse, alioqui parum observationi legum suarum Providisset . Idcirco Virtutem remunerare itiumque punire debet; sed , id si saccre debeat , cum Summa aequitate faciat eo ipso, eademque de cauSa, neceSSe est ;siquidem non magis potest esse ratio ut poenas Praemiaque rependat, quam ut id faciat juxta uniuSCuju Sque merita, ut satis patet. Aliunde id Exigunt summae infinitae quo ejus Persectiones , cum persecte justitiae leges noverit, eas Servare Possit, nulloque affectu ab cis servandis deterreri queat. Non equidem plane cognoscimus omnes justitiae operationes, sed in hoc nihil mirum est; sufficiat nobis asserere posse justitiam, cum sit persectio necessario in Deo, et quidem insi nitam esse ; si quid autem reperiatur quod explicare non possimus, Silenti O ad Oremus, Cum certum sit ipsum suas vias habere Summae sapientiae et aequitatis, quamvis nobis incognitas. 5' DL MIsEEI collo; A . Reperitur etiam in Deo