장음표시 사용
161쪽
SEcTIO I. rAr, e . I 55 Inst. Aliquando decreta revocavit; Sic V. g. ; decreverat mortem Egechiae, Ninivae subversionem , quae revera non evenerunt; ergo, etC. Resi'. Neg. ant. Deus enim ab aeterno decreverat Egechiae et Ninivitis ignoscere, quia Praeviderat eos poenitentia et lacrimis obtenturos ut Deus ipsis parceret, sed illum monuit, et his minatus est, ut inde media possent ossicacius adhibere quibus ipsum flecterent. Hinc non Deu S,
rast. Deus aliquando justum hunc diligit, quem
POStea Peccatorem odit, et vice verSa; ergo mu
RESP. Neg. cons. Nam Deus per unum, im mutabilem, et aeternum justitiae amorem, Sem per diligit justum et peccatorem odit, quamvis In ordine ad diversa tempora; sicut sol, ait Aug., oculoS sanos habenti tranquillis apparet, in oculos autem lippos quasi tela aspera iaculatur ; intuentem excruciat non mutatus , Sed mutatum, ,; ergo non Deus, sed homo mutatur. O . De non creante Deus factus est creator pergo mutatus est MV. Neg. cons. Non enim per creationem nomVas Deus aequisivit persectiones, nec consilia mutavit cum creationem ab aeterno deerevisset, sed tantum in tempore peregit opus ab aeterno statutum, juxta id August. , ad OPus novum, non novum, sed sempiternum adnibet consilium D. Eadem ergo constans perpetuaque u Iunias inluno momento producit, quod pera m nenter producendum decernit. Hinc nulla nisi iis objectis creatis mutatio: est; incipiunt existero'; Sed Deus eorum creationem Popetuo vult et
DE LIBERTATE. Lisertas est iacultas agendi. Mnon agendi. Duobus modis coerceri potest, vel causa interna, vel causa externa, Seu necessitate
et coactione : prior impedit ne voluntas libere sese determinet , posterior ne possit agere quod
162쪽
voluit; una electioni, altera executioni oppo. nitur; porro inquiritur utrum Deus in quibusdam actibus sit liber; nam certum est ipsius li. hertatem ad omnia non extendi, Siquidem ne ocessario agit quidquid exigunt ejus persectiones, ab eoque abstinet quod iis adversatur; in eoque sita est summa libertatis persectio. Hinc neces. sario sese diligit, necessario agit in actibus in. ternis , necessario peccatum odit. Expendemus ergo tu utrum sit liber in actibus externis , seu qui respiciant creaturas 3 u' utrum in his teneatur ad optimum.
PROPOSITIO I. Deus est omnino liber in suis . actibus externis. Prob. I' Ille prorsus est liber in suis actibus externis , qui nec a Se , vel a natura Sua , nec ab alio necessitari potest; atqui Deus, etc. ν
' non a Se aut a natura sua necessitari pote5t si enim res ita esset, omnes Creaturae aeternae serent et necessariae , nec POSsent concipi non
existentes; nam Deus, in hac hFPothesi, ageret ad extra necessario et ab aeterno, nec ullo mo do Posset concipi quin agat et operetur, Siqui dem id non esso minimo potest, quod exigit na tura Dei; ergo creaturae quas agendo efficeret, eo ipso essent necessariae et aeternae, siquidem neceMario et ab aeterno rationem haberet existendi. Imo etiam non pos uni concipi alio modo ac Sunt, nec proinde in alio uumero, in alio ordine, in alia sermas atque ideo repugnaret, nec sine absurditate fingi posset aliquam vel mininam partem addi vel detrahi materiae, aut aliter disponi ; alioqui circa hoc saltem liber esset Deus, nee in hoo egisset natura sua necessitatus recte diceretur a Porro haec omnialiam ridicula sunt quam falsa; ergo, etc. Δ' Non Potest cogi ab
alio, siquidem' omnino eot independens; potvit
163쪽
absque alio concipi , et nihil existit quin prius
ipsi dederit Deus existentiam; ab ente nullo proinde cogi potest in 'iis quae creaturas re inspiciunt. x' Ubique in mundo reperitur relatio ConStansentium ad sinem suum , per media lauic apta et PrOPortionata ; porro liaec omnia non eSSent Si Deus ageret necessario, quia caeco sat O ductus , nec sinem intendere potuisset, nec ad hunc media eligere, ut evidens est; ergo, etc. 3' Libertas est evidenter persectio; ergo Deus ea gaudet , alioqui non osset persectissimus . Hinc eam omnibus hominibus indidit, proindeque eam in se habet, ex axiomate: nemo dat quod non habet; ergo, et C. O . et ' Deus per gloriae Suae amore Ini neceS. sario in actibus ad extra determinatur ; ergo non est libor. Rev. Neg. nnt. Gloria enim ipsius non pendeta variis effectibus externis quos Producere PO-teSt. Necessario in se summam excellentiam et
Perffctionem continet; haec autem excellentia, quae essentialem Dei gloriam constituit, creatione, ut evidens est, augeri nequit; nec per ejus manifestationem heat or Deus aut persectior effici potest, alioquin ante mundum conditum
aliquid summae Dei persectioni aut beatitudini
demisset, quod sane absurdum eSt; ergo, et C. O . α' Deus est immutabilis tum ratione persectionum, tum ratione consiliorum, atqui si
liber esset, jam uou foret immutabilis; ergo non est liber. Resp. I ' non ea rejicienda esse omnia quae non Persecte conciliare possumus, curn adeo infirma sit limitat. hominis intelligentia. α mee attributa sae illime conciliatitur , sit Evidens est , in aeternitath Simultanea ; ergo
minime incompatibilia didi possunt , eum Edsu
modus aliquis minime repugnans, quo conci
164쪽
3' Neg. min. Immutabilitas enim consiliorumoxigit ut decreta revocare non possit , alioqui ucsset in Deo lexitas, aut:impotentia, aut ignorantia ; libertas autem aliud non exigit, ad eam quippe sustitit ut potuerit Deus decretam serre et non serre, nec requiritur ut revocare possit quod semel decrevit; siquidem libertas in Deo ad ea non extenditur, quae ipsius attributis ad erSantur; ergo libertas et immutabilitas sibi minime contradicunt. Notandum ergo non eam Deo libertatem a nobis attribui, qua possit otiamnum aliud decernere quam quod ab aeterno voluit, sed eam tantum qua Potuerit id nota de ernere. St. Deus non potuit ab eo abstinere quod ipsum perficit; atqui decretum de condendo nauudo ipsum perficit'; ergo non potuit creationem
ReSP. Neg. min. Quidquid enim in Deo peri PSiu S naturae necessitatem non existit, quidquid Deo inest per actum voluntatis liberum, et sine quo concipi potest, Deum evidenter non Perse .cit; atqui tale est decretum de condendo mundo, alioquin, ut jam. probavimus , mundum DB ae. terno condidisset. Aliunde nihil persectionis Deo Cout ingere potest ex mundi creatione: id evidens est; alioqui Deus a creaturis penderet, et ante
creationem fuisset imperiactus. Praeterea Deus, ut clare patet, concipi potest non creator, alio. qui ab aeterno creavisset, ac proinde noui StneceSSario creator, ut evidens est: si autem non est necessario creator, quomodo dici posset neceSSario creationem decrevisse Z Creatio est essectus insallibilis et necessario essentialiter Cum Dei decreto connexus; si ergo creatio non Sit neceFSaria , ejus decretum essentialiter est liberum, ne Dei proinde persectivum. st.. Quidquid Deo internum est, illum Per sisti . et aliqui decretum de condendo mundo Deo auternum est; ergo illum Persicit.
165쪽
sEcTIo I. - . IS9Res . Distr m n. Deo internum in ses , conc.; quoad objectum, neg. Decretum equidem in saDeo internum es b, siquidem in ipsius voluntato istit, et ab ea producitur; objectum autem
ejus, cum respiciat creaturas, evidenter exteris
num est : porro Deus per id equidem perficit uequod ipsi internum est omni modo, seu quod ab ipso procedit et illuni respicit; minime vero per id quod objectum habet externum , siquidem
omnino a creaturis independens est quoad snas persectiones, nec ulla est inter ipsum et creaturas relatio necessaria , ut evidetater patet ex
supra dictis et probatis. Inst. Per decretum de mundi creatione, Deus ab in determinatione eductus est; ergo decretumhoe illum perficit. εR P. Neg. cons. Determinatio equidem Dei illum perficit e quia nullo modo potest esse incertus et fluctuaris; sed non pariter eum perficit decretum tal quo ita deleeminatione constituitur, siquidem in ea per aliud decretum posset tonstitui; nec ei quidquam supervenit, ex decreto creationis, quo caruisset, si nihil creasset, cum sibi persecte sufficiat. Hinc Pariter, ut patet. potuisset ab aeterno se libere ad nihil creandum determinare, aut ad plura aut pauciora
ereanda. Hinc etiam per actus suos exteruos nota
perficitur, siquidem ipsi non melius est ager ad intra quam non agere, alioqui debuisset ali Reterua creare, quamvis ipsum perficiat, ut omnibus patet, iacultas agendi 'vel non agendi, cum eam habere melius sit quam non habere. Inst. Sed nequeunt actus esse liberi quin eo ipso sint contingentes 3 Porro repugnat in Deo aliquid esse contingeris 3 ergo, etc. Rem. Dist min. Repugnat iri Deo esse quid,
quam contingens: cum agitur de natura ejus et attributis, cone. ν cum agitur de acti hus voluntatis , neg. Cum .Dei existentia sit necessaria ,
nullum in eo concipi potest attributum, nullus
166쪽
ve modus contingens, quia ejusdem naturae sunt ac ens ipsum, siquidem ilIud constituunt. Cum autem de operatione et actibus Dei agitur , non eadem est ratio, siquidem ad naturam eratis noupertinent, sed ex voluntate procedunt; nullaque ex hoc arguitur imperfectio, sed potius maxima persectio, uempe libertas entis a quo actus illi
Nunc expendendum oecurrit uirum Dens ad optimum teneatur. Id negant omnes fere philosophi; affirmant autem Malebrauchius et Leib-nitatus, sed diversimode. Iuxta Malebranchium, Deus ad ereandum vel non creandum omnino indisserens, tenetur tamen in hypothesi quod agat , creare mundum Per sectissimum , quia manifestare debet , quantum Potest, Suam gloriam , et esse debet opus interet actionem quam maxima proportio; atque hinc necessaria fuit uuius personae clivinae incarnatio, sine qua infiniti pretii non fuisset opus per acti nem infinitam, creatione peractum. Hinc etia in vias semplicissimas et foecutidissimas, in quibus consistit, operia persectio, Deus eligere debuit. Illae autem viae, eas sunt quae generaliores, ad plures effectus extenduntur, qui ab iis proincedunt interventu causarum secundarum , sine ulla Dei speciali voluntate. Non minus attamen liber est Deus, cum potuerit vel creare vel non creare, et inter plures mundos aequales et perinsectissimos quem voluerit eligere.
i.Longius Progreditur Leibnitet ius qui , hoe inonixus principio, Deum scilicet nihil agere possct
sina ratione sussicietati, concludit eum certo et insallibiliter sua sapientia inductum suisse ad creandum mundum hune , omnium persectissimum atque Prae omnibus eaeteris optimam, ita ut ne ipsi quidem alius aequalis esse POSSet, quia tunc nulla Deo ratio fuisset cur hunc prae
167쪽
Prob. iv Si Deus ad optimum teneretur iubSuis operibus externis , creatio necessario sorehimpossibilis : tune enim Deus mundum hunc Procreare deberet quo nullus persectior concipi Posset, ut aevidens est; porro repugnat creari mundum quo nullus sit persectior; nam quanta eumque persectione polleat creatura, SemPer eou-cipi posset persectior, ae proinde continuo in indefinitum perfici , alioquin , ut patet, infinita esse dehoret, quod aperte repugnat; ergo Deus
IR Si Deus tener6tur ad χρtImum , dehiilvethb initio omnia entia possibilia P et cum omni persectione possibili, procreare, siquidem muta lusin hac hvpothesi perseetior laret, clim sit maioentia existere, qua in non existere, ut ominibus patet; atqui id facere eertum est 'noti debuisse Deum, eo ipso quod non fecit. ν 3' Si Deus teneretur ust opt; 'uniphon potMsset mundum non creata; 'Hquidem , ut evIssens est, mundo melius est existere quam' i6α' existere, seu aliter mundus existens aliquid Mrsectioris est quhm mundus non e R Ars; atqlii De istpotuit mundum non Creare 3. ergo , etc. ,
ψ Si Deus tbneretur mundum op Iitium creare, Vel propter gloriani intertiam , egi prbpter externam, atqui hei irlim diei potest i hon propter gloriam internarii, quia', enis' ci istat in naturae divinae excellentia, a cauta stris itiis eis. dens est, nee augeri potest , aIroqui' Dens uecQ. sa rio creavisset; non ' pro re Extetnais' tutioeonsistit in manifestatione' attribu brutri tyqina Deus per hane manifestatξonem 'nihil aequirit ;
earere potest illa gloria i eum sibi susteiat . et
168쪽
Potuerit non creare; ergo nec propter gloriam,
His ita probatis , ei rea Malebranchii systema notandum est vias simplicissimas, quae Peculiares Dei voluntates excluderent, ut ipse fingit, admitti non Posse. r' Quia passi in docent Scripturae I euin etiam minutissimis relius speciati misit a Providere , ut ne capillus quidem absque ejus imperio cadat; et revera Providentiae est, ut omnia ipsi subserviant, non vero sani impulsu
CauSarum Secundarum, quibus ipse suas volun tales a commodare debeat, alioqui mundum gubernare non censeretur; sed gubernandum tradi disse juxta Ieges a se institulas, et per CauSaSOccasionales applicandas. 2 Quia jam frustra fierent orationes ad avertenda mala, V. gr. famem, Pestem, bella, etc.; aut ad postulanda bona, V. g. , Plu Viam, Serenum tempus, exitus ProSPeros , etc. 3 cum omnia haec penderent ex legum generalium applicatioue per causas externaS , Sine ulla Dei voluntate speciali. Atque ideo nihil creaturi S a Deo sperandum esset, cum nihil nobis,m hoc casu, conferre posset nisi per cauSas occasionales determinatas , quibus , ne sapientiam iolaret, obsequi teneretur. 3' Quia Vias simpliciores non reddunt voluntates illae generales, causis spcundariis impulsae, cum haec impulsio, ut ita dicam, causarum occasionalium Voluntates speciales tantummodo determinet, non vero eXCIudat. Nec reponat Malebranchius Deum attributa sua manifestare debuisse modo persectissimo ; nam ex supra dictis potest ea nullo modo, ac proindes magis aut minus manifestare, ut evidens ESt. Aliunde non potest attributa omnia et tota mainnisestare, quin eo ipso finita supponantur. Propterea nihil ipsi ex hac manifestatione contingere Dolest, quo carere non possit, ut latetur ipse Ma-lebr. , qui eum a creando abstinere Potuisse non
negat. Tandem id solum Deo melius est, quod
169쪽
ggerro I. I63 sint ab ipso intento aceommodatius est; porro omnia a Commodatiora esse Possunt, si Deus Velit, cum ab ipso pendeat media quaelibet fini ae- commodare, ea etiam quae ab homine remotiora iudicantur, ut omnibus perspicuum est; atque hinc toties eos dein fines mediis diversis imo etiam oppositis assequitur. Hinc etiam iacile concipitur potuissct Deum vitam animantium sine alimentis sustentare, fructus sine arboribus, pluviis et Ia
horibus procreare, et sic alia multa hujusmodi pin qua lxypothesi, Viae simpliciores forent. Circa Lethnitzii systema notandum est vix cum eo conciliari posse libertatem Dei, siquidem Deus
in hoc Systemate non potuit non creare . Nam , eo posito, evidens est Deo molius suisse creare quam non creare, alioqui non creavisses, siquidem nullam tunc rationem sufficientem habuisset unum prae alio eligendi; atqui Deum non posse id non agere quod melius est, Pariter certum est in hoo systemate, cum id exigat ipsius sapientia; ergo non PotuiSSet non creare. Hinc mundus esset DeceSSariu S et aeternus, cum Dei attributa
ejus requirant creationem. Debuit enim illum pro sua sapientia creare, cum id sit melius; atqui nullo modo Concipi potest, vel unico instanti, sine eo quod exigit rius sapientia; ergo debuit ab aeter
no Et necessario mundum Creare.
Nee objiciat Lethn. nihil Deum agere posse Sino ratione sufficienti; id enim salsum est in mento Lethn. qui rationem hanc desumit ex praeva in lentia Objectorum, cum essentialiter possit ens It herum nutu proprio, ad arbitrium suum, unum prae alio eligere, nec alia ratione quam Voluntate suas moveatur. Deus, utPote summe Persectus , sibi omnino sufficit, in Seipso necessario Complacet; ac proinde optimus ipse sibi finis est, negalium ex parte objectorum , ut Sapienter agat, exigere potest. Hinc, cum mundum hunc condidit, sapienter egit, quia propter se id quod vo luit operatus est; si alium condidisset, minus
170쪽
ti,4 META.PHYSIC, SPEC LIs , aut aeque Persectum, nota minus sapienter, quia Propter se, et ad arbitrium suuin, libere egisset.
Providentia dicitur aetIo tonstans qua DeuS omnia ad sinos suos dirigit. Noti tam attributum est, Stricte loquendo, quam Oxercitium aliorum attributorum, nempe sapientiae, justitiae, honitatis, etc. , que is ad ordinem instituendum et conservandum impollitur. Hinc omnibus creaturis, quae eumque sint, leges aliquas statuit quibus ad finem suum dirigerentur. Leges autem illae vocantur Physicae, Cum creaturas irrationales spectant; morales autem, cum ad intelligentes attinent. Atque hinc nascitur ordo 'hysicus et ordo moralis,
inter quod id discriminis est, quod in priori Deus
ipse per Voluntatem suam necessitantem omnia operetur; in poneriori vero eooperationem liberam exigat creaturarum, ut ad finem suum legibus obtemperando perveniant. Hic ergo inquiritur et ' utrum existat Providentia, u' quomodo agat
Ρrovidentiam sustulerunt epieu rei, qui Deum finxerunt otiosum , et omnia absque eo sortuito Cam facta et conservata; stoici qui fatum seu necessitatem ad omnes res effieiendas, ipsumque Deum constringandum admiserunti; deistaeque Omnes qui , ut cupiditatisus indulgeant, Deum Omnino de rebus creatis curare negant. Quis, , non timeat ρ inquiunt cum epicureo apud Ci-H ceronem , Omnia providentem et cogitantem , , et omnia ad se pertinere putantem , curiosumis et plenum negotii Deum.