장음표시 사용
191쪽
SECTIO II. i 85 hae vol alia dimensione , configuratio cum hae vel illa figura, etc.; quaenam autem Proprietas in materia esset, Cuius cogitatio Sit modus essendi , cum diversae sit naturae quam quaelibet mat Eriae proprietateS.
Prob. I Ex facult. judicandi. Sentimus omnes nos facultatem habere divorsas ideas vel Scusa tiones comparandi, ac proinde iudicandi; Porro facultas judicandi se a comparandi pereeptiones , non potest in Subiecto composito reperiri ; nam ad judicandum duas ideas haberi, et simul Cou
scientiam assicere necesse est, alioqui quomodo comparari possent 7 Porro impossibilo est duarum idearum conscium esse quodvis subjectum EX tensum et compositum; una quippe idea Partem uua in afficiet, alteramque alia idea; Deutra vero, ut PO te quae ab altera distinguatur, utriusque simul orit consciar ambae eni in illae partes eSsent veluti duae animae a se invicem distinctae, quae simul diversis ideis assicerentur, siquidem, ut evidens est, duae Partes materiae r vera distinguuntur ; quis autem dixerit animam hominis unius suas ideas cum id eis alterius comparare POSSE, aut duarum simul conβciam esse Z Ergo
impossibilis esset iudicium, si principium cogitans Compositum soret .. Et, vero qui S non rideret materialis tam asserentem globum geographicum, diversa orbis partes comparare, POSSe, et Pronuntiare Asiam Europa Iatiorem esSep Quare . autem metis humana id efficeret , si pariter corporea sit, et una pars orbis in una ipsius Parte , alte
raque in altera repraesentetur ZPraeterea x Si concentum audiam, et simul animum variis metaphysicae sublimioribus veritatibus intendam, aut pulcherrima natura' PhoenOmena considerem , iudicara possum utrum hac vel alia sensatione magis delecter; porro. id ossi Cero non possum, Si mente mi nou. hah ain a Corinpore distiticiam. Pars enim quae iVmphonia Permulcetur, ab alia prorous distincta est, quae Spe
192쪽
186 METAPHYSIcL SPECILLIS , ctaculo recreatur, Siquidem oculus et auris, neravique iis com ninnicantes, omnino distinguuntur; quanam Ergo ratione sensationes illae,et simulat eodem ente sentiri , et secum comparari Poterunt' Nulla enim esse potest comparatio, nul,
Ium omnino judicium, sine simplici unaque substantia judicante. Si puo asserinara, inquit Baylius, che una tal pro va e una 'dimostra Zione tanto certa quanto quella de' Geometri Prob. 3' Eae libertate. Unicuique sensu intimo
constat se liberum osse, et suarum actionum do minum, Seque pro arbitrio suo aliquid vello aut nolle ; Omnes possumus in nobismetipsis agere , But nou agere, attentionem in ideas reste tere, diversa objeta amore vel odio voluntarie proSequi, omnes diversas iacultates nostras moderari, iisque prout placet, imperare; omu es tandem Cor. PuS UOStrum movere; et sensus ad varias functiones applicare; porro id efficero non posset evidenter anima quae corporea foret: constat enim apud omnes materiam ex se inertem et omnino
veri ; sibi nullum motum dare posse, nec illud
communicare quin antea receperit. Quis enim nou videat nullam activitatem propriam inessem steriae; eam perpetuo'quiescere, nisi ab alio impellaturi motumquo impulsioni omnino Et con- Stanter reSpondere, ne, CeSSante vi motrici, eum quoque cessarer Ultra modum stupidus esset, qui serio assereret montem, urbem, domum, arborem, etc., Principium actionis in se continere. D Non avvi alcua essere materiale, inquit ROus4Scau, altivo per Se Stesso; ed io loe sono. Si haran hel contradirmi in cit,1 io Io sento, ed ilsenti merito cho mi paria piu sorio della ragio
ne che Io combatte . Aliunde mentis actiones a principio simplicidi manare constat adeo manifesto, ut vix conci inpiatur id negari posse, si vel minimum attendatur ad earum causam, modum et essectus. Iu mom
193쪽
tu in nCeurata proportio est; id minime negabit quisquis non in crassa ignorantia versatur; in a Ctibus autem mentis nostrae regula haec locum non habet. Imperet dux exercitui, omnes Statim
irruunt in hostes ; iubeat recedere , id continuo efficiunt; stare praecipit, stant; incedere iubet, incedunt; legem in regno princeps promulgat, et
Statim ubique et unanimiter agunt subditi, jus Si S ut obtemperent; porro quaenam exi Stit Pro Portio inter haec mandata promptosque et uni versales effectus inde resultantes p Quomodo er go evenient, nisi voluntas ex se activa sit et independens a legibus mechanicis , si non possit absque externa impulsione , juxta perce Ptiones Suas et cognitiones, sese vi propria determinare 4' Ex aliis animas facultatibus . Certum est
ab omnibusque concessum mentem humanum ,
jamdudum elapsa saecula revocando, saeta Prae terita quasi propriis oculis intueri, generalia Scien t - , iam Principia percipere, veritates a Sensibus remotiSsimas apprehendere, ideas generales resol-Vere, ex principiis deducere conclusiones, Varias rerum relationes reflexione deprehendere, oblita jamdudum recordari, sutura praevidere , Perspicere mere Possibilia , et alia huiusmodi plurima efficere ; porro nihil horum materiae competere potest, quantumvis subtilissima fingatur, quocum inque motu donetur; manifestum est enim quamlibet mate iam absolute non posse in alia quam Pra Sentia agere, necfullo modo praeteritis, su turis, mere possibilibus, supra sensus positis, a Rfici posse . Mira sane res esset impressiones ali
quas et sensationes corporibus contingere eπ gestis Alexandri, ex eclyesi mille abhine annis futura, aut ex ideati relatione' valoris trianguli cum valore duplicis anguli recti; organa mechanica moveri, eo quod possibilis sit diurnus solis mo. tus versus orientem. Ergo mens omnino simplex
194쪽
50 Eae linguarum artificio. Experient Ia constat homines posse linguarum usu varias in aliis ideas et cogntitiones producere, varias determinationes iis inspirare; atqui id non potest efficere solus
materiae motus, et organorum commotio. Proseratur enim vox aliqua coram pluribus hominibus diverSarum regionum, eadem evidenter in omnibus erit organorum commotio, eadem Soni impressio ; alii tamen loquentis mentem intelligent, dum alii nihil ultra sonum deprehendent; eodem
omnium aures motu assicientur; non eamdein tamen id eam ratio perspiciet; ergo praeter organi. cam dispositionem aliud in homine reperitur, quod assiciant verba loquentis, et a quo non SO Dus tantum , Sed etiam sensus verborum, et iis annexae Cogitationes apprehendantur; aliud proinde quod ab omni materia segregatum Sit. G' Ab idea nostri. Cognoscimus omnes existentia in nOStram per cogitationem, Sentimus nos individuum et a quovis alio distinctum esse; haec autem non per impressionem et commotionem Sensuum Producitur, sed Per internam reflexionem; ergo quod in nobis cogitat, a sensibus in dependens ESt. O . I' Non cognoscimus omnes materiae PrOPrietates; ergo temere affirmamus eam cogitare
non POSSE.RESP. Neg. cons. siquidem invicte probatum fuit cogitationem nullo modo posse in objecto composito reperiri. Nonne.certus esse potest circulum esse quadratum repugnare , homo ruricula , qui nullas sero circuli proprietates dignosceret 8 Cur ergo nos affirmare non possemus materiam inca Pacem esse cogitationis, nisi omnes noverimus ejus Proprietates post. Facultas cogitandi est una sorsitan ex proprietatibus ignotis materiae, ergo, etc. ResP. Neg. ant. Certum est enim in eodem en te reperiri non posse proprietates quae sibi opponuntur et Sese mutuo excludunt; Porro extensio
195쪽
. ii SECTIO II.' Le I 89 at eogitatio sese mutuo excludunt,: eum necessa
rio simplex ait cogitatio; ergo non possunt simul in eodem ente subsistera, ergo: materiam quae necessario extensa est cogitare impossibile est. rast. Μateria forsitan componitur ex elementis Simplicibus quae monades a LethnREio vocantur; ergo saltem illae partes cogitare possunt'. Rev. Iv Neg. ant. Impossibile est enim ex elementis omnino simplicihus fieri aliquid extensum
et compositum, ut.evidens est. ' i . 'Rev. u Id nihil omnino adversariis favere; imo per hane hvpothesim in nostram sententiamineidunt quam impugnabantν numquam enim ne gavimus ens aliquod semplo cogitare posse sed
negamus omnino materialem et compositam esse
animam, ut risiaterialistis plaeet; quod si ipsi methancis implieem dicant, manus jungamus amicas. . sest. Facultas sonum producendi materiais com- Petit, cur non pariter facultas cogitaudi, cum sonus aeque R E cogitatio omnino sit simplex. m. Neg. Sonum esse si mylicem. Sonus enim efficitur per vibrationes aeri impressas; illao auωtem vibrationes evidenter compoSitae sunt, Cum per aeris partes discurrant; et minui vel augeri possint, pro natura corporis sociori et aeris densitate. Hi ne, sublata omni materia, seu remoto aer qui commoveri possit 'eorpus quantumvis
sonorum, nullum Sonum producit, ut constat exaperientia . Hine etiam sonus reflecti et quidem diversa ex parte per eorpora potest, indeque mulis liplex saepe nascitur echo; porro quis haec fieri posse dixerit in re quae simplex et spiritalis
Esset st. In materia motus recipitur 3 atqui motus est simplex, ergo cogitatio reperiri posset in ma. teria, quamvis Sit simplex. Rem. Neg. min. Nam motus concipi nequit sine materia quae moveatur; proindeque non distInguitur a materia actuali ter mota; porro nem
spiritale. dixerit id quod materiam requirit, ut ei tamquam modus inhaereat, et non ab ea distia.
196쪽
I9o METAPHYSICA SPECIALIS, guitur. Ei.vero omnes partes corporis moventur
uno eodemque Ino tu, qui proinde iis omnibus competit; nonne autem plane ineptum esset dice-cere, illi esse simplex, quod per omnes materiae partes distribuitur. i. Aliunde 'partes quaedam corporis moveri pos Sunt, aliis quiescetitibus , ergo motus dividi po. test, ut quibusdam, minime autem aliis partibus tribuatur, ideoque minime simplex eSt.
Praeterea motus non est praecise modificatio, Sed mera relationis mutatio, quia scilicet corpus Per motum diversis partibus spatii correspondet, diversa loea successive occupat; quomodo vero
Aimplex esset, id quo sit ut spatium occupetur , Iocusquo multiplex repleatur ZTandem motum Suppulare, metiri, dividere, augere et minuere possumus ; lotus ille aut per partes spectari potest , ut physicis notum est , ideoque per partes ad diversos essectus adhiberi; locum habere, Et omnino produci nequit Disi in Spatio, etc.; ergo inepte prorsus Simplex et Spiritalis diceretur. st. Cogitatio provenirehpotest ex Organorum motu; ergo materiae competere PoteSt. Resμ. Neg. ant. Nam si cogitatio ex motu proveniat, necessario cogitabit omnis materiae quae movebitur, cum motus in omni hus corporibus sit Semper ejuSdem naturae , nee disserat nisi directione et velocitate. Si enim motus aliquis ex se
cogitationem aliquam producat, quare nou idem cingeret motus alter qui numquam disseri , nisi in accidentalibus ZAliunde mens cogitando in sese reflectitur, ut omnibus notum est, et ConScientiam habet cogitationis; quis autem dixerit id etiam evenire in
Et vero cogitatio diutissime eadem permanet,
imo plures ideae etiam Praeterilae earum occasione per totam vitam Conservantur; Porro te
Statur experientia motum quemlibet, impulsiouis
197쪽
sRETIO ID ' 19 teau Sa cessante, minui, et mox finire; sr cogita. tio ex nervorum motu proveniat, evidenter non subsisteret, cum illa causa transiisset qua 'coraporis fibrae commotae fuissent, proindeque coiihi Pi non posset cur remaneat cogit tio, vel idea Per Sensationem acquisita, seu Per commotionem quae jamduduin praeteriit. et Praeterea Si cogitatio ex motu solo proveniati uomodo haberi ι possunt' ideae praeteritorum iuturorum, Spiritualium, et mere possibilium rQuomodo mens nostra potest si hi mundum uni. eraum repraesentare, imo infinitum concipere,
eum neceSSario motus organorum n corpore crimcum Scriptus sit, atque ideo tam limitatus , duc, modo potest ad nurum agore, has vel illas cogitationes aut determinationes ad arbitrium habere, vel eas prout libet immutare et variare, cum materia ex se iners, et nullius sit actionis ea
AIandem quomodo mens poterit suas cogitatio innes aliis communi caros quin eas deperdat, imo iis inspirare determinationes quibus ipsa caret,icum materia motum communicare nequeat, ni Si prius eo donetur, cumque tunc necessario Perdat. Iis addere possumus rationem saepe ad Penitus diversa cogitare, quam quae organorum motus reserunt, sensationumque errores emendare pri Quando l' acqua incurva un basione , Ia mi r Jone' raddrigeta , inquit poeta. Id imo quotidie evenit; res enim in oculis inversae pinguntur, eas tamen rectas nobis repraesentamus; SO-lem et stellas terra majores esse, et ab ea non aeque distare judicamus, quamvis contrariu i reserant organorum motus, sensuumque' impressiones. Et vero, quomodo peri han: organicam dispositionem, eosque motus ponderi mille librarum sublevando impares, judicare possum hoc revera talo esse Z Quomodo totum orbem solo motu Percurram cogitando, cum e domo nequidem exire queam Z Nonne ultra modum absurdum esset ali-
198쪽
quum facultatem, quae tam Parvis impar est, lanotos essectus ejusdem generis Producere Posse Ergo ex motu Solo, etc. O . au omnes mentis facultates ad sensibiliotatem, Omnesque ejus assectiones ad sensationes reducuntur; porro sensationes evidenter Corporeae Funt, siquidem corpus assiciunt, et Dervorum ope Producuntur; ergo mens ipSa Corporea est. RUU. I' Neg. maj. Certum est enim nos ideam liabere rerum mere intelligibilium, nos percipere idearum vel sensationum relatiora eS, EaSque comparaudo iudicia et ratiocinia efficere; nos producere volitiones , desideria, eorumque cori scientiam habere; vos futura et mere possibilia cognoscere: quis autem dixerit haeclomnia sen45ationum ope produci pInter has.intelligentiae perceptiones, et SenSa- sationes, multiplex existit disserentia 1' Nullas sensationes experimur nisi per contactum physiocum, Seu per impressiones Sensibus factus; plurimus autem percetiones, V. gr. Conscietitiam nostrae exiStentiae, cogitationis, etc., per Sesam mentis attentionem deprehendimus .iu' Quae ex sensibilitate oriuntur, per motus in deliberatos exprimuntur; quae autem Perci Piuntur, Per Ver. ha et signa voluntaria. 3' Priora meminimus, non vero re Vocamus: non Euim patimur cum nos passos suisse recordamur: Sensatio transiit, sola remanet ejus memoriar posteriora vero quotidie
Et vcro, numquid spiritum, Deum, vel cἰrculum in se sentit, qui horum ideam habet 7 Num. quid alimentis reficitur, quisquis ad ea cogitat Z umquid dolorem, samem, calorem aut frigus experitur, qui mere ad haec attendit 7 Ergo prorsus inepto dicitur omnes mentis assectiones ad Sensationem reduci. Vide Aristot. de anima , lib. III, caP.,3. R SP. 2' Neg. min. Impressio sensibus facta Sedulo a sensationa distinguenda est ; impressio
enim non sit sensatio, nisi cum percipitur. Hinc
199쪽
RECTIO U. I93 sanguinis circulatio, vel aliqua impressio dormienisti saeta aut meditationi graviter intento, numia quam, cum non percipiatur, ab homine sano di. Cetur Sensatio. Porro equidem impressio corpus afficit, imo et nervorum ope ad mentem trans mittitur; at hujus impressionis conscien via, quae sola dicitur sensatio, nullomodo Corporea est, Si quidem omnino simplex et partium expers est. Quis enim dimidiam partem conscientiae aut Perceptionis dixerit Z Etenim si corporea foret et in corpore reciperetur, numquam totius im- Pressionis et sensationis conscii essemus, siquidem diversam corporis partem assicit quaelibet impressio, ae proindct aliae alias partes sentirent . Quomodo aliunde possemus in sensationes no-Stras mentem reflectera , ex iisque conclusiones
deducere, sicut quotidie si ty is Se non h in mio I olere ii sentire o non sentire, inquit Rousseau, o vi h bone I'esaminare pili o meno citi cho
o intelligente. E eheech h dicane la filosofia, ar. dirb pretendere albonor di pensare .
Praeterea, si sensationes a nervorum Commotione non distinguerentur, quomodo Posset inter eas institui comparatio 7 Quaevam pars corporis diversas in se simul et totas Sensationes recipe ret; praesertim eum Per Sensus diversos Produ.cerentur 3 Quaenam pars organorum simul frigore et calore, id est impressione opposita commoveretur Z Quaenam aliunde intelligentia donaretur quam exigit comparatio 7 Quomodo tandem Sensationis memoria remaneret, cum jamdudum elapsa est sensuum commotio 3 Ergo repugnat pariter Et sensationes solas dici mentis assectiones,
O . 3' A Dima vices omnes eorporIs experitur, cum eo crescit, infirmatur, deficit ratio, etc. ergo a corpore non distinguitur. x MSP. IR Feg. ant. Quamvis enim per aepe
200쪽
Isi METAPYSICL SPEc ILLIS, mens corporis statum ipsa pati videatur, id tamen Saepius non evenire teStatur experientia. Nonne enim certum eo clarius et firmius meu .iem meditationi insistere , quo magis organa Si.
Ient et quiescunt 8 Eam aliquando ita coguitione detineri, ut non percipiat acerbissimos dolores, privationeS corporis graviores Z Nonne videmus quotidie pueros delicatissimos, debiles, infirmos,lauguescentes, et sere mortuos, PerspicaciSsimum ingenium, cognitionesque extraordinarias, Statim ab incunabilis habere; dum vero alii robustiores, vix usum rationis obtinent Z Nonne testantur medici supremam intelligentiam aliquando quibusdam moribundis adveniret Nonne tandem Per eures homines naturae Propensiones etiam vi entissimas reprimunt, imo mortem subire non recusant, quin etiam appetunt, religione, vel ratione Sola movente, quamvis haec omnia sensus corporis perhorrescati Ergo fateantur philosophi neceSSe est mentem a corpore distingui, aut robustiores ct melius constitutos agricolas vel baju-Ios ingenio prae VBlere. RESP. xv Neg. cons. Ex iis enim quae objiciuntur, id utium sequitur, scilicet mentem inter et
corpus arctiSSimam unionem eXistere , ex eaque nasci reciprocam a Tectionum communicationem; adeo ut, ita volente Deo, mens organorum ministerio ad Suas functiones exercendas, vel obtinendas sensationes indigeat, Proindeque eo per sectius facultates Suas exerceat, quo Persectiora sunt corporis organa. Sic hominis industria ces.sat si qua indiget machinae motus Derturbetur. Sic omnia membra doloribus stomachi assici uti. tur, quamvis ab ipso distinguantur. O . α' In mente recipiuntur cogitationeS Com. Positae, V. gr. ideae corporum; ergo eSt compo
Reπί I' Deum has etiam ideas habere., eum omnia produxerit et omnibus provideat, ac Pro. iude Omnia cognoscat; quis autem dixerit Deum eSSe compo3itum t