장음표시 사용
231쪽
: SECTIO II. uas motione sensatIones recipit. In quin autem Praeelse consistab utriusque hujus substantia' unio, et quomodo efficiatur mutuum illud inter eas commercium, inter philosophos non convenit. - Putant aliqui mentem in corpus physice age. re, et oice Mersa; sed in hoc systemate quod πο- Catur influxus yhysicus, evidenter labefactatur animae simplicitas. Excogitarunt alii substantiam inter animam et Corpus mediam , quae coreus et animam , prout PuS eSt, movere queat , idque systema dicitur med atoris - lastici. At nullius omnino est utilitatis; sive enim materialis sive spiritalis sit haec alia substantia, eadem remanebit solvenda dissi-
Censet Leiuni igitis, inter mentem et corpus
Praeinstitutam esse harmoniam, qua diversae operationes Et motus utriusque Sibi omnino et constanter, per totum vitae tempus, iuvicam Corres.
Ponderent , eo sermo modo quo sibi duo conso. nant horoIogia. Vix autem , in hoo Systemate, expIicari potest cur invicte judicemus inter utrum. que communicationem aliquam et reciproeum
Tandem opinatur Carthesius corpus et animam
esse tantum causas OccaSionales omnium qua
unius medio, in altera substautia ossiciuntur. Si velit anima , Deus corpori motus imprimit; si
moveatur corpus , aut ei quaedam accidat impressio, stati in Deus cogitationem aut sensatio.
nem in mente producit, idque lege constanti et uniformi, nisi quodam adsit impedimentum. Illud systema magis Veritati consonum vide. tur, et a multis admittitur. Eo quippe posito
facile explicantur quaecumque refert experientia sive in corpore sive in mente fieri, et utraque haec substantia, si mutuum hoc admittatur commercium , quo in auis lanctionibus, unaquaeque perficiatur; facilius unica Persona concipitur. NHOe. Ratem commerpium utriusque substantiae
232쪽
dispositioni attemperatur; atque ideo non potest puer quod penes est virum robustissimum; otmens non attendit ad omnia quibus sensus commoventur, quia sortiori impressione distrahitur, aut impressio non usque ad cerebrum transmitistitur .
Nec dicat meutem eo sensu cum omnibus corqporibus uniri, siquidem omnium occasione PD. test sensationes recipere. Nam seusationes alio
Tu In Occasione uoci recipit, nisi proprii corporis mediantibus organis; alia non movet, ni Si Proprio corpora auxiliante; et tandem proprio corpori mens invigilat, bene aut inale se habet,
Pro ut idem corpori contigit quod quidem alio
rum respectu locum non habet ' . EX Conjunctione mentis cum corpore Variae lanctiones in mento derivantur, quae seorsim examinandae Sunt. Praecipuae sunt SenSationes , imaginatio, inemoria, et abitus naturales. DE sensationibus. Sensationes dicuntur iis sen/sus intimi quos experimur, cum impressio quaedam corpori facta est; et ad mentem medio si tirarum in cerebro transmissa. Ιllas, natura duce, reserimus ad eas partes organicas, quarum opes'ὶ Systema causarum occasionalium reiiciunt Philosophi
bene multi, inter quos Antonius Gρnuensis Elem. Melaph. Par. 5, tamquam incertum, internae conscientiae repugnans. govissimis obnoxium difficultatibus, sacraeque Theologiae contrarium. Quid ergo inter tot Philosophorum opiniones Couoludendum, nisi quod scripsit in suis Philosoph. Lection. Lasromi quiere. Signori. aoi ancora una maniera di pensare intorno at mistero deli' unione deli' anima e dei eorpo; ed., e quella di coloro che ingenua mente consessano la loro is ignoraneta. Era quella di Paseat; Presumo che saru la voino stra, come sara la mia. Ageoltate quello che dice Paseat: ἔ, V uomo e a se medesimo it piu prodigioso ouetio delia
is natura; giaetbe non puo concepire quello che ala un eo is PQ, e meno ancora Ehe aia uno spirito, E meno d' aleun'alis trR cosa, come ii corpo possa essere unito ad uno spirito;
233쪽
srcTIO II. 22 et occasione producuntur, ut statim et in saltibi. I iter omnes possimus iis organis uti , quae tali functioni destinata sunt, aut parti dolenti et conculcatae remedium apponere. Imo etiam eaS re
serimus ad Objecta externa, quasi in his aliquid Sensationibus simile roperiatur. Et haec relatio quamvis omnino ridenda et inepta sit: quis enim in igne sensatiotiem jucundam et injucundam Te periri Pronuntiet, sicut in nobis evenit, cum in NOS remissius aut vehementius agiti ad id tamen inservit ut sacilius noxia ab utilibus secernantur. Caeterum non eas omnes hoc modo ad existerna objecta reserimus, sed ea S tantum quae contactu insensibili ossiciuntur; Sicut V. gr. Sen SationeS caloris, quae ex igne insensibili mota Proveniunt, et ideo sensatio et ignis proprietas
communi nomine caloris designantur. Cum mens humana perspiceret varias Sensatio nes Constanter ex variis corporis partibus pro venire, Varios etiam sensus externos numero quinque discriminavit. TQ oculi, ti' aures, 3' Pa latum, 4' nares, 5' tactus toto corpore dissu Sus, vocantur alio nomino pisus, auditus, odoratuS,guStus, et tacitis. Visu colores, auditu Soni, Odores Odoratu, sapores gustu, et tactu variae COT- Porum ProPrietates cognoscuntur. Quam bene ordinati sint seu sus non Sati S POS-
sumus admirari . Si visus enim subtilior esset, forsitan diei lucem sustinere non posset , et in intimis rerum partibus ea deprehenderet quae vel in utilissimis horrorem generarent .lSi delieatior Odoratus esset, in omnibus laetidos et intolerabiles odores deprehenderemus. Si foret acu
tior auditus, indesinenter incommodis sonis, Per-Petuoque strepitu perturbaremur, et sic de aliis. De imaginatione. Per sensationes CorPorum praesentium notitiam habemus; supervenit autem imaginatio qua nobis repraesentamus ea , etiam cum sub sensibus minime cadunt . Sic Interius
Videmus hortos amoeuos quibus olim delectati
234쪽
fuimus; imo et perplura objecta quae nunquam
exterius vidimus. organorum impressio, Cum ima. ginamur, incipit ab ea parte quae Cerebro ma Si S Proxima; cum autem Sentimus, ab ea Parte quae magis remota est. Atque hine in corpora datur Commotio cum sentimus, nulla autem aut Saltem vix sensibilis cum imaginamur. Hinc etiam abSque sensuum adminiculo possumus imaginari;
nunquam autem sentire. Anima autem, in utro αque casu, aequo percipit objectorum qualitates, 'nec ulla videtur esse disserentia, nisi quia vividius assicitur in uno quam in altero, cum fibrae Spiritibus in cerebro residuis remissius agitentur quam obiectis externis. imaginatio pondet a vestigiis cerebro impressis, ab illius fibris, illiusque temperie , a motu et copia spirituum animalium. Hinc vividior est iu puerulis et mulieribus, quia delicatiores sunt fibrae, mollior cerebri substantia, etc. In SenSi. bus autem frigidior est , quia fibrae duriores,
motu S tardior, spiritus pauciores. Hinc explicatur Cur objecta tamquam praeSentia nonnunquam imaginemur, quas tamen nbsentia Sunt; quia scilicet , ex fortuito spirituum concursu , flbrae interiores;eo demi modo commoventur ac Si objecta sensibus subjicerentur; hinc amentium et se bricitantium deliria. Quamvis imaginatio suas habeat utilitates, in. Servi atque tum systematibus inveniendis , ad id enim requiritur promptior imaginandi vis, quae
Plura velut uno iutuitu complectatur; tum veritati Exornandae, quae variis coloribus depicta,
et ope imaginum quasi Subjecta Sensibus, jucuta dior ossicitur, et blandius animos intrat; tum delectationibus augendis, multiplicandis et accer-Sendis, imo et aegritudinibus levandis aut etiam depellendis, cum experientia teSte, tot reperian. tur qui volui praesentibus objectis mire delectati, morbos saltero norunt; quin etiam et aliqui sue rint, ob vehementem imaginationis impetum, Sa
235쪽
s cetio II. ' uas nitati subito restituti ; attamen tristes aliquando parit effectus. Sensum delectationis Persaepe moerore et fastidio perturbat, adeo ut ubique nobiscum sedeat atra cura ; nnde et aliquoties corpori satio et benevalenti insanabiles adveniunt Regrotationes, quae nullum aliud quam imaginationis illusionem fundamentum habent. Imo nec desunt qui putetit imaginationis perturbationem, quae matri nonnunquam accidit , insantes ipsos in utero inclusos, diverso modo, sive quoad cor Pus Sive quoad animam afficere, diversaque in confirmationem exempla proserunt . Sic Iacobus, Angliae rex, ad ensis conspectum animo deficiebat, eo quod mater ejus Maria, violenter supplicio cujusdam Itali commota fuera . At non ominnibus probatur, saltem quoad omnia , haec opinio, quamvis ea in aliquibus valere vix dubitari possit.
De Memoriα. Μemoria ea est mentis lanctio , qua recognoscit aliquas perceptiones, quarum nunc conscia est, jain olim sibi ' praesentes suisse . Haec autem reminiscentia provenit ex eo quod spiritus animales, OIim cogitationis alicujus OC casione commoti, eadem vestigia, quae tunc exara erant, nunc relegendo percurrunt, atque ita iisdem in anima sensibus oecasionem Praebent .
Hinc Deilius ediscunt juvenes et obliviscuntur , quia dum cerebrum tenerius est, spirituum imia pressiones Deilius suscipiuntur et obliterantur . Ad arhitrium aliquando redeunt ideae, et facilius cum inter se colligantur, quia spiritus iacile rimas sibi mutuo aut aliis, quas ipsi percurrunt, connexas facilius subeunt . Hinc ideam iis quas jam memini connexam facile revoco. Quod si aliquando non statim ideae suscitentur ob aliqua impedimenta , et postea sese offerant injussae, id sit eo quod spiritus animales agitati, diversis tanisdem molibus obiees superant, et in impressio. num rimulas ita profluunt. Memoria autem penitus aliquando deperditur eo quod violenta com-
236쪽
motione , sive interna sive externa , Omnes Spirituum rivuli prorsus invertuntur et permiscentur; atquc primae impressiones produci nequeunt. De Imbilibus. Habitus naturales de aliis enim Non nostrum est loqui. , vulgo definiuntur, facilitas agendi per actus repetitos acquiSita. Cor. Porci aut spiritales dicuntur prout actus, medio Corporis, aut Per mentom solam officiendos spectant . Habitus corporis faciliter explicantur perfaciliorem spirituum animalium motum; quo enim frequentius ad aliquas partes, eo tacilius et Prom- Ptius mitiuutur. Eodem modo spiritales habitus
I lures explicant philosophi , quia ii ctiam habi.
tus cerebri vicos et dispositionem sequuntur; at
haec explicatio pluribus aliis displicet, quia, inquiunt , unius substantiae habitus in alia essc Non POSSunt, cum si ut aliquid ipsi met substantiae intimum, utpote qui a substantia tali modo
assectata non distinguantur . Eu quae Praecipue ex mentis Cum Corpore Conjunctione sequutatur; en quomodo ea S sacvl-23tes Per dispositiones corporis vulgo explicAnt
Philosophi . At minime dissimulari potest hujus
modi cxplicationes non semper ratioui Persecte Congruere. Non enim facile explicari posset cur aliqui homines tam facile ediscant , et discitatam diu retineant; cur eadem febri S, quae unum fere hebetem reddit, alium ingenio praeStare sa- Ciat, et tot alia hujusmodi. Hinc Sapienter hacca D. Diagal - Mouvari dicta sunt Quando his Stalo heri rico nosci ut O un satio generale, e che, , Ia verita e solida mento stabilita, per es empto,
, , te Ieggi della consocia Eione delle ideo, la di.
237쪽
sΕc Tro II. an ,, raNNO non Saraiano nien certi di quoIIi chois hanno ottenulo Τ hsici. Isa Se Ia nostra cu- , , riosita portas i at di la, e se tentisi di spiega - ,, νο r associa gione delle ideo per xia di certe, , Supposte vibra Zioni, od altri cansamenti sup - , , posti nello stato dei cerebro, od ancora se, , pretendasi di spiegare Ia memoria. Supponen- ,, do delle impressioni o delle traccie rael senis D SOrι O, sede materiato della sensibilita, si con- , , fonde manifestamen te un numero di salti o,, Verita importanti e ben comprovate cori deiri principii sondati sopra semplici congetture
De statu et destinatione animae post eorporis dἰssolutionem.
Nulla sere quaestio est, quae majori S Sit momenti , quam inquisitio destinationis nostrae post corporis dissoIulionem. V L' immortalita detrani - , Π a, inquit Pascat, E una cosat che latito 'ri interessa, e clie ci apparticne si da Vicino, ,, che e larga l' aver per luto ogni sentimento , , , Per essere indis renti a saporo cio che n' e . Tut te Ie nostre agioni e tuiti ἱ nostri pensi eri ri devono Prendero diregioni lanio disseronti,, Secondo che si abbiano o no a sperare heniis e terni, ed egii h impossibila saro un passo, , con Senso e gludi Zio, se non rogolandolo col.
, , timo nostro fine In cam autem quaestionem eo magis increduli debacchantur, quo gravior iis videtur; nec quidquam omittunt, ut sibi persuadeant S penitus cum corpora interire; nobis ergo speciali cura vitae alterius fides asserenda
Ut autem id dilucidiori modo efficiamus, ex Oendemus 1' utrum mens corpori superesse de Meat; a' utrum ita superesse deheat ut numquam sit peritura.
238쪽
-232 METAPHIca. SPELIALIS, PROPOSITIO I.
Mens humana corpori su eresse debet ut promeritis remuneretur , vel pro demeritis pu
Prob. xv Ex summa Dei Providentia et Iustitia. Certum est in hoc mundo hona vel maIa indiscriminatim iustis et improbis distribui, virtutem saepius mercede fraudari, vitiumque poena Carere. Non rar perditi homines, De que con temptores, divitiis affluunt , et in omnibus 'O- Spera fortuna utuntur; plurimi vero hominea justissimi, religiosi cultores Divinitatis, in luctu, Paupertate, aerumnis et doloribus vitam duchnt miserrimam . Quinimo diei potest plures improbos quam justos in hac vita fortunatos esse; id experientia testatur, et confitentur increduli, qui Propterea Providentiam insimulantur. Ergo debet esse altera vita in qua sua sit virtuti merces et itio poena , alioquin, ut bene observant ipsi. inet increduli, Dei Providentia merito argueretur, ipsiusque justitia laederetur. HOC enim praesertim efficere debent, si quae sint in Deo justitia et Providentia, ut virtus suam mercedem oblineat, vitiumque puniatur; nec eodem modo habeantur, sed pro cliversis meritis, legum ob qServatores aut violatores tractentur. Si Deus is est, inquit chrisust., sicut revera e t, eum iu , , Stum e se nemo non latebitur. Atqui si ju- ,, Stus est, et his et Illis c bonis et malis red ,, det pro meritis, et hoc in consesso est M. Et vero uoune ipsimet impii indiseriminatim dicunt Deum non se Providum, aut actiones homi.
num nullo modo curare, ut eas remuneret aut
puniat 7 Ergo iustitia et providentia divina avi. denter aIteram vitam exigunt , in qua virtuti merces tribuatur, et infligatur poetia vitio. α' Ex Dei Sapientia. Iusipiens est legislator,
239쪽
sEcTIO II. α3S qui Ieges a se conditas ita negligit, ut eodem modo qui eas Servant aut infringunt ab ipso habeantur. Sic enim et legibus et sibimet ipsi coti- temptum conciliat; atqui Deus ita se gessisset evidenter, nisi sit altera vita, Si quidem in praesenti vita idem prorsus omnibus, Sive Ieguin
violatoribus, si ust obsevvatoribus sperandum aut timendum relinquit; ergo etz.
Praeterea quis crediderit Deum sapientem suas leges homini dedisse, et per conscientiam intimasse, nisi velit eas observari Z Quod si eas velit Observari , quis non satebitur eum ad id obtinendum mediae necessariae ad hi huisse Z Deus quiPPe nec agere potuit , quin sibi sitiena actioni Connexum Proposuerit, noσ Sibi sinem pro- Ponere, quin huic assequendo mediae quaedam aptaeverit; Porro Deus evidenter id noti secisset, nec satis legum suarum observationi providisset, si nulla sit a Itera vitae, cum nihil eas servantihus sperandum, nihilque violautibus timendum esset. Quinimo earum Infraet Onem necesSariam reddidisset; cum enim nulsa esset homini , nisi
in hac vita, speranda felicitaς, eam sibi per fas
et nefas evidenter homo comparare deberet, utpote qui necessario sericitatem ProSeqaBtur, Relaroindo in vitium prorumpere, quoties illud uti-e judicaret. Ergo si nulla sit altera vita, Deus insipiens dicendus esset, ut pote qui nullum homini motivum Iegis observandae, sed potius infringendae, dedisset. 30 Eae Dei boreitate . Repugnat Deum instituisse hunc rerum ordinem ,. in quo Saepius viris Pro bis melius esset non existere quam existere, tunc
enim summe bonus minime dici posset; atqui res ita esset,. Si nulla daretur altera vita , siquidem perplures homines sanctitato conspicui , innumeris, eropter Ieges Dei servandas , aerumnis et miseriis afflictantur in haz praesenti vita, adeo
ut eos persaepe vivere taedeatς ergo et C. Praeterea nonne omnium sensui repugnat ho- 15.
240쪽
α3έ xiv TAPYSICA SPECILLIS,minem, morte injusta et voluntaria propter Deum Perpessa , omni prorsus felicitate spoliari, dum ipsius interfector, suo crimine saepe ditatus, fructu seeleris tuto gauderet Nonne repugnat Deum summe bonum , in destinatione hominis statuenda, ad vota criminis Potius quam virtutis respexi Sse, legumque: violatori, quidquid ardentius optat, tribueres idem vero legem obser vanti de aegarer Porro immortalitatem exoptat homo justus; eam vero detestatur flagitiosus; ergo debet eam homini Deus summe bonus tri
4' Eae Dei sanctitate. Dous, pro sua sanctita te, nec vitium approbare, nee virtutem impro- .hare potest; atqui id efficere Deus censeretur', nisi post hanc vitam in altera virtutem Pemune. raret, et vitium puniret. Nunc onim opes , di gnitates, voluptates, impiis concedit; justis a tem aerumnas et labores; ergo illos approbare, hos vero videretur improbaro, nisi sit altera vita in qua ordinem restituat. Et vero numquid Deo digna foret hominis conditio, si mens humana cum corpore simul
interiret ' Quid enim homo posset aliud quam
suas affectiones in terrenis et creatis tamquam animalia hruta reponere, cum felicitatem alibi reperire impossibile seret Z Quis autem Deum dixerit in id hominem creasse, ut debeat in transitoriis dolo lationibus, absque ullo ad Deum respectu , volutari, nisi sanctitatem prorsus abjecerit. 59 Eae omnium yopuIorum consensu Apud Om. nes Populos Semper viguit alterius vitae opinio. Id testantur omnes tum historici, tum philoso.
phi , tum etiam poetae. Ubique apud paganos Elisi oram deliciae et tahiarea supplicia delebran.
tur. Maximum verti argumentum est, inquitis Cicero , naturam ipsam de immortalitate an iis is morum tacitam luciteare, quod omnibus euraei, sunt, et maximae quidem, quae post mortem