장음표시 사용
41쪽
stcTIo Π. ' 3 spere prohibent, x' leges morales et humana indoles; a' distantia locorum , 3' sucilitas errorem Per examen et ex reclamationibus detegendi; 4'Dei veracitas et sapientia , qui nos impellit ad credendum; 50 tandem passionum diversitas, quo plures enim passiones erunt eo difficilior erit
O . a' Testimonium hominum eSt mera congeries probabilitatum, atqui congeries probabilitatum certitudinem parere nequit; ergo etc. R P. Neg. maj. Nam plurimorum testium collectio necessario se eum importat certitudinem, quia, ut vidimus, horum in aliqua re consensio
nullo modo fieri potest, nisi verum supponatur id quod affirmant. Inst. Ex quodlibet testimonio datur duntaxat
probabilitas; ergo eorum collectio efficit tantum congeriem probabilitatum . R SP. Neg. cons. Nam primo testimonio tuest aliqua auctoritas, aliqua etiam secundo quae Primam corroboret, et sic deinceps; idque cum pluries repetitur, mens tandem his omnibus impuΙ-sa firmiter adhaeret iis quae reseruntur, indeque sit certitudo. Inst. Rerum collectio non mutat earum naturam; ergo si uuumquodque testimonium sit duntaxat probabile, eorum collectio est Congeries
mera probabilitatum . . ra ' σR P. Dist. ant. Non mutat rerum naturam ,
sed aliqua tamen includit quae in rebus seorsim sumptis non reperiuntur, conc. I aliter, neg. Equidem res collectae ejusdem sunt naturae si in se praecisa spectentur, sed earum unio aliquid evidenter includit quod in unoquoque nou continetur; sic lapides unius librae noti sufficiunt ad attollendum pondus centum librarum aut ad domum efficiendam, sed id evidenter efficient si plurimae conjungantur; pariter testimonium unius hominis certitudinem non parit, id vero
ossiciet testimonium mille hominum, quia colle-
42쪽
utio praeter testimonia includet plurimas causas, ut vidimus, quae collusioni obstabant, et ea a causae testimoniis adjunctae duhium quodlibet reddent impossibile.
De factis ρraeteritis certitudinem dat
testimonium hominum. Prob. Plurimae dantur viae quibus cognoscere certo poSSumus veritatem iactorum PraeterItorum, nempe traditio, historia et monumenta;
i' Traditio certa via est ad sacta cognosceri da , Si nunquam in ea potuerit error irrepere; atqui quando factum publicum et grave per tra ditionem publicam nec interruptam ad nos transmittitur, in nullo tempore Error irrepere Po tuit; non et ' in prima generatione, tunc enim tactum Prae Sens erat, deceptio proinde ex dictis antea locum habora non potuit; non in Secuta. da generatione vel subsequentihus, nam generationes non Subito evanescunt, sed diu subsequens cum aute cedente coexistit; porro, hosi posito, error irrepere nequit; reclamarent enim ii qui ad Primam generationem pertinerent propter ingenitum veritatis amorem. Fingat enim aliquis Im-Postor exstitisse saeculo elapso bellatorem magnum qui Gallias sibi subjecerit, vel Lutetiam incenderit, aut alia hujusmodi , nonne statim im. pudentis hujus fictionis salsitas omnium oculis Pateretp Nonue omnes conclamitarent sactum hoc, si verum esset, hucusque latere non debuisse Et vero sit in exemplum resurrectio Christi, et miracula quibus comprobatur. In primis ge nerationibus, haec ita omni hus perspicua suere, ut plarimi ad haec asserenda mortem oppetierint,
nec potuerit quispiam ea inficiare. Qui postea credidere ab iis fidem hausere qui testes fueraui,
43쪽
Sic Tro II. 3ο et inde iuxta christianam legem v I tam institue rant, nulla enim alia ratione ad id credendum adduci potuerunt. Voluerit aliquis haec effingere post aliquod tempus, numquid alicui potui sisset illudere Z Nonne facillime fraus detecta suisset y Factum hujusmodi tam grave, tam magni
momenti, majores suos non tacuisse , si reVera evenisset, Omnibus ita mentem statim occurriSSet. α' Historia etiam saetorum acquiritur certi tu . do. Ad hoc enim sufficit historiam esse authen licam , veracem et integram. Porro certo conSint esse historiam I' authenticam, si constanter auctori, cujus nomine inscribitur ah omnibus attributa suerit, si ejus indolem aliunde notam reserat, si temporis quo vivebat, moribus, OPI Πιο uibus, institutis sit conformis. Aliundo quomo do populus aliquis originem ignoraret libri ali cujus quo ipsius religio, opiniones, leges et usu Ssundantur, vel in quo sua historia contineretur civ Esse veracem si constanti firmaque traditio. ne, relationibus side dignissimis , certisque mO- numentis , non incertis rumoribus laudata sit; si in scribendi genere non sese prodant credulitas nimia, Praeiudicia vel cupiditates. Praeterea circa factum grave et publicum hominibus sui saeculi illudere nequit historicus ; si enim salsa scriberet, Statim omnium contemptum incurreret , ideoque idem cum eo tacite testatur non re. clamando totum ipsius saeculum. Si autem diu post eventum scriberet, non magis decipere POS- set tu rebus alicujus momenti: si cuim gravia et publica facta antea ignota, et sine probatissimi Stitulis reserret, undique, ut ostendimus ubi de
traditiove, statim reclamationes orirentur. 30 Tan dem constat esse integram, cum omnia exempla ria easdem res quoad substantiam continent, Euxiti levissimis discrepent, quia evidenter Omnia in omnihus locis exemplaria adulterata esSe eodem modo, et in iisdem impossibile est. 3' Ex monumentis pariter factorum certitudo
44쪽
factis connexionem. Quis enim eo dementiae venit ut monumenta erigat in memoriam sactorum quae non evenerunt p/Aliunde Omnibus eviden. ter despectui esset, et undique Vehementer re clamaretur . Ergo I ' traditione, xv historia , 3'monumentis , lactorum veritas constare potest .
Ergo etiam, ut patet, firmior erit certitudo , si tres eae viae Simul conjungantur; ergo sacta jamdiu praeterita hominum testimonio certo consta
O . 10 contra traditionem. Certitudo sactorum quae provenit ex traditione, semper minuitur. Ergo aliquando evenit ut sacta incerta fiant. Resp. Neg. ant. quia nullo tempore, ut vidimus, error Potuit irrepere. Praeterea semper idem est moraliter testimonium, quia Sensim loco decedentium succcdunt testes alii qui unum totum morale efficiunt cum remanentibus; quibus etiam,
cum deficiunt, pariter alii succedunt , ita ut accretio insensibilis identitatem non deStruat. Aliunde quaelibet succedens generatio testis est fidei generationis praeteritae, quae proinde etiam mortua attestatur , Saltem mediate , per fidem ruam transmisit subsequenti. Quin imo certituo tempore confirmatur; quia cum diu examina istum est factum quod, non obstante saeculorum
probatione , judiciorum divorsitate , opinionum
eontradictione, Severioris critices perscrutatione, tamen inconcussum Permanet, invictissimam Sane certi ludinem obtinuit. dist. Minuitur certitudo prout minuitur testium numeruS, porro labentibus saeculis minuitur testium numerus; ergo et certitudo: sic pauci dumtaxat Alexandri sacta norunt, quae, cum e Xi Steret, per omniurn ora Volvebantur.
Resρ. I' Dist. maj. Si numerus ita minuatur ut sit insufficiens, conc.; si semper remaneat sufficiens, neg. Minuitur equidem certitudo,'Si numerus testium eo usque redigatur, ut jam col-
45쪽
SEeTIo Π. 3s Ius Io timenda sit: sed quamvis minuatur, Si semper in eo numero remaneat, in quo sit evidenter impossibilis collusio, semper adest eadem certitudo: porro labentibus saeculis, etsi minuatur sorsitan testium numerus , non desinit esse sunsciens ; nam evidenter impossibile est ut omnes omnium regionum docti et eruditi grave factum admittant, atque ut certum tradant unanimiter,
Rem. 2' Dist. min. Minuitur testium numerus in quibusdam lactis, conc.; indequct ad summum sequeretur non omnia traditione nobis constare, quamquam tunc etiam testes sufficere mox demonstravimus. Minuitur in omnibus factis, neg. Nonne aequali traditione semper reseruntur miracula Christi, et alia multa his similia Zost. Testis auritus est minus fide dignus quam
oculatus, atqui Iahente tempore sunt lautum te stes auriti; ergo minor fit certitudo. Rem. Dist. maj. Si seorsim sumatur, cone. isi cum aliis iungatur; neg. Equidem si pauci sint
testes, minus fidendum est auritis quam oculatis , quia tunc duplici ex capite provenire potest deceptio; at non item do multis, quia tunc omnino Certum est nec esse deceptos , nec deceptores. O . 2' contra historiam. Facta plurima Iegimus in historia falsa et contradictoria; ergo non est historias credendum. R P. Dist. ant. Et haec carent conditionibus requisitis, conc.; aliter, neg. Porro non diximus ea omnia esse credenda quae ab uno historico reseruntur, sed ea tantum quae ex certis titulis, constanti traditione, unanimiter tamquam indu bitata reseruntur : Lacta autem levia et obscura quae nullum testem habuisse dicuntur, aut Pari coS tantum quorum haeo divulgare intererat; fa cta quae rumoribus et monumentis incertae originis, aut certo postea ad credulitatem augendam
erectis, innituntur; saeta cupiditatibus faventia,
quae partim praejudiciis, partim levitate ad-
46쪽
missa, postea haesitanter ab historicis reseruntur , evidenter et necessario Suspecta sunt. At nedum inde concludi possit alia dubia esse, inda Potius concIudere oporteret omnino indubitata esse , quia quantumvis exami uentur, earumdem regularum ope, salsitas eorum reperiri nequit. Inst. At diu tenebris ignorantiae genus humanum iuvolutum suit, quibusdam tantum exceptis ergo tunc historici libri et sacta supponi potuerunt siue ulla reclamatione. MN. Neg. cons. Manifestam haec obiectio contradictionem involvit. Quomodo enim ignorantiae Saecula vocari possent, Ea quae tot peroptimos libros in omni getaere edidissent 7 Non tantum anim historicos, sed alios omnes libros ut polequi eadem saeta reserant vel supponant, effingero oportuisset. Unde autem tanta in uno vel altero saeculo doctrinae copia; ingenium tam multiplex, tam Varium , tam aptum et naturale, sive in historia , sive in eloquentia, sive ita poesi scri-hendi genus 7 Et aliunde quomodo neri potuit
omnes doctos iu hane fraudem, qua Sua quisque gloria Oareret, consensima , aut neminem Posteapoisiluisse QA nemine aliqcia oscitantia, in scri ohendo 'vel citando auctores aut sacta suppositio.
nis aliquod indicium excidisse; aut nulli ex eis aliquam rationem suisse arcanum hoc patefaciendi Quorsum praeterea fraus haec et saliaeta PQuorsum tam variae propositiones, variaque dog. mata Z Tot impia, absurda et inepta in aliquiahus, tu aliis vero tot admiranda , tot sublimia et religiosa Z Falso tandem supponitur tantam suisse in his saeculis ignorantiam; plurimi enim Laere doctores qui in aliis temporibus scientia et eruditione claruissent; quomodo autem eo rum attentionem aut doctrinam sesellissent alii deceptores r Ergo ex omni parte repugnat haec suppositio .
Inst. At plures libri suppositi suerunt; cur
47쪽
Res . Maximam esse disparitatem, I ' quia unus imposior cupiditatibus aut alia causa impelli potest ad aliis illudendum; sed quomodo in id conissentient ii omnes qui ad cunctos,libros supponendos requirerentur 3 Quomodo nullum poenitebit, etc. 7iu , Suppositi libri vera quaedam continent salsis adjuncta, non item in hypothesi
objecta . 39 Non erant in omnium usu positi, neeros Continebant omnibus accomodatas, sicut Ii-hri historici . 4' Noniali omnibus admissi sunt 3 orientales enim eos saltem plurimos rejiciebant; quidam scriptores eos suspectos habuere; non item de aliis. 50 Tandem suppositionis innumera secum serunt indicia ; ideoque facile sane criti,ces ope ut suppositi recogniti sunt; at alii, quo Severius eSt examen, eo magis apparent genuini et authentici. PROPOSITIO III. Ex hominum testimonio constat etiam Meritas lifaetorum Supernaturalium .
Prob.3 I' Possumns esse certi de iactis D tura. Ithus, quia constat aliquando testes nec deceptos, nee esse deceptores; atqui Pariter eirca iacta su pernaturalia possumus certo Cognoscere testes nee decipi nec decipere potuisse, quia nempa easdem ad id regulas adhibore possumus. Et vero Suppo. natur mortuum aliquem in hac civitate, a morte revocatum, mors ejus si cuiquam a plurimis te, stibus reseratur. certissima erit 3 cur non pariter jus resurrectio , si ab iisdem reseratur 7 Eum pariter redivivum cernere potuerunt . sicut modi tuum; testes cum iid m sint non magis inter se, colludera potuerunt. Uno verbo saetum parites sensibila et gravius; testes iidem et imo plures; quia magis natura omnes propendimus ad iactum miraculosum inspiciendum quam naturale; ergo eadem est certitudo.
48쪽
- έα LOGI A , - α' Exemplo resurrectionis Christi, saetum quod
eomprobatur testimonio numeroso , Constanti, unanimi, sincero, imo et Sanguine testium couinsignato, evidenter extra omne dubium est; at inqui resurrectio Christi comprobatur testimonio , xv numeroso , id e testes plusquam quingenti ;av constanti, quia semper, etiam in atrocissimis tormentis, omnes illud praedicarunt; 39 unanimi , quia in temporibus et variis locis idem omnes asSeruere; 40 sincero, quia sine utilitate, imo cum magnis periculis , id testati sunt ;50 tandem illud testimonium testes suo sanguine consignarunt; ergo evideuter Christi resurrectio
Obi. Major est ratio ad non credendum mi in raeulum quam ad credendum; ergo incertum
ResP. Neg. ant. Quia cum constat insallibiliter testes nec deceptos esse nec deceptoreS ; nulla evidenter ratio esse potest ut miraculum ita duo
Inst. Certi sumus physice miraculum non exi- Stere, moraliter voro hoc existere; atqui physica certitudo major est ratio quam moralis; ergo, etc. Res . I' Neg. maj. quoad primam partem. Nam certitudo physica nihil affirmat circa existentiam miraeuli . Declarat unice factum Supernaturato non exἰstere, nisi legibus naturae derogatum sit; utrum autem derogatum fuerit nec , omnino silet ι dum certitudo moralis insallibiliter testatur iactam esse hanc derogationem . proindeque istae certitudines nullo modo sibi sunt Oppositae. α' Neg. min. Certitudo enim una altera major esse nequit. Certitudo physica fundatur conis stantia legum naturae, moralis vero constantia Iegum et morum mentis bumanae. Porro istae
non magis quam illae sunt immutabiles. Non minus enim repuguat plurimos homines, loco moribus cupiditatibus, praeiudiciis disjunctos, statim simul, extincto veritatis amore, siue ulla
49쪽
s c TIO II. 43ulIlitate in errorem conspirare , quam lapidem ,
V. g. in aera missum , ad terram non cadere νatque ideo tam certi sumus de multis quae alii reserunt, V. g. Bomae, Londini existentia, quam de iis quae ipsemet vidimus . Irist. At magis repugnat mortuum ad vitam revocari quam totam decipi aut decipere Lute tiam 3 ergo, etc. Rem. Neg. ant. Quomodo enim tam multi homines si hi persuaderent se ea videre quae non vident, tangere quae non tangunt Z Tunc Sane in iis deficeret quam tantopere iactant deistae , physica certitudo. Quomodo pariter testes sibi InVicem ignotos, variis cupiditatibus, vel utili. tatibus abreptos , sine motivo ad decipiendum inter se consentire, fieri posset Z Nonne ibi maius, sed Deo prorsus indignum miraculum agno .scendum esset t
Dg revelatIone nihil hic dicendum esse putavi. mus, quia si quis eo deveniret, ut dubitet Deum nec salti nec sallere posse , necessario etiam omnia, vel sui ipsius existentiam in dubium reis vocare deberet. Nuue pauca dicamus Iu de mo. moria ; a' de ratiocinio; 3' de analogia.
Memoria est motioum certum iudieandi. Prob. omnes invincibili et eonstanti propen
sione impellimur ad memoriae credendum, cum clare refert quasdam in nobis impressiones exstiis isse; atqui propensio constans et in vincibilis nos Ilere nequit; ergo, etc. Hinc memoriae dein sectu , non memoria decipimur , quia nempe perinobscura tantum et confusa remanet recordatio,
eui statim ex praecipitatione adhaeremus.
50쪽
PROPOSITIO II. Ratiocinium etiam est motium certum. Prob. Ratiocinium efficitur comparando duas ideas cum tertia , atque inde concluditur inter se convenire si cum tertia conveniant; inter Severo repugnare, Si alterutra a tertia discrepat aatqui operationem hanc esse medium certum detegendae veritatis, patet ex axiomatibus; quas sunt Eadem cum uno tertio sunt eadem inter εο, ergo. ete. Paopos retro III. Analogia quandoqus est moti m certum. Nota . Per analogiam intelligimus iudicium quod essormamus ex similitudinibus inter res notas et non cognitas. Sic ex observatis in hac regione concluditur ubique gra Via eSse Corpora, Iapides esse duros: Porro non est motivum anais logia , nisi omnia paria sint in rebus comearatis, et earum observandi modo ; ideoque , si nimis extendatur, plurimis erit erroribus obnoxia. Prob. Propos. Analogia innititur saepissime constantia Ieguin generalium naturae; porro haec
Constantia certum est motivum r nisi enim res ita sit, vita hominum semper anxia esset, continuo perplexa eorum agendi ratio. Quid enim de homine fieret, nisi certo sciret famem et Si istim posse cibis iisdem sedari, terram eosdem fructus producere, etc.; atqui anxietates istae Providentiae repugnant; ergo .
DE ERRORUM FONTIBUS ET REMEDIIS .
Expno et Is iudiciorum certis motivis, nunc expendendum est quaenam sint causae judicio-