장음표시 사용
61쪽
Fructus plu/nini ccati originalis.
σο IVDICII UNIVER ET CLERI COLOR
in Matthsum:Si ille q paradisi fuerat sortitus habitaculum, propter unum utiq; delictu,tata post honorem pertulit mala: Nos postil W-lum accepimus di cohaeredes unigeniti facti sumus,qua ueniaspera re poterimus,si ad serpentem curramus post columbam:Epiphanius contra haeresim Tatianorsi Tom. iij. dicit, Adi propter una in bedientiam ex paradiso eleebura,& castigationem non uulgarem nactum Sec. tarmardus quom in sermone de sex tribulationibus testatur, Adam uni tantu peccato subiacuisse. Nec est aliud inuenire apud patres orthodoxos. Hinc posteriores interpretes quibus u. rustrantatio uidetur illud Apostoli duriuscule reddidisse) transt larunt sere omnes,Nam iudicium eκ uno delicto in condemnati ncm, gratia aut ex multis delictis in iustificationem. Ergo si quado patres peccatum illud propter magnitudinem eius exaggerant, sirit
enim uere maximia peccatum, &Ainbros teste non longe ab ido latria,& nunc inobedientiam nunc incontinentiam, nunc stultitia, aut ambitionem,aut superbiam,aut contemptum appellant, non epulandum totidem illic fuisse peccata, quot exaggerationis nomina , neque enim hic alia atm alia numerantur peccata, sed quantia unicum illud suerit,conantur patres diuersis figuris exprimeret scieem ingrata,temerariu superbia arrogas, Sambitiosum peccatum, ubi non est aliud ingratitudo si temeritas, nec temeritas aliud q superbia,nec aliud superbia quam arrogantia aut ambitio sed unae
deniq; inobedientia ru&B. Augustinus cum perpetuo defendat unicum tantum fuisse originis peccatum, fatetur tamen illud ipsum explicatio e fieri multiplex Quamuis inquit 8c in illo peccato uno quod per unum hominem intrauit in mundumβ in omnes homines pertranser, propter quod etiam paruuli baptizantur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quasi membra diuid tur singula: Nam & superbia illic est,& sacrilegium & homicidium, quia semetipsum pi scipitauit in mortem,Sc fornicatio &furtum Nauaritia,& si quid aliud in hoc uno admisso, diligenti confiderati inueniri potest &c. In Enchiridio ad Laurentium.cap. xlv. Quaecunque ergo praeter unicum illud peccarum sunt in nobis, Ductus quidam sunt unici illius, 3c uoluntatis nostrae actualia peccata. Neme erim
62쪽
CONTRA HAERETICOS DEFENSIO. st
enim fine uoluntate nostra fructificat. Quod Augustinus libro contra Iulianum ostendit,ubi introducit Chrysostomum dicentcna, Venit semel Christus, inuenit nostrum chyrographum paternum, quod scripsit Adam ille initium induxit debiti,nos lacnus auximus posterioribus peccatis. Qus uerba eius iubet diIigenter annotare. Audis ne hominem jnquit. in fide catholica & eruditum Sc erudisentem,distinguentem debitum paterni chyrographi, quod haer ditarium nobis inlisia ab eis debitis quom per nostra pcccata scenus accreuit Audis quod paruulis relaxitur in baptismo, qui nondum propria debita contraxcrunt, nec tamen ab paterno chyro grapho immunes esse potuerunt i sc& Apostolus haec uoluntati nostrae tribuit tanqua opera disructus originalis mali,per nostram uotiuatatem dc cooperationcm membrorum. Ad Roman. vi. Sed neque exhibeatis membra uestra arma iniquitatis peccato. Item ad Ephesios in. Mortificate ergo membra uestra quae sunt super terram. fornicationem mmunditiam,libidinem, concupisccntiam malam&c. quando dicit non exhibeatis.Item mortificate,aut aliquid eiusmodi opera significat uoluntatis nostrae se accommodantis ad desideria carnis.qua etiam de causa ad Galat.v. huiuscemodi appellat ca: nis operat Manifesta,inquit sunt opera carnis, quae sunt sor nitatio,immunditia impudicitia uxuria dolorum seruitKs,ueneficia, inimicitiae,contentiones .aemulationes rae nuidiae, &c. Hinc Prusi πὸν fit ut non fini in omnibus fructus illi pares aut ηdem, cum tamen cuti origina unum H idem sit omnibus cx aequo originale peccatum, sed non sis nou Lue fructificat peccatum,nis uoluntate coopcrante, quae in alijs plus, inaequalis ori/altis minus obtinet.Sic uiciemus quoiarm ad haec,alios ad alia uicia, nibus hominec omnes ad eadem inclinari: quae si originalia ipsa, dc non fructuansus. uicii & uoluntatis essent, iam uolentes nolentes,omnibus eadem essent ingenita omnest eadem sectarentur. At nunc videmus alios filiorum A dae superbos, nec tamen omnes aeque superbos: alios ambiciosos alios auaros,alios in Venerem proclives aec tame aeque
hos atque illos aut Veneri aut cupiditati deditos. Eodem modo non omnes diffidunt deo, aut contemnunt, aut odio habent,
63쪽
si IVDICII UNIVER. ET CLERI GOLON.
dc qui odio habent tri grauiter,ald minus oderunt aut contemnut. Nec statim profert originale peccatum istos fructus,nisi cum acces serit in paruulis qualiscunq; uo Iuntatis, aut rationis usus. Hinc bea- lili 'tς tus Augustinus contra Iulianum libro ij. alii Paruulus in quo rati sim Nuq nis adlluc uultus est usus,uoluntate quidem propria rec in bono,nec mi RQ p in malo est , quia nulla alterutro cogitatione uersatur , sed utrunm t D'Min in illo consopitum uacatac bonum naturale rationis,& malum oria Φρη ε ρ ρ ginale peccati.Sed anni, accedetibus,euigilante ratioe, uenit ma Rβ- reuiuiscit peccatum quod aduersus crescentem cum pu gnare ceperit,tunc apparebit quid in infante latuerit,& aut uincit in eo δε dominabitur,aut uincitur & sanabitur. Non tamen ideo ma- Ium hoc nihil nocuisset etiam fi priusquam in illo apparere cepisse paruulus hac uita exisset,quia reatus eiusdem mali, sicut generatione contrahitur, ita nisi regeneratione non soluitur ecc. Vides hie Lector, quantum distet originale a suis fructibus iacet consopita quousque germinet: nec germinat nisi accedente qualicunque uoluntatis consensu. Inde tanta morum ingeniorum, peccatorum dc
malorum diuersitas ex uno seminarior quod in Cacotheologi isti, qui scholasticos Theologos contracto supercilio afinos appellanr, cum sint ipsi quoius Myda auriculatiores,non uiderent,omnia liscin omnibus secerunt originalia: non uelut in radice quae posset haec aliquando germinare sed iam ab ipla ortu contendunt haec omnia in paruulis re ipsa existere, atque ita tam grauibus horrendisque
Peccatis onerarunt innocentes parvaeos, atque nocentissimos perditissimosque homines . Caeterum alia uitia naturaeque incommoda quibus a natiuitate afficimur, & praeter uoluntatem ab hoc originali malo in homine nascuntur poenae quaedam ' suntori inalis peccati non peccata. quales sunt, difficultas, tarditas, Wςς ti φ sensuum AE aliae impotentiae,infirmitatesque uiribua ni ms iniectae,quibus fit,ut nec clare uideamus,aut intelligamus utilia ad salutem, nec prompte uelimus. Et haec quoque non sunt in omnibus paria, cum fit unus alio hebetior, aut capacior, obtusor, aut acutior, tardior aut promptior. Sapient. viij. Puer
eram ingeniosus di docilis, sor titus sum animam bonam. Euienim
64쪽
Etsi enim puniat Deus in omnibus hominibus originale peccatum, non tamen aeque grauiter, sed cum quibusdam occulto suo iudicio, mitius agit, cum aliis se uerius: forte' propterea nonunil ut manifestet gloria Dei sicut de caeco nato legis aut propter pare niu merita bona, uel mala ut in sinctis patribu, dc patriarchis item in filiis idololatrarum, uel alias latentas causas, quas scire nobis negatum est. Quae omnia distinguuntur ab ipso originali peccato, uelut pernae quaedam ad arbitrium iudicis uel inuitis nobis inflicts. Et tamen ad uersarii tam haec mala quam fructus actuales quos ia m exposu imus, numerant inter originalia peccata. mror aure quid Philippo uenerit in mentem, ut 8c nobis eandem sententiam imponat. Nam cum nos fateamur fomitem in hominibus durare, nomen fomit arripit, &sursum deorsum uersat, quasi extra cotrouerfiam fit, nos
somitis nomine significare Scintelligere dubitationem de ira Dei, de gratia Dei, irasci iudic is Dei, indignari. c. Quis nostrum haecone somniauit Nε bon , iste uir clausis oculis digladiatur &pugnari
Nos enim fructus ab arbore separauimus dc fomitis nomine nullos unquam actus, sed tantum seminarium illud unde istiuscemodi actus in malis hominibus iuppullulant, quodque baptizati cum adiutorio gratiae Dei reprimunt, ne morti fructificet,significamus. Nemenim sunt actus illi originalia peccata, sicut neque fomes peccatum actuale. Ruit igitur aduersariorum de multitudine originalium delictorum sentctia ruit chaos illud quo originalia actualibus, dc actua. lia originalibus confundunt,nisi scriptura ualidiore quam fini Apostoli Pauli, dc tot patrum dicta suam multitudinem ostendant: aut efficiant ne numerus ab unitate habeat originem: uel hoc sit arbor quod fructus,& hoc fructus sunt quod arbores . Incredulitaem, dimentium ac luorantiam dei non esse originalia pecisis . Unc uidendum quodnam sit unicu illud originis peccatum. An ignorantia Dei, aut incredulitas, aut dii dentia. ut odium, ut contemptus Dei,aut uacare metu,indignari,irasci,aut aliquid eorsi quae numerant asuersam inter or inalia . Ac primum de incredulitate,
65쪽
s IUDICII UNIVER. ET CLERI COLOR
quae si non est originalis, non erit 3c diffidentia aut dubitatio origi oues si fili n/l Non est autem nobis contentio de incredulitate negative discitur increta quodam quicquid non credit,dici potest incredulum, ita, .ufio N quicquid fide est uacuum esse infidele: Hoc enim modo tam incre. hian w duli sunt & infideles recens nati paruuli, quibus nondum rationis
usus accessit,quam bruta animantia, sed absquepcccato,qVanquam
non absin delictu . Ita libenter fatemur paruulos& in incredulitate nasci,&in infideIitate, adeoq; non placere Deo magis quam bruta. Sed contentio est de incredulitate, q falso innitit , qua errant homines,& de ins delitate quae est per fidia, sicut in adulti . hsc crimina reperiuntur. Apostolus Paulus. pri. Timoth. h. de Adam 5e Eua se ait: Adam primus formatus e st, dcinde Eva, Sc Adam non est se ductus, mulier autem seducta in praeuaricatione fuit. Vbi dilatine ponit inter utriusque lapsumi passa est enim Eua se seduci utique in inci edulitatem quam Adam non incidit. Nam quod ad transgres fioncm mandati attinet, Adam prosecto aeque atq; mulier praeuaricatus est. Certe hoc Apostolus isse, hoc &Gcncseos liber apte tostantur. Ambo comedcrunt, ambo peccaucrun t ambo praeuaricati
. fimi sed non ambo seducti sunt. Quid est ergo in quo neget Apo- ε,' nos stolus Adam prae Eua seductum cum Euam seducta testitur Quid mih fimi nisi fides Sola incredulitas ipsi Adem non imponitur i mulier ucro ιμι Mη cr credidit serpenti dicit scriptura,quod de Adam non habet. Reliqua quae mulier per petrauit. perpetrauit Jc Adam. Quod si is quoque cum muliere fide amisisset . quomodo posset cosistere quod ait Apostolus: Vir non est seductussed mulier Hic textus clarus est,nec alia sententiam admittit. Proinde de eadem muliere alio loco dicit: Timeo aulcm ne ficut serpens Evam seduxit astutia sua, ita Se corruma. coria. r. pantur sensus uestri,&excidat a simplicitate quae ist in Christo. Est autem Apostolo familiare seductionis uerbo significare alienationea uera fide spccie aliqua fallaci . Sic ad Roma.xvi. monci ut decline mus eos,qui per dulces sermones& benedictiones seducunt corda innocentum. Ad COIosq. Nemo uos seducat in humilitate & religione angelorum, Beatus August. lib. xi. in Genc fim hanc sententiam Apostoli uerbis tribuit. Ait enim et Nec frustra est illud quod Apostoliu
66쪽
cONTRA HAERETICOS DEFENSIO. ys
Apostolus ait, Adam primus formatus est,deinde Eua Sc Adam noestseductus, mulier autem seducta in praeuaricatione fuit,id est, ut Piliam etiam uir praeuaricaretur. Nam&ipsum dicit praeuaricatore ubi ait:In similitudinem praeuaricationis Adae,qui est forma futuri: Seductum tamen negat. Nam 8c interrogatus, non ait, Mulier qua dedisti mecum seduxit me dc manducaui .sed ipsa m .hi,inquit, dedit de ligno dc manducavi. Illa uero serpens,inquit,seduxit me. Ita Salomon uir tantae sapientiae nunquid nam crededum est . quod in fi- omo M mulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis Sed mulierum amo' 'istri ad hoc malum trahenti resistere non evaluit, faciens quod sciebat s non esse faciendum,ne suas quibus deperibat atque defluebat mor- 'M tiferas delitia'contristaret. Ita 8c Adam posteaquam de ligno prohibitoseducta mulier manducauit, eique dedit ut simul ederent,no 'luit eam contristari quam credebat posse sine suo solatio contabes cere, si ab eius abalienaretur animo ,& omnino illam interire dis cordia. Non quidem carnis uictus concupiscentia, quam nondum Adam trans senserat in rc sistente lege membrorum, legi mentis suae,sed amica- gre jus e stbili quadam beneuolentia, qua plerunt fit ut offendatur Deus, ne man si icti homo ex amico fiat inimicus, quod eum facere non debuisse, diui-'grati i irae sententiae iustus exitus iudicauit. Constat igitur ex Augustino, Adam non magis amisisse fidem, quam Salomonem in cultu de rum Sydonioru. Ita Berntiar. in sermone de sancto Andrea xplicat quomodo non sit seductus Adam, sed Eua, utique quod mulier
credebat serpenti, cui Adam nullam fidem habebat. Epiphanius libro primo contra haereses. Sancta 8c Catholica Ecclesia principium omnium est, ex hoc nimirum scopo: Adam protoplastus formatus est,non circuncisus sed carne praeputium habens, non autem erat Idololatra, δc nouit patrem Deum ,&filium,'spiritumsen ictum, propheta enim erat. Itaq; cum non haberet circuncisionem, non erat Iudaeus,& cum simulacra non adoraret aut aliud quid,
crat idololatra, propheta enim erat Adam,de nouis quod pater duxit filio faciamus hominem. Quid igitur erat neque circuncisi nem habens, neque simulacra colens, sed Christianisini formam ostendens Acaer.
67쪽
is IVDICII UNIVER. ET CLERI COLON.
Sic caeteri patres,& omnis theologorum schoIa.de quo uide Ma strum in Sententiis lib.n.dist.xxij. Amplius nihil ne 3 Moyses, neq; Apostolus,necv item lancti patres ansi suerunt primo homini in
paradiso mandatum dei transgredienti imponererquisi in incredulitatem lapsus fuisset, quomodo queat non seductus uideri: Cum istud praedicent sacrae literae, cum patres spiritu sancto edocti ita d ceant cur libet de proprio ingenio, nova, quae scriptura non habet, comministi eat primo homini, omnium nostrum parenti, sine causa aningeres Quae uoluptas est,difficili cotentione perietare,utrum possit aliqua ratione sustineri incredulitatem esse originalem,nec colentos esse sacrae scripturae testimonus , veru magis delectari ηs quae fallaxhominum prudentia coniectat,aut pernitiosa eloquentia persuadere confidit 'Deniq; nifi fateamur Adam in fide perstitisse, habuisse mentis iudicium rectum δέ infractum,& nihilominus contra mentem contra fidem & rationis iudicium uoluntarie peccasse,non uideo quomodo inueniatur in Adam peccati originalis uera proprietas: Apostolus enim Paulus huic uitio proprie tribuit repugnantia
contra legem mentis, contra conscientiam, contra iudicium ratio
nis, ait adeo contra fidem. Hinc describens hominem originali malo uexatum,ficioqui eum facit: Non quod uolo bonu hoc facio, sed quod nolo malum hoc ago.Si autem quod nolo illudfacio iam non ego operor illud,scd quod habitat in me peccatum.Inuenio igitur pIegem uolenti mihi facere bonum,quod malum adiacet mihi. n- delector enim legi dei secundum interiorem hominem: uideo autealiam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae dcc. Fac autem primum homiuem corrupto rationis iudicio amisisse fidem:fac eum ex mente disententia credidisse serpenti contra deum,aim ita per dictamen rationis & fidei suae peruerso mentis iudicio, non contra conscientiam 8c iudicium suum peccasse: quomodo uera proprietatem dc conditionem peccati originalis in tali eius facto inuenies Iam enim non dabis colluctationem partium inseriorum etisuperioribus sed amicitiam ac societatem: nec repugnantiam carnis contra spiritum, sed potius obsequelam pro spiritus uoluntate,
mentem v facies di spiritum eadem cum carne sentire,atq; adeo effricis
68쪽
CONTRA HAERETICOS DEFENSIO. re
scies, ut non fit illa proprietas qua Apostolus describit,quancinos
experimur in nobisipsis in primo pecoro unde nostrum derivatuest. Et certe peccatum quod nascentas contrahimus,quod per omnem uitam reliqu is suis nos exercet,cum habeat similitudinem illisus praeuaricationis, de qua ait Apostolus ua natura & proprietate conuincit,ostenditi, quale fuerit Una illud unde progenitum est, nimirum repugnantia contradicentium partium inferioru ac superiorum. Stetit ergo fides, stetit rectum iudicium, sed non recta uo Iunias in labente peccatore:qui non incredulus fuit, nec mente perversa errauit,sed uoluntate corrupta fuit inobediens. Nec propte perea, eis rea minuitur pctin Ada quod astruimus fide in eo mansisse,quin po tra eo, initius grauatur,ac tanto maiore dignum damnatione coniuncitur M. Mescundum illudi Seruus sciens uoluntatem domini sui,& non faciens, bile. uapulabit plagis multis.Et illud ite,Quicqd no est ex fide mira est. Argumentu. Noli obncere nobis,Conclusit Deus omnia sub incredulitate ut omnium misereatur. quasi ideo putandum sit, incredulitatem esse nobis congenitam. Illud enim Apostoli dictum ad proprios adultorum errores pcrtinere,non ad Originale peccatum,indicant ea quae prs - ῆlat cedunt. Ostendit enim Apostolus Iudaeos qui fidem ueram dei priusquam gentes crederent habebant, postea gentibus fidem recipi-pientibus Iapsos in incredulitatem,non utiq; originalem sed actualem,ipso'; tanquam ramos fractos excidisse, gentes uero in locum&fide successisse. Atque ita colligit Apostolus, omnia conclusa sub increduliineantea scilicet gentes, nunc Iudaeos, ut cognoscant Iu- dari quod gentes modo cognoscunt fidem esse Dei donum , quod his largitur quorum miseretur: quae est uera eius loci sententia. ubi nec illud ptaetereundum est,quod populum fidelem arbori compserat,quae habeat ramos naturales quosdam,& alios implantatos , qds rami quidam sunt naturales, no potest incredulitas originalis esse. Neq; item uolo,ut nobis obiicias, sicut aduersar i facere solent , fallaces experientias. Aiunt enim nos nasci absq; fide, absq; metu δc ti- Argvitatu more per ex perientiam . At inde non consequitur haec esse origin Ita peccata.Quod enim ad has res pertinet, nudinastimur, sine omni boni uel mali discietioe.Vnde adueclariorum argumetatio, Par-
69쪽
38 IUDICII UNIVER. ET CLERI COLO
uuli non credunt,ergo sunt increduli. Est consequentia qualis ista, 'Ouis non credit, ergo est incredula . Aut sane qualis haec, rn-Experie8fia uidcizergo est caecus. Minime uero omnium recipimus, hae, elubram quod dc sua haereticorum experientia opinionem haereticissimam
uolunt omnibus nobis comprobaram.
Haec inquit Philippus agnoscunt infe homines iij. Loqui
tur autem de dubitatione, incredulitate , . ijs vicijs di puefomitis nomine ut Iupinu retulimus vult intellecta .
NOS tantum instabiles,infideles Sc impios arbitramur huiuscemocli motibus extimulari r pios uero& fideles nunquam, nisi forte di bolica infestatione, quae neminem reliquit intentatum, cui nos reli stere oportet in fide ut Petrus hortatur. Atqui suggcstiones diabolicas, quis dixerit nobis esse originalia peccata Equidem non ab nuero haereticos N impios corrupta natura δc sponte absq; diaboli Peculiari tentatione motiones tales frequenter in se experiri, ut qui Perseueratiae donum,extra Ecclefiam no recuperabile amiserint , ac Propter tisresim iam gratia spus,qui roborat corda credentiu, sunt destituti.Si licet autehuiuscemodi experientias probatas agertionis expcrienti η uestrae causa allegare, quin nos iure inulto potiore pro nobis MixR RQ μ hom' mus expcrientiam uere Christianorum 8c piorum holm. Fideles eiis ubi semel dederint se totos in obsequium Christi, dc obedientiam si dei,ab omni haeresi Sc incredulitate plane abhorrct. Ante annos abhinc quatuordecim cu Francos ordiae DionysiuD5icani instituti desertorem audire, die quadam contra sacrosanctu Eucharistiae sacramentum,contra Missae officiu,contra ritum offerendi ac de excutiaenda sedis Apostolicae obedietia totis lateribus serio 8c magna uoce declamante,dc quasi ex autoritate definire,praecipere&mandare,quanissima dc impiissima ege certe sciebam,non poterant aures meast Christianis doctrinis a pueritia assuefaciae & imbutae tantam blas-Plicinia aequanimiter perserre.Hic armabatur mihi pietas,hic fidisiacanduit,toto corpore sensi perturbationem dolui ingemui nisen ut neq; hoc tantum,quinetiam tremula tantus erat horror audis
re furentcm in Deum apostatam mihi genua collidebantur.
70쪽
tabam si abso tumultu licuisset congredi, Rus uitae periculo,
tantum dedecus abolere. Ab eo usque tempore,non incinini quenquam eorum audiuisse, praeter Osandrum, quem cum Nurenberga Regens rgum peterem, cotra monastica, hoc est,conciliorum angelicorum uota semel tantum,nec minore animi perturbati
ne declamante sensi. nae est de fide mea experientia. Quidlibet autem fabuletur Philippus pios in se agnoscere, haec ego in me non impie agno nagnaque fiducia ausim deierare fideles omnes,prae opue quibus impietas istorum tam bene quam mihi pei spicua est, maiore pietate ac fide,& haeresim eorum execrari, & uotis paribus frequentius inflammari. De me fidcles omnes metior, sentio de unoquoque candide, quod mihi aliquando euenit, & aliis quoque
multo frequentius usuuenire tam certum est, quam uerissimum.
Nec opus est mihi probatione eius, cui suo assensu quotquot sunt catholici Sc pq subscribunt. Totidem enim imor suffragus, quot
sunt uere Christiani homines. Quod profecto non essetisi increduis litatis, diffidentiae 3c duhitationis uitia, nobis tam concreata & in-xenita essent quan est concupiscentia dc lex membrorum,quae habet radices quas sola corporis dis lutio in totum extinguat. Pro pter quas exclamat Apostolus et infelix ego homo, quis me libera bit de corpore mortis huius auis autem dixerit di incredulitatem tantas habere radices praesertim cum Apostolua admittat fi- rider ω ij, dem in nobis radicari δc confirmari .ad Colossenses secundo: Radi- credulita,
cati inquit de supcraedificati in ipso, 3c confirmati in fide, sicut & nou rasci,
didicistis. Filii dissidentiae ad tempus credunt,&in tempore tenta- tur is coderationis recedunt,quia radicina non habent. Quae est haec radix, quas nul. non habent Certe ea est uera,constans 8c immobilis fides. Quod si fides cst radix,unde nzscuntur omnes bonae operationes, non potest in eodem agro simul radix incredulitatis haerere,& originalem possessionem retinere. Itaque hallucinantur Aristarchi illi,qui si pens quicquam haberent, cognoscerent incredulitatem, rationi hu manae nondum illuminatae gratia familiarissime continctam , culadeo innititur, adeoq; fidit,ut ea potissimu in infidclibus se tueatur.