장음표시 사용
141쪽
nalibus caussis, quod ad refridi em personalem spectat, ab episcopis praelati sue, in quorum 'ministerio sunt, iudicari& coerceri debent, nisi ea caussa sit , ut poena mortis aut triremium iure statui in eos possit.
. f. I. TIdimus christianos omnes ex regulis ebristianae V perfectionis sua iudicio repetere non debere; . at hoc instituto magis clerici adstringuntur, qui in is tem domini euocati, perfectionem amplecti intelligun-
tur. Et quamuis rerum dominia cum sacerdotio non pu-ynent , atque ideo non teneantur clerici sua omnia relinquere ; tamen quando rerum temporalium occasione lites excitantur , ratio propriae vocationis id videtur postulare , ut nec sua iudiciis repetant, nec ab aliis prouo eati sua tueantur. Episcopus, synodus Carthagi- .niensis Iv. cau. I9. , apud Gratianum Ican. . C. Iq. q. I., neci prouocatus pro rebus transitoriis litiget .
. f. II. Verum pauci elericorum sunt, qui a rebus temporalibus ita sunt alieoi, ut eas non persequantur , &i defendant. Hinc dum rerum temporalium dominium ci ricis relictum est , eorum infirmitati seruiens ecclesia , - permisit , ut sibi ablata repeterent quidem, sed ecclesia- . ilico iudicio, non forensi : cui disciplinae ratione vocationis suae magis adstringebantur cleriti , quam eeteri christiani. Hinc canones poenis canoni eis subiecerunt clericum, qui cum clerico negotium habens, relicto proprio episcopo , ad saecularia iudicia procurrat. Conc.Chalced. can. IX. , Carthag. III. cav. v. apud Gratianum can. 4ἰ.C. II. q. I. Regulae istae decernunt de clerico, qui cum alio clerico negotium habeat ; nam si negotium .esset cum laico, & laicus in episcopum non consentiret, necessari lis apud publicum iudicem erat intendenda: quo casu tanis
142쪽
CAP. III. DE IURISDICTIONE ETC. sos
tum ex episcopi concessions licebat cleri eis apud magistratum comparere. Conta Agath. eav. XXXII. a . f. III. Haec suit ecclesiae disciplina usque ad Iustinianum, qui primum monachos & clericos in caussis civilibus a magistratuum iurisdictione exemit. Et quidem hie imperator in primis sanctimonialium & monachorum caussas ad episcopos deferri iussit, nouel. LXXIX. cap. l., qua constitutione abrogata eis lex quaedam Anthemii , quae statuebat, monachos in ius extra proprias proniueias non vocari, sed apud suarum prouinciarum ordinarios iudices, L. 33. C. de episcopis . Inde idem Iustinianus rogante Μenna archiepiscopo Constantinopolitano etiam clericos in caussis ciuilibus exemit a magistratuum inrisdictione, eosque apud proprios episcopos iussit con
veniri , nouel. LXXXIII. Sed generale hoe priuilegium
a Iam dum reclesia voluit, ut eleriei aduersus eleneos Iueanssis pecuniariis apud publicos iudices non litigarent; tantum sanctiorem disciplinam promouere intendebat, ut clerici molestiis sori expediti melius altari deseruirent; non vero iura principum temerauit, nec clericos magistratuum potestate in cauia sis ciuilibus exemit . Clericos, qui sunt ciues, a potestate magistratuum eximere, non erat ecclesiae , sed summorum imperantium . Hinc canones tantum poenis canonicis subiiciunt et ricos έ qui contra alios elericos coram magistratu ins suum pedisequebantur; nec umquam statuunt, ut clerici a magistratibus vocati non se sistant, nec latas sententias nullas dicunt. Et
profecto s clerici apud publicos iudices . in caussis pecuniariis
coiiueniebantur, debebant comparere: tantum erat in potesttite actoris, utrum ecclesiastico', an forensi iudicio experiri maller , Lig. C. de epi coρ. audientia L. 21. C. de episcop. eleris. Hula iurisprudentiae aduersatur canon xxxii. concilii Ag thensis apud Gratianum clericum nultas praeis fumat , apud saecularem iudicem , γiseopo non permittente, PLore. At Gratianus canonem Agathensem interpolauit . & in alienum sensum detorsit. Genuina canonis lectio apud Labbaeum ita habet, ne Hericus quemquam praesumat apud saecularem audicem, episeopo non permittente, pulsare e quod conuenit antiquae disciplinae, qua non licebat clericis lites suas apud saec inrem iudicem, nisi permittente episcopo, intendere.
143쪽
nore suit , nam si ob caustae naturam , aut aliam leutiatem episcopus litem finire non poterat , tum licebat fapud publicos iudices clericum conuenire. Et alia edita lege idem imperator a sententia episeopi publicum iudi-eem appellare permisit, noueL CXXIII. cap. 1 I. . U. Ratio autem, qua Iustinianus monachis & elericis in cauisis ciuilibus fori priuilegium concessit, haec iprofecto fuit, ne illi litibus implicati,& strepitu fori di- lia fracti, a solitudine & altaris seruitio auocarentur . Certe imperator voluit, ut episcopi sanmmonialium & monachorum caussas , non tamquam iudices ex sormulis &strepitu sori, sed potius himse o sacerdotalitis iudicent,
- ,ut a contentione monachi expediti, sine distractione Deo vaearent; idemque etiam habet nouella Lxxx m. , quam se Culaeius contraxit , Grisi actione pecuniaria commisistuntur coram episcopo , qui litem finiat celerrime Ae δε- εα o seriptura bouemni. Nimirum episcopi iudieabant tamquam arbitri reiectis sermulis forensibus,& temporis compendio & eoncordiae inter partes conelliandae studeis ibant . Sed temporis lapsu in episcoporum audientias tri- eae forenses irrepserunt ; quo factum , ut contra finem concedentis clerici priuilegio viantur.
f. VI. Ita primum legibus principum inductum mo- lanchorum & clericorum in caussis ciuilibus fori priuile- gium, quod temporis lapsu variis principum ediais, sy- laeodorum canonibus & pontificum decretalibus confirma- ltum & auctum est in). Hinc elerici e lesiastico foro ad- l
tbὶ Nec tantum eonfirmatum & auctum est mediis saecvlis lseri puuilegium elericis concessum ; verum, etiam creditum, il- Iud ecclesiae Ructoritate processisse, nec a potestate principum lpendere . Haec sententia mysertim post Gratianum inualuit ,
quando interpretes aluiquitatis incurioli unice ex illius eoncordia& posteriorum pontificum decretalibus rem hanonicam meti tantur . Et profecto multa siue prorsus suppostula, siue corim a Gratianus refert monumenta , quibus non obscure traditur, ab ecelesiae auctori ate prosectam esericorum exemtionem, eam. l7. C. m. q. i. Ex quibus aliisque eiusdem latinae nam tumentis sedile erat, in saeculo antiquitatis lanam. doctrinam
induci , clericos ecclesiae aue otiiste a iurildictione xiuili exemtos . .
144쪽
GDII. DE IURISDICTIONE ETC. so
, eensurae eeelesiastieae subiecti iudices saeculares , qui elerieos iuditio suo stare eompellerent, & lata sententia tamquam ab iudiee non proprio dicta viribus mmnino earet, exeeptis tantum laudatibus caussis, quarum cognitio domino seudi reseruata est. Cone. Lateran. VI.
n. I . . q. ex. de iudiciis , eap.6. seq. ex. de δε- m competenti. Quin in plerisque laeis mos inualuit, ut clerici etiam laicos eoram eeelesiastico iudice conuenirent ad vindieandas res a lateis possessas , lieet eas suas esse
rei eontenderent , cap. 3. ex. de foro competenti.
. f. VII.' Sed labentibus annis in plerisque christianis p ouinetis praesertim in Gallia & Belgio elericorum sori
priuilegium in eaussis pecuniariis deminutum et atque ita eleriei in actionibus in rem & caussis mistis, quin etiam in caussis personalibus, quibus aliquid realitatis sit admistum, apud lateos iudices conueniri solent. U.E n. par. III. xit. I. eap. q. Item in iisdem locis deeretalium dispositio, qua vetatur clericus fori priuilegio abrenuntiare, in caussis ei uilibus via sublata est, teste Mornacio ad L. 4. D. de pactrs. . Caussa tantae mutationis videtur repetenda a tricis forensibus , quae in sorum ecclesiasticum irrepserant ; ubi enim modus litigandi apud iudiceseeelesastiem intricatior prae soro eluili euaserat, e re sua esse viderunt eleri ei potius apud lateos, quam ecclesiastiacos iudices conueniri r & magistratus sensim iurisdimonem vindicarunt suam, quando experientia innotuit, honesto sacer talitis, ut ait Iustinianus, caussas in foro episeopali non tractari.
VIII. Quod vero spectat ad Stelliae regnum, quo& Sicilia proprie se dicta & Apulia continebantur, sub regibus Norimannis & Sueuis cierieorum sori privilegium
in mulsis pecuniariis non integrum obtinnit. Etenim et riei in actionibus in rem, fi res essent eorum propriae, non ecclesiae, conueniri debebant apud indicem saecularem eius loci, ubi res sta er l, quod Gulielmus I. Rex mcons. si quis clericus etit. de clerieis εοnueniendis statuit, &inde Fri ieus iti in cons. de burgensaticis titi de famamev eo praUando a baiulis confirmauit. Quo tempore constitutiones istae eonditae sunt, caussae in foro ecclesiastico vicis forensibus agitabantur, clericosque ab altaris seri
145쪽
tio auocabant; ut proinde iustum visum suerit Regibus ritiastris, elericorum sori priuilegium in caussis pecuniariis. ad Blas actiones personales restringere . Interim pragmatici . nostri has constitutiones nihil valere pronuntiarunt, utp te libertati ecclesiasticae aduersas: qua in re iuris publici ignorantia errarunt. g. IX. Sed deinceps regno ad Andegavos reges trans Iato , elericorum sori priuilegium extensum est , & et rici non coniugati in causmis omnibus, siue in rem, siue in personam a Iaicorum iurisdictione exemti, suis episcopis per omnia subiecti sunt, exeeptis caussis sentilibus: quod ius pactis inuestiturae Carolo r. a Clemente iv. ει- tae comprehensum est . Parum ,sidebatur Carolo aliquid de iurisdictione in eleriem remittere, dum regnum, L ins erat appetentissimus, adquireret. Hoc idem ius inde Carolus Ii. in cap. item saluimus XCIV. confirmauit. Ita abrogatae sunt apud nos regni constitutiones, quibus clerici in actionibus in rem apud laicos iudices eonueniri debebant : & deinceps ius a Carolo M. confirmatum obtinuit: etsi hodie plures species excipiantur , in quibus clerici apud magistratum conueniendi sint, de quibus inserius .
f. I. Dotestatem eriminum , quae in ei uitate admitin 1 tur , puniendorum inter iura maiestatis censeri, nemo unus ignorat. Nimirum , quae ad ciuium securitatem spectant, ea omnia civilis potestatis iura constituunt: ciuium vero securitas haberi non potest, nisi crimina pro varia reipublieae ratione debitis poenis vindiem turr po narum enim metu homines a criminibus admittendis de- . terrentur , &ε quisque in ossicio manet. r qua ratione &ad laesi satisfactionem procurandam poenae in ciuitate receptae sunt, quod Grotius de iure Mit ae pacis lib. II. cap. 2 o. pluribus illustrat.
146쪽
CAP. IV. DE IURISDICTIONE ETC. so
. . II. Ciuilis vero potestas pro iure suo punit vinducatque crimina omnia, quisque demum sit, sue laicus , .sue clericus, qui delinquit ; cleriei enim per domini sortem non desinunt esse elues. Et prosecto apostolus, nullo facto personarum discrimine, civilis imperii esse docet criminum puniendorum potestatem . Eius enim sententia est , omnem hominem iure diuino subiectum esse eiulli potestati, qnae ex Dei ordinatione gladium portat, iulumque in facinorosos omnes exercet . Omnis anima, hoc
est omnis homo, potestatibus subliminibus subdita sit: non enim est mustas n=s a Dra . . . . Itaque qui remit potesati, Dei ordinationi remit . . . . Dei enim minium estribi ia hontimo fi amem moliam fereris, time e non enim mne caussa 3ladium portat. Dei enim Ainiser est ianviae in iram ea , qtii malum agis. ad Rom XIII. I. Quibus verbis apostolus aperte doeet, iure diuino ad euvilem poteitatem spectare ius eriminum puniendorum , quisque demum sit, qui delinquit; loquitur enim de illa potetiate, quae gladium portat, & eui tributa pestduntur.
f. III. Porro veteres patres tenent', clericos omnes ,
etiam episcopos, iure diuino subiectos esse ei vili potest 'ti . Instar omnium sit Chrysostomus , qui hom. XXIII. in epis. ad Rom. ex verbis apostoli hanc doctriaam m ponit : potestatibus in debita obedire iubet apollolus ; opem dens , quod isa imperentur omnibus , oeseervilitas o m nactis; vim Mum foemiaHbus, id quod statim n ipso emordio declarat , qutim dieit: omnis anima potestιtibus βλιimioribus subdita st o ni apostolus sis , si mavelim,
F propheta, me quMquis 'tandem si erit, non enim pira rem euertit ista futiectio. Chrysostomo ex recentioribus omnino concinit S. Bernardux, qui ep. XLIL ad archi Iiscopum Senonensem ex eadem apostoli 'doarina eonet it, etiam ipsum archiepiscopum ciuili mi ilati se se tectum adgnoseere debere: omnis anima pote alibus subliamioribus subdita sit: si omnis , oe vesra : qus vos excipis
ab uniuersitate θλ Si quis leutat exciρere, comtur decipere.
g. IV. Haec autem principum in punienos criminibus potestas numquam fuit, nec est ecclesiae inpedimento, quominus ia foro interno delicta coercea . Nimirum apud elitistianos forum interius instituit Chistus, ut it
147쪽
sio INSTITUT. IVRIS CAM PARS III.
Tum amissam per peccata innoeensiam recuperare possi-'mus. Uerum nihil habet eiusmodi sorum cum potestate principum in puniendis delictis , quum ad diuersos fines dirigantur, illud nempe ad salutem aeternam, haec vero ad ciuitatis securitatem. Hinc mira suit per plura saecula in puniendis delims sacerdotii & imperii concordia.
Primum reos damnabant ciuiles magistratus: inde damnatos ecclesia poenitentiae subi ieiebat: cumque saeculo nono nonnulli reorum iactare coepissent . uihil pertinere auris spum, quae a publico examinata dignosismur, di-a , eorum audaciam synodus Ioannis papae repressit, M. da Q. iudicis ondinari; . U. Quoniam vero a ratione allanum videbatur, elerieos delinquentes publicis iudiciis coerceri ; pro pietate sua christiani principes elericos ab imperio ma stratu exemerunt, eorumque delicta episcopis commiserunt punienda: idque sensim factum est. Crimina clericorum duplicii generis sunt, communia . nempe , seu civilia ,. &ecclesia ica. Communia sunt , quae clerici committunt tamquam ciues, iisque publiea tranquillitas in primis turbatur di euertitur , qualia homicidium , peculatus, aduuterium , surtum. Ecclesiastica uero sunt, quae dire eontra teligionem & ecclesiasticam disciplinam admittuntur, quinque poenis canonicis vindicaatur, qualia apostis
UI Iam vero christiani imperatores In eeclesiasti- eis Sc ciailibus eriminibus, quae leuia videbantur, cleri-
eos a potestate ordinariorum iudicum exemerunt l, non
etiam in des ictis ciuilibus gratioribus. Certe VaIentiniamus senior 'oluit, ut sacerdotes de sacerdotibus in caussa fidei. vel eeelesiastici alicuius ordinis, vel morum i dicarent, quia testatur Ambrosius epis.XXXII. a . Item
a Caussai reclesiastici ordinis erant crimina ecclesiastica ἔmores vero eant vitia, quae a laicis admissa levia videbantur; ar grauia pre ut dubio erant , si a clericis , qui perfectionem amplexi sunt i admitterentur, qualia scortatus, ebrietas, alea. Et licet veteri de moribus iudicio & grauiores & leuiores m res venirent, .ste Vlpiano fragm. tit. m. q. I a. tamen in L. a. C. N. repudiis aperte crimina & morra separantur. Dissiliaco by COral
148쪽
Imperatores Valens , Gratianus & Ualentinianus oeceris nunt, ut elerici in dissensionibus leuibusque delictis, quao ad religionis obseruantiam pertinent, a suae dioecesis synodis audiantur; in ciuilibus vero ordinariis extraordinariisve iudicibus subiecti sint, L. 23. C. Th. de Uisio so elericis . Et in hane sententiam deinceps suas dederunt leges Theodosius Μ. in L.3. tit. de epis. iudieis post C. Th., modo lex ista illius sit, Arcadius & Honorius in L.
II. C. Th. & Valentinianus ii . in noueLXII. ad calcem C. Th. Ceterum in ea parte, qua statuunt imperatores , ut in rebus fidei & religiohis episeopi iudices sedeant , videntur potius confirmasse ius eccleDinteum quo caussae istae ad episcopos deferuntur , quam aliquid de nouo statuisse , aut tribuisse b). '' 6. VII. Sie per christianos imperatores statuta in er minibus ecclesiasticis clericorum a publicis iudiciis exemtio ad Iustinianum usque stetit immutata ; at 'sub hodimperatore incepit disciplinae mutatio . Etenim quamuis Iustinianus in noue LXXXIII. primum ex sententia antecedentium legum elericorum exemtionem in caussis ec-elesiasticis probari t ; tamen inde noua edi ta eoni itutione eauit , ut laici iudices clericos & monachos coiamunium criminum rem inscio episcopo non damnarent, ae s lai- eo iudici enm episcopo non conueniret, ad se reserri ius- 'st, nouel. CXXIII. eap. ai. Qua constitutionct indulsit quidem Iustinianus elericis ciuilium criminum reis, ut a publicis iudicibus, inscio episcopo non damnarentur ; at interim integram reliquit principis in elericos facinorosos potestatem 6 . ν
b Certe Ambrosius or. ep. XXXII. adfirmat, statuisse V lentinianum , in eaussa fidei, vel recisastici alimius ordinis
eum iudieare debere , qui nee munere impar sit, nee iure dismmitis. Et Arcadius & Honorius cit. L. R habent, quotios do . religione agitur , Nycopos oportet iudicare . Quae loca aperte Prouant, imperatores in caussis ecclesiasticis nullam exemtionem
concessis , sed ecclesine disciplinam potius confirmasse. e in non desunt viri iuris publici scientis Iimi, qui trinent , non posse principes eximere aliquem ex civibus a supreis
149쪽
3.VIII. Ex emtio ab Iustiniano elerieis concessa, qua illi in criminalibus iudicio quodam misto puniebantur, in ecclesis Oeeidentis saeculo sexto & initioi sequentis recepta
t. Sed deinceps eieriei in criminalibus , exclusis iudicius publicis , per omnia episeoporum iurisdictioni addicti sint d : quod ius habent regum Francorum capitularia lib. I. cap. 38. & Iiλ V. eap. 378. , & saepe posteriores
canones & decretales confirmant, &. quidem censura contra iudices proposita, qui poenas de criminosis clericis sumere auderent. Hinc Gratianus manum admouit a1 antiqua monumenta, quae in suam concordiam coniecit, eaque mutilauit, aut alias interpolauit, ut cum nouis e
nonibus & salsis & posterioribus decretalibus concin reat e . Quin ubi iuris canonici consulti tantum ex
ma imperii potestate; nam sic exemti ciues, utpote a capite non pendentes , unum corpus cum reliquis ciuibus non conficerent. Cons. Barciatus de potest. papae es. XoIII. d) Generalis exemtio clericorum in omnibus criminibus a potestate iuris gladii moribus eius aetatis, qua concessa est , perbelle conuenit. Nimirum in nouis regnis, quae populi septemtrionales ex ruinis Romani imperii in occidente fundarunt, crimina serme omnia multis seu poenis pecuniariis, quas compensationei dicebant , solebant expiari, & raro admodum sanguis effusus. U. Car. Dusresne in guDν. mediae s infim. Iarinit. v. componere. Hinc nec receptae politiae, nec ecclesiae mansuetudini aduersabatur, episcopos de eriminibus omni. s clericorum iudices sedere & menas irrogare. Et licet ecclesia legibus Romanis viveret, tamen illa sanguinis poenas i re Romano propositas mansuetudine sua obliterauit. .
e Et profecto a lege sub nomine Theodosii M. qua sta- ruebatur, ne elefici ad iudicia ordinariorum iudicum in caussis
ecclesiasticis traherentur, detraxit verba ista qκantum ad caussat ecclesiusticas, can. 3. C. II. q. I. Et in canone Iv. syn
di v. Parisiensis, quo ex scientia episcopi poterat magistratus in clericos ciuilium criminum reos animaduertere , verba sine frientia pontificis ita mutauit sina liee tia pontificis, can. a. e. eit., ut videretur veluti ab episcopi delegatione pendere magistratus potestatem. Dissiliaco by Coos 4
150쪽
Gratiano & decretalibus a Gregorio Ix. collectis sapimhant, ferme recepta est doctrina , clericorum exemtionem, praesertim in caussis criminalibus, esse iuris diuini, & ideirco nulli laicae eonstitutioni obnoxiam. V. Elaea. par. III. tis. 3. cap. a. Quo etiam spectant concilium Lateranense v. fef. V. & Tridentinum fef. XXV. de ref. cap.2o. , dum id edicunt, tam iure diuino, quam humano nullam esse laicis in clericos potestatem . . IX. Haec autem , quae iure Romano, siue regum Francorum capitularibus, siue ecclesiasticis decretis de clericorum priuilmio fori in criminalibus statuta sunt, iachrillianis prouinciis non generatim obtinent, sed quat
nus usu recepta , aut probata lant . Nimirum ubi m diis saeculis magnus erat numerus clericorum, qui impune scelera grauiora admittebant, moribus aut legibus principum crimina quaedam excepta sunt, quae si clerici admitterent,' a publicis iudicibus punirentur. Ita in Gallia in clericos atrociorum criminum reos regii iudices anumaduertunt, quae crimina priuilegiata dicuntur. V.Espen. Par. III. tit. I. cap. a. Et quamuis in his eriminibus
alias in Gallia simul magistratus & episcopus iudicarent; tamen moribus praesentibus in delictis atrocioribus soli iudices regii cognoscunt. Roussell. his. iuri . pontis lib.
IV cap. 3. Similiter in Belgio nonnulla crimina elerie rum etiam a publicis iudicibus vindicantur, toste E enio sic. cit. Et in Venetorum republica leuia tantum clericorum delicta iudicio iudicum ecclesiasticorum commitatuntur . Sarpus in cω erationib. g. X. Nunc videamus oportet, qua ratione sori priuulegium in caussis criminalibus in regno Siciliae constitutum est. Principio statuit Gulielmus II. Rex, Vt clerici in omnibus deliciis in foro ecclesiae iudicentur secundum
ius ecclesiasticum , excepto si de perduelliove aliqtiis fuerit appellatus, vel de atis magno huiusmodi malimis , quia
spectat ad maiestatem , const. de personis i t. obi elericus in maleficiis debeat conueniri. Inde ubi regnum in duo diuisum est , in regno Neapolitano Carolus Il. Andeg vus voluit, ut clerici in omnibus caussis, siue criminalibus , siue ciuilibus, siue mistis, exceptis caussis seudalibus, coram iudice ecclesaitico conueniantur , cap. item st