장음표시 사용
151쪽
tuimus XCIV. tri. de non trahendis elericis. Ampla quiadem exemtio; at abrogata non videtur Gulielmi constitutio , qua clerici in crimine matellatis iudicibus publicis addicuntur si . Sane qua demum eumque generali sormula exemtio concipiatur, crimen maiestatis non complestitur: non enim videtur princeps ei concessisse priuilegium, cui contra maiestatem committit; sunt enim nonnulla scelera, quae omnem honorem exeludunt, L. I. C. ubi sonatores, & in caussa maiestatis omnibus aequa conditio
est, L. 4. C. ad L. Iul. maiestatis.
clerici oe monachi fori priuilegium habeant , ct an illud pos x eiurare.
g. I. NX veteris disti plinae regulis eleriei omnes, siue v. maiores, sue minores , etiam qui sine ordine
erant in ea none, item monachi & monastriae fori priuilegio utebantur. Muel LXXXIII. CXXIII. cap. 2I., conc. Parisiense v. ean. 4. Ipsi clerici eoniugati, etiam qui in ministerio suis utebantur uxoribus, fori priuilegio tuti erant, eoque etiam usi sunt totius primae tonsurae clerici, ubi nouum hoc clericorum genus in ecclesia receptum est. Clerici autem tum gaudebant fori priuilegio, si ecclesiae, eui addicti erant, deseruirent a . f. II. D Nee audiendi sunt Andreas de Isernia & Matthaeus ADB ctus, qui non solum docent , clericos in e imine maiestatis de magiitratuum imperio exeistos esse ; verum etiam eos, viis pote civili potestati minime subiectos noua profecto theologia, nouum ius publicum crimen maiestatis admittere nota posse. a) Sane lustinianus clericos omnes in caussis pecuniariis apud episcopos conueniri voluit, ne' a saeris amoueantur obsequiis,noMM. LXXXIII., Et generatim clericorum personales immunitates potius ob iuge ecclesiae ministerium, quam ob dignitatem& o Di siligoo by C ,
152쪽
f. II. Verum labentibus pnnis lapsa ecclesiastica di- stiplina sori priuilegium praesertim in cauisis criminali-hus potius ob ordinis dignitatem & characterem , quam ob ecclesiae seruitium clericis datum repuratum est: quae doctrina post saeculum decimum in magna' elericorum multitudine, qui sine beneficio ordinati ecclesae non deseruiebant, generatim inualuit. Et ut nemo a clericali bus priuilegiis excluderetur, saeculo decimo tertio & s ruentibus docuerunt decretalium interpretes, primam ton-uram esse ordinem , & characterem imprimere, ut ita attonsi omnes fierent omnino sacri, & ecelesae soro addicti censerentur. U. Espen. par III. rit. 3. cap.3. Hinc doctrina illa , clericos omnes fori priuilegio , praesertim in criminalibus, gaudere, etsi ecclesiae non deseruirent, nee .habitum & tonsuram clericalem gererent , cap. Ia. de feni. excomm. in 6.8 III. Hoe iure ferme viximus usque ad synodum Tridentinam , quae saltem ex parte veterem disciplinam restituit . . Etenim de clericis minoribus non coniugatis statuit, ut tum demum gaudeant sori priuilegio , si h neficium habeant ecclesiasticum, aut clericalem habitum& tonsuram gerentes , de mandato episcopi velesae i serviant, aut in aliquo seminario aut schola, quas in via ad maiores ordines, versentur . Trident. ses XXIII. de de res cap. 6. Quo decreto etsi patres de elerieis beneficiariis agentes, aperte nihil habeant de eeelesiae seruitio& habitu & tonuira eleri eali; tamen exploratum esse de bet , etiam elericos beneficiarios ex synodi mente ecci sae debere deseruire, ut sori priuilegio viantur; & si id patres non expresserint, ea ratione factum videtur, quod maxime benefietariorum erat ecclesiae deseruire, benefi-- Κ h et elum
& ordinis characterem concessae sunt, ne sacrile o liuorerumdam a diuinis obsequiis auorentur, ut Constantinus M. in L. 2. C. N. de epise. ει ςter eis expressit. Hinc si quis vitam clericalem , seu, quod idem erat, ecclesiae ministerium des ruisset, prout lintalis aut facultates erant, vel euriae, seu sin
tui patriae suae , vel ordini suo perpetuo 2 labatur , L.
153쪽
eium enim datur propter ossicium. Quidquid vero fit. apud nos etiam requiritur ecclesiae seruitium & habitiis& ton thra elericans, ut beneficiarii fori priuilegio viantur , quod litteris Regis nostri anno cramccLx. ad Cameram Regalem comprehensum est. I. IV. Clerici coniugati poli saeculum undecimnm mnibus elericalibus priuilegiis spoliati sunt, & inhabiles facti ad retinenda beneficia , cap. 7. o. de clericis coniu-aatis . U. Thomass. de υet. o noua eretes discipi. par. I. ιib a. eao, 36. Id factum videtur ad compescondam elericorum incontinentiam, quae saeculo decimo & deinceps increbuerat . Sed pollea redintegrato caelibatus eleriolis vigore , humanius cum clericis coniugatis actum eli , etiaque Bonifacius visr. concessit, ne propter crimina criminaliter aut ciuiliter coram magistratu conueniantur, m
do unieam & virginem duxerint , & habitum & tons
Tam gerant , - vn. de cleris. coniugatis in o. Quod privilegium confirmarunt Tridentini patres, eo tamen adisdito , ut coniugati iussu epilcopi alicui ecclesiae addica tur , ses. XXIII. de res caρ. 6.9. V. Plures alii, etsi non monachi , nee elerici , iure canonico, aut doctorum placitis sori priuilegio gaudent,
quales tirones vitae monasticae seu nouitii , quousque iatirocinio perseuerant , Fagnan ad cap. nullus ex. de s ra n. 39. item seruientes seu quocumque alio nomine militiis, seu monasteriis, seu collegiis addicti. Trident. ses XXIV. de ref eap. II. Clerici quoque seu di eoni De dicti fluatici , hoc est eleri ei, qui nulla tonsura
initiati vellem eleriralem aut eremiti eam induunt, & alicui eeelosae urbanae seu capellis suburbanis inseruiunt. Episcoporum quoque familia laica , quae varia ossieta complinitur, veluti eancellarios , scribas , domesticos, cursores, omnium interpretum consensu sori priuilegio utitur . Nee desunt doctores, qui etiam ad clericorum familiam, veluti uxorem , filios, famulos lori priuilegium
extendunt. V. Jagna n. loci cit.
VI. Hactenus dicta de iis , qui fori priuilegio gau- 'dent, non omnia apud nos peraeque seruantur, quod pactis conuentis inter Benedictum xiv. & Carolum os mRegem uoltrum aliqua addita , multa vero reiecta sunt. Prim
154쪽
Prineipio plaeuit, solos claricos, qui secundum Tridenti nas regulas vivunt, & religiosos omnes utriusque sexus, qui velle monastica suscepta vitam eommunem sub discuplina & obedientia regulari vivunt, aut qui extra m nasterium degunt, superiorum suorum iussu necessaria negotia. obituri , sori priuilegio gaudere ; non item alias personas, quocumque nomine veniant , quae sori priui- Iegio deiectae sunt , cap. III. n. I. Cleri ei vero mi 'nores & primae tonsurae quotannis debent probare , se
secundum sacros eanones vixisse , aliter eorum nomina
ab albo clericorum , quod in ecclesia eathedrali publice habendum est, delentur , & elericalia priuilegia amit
g. VII. Iam eadem conuentione eap. III. n. r. era. placuit, ut clerici coniugati in solis eriminalibus causiss, quae eriminaliter aguntur, lari priuilegium habeant, modo vivant ex regulis Tridentinis, & artibus & numtiis abstineant, quae elericos dedecent ; in reliquis vero omnibus apud iudicem laicum conueniantur. Laiem v ro iudex tantum iuper bonis sententiam exsequetur: &si id vetet reorum inopia, ad capturam rei etiam promis
det , sed prius ab eeclesiastico iudice venia petita, quam
hie omnino dabit . Vt vero coniugati elerici sibi eoneenso priuilegio viantur, quotannis apud episcopum loci de-hent probare , se ex forma canonum vixisse , & ab eodem litteras , quae id testentur, gratis accipere . Vtu tur hoc priuilegio tantum ipsi coniugati, nee ad uxores& filios extenditur . - f. VIII. Porro iisdem pactis eonuentis loci eiu n. s. 7. placuit, ut Iesei, qui in eeel astico soro actorum magistros agunt , quique episcoporum aliorumve praelatorum cur res appellantur, in civilibus, criminalibus mistisque caussis, qoia spectat personalem restrictionem, fori habeant priuilegium , quousque in ministerio sunt, nisi
ea caussa sit, ut poena mortis aut triremium iure statui in eos possit: quo casu tantum regiorum iudicum in eos iurisdictio est i offiei ales vero haronales tantum eos in carceres detrudere possunt, & regios iudices ea de re cere certiores . Sed dictorum magistri & eursores intramaefinitum numerum esse debent.
155쪽
IX. Iure decretalium clerici minores , qui habitum vitamque clericalem abiicerent , fori priuilegio non e cidebant , nisi ter admoniti in statu laicali persilerent ,
cap. vlt. ex. de vita hones. clericorum , cap. 44. ex. δε sentent. excommunicationis. Sed deinceps distinctum est i
ter minores clericos beneficiarios & non beneficiarios, receptumque est , illos seruata iudicii forma & moniti ne praemissa sori priuilegio spoliandos, hos vero ipso iure ob desertam vitam & habitum clericalem excidere , quod Innocentius xui. in bulla amfoliet miniserii & Benedictus xiii. in bulla in supremo militantis statuerunt. In terim apud nos litteris Regis nystri ad Cameram Regalem mense Septembri anni ODI Cc Lx. datis etiam clerici h neficiarii ipso iure cadunt sori priuilegio , si ex regulis Tridentinis & pactorum conuentorum forma non vivant. Qui vero ipso iure amiserunt sori priui Iegium , etsi alias ex fide bona pollent pro arbitrio ad clericalem vitam reverti ; tamen apud nos semel albo clericorum deiecti, ithrum . clericalem vitam pro arbitrio sulcipere videntur interdicti . f. X. Quicumque fori ecclesiastici priuilegium habent,
ex principiis iuris veteris concesso priuilegio poterant renuntiare, & in iudicem laicum consentire, nouel.CXXIII. cap.8., iὸque ob regulam iuris antiqui, qua omnibus lucebat his, quae pro se indulta sunt, renuntiare. Verum Innocentius III. summus pontifex omnino interdixit cle. ricis fori priuilegio abrenuntiare , & in iuditem laicum consentire, nulliusque momenti esse dixit renuntiationem, etsi sacramento faciam, cap. I a. rata de DG competenti: idque duabus praesertim rationibus, uia. quod priuatorum pactis iuri publico non recte renuntiatur, fori vero pria vilegium iuris publici est.: altera, quod per veteres cano
nes plohibetur clericis laicum sorum adire b . Ita sum
. b De hoe Innocentii iii. rescripto in diversia abeunt interia pretes. Cui acius, citruchius, Vulteius aliique multis conte dunt pontificem contra iuris rationes conitituisse, non posse clericum fori priuilegio abrenuntiare in iudicem liticum eo sentire . contra Cironius , , Gonetalea aliique pontificem ab h
156쪽
nnus pontifex dignitati ordinis clericorum consuluit, quae deturpari videbatur , si clericis liceret priuilegio ordini concesso renuntiare. Rescriptum hoc Innocentianum si tim in usum versum est, & multarum synodorum deiscretis confirmatum; mediis enim saeculis certum habebatur , posse pontifices tuis decretalibus leges ei uiles abrogare . Tantum ex regulis decretalium licet clericis in ee-clesiasticum iudicem, alias incompetentem, ex Venia Proprii φpiscopi consentire , cap. 18. M. eodem .
S.I. Ninum sine serus Romanis & negotiationis &e ercendarum litium locus suit, qua de re multa habet Polletus his. Dri Romani eap. I. seq., qui in
men non recte adfirmat , sorum virilis generis Latinum non esse. U. Cuiae. in titi deerreat de foro eo erent; . Dictum vero fuit sorum a serendo, quod eo loci & controuersiae iudiei definiendae, & merem venales ferebantur , ut Varro obseruat. Itaque soruati, ubi de iudieiis
nota strenue vindicant. Sed hae in re dvo .videntur distinguen. da : unum , num ex principiis iuris civilis pontifex recte prohibuerit elericis sori renuntiationem I alterum , num pro iure suo potuerit ius vetus abrogare: Et primum quidem tum rem iuri publico non potest priuatorum pams renuntiari, si ipsa
lex renuntiationem non permittat, non item si illam coni dat, L. υh. . vis. C. de tempωib. appellationum e in specie vero seri clericalis aperte ius ipsum publicum renuntiationem clericis permittit. L. s t. C. de episeopis clericis , noue . CXXIlI. ωρ.8. Alrerum , tempore , quo vixit an nocentius III. eertum habebatur, posse pontinces contra ius ciuile respondere. Dissilirco by Corale
157쪽
seto INSTITVT. IVRIS CAM PARS III. '
competat iis, qui eo controuersias deserunt suas, atque ideo est sorum iudicis proprii, seu competentis, qui ici. licet cognoscendi habet potestatem & in reum iurisdictionem. f. II. Quando autem competens iudex sorum conm- , tvit, dubio procul ecclesia sorum proprium habet, in quo non minus de rebus spiritualibus, quam de rebus temporalibus iudicatur. Et quod 1 pectat ad res spirituales, ecclesiae serum tantum competens est, praelertim si iuris tuaestiones agitentur , idque siue rei clerici, siue laicimt . Potestas enim spiritualis iure clauium continetur, quas Christus solis apostolis & eorum sueeessoribus coneredidit. Hinc osius Cordubensis apud Athanasum apes. II. admonuit Constantinum M., imperii & sacerdotii fines esse constitutos, & diuinae ordinationi eos aduersari, qui ipsus imperium malignis oculis carperent: itemque ipsum imperatorem fines a Deo positos transire, si ecclesiae. & sacerdotibus diuinitus concessa iura usurparet. g. III. Uerum enimuero forum ecclesiaς , praesertim pro ea parte, quae ad peccata eorumque medelas spectar, in veteri disciplina totum internum fuit & sacramentale, quod Morinus de adminiser. ρωπὰt. lib. I. cap. Io. pluriabus illustrat. Et quamuis veteres patres in puniendis eriminibus multa iudiciaria & veluti sollemnem iudiciorum.
ordinem . adhiberent, si in reos accusatos &. non conseia sos procederent; tamen externa omnis forma ad peec . torum poenitentiam & sorum internum spectabat. F
rum eiusmodi saeculo decimo secundo in duo diuisum est,
unum internum , alterum exteratum e. & internum, quidem .sne iuris ambagibus exercetur , & ita crimina prorsus mnia sacramentali ratione procedit: externum Uero complectitur eensuras & alias caussas ecclesiasticas, quae periuris ambages apud iudicem tractantur & deciduntur. f.IU. Caussarum ecclesiasticarum, quae tantum ad epiis scopale sorum spectant, Hiae sunt de rebus sacris, aliae deeriminibus. Et de rebus sacris in primis censentur caussae de sacramentis, quas, quod spectat ad eorum naturam a
158쪽
& eonstitutionem, ecclesiasticae cognitionis esse in coma pertis eli. Verum ex causssiis sacramentalibus vix ullae ad forum contentiosum hodie producuntur , exceptis matri- monialibus, quae per iuris ambages traAari solent. f. U. Iure veteri caussae omnes ad matrimonii eonis 'tractum spectantes , & inde pendentes, veluti de dote , sponsalitiis largitionibus, natalibus, alimentis praestandis ad saeculare forum pertinebant. Tantum ecclesasticae co-guitionis erant sacramentum , canonica impedimenta, nuptiarum benedictio, aliique ritus, quibus in domino m trimonium contrahi posset. At labentibus annis matrim nil sacramentum contractum veluti occupauit & ad se traxit: inde quaestiones matrimoniaIes etiam de contractu & inde pendentes, veluti spirituales, aut spiritualibus incidentes, ad forum ecclesiallicum e uolarunt, quod ius .
decretales exhibent, cap. 3. ex. Pi filii sui legitimi ,
cap. R. ex. de donationibρs inter virum o uxorem . Int
rim praesentibus prouinciarum institutis serme solae quaestiones de vi matrimonii & lponsaliorum & de sacris ritibus sori Melesiastici sunt: quod ius etiam apuὸ nos pactis eonuentis inter Benedirium xiv. &. Carolum olim Regem nostram comprehensum est, cap. VI. u. 3. f. VI. Caussae quoque beneficiariae spiritualibus a censentur, atque ideo ecclesiastici fori sunt, siue de ipsa collatione, siue de qualitatibus beneficiariorum, siue de ipsius beneficii priuatione , siue de excitandis , siue coa- iungendis, siue diuidendis beneficiis agatur. Et quoniam caussae iuris patronatus spiritualibus adnexae sunt, iure decretalium etiam ad soram oeclesiasticum pertinent, east. q. ex. de iudieiis. Capellaniae tamen merae laicales.&legata pia, quae nulla episcopi auctoritate eonstituta sunt,
modum, tempus , lueum ea exhibendi edi celebrandi, nee non eorum ministras plura intereurrere queunt externam politiam spe .ctantia, oe ad quae principum eorumque, magistratuum eura feextendere potes , quin Ur subinde debet: vrpore quibus incumbit externae politiae curam habere , atque eurare , ut omnia recto ordine eriam in ecclesia aganiur , ut Espenius par. HI.
159쪽
beneficiariis sori eeclesiasti ei caussis non accensentur. Quin littetis Regis nostri m. idus Iunii anni Ct Pi CCLxx. st tutum, eapellanias a testatoribus relictas aestimandas tamquam onus hereditatis, cuius exseeutio pro celebratione missarum ossicio iudicis eontinetur.
f. VII. Item eaussae funerariae lari ecclesiastici sunt, .s nempe agatur de concedenda vel negandμ mortuis sepultura , de eiusdem electione , benedictione cadaueris, vis crucis parochialis, & de solutis iuribus lanerariis si . ter eeelesias & clericos diuidendis. Quin iure decretalium etiam fori episcopalis est cogere laicos ad consuetas funerarias oblationes eraestandas , si sponte non offerantur , p. a. ex de simonia. Sed moribus hodiernis etiam huius regni actio ad soluesa iura funeraria fori latet esse cen- .setur ε, est enim actio personalis , qua debita pecunia postulatur , nee aliquid spiritualis creditur continere., f. VIII. Praeterea caussae deeimarum iure decretalium soro eeelesia iti eo addictae ; habentur enim decimae veluti sacer eresus Deo debitus in signum supremi &uniuersalis dominii, eap. I σ 26. ex. de decimis o qnae doctrina ex moribus Iudaicis in ecclesiam irrepsit. Itaque si quaestio sit, num decimae, aut qua mensura de- Mantur, iudicis ecclesiastici est indicare: cuius etiam estaogere per censuras laicos ad decimarum solutionem, cap. I. ex. eodem , Tridem. ses. XXV. de ref east. I 2.9. IX. Caussae ecclesiasticae , veluti beneficiorum &decimarum, iure decretalium pertinent ad sorum eccle-
fasticum, tam si de ipso iure , quam . si de possessione controuersa sit. At in Gallia, Bel 3io & plerisque chriastianis prouinciis iudicium de iure, seu nethoritim, ut dicunt , remittitur quidem ad iudieem ecclesiasti eum; at iudicium possessionis in regiis auditoriis tractari solet , si agatur de retinenda vel retuleranda possessione; non item de adioiscenda, nam hoc iudicium pius iuris, quam ponsessionis habere videtur . Nec religio est regiis magistratibus de caussarum ecclesiasticarum possessione cognoscere; nam de possessione quaestiones , veluti quae merum factum continent, temporales reputantur. Et licet in pleno possessionis iudicio etiam iura & tituli ambarum partium discuti & ventilari soleant, idque ut constet de legitima
160쪽
gitima alterius partis possessione 1, tamen id obiter fit, &1ententia non super proprietate & titulis, sed tantum s Per possessione pronuntiatur. Finito posses Ionis iudicio ,& per omnia exsecutioni dato , liberum est victo iuris quaestionem in foro ecclesiastico intendere , etsi id raro fiat , quia expensis in iudicio possessionis iuribus & titulis mala esse videtur caussa eius , qui iudicio possessionis victus est .X. In regno Neapolitano etiam eaussae benes ei rum in iudicio possessionis tractantur in regiis auditoriiseat eaussae deeimarum , etiam ubi de iure tractatur , in soro laico & praesertim in Saero Consilio ex antiquis moribus cognoscuntur & iudicantur . Nee patitur regia iurisdictio, caullas decimarum in foro eeelesiastico quomodolibet audiri , neque laicos ab ecclesiasti eis iudicibus ad earum solutionem compelli ; decretum enim Tride
tinum , quo licet episcopis excommunicare quotquot decimas subtrahunt, aut earum solutionem impediunt, apud nos receptum non est. Sane et ulmodi quaelliones potius
factum, quam ius ipsum doctoribus nostris spectare visae sunt, receptas nempe consuetudines & pacta, quibus chriastiani ad Meimas ecclesiis soluendas obligantur . V. de
β. XI. Praeterea in multis ea tholicis prouinetis caussis iuris , patronatus laici, siue de iure , siue de possessione quaeratur, latet sori esse putantur: quod tradit Alleserrari iurisdiis. eretis cap. Sed in regno nostro caussae. iuris patronatus etiam laicalis ad iudicem eccle-sailleum pertinent : tantumque excipiuntur caussae iuris patronatus regii & laudatis, itemque alterius laici patronatus , si in patronatu laudati, quaeratur, num laudo sit adnexus, & in reliquis laidis patronatibus, si quaeratur , num sint de uniuersitate bonorum : in quibus speciebus cognitio ad iudicem laicum pertinet : quod pactis conventis inter Benedictum xIv. & Carolum Olim regem n
strum eap. m. n. q.- continetur.
XII. Caussae eriminales sori eeelesiasti ei propriae squamdiu unum fuit ecclesae serum , internum nempe , crimina omnia fidelium erant, quae salutaribus poenitersetiis di sacra metuali ratione ecclesia curabat . At ubi .s di