장음표시 사용
161쪽
nam externum ab interno separatum est, hoc nullam minutionem subiit, nec subire poterat ; at ratione exter
, ni fori eriminum distinctio in ecclesiastea , eikilia & musa inualuit. Eeelesiastica religionem & fidem directe lamdunt , qualia sunt haeresis, schisma , simonia . Ciuilia
di ecte laedunt rempublieam , nee in foro externo alia quid spirituale continent, qualia homicidium, peculatus, furtum. Et demum mista dicuntur, quae religionem , rempublicam eodem tempore laedere videntur, qualia adulterium , concubinatus , sodomia, sacrilegium. f. XlII. Quod spectat erimina ecclesiastica; in eom. pertis est , eorum cognitionem ad forum ecelesiasticum
pertinere , siue elerici , siue laici delinquant ; eeelesiae
enim est videre , num admissum crimen reuera tale sit ,& canonicas poenas irrogare. Non tamen ex regulis e
etesiasticis vetitum est magistratibus in haereticos iudieiis ecclesiae damnatos poenis ciuilibus animaduertere: U. Feuret. de abusu Ilib. MIL eap. a. Verum in regno Neapolitano erimina eoelesiastica solius iudicis ecclesiastici iudicio & punitioni reseruata sunt cum plena potestate animaduertendi in lateos e quod ius pactis conuentis inter Benedictum xiv. & Carolum olim regem nostrum east. G. n. I. comprehensum est .i Solius quoque iudieis ecclesi
stiei est de polygamia cognoscere, & poenas in polygamos irrogare, quod iisdem pactis conuentis met. cauetur. Interim regiis litteris anno CIPI CCxLvti vetiti sunt iudices ecclesiasti ei in cans sis haeresis reos siue ecclesias hieos, siue laicos citare, aut eayceribus tradere, nisi acta in orismationis antea Regi exhibuerint, & ab eo id agendi sp cialem veniam impetrauerint: nee inde instru iudieio sententiam exseeutioni possunt mandare , nisi Regi it rum acta exhibeantur, de ab eodem venia impetrata sit. Quae omnia Regi placuerunt ad iudiciariam S. Offieillarmam penitus exscindendam. f.XIV. Crimina mista inre decretalium eanonieis pomnis vindicant episcopi, ciuilibus vero laici iudices, eam a. m. de maleditas, cap. I. de poenis in o. .quod regulis christianae religionis conuenit. Verum temporis lapsu Melesiastici contendere coeperunt, elim ius esse inroecclesiae talia crimina poenis ciuilitiis punire , idemque
162쪽
CAP. VI. DE FORO COMPUNNTI. 3as
etiam magistratus facere posse, & ideirco locum esse prae ventioni , iudicisque praeuenientis esse iurisdictionem . Hine inter, eeeleuasti eos & laicos iudices controuersiae ;nam solius ei uilis potestatis esse tenebant regii iudices , poenis ei uilibus in laicos eriminum mittorum reos animaduertere. Sed demum in nostro regno pactis conuentis inter Benedictum xiv. & Carolum olim Regem n strum compositae eontroversiae, datumque episcopis tantum poenis canonicis lateorum crimina misti fori expi Te, cap. VI. n. 3. Quibus etiam poenis episcopi contra publicos reos eluilium delictorem possunt procedere . f. XV. Forum Melesiae etiam de caussis temporalibus saltem elericorum cognoscit & iudieat, idque posmquam vera iurisdictio episeopis data est. Etenim iure Romano in eaussis eluilibus ecclesia forum & iurisdicti nem non habet , quod Cuiacius parat. C. de episci a dientia & Frane. Florens iras . de iurisdictione eretes impraefatione docent. Aperta' est sententia Ualentiniani limnoue . XII. de epise. itidicis ad ealcem C. Th. , episcopi presbimi forum logilus πω habent: & in utroq3oc dice tantum eliseopalis audiem a & episcopale iudicium mpiseopis emeeditur , non iurisdictio. Episcopi quoque i
re Romano non habent in eaussis eiu ilibus rei iudicatae exsecutionem, sed eorum sententias magistratus exsequuntur. L. 8. C. de episeopali audientiat. Sed nouis legibus& moribus episcopi etiam in caussas profanas saltem ci xieorum forum sibi quaesiuerunt. f. XVI. Iam vero quisque in proprio soro conuenienisdus est, hoe eth apud eum iudicem, qui in reum habet iurisdictionem. Nimirum reus in iudicium venit inuitus, atque ideo apud iudicem, qui eum vocare & cogere potest, debet conueniri. Quoniam vero clerici fori priuil
gio utuntur, quo de fori ei uilis iurisdictione exemti sunt; hine in caussis temporalibus latet apud laicos iudices, et rici vero, & qui eorum iure censentur, apud ecclesiasticos conueniri debent, nisi caussa talis sit, quae clericos
XVII. Reus siue in eeclesiastieis, siue in eluilibus iudiciis ex quatuor praecipue caussis forum sortitur, d micilio nempe, contractu , re sata, di maleficio, quod e
163쪽
vili & eanonico iure constitutum est. Principio larem fie Jproprium domicilio, ibique reus ferme ex quavis caussa
recte conuenituria immicilium vero positum certo Ioco intelligitur, ubi quis larem, rerumque ac fortunarum sumiamam constituit , unde rursus non sit discessurus , si nihil avocet, unde, qutim profectus est, peregrinari videtur , L. 7. C. de incolis; vel si in aliquo loco per decennium commoratus, ibi sedem constituat, L. a. C. eodem b) .f. XVIII. Item sorum evadit competens & proprium
ex caussa contractus; ubi enim contractus initus est, ibi actione in personam reus praesens conuenitur; censentur nimirum contrahentes iurisdictioni eius Ioel, ubi eontra- lhunt, se subiicere. Locus vero contractus ille thtelligi. itur , ubi eontractus initus est , nisi expressum sit, quo lioeo peeunia soluenda sit; nam in hac specie contrarius leo loci initus censetur , ubi pecuniam solui placuit, L. g. D. de rebus aut riti iudieis pumendis . Qui vero extra domicilium contraxit, actione directa in loco contractus , s ibi praesens reperiatur , arbitraria in domicilio l
g. RIX. Forum quoque saeit proprium locus, ubi reseontrouersa sta est, ibi enim in rem actio aduersus posisidentem intenditur, L. I. C. ubi in rem actio, quasi quod actio rem ipsam persequi videatur. Nec refert, utrum immobilis, an mobilis res sit, de qua contenditur: quin etiam actio intenditur, etsi possetar absit, L. a. C. eod. Res vero sita non impedit, quo minus liberum sit ias rix M Praeter proprium cuiusque domicilium , hactenus descriptum , datur etiam commune, quod iure Romano ipsa Roma erat. L. D. ad municipalem . Hinc unusquisque Romae repertus ex quavis priuata caussa ibi conueniebatur, nisi ius revocandi domum haberet, L. a. f. r. seqr. D. de iudiciis. Si mili iure etiam Roma christiana communis omnium clericorum patria habetur : quo fit, ut clerici peregrini Romae reperti , ibi recte conueniantur , etsi nulla alia caussa sit, qua sorum proprium fiat, nis ex iustii & necessaria caussa in urbem v nerint , quo casu habent ius reuocandi domum , eap. vlt. ex.
164쪽
CAP. VI. DE FORO COMPETENTI. sar
ri. in loco domicilii eadem actionei reum conuenire , L. 38. 3D. de iudiciis. . Iure canonico etiam beneficio sorum competens fit, veluti re sita , eap. de temporib. ordinationum in o. , & ita in eaussis beneficiariis recte apud episeopum benefkii elerici conueniuntur. f. XX: Praeterea ex caussa admissi eriminis sorum competens evadit: quaestiones enim ubi commissa , aut inchoata sunt crimina, perfici debent, etsi alterius loci aut prouinciae sit, qui deliquit, L.7. O vh. D. de a morionibus , ωρ. I 4. o. de foro eo etenti . Sane ubi quis deliquit, maior est eo pia probationum & maius expensarum compendium , & praeterea iustum est, reum
exemplo poenae prodeste , ubi obfuit exemplo delicti. Quod si reus a loco delim absit , etiam alibi quaestio perfici potest , L. r. C. Mi de eriminibus , nisi magistratus loci eriminis admissi petat , reum ad se transmitti, in loco patrati delicti puniendum , L. 7. C. de αμdianorum , nouel. CXXXIV. east. S.
f. XXI. Sunt etiam alii modi, quibus serum alias incompetens proprium euadit, quales praecipui sunt eo sensus litigantium, continentia caussae , & priuilegium . Et quidem iure Romano in caussis civilibus licet litigantibus in alienum iudieem consentire, quo consensu iuri Ddictio prosertur , seu , ut dici solet, pringatur , & incompetens iudex eompetens euadit, L. I. re seq. C. de itidi is . . Iure decretalium clerici ex proprii episcopi voluntate in alienum iudicem ecclesiasticum recte consentiunt, cap. I 8. ex. de soro competenti , .non item in iudi
cem laicum, eap. 12. o. eodem . Ex antiquo vis in re
gno nostro cleriei etiam instio episcopo in forum nuntii apostoliet Neapoli eommorantis e sentiebant ; at regiis
litteris ad praesidem Saeri Consilii mense Augusto anni
CI IDCCLxIx. datis vetiti, sunt notarii scripturis laserere
formulam , qua elerici iurisdictioni nuntii apostolici eo sentiant, eique se subiiciant. f. XXlI. Continentia quoque eaussae iudicem alias iu-eom tentem faeit proprium, hoe est, si quaestioni principaliter propositae incidat quaestio, cuius ipse directe e gnitionem non habebat, idque ne caussae continentia &contextus abrumpatur, L.9. C. de iudiesis. Et hine i
165쪽
re deeretalium quaestiones de dote & alimentis praestandis, quae matrimonialibus incidebant, in soro eeelesiastico tractabantur , ex. de donationi inter virum ervinrem. Verum tum iudici prineipis quaestionis de ineidentibus cognoscere licet , si tantum iure prohibitus , non si omnino incapax sit: qua ratione. incidens spiritualis quaestio apud iudicem laicum ad episcopale forum a
s. XXIII. Forum denique euadit competens priuil gio ; multi enim concessis priuilegiis subtracti sint ab ordinarii iudieis iurisdictione, & alii iudici addicti, quales iure Romano viri clarissimi , milites, iique etiam , quibus sori electio concessa est, . quales pupilli , viduae,
α miserabiles personae , L. υn. C. qua udo i erator intre papillos isι υ auas . Similiter iure decretalium monaehi, regulares, eeclesiae multae, itemque multa sanonicorum
capitula priuilegiis apostolicae sedis in totum , aut pro parte ab episcoporum suorum iurisdictione exemti sunt .lline iure decretalium exemti in exemtionis articulis sorum sedis apostolieae sortiuntur , aut illius iudicis, cui eos priuilegium addixit.
VII. auibus in caussis clerici apud iudicem
laicum conueniuntur. S. I. Uamuis iure non minus eluili , qtram eanoni- eo cleriei de magistratuum iurisdictione exemti sint ; sunt tamen multae caussae tam ciuiles, quam crianales , in quibus apud laicum iudicem conueniuntur. Et ad negotia ciuilia quod spectat, principio caussae omnes laudates contra ecclesias & monasteria , quae lauda saecularia tenent , in curia domini directi , qui laudum concessit , , tractari & iudieari debent, quod seudorum disciplina postulabat, L in decretalibus probatur, eap. 6. σδεθ. m. de foro bcompetenti. In regno Apuliae id ius obtinet ,
166쪽
CAP. VII. QUIBUS IN CAVSSIs ETC. sa
tinet, illudque pacta conuenta inter reges Andegavos &. Aragonenses & sedem apostolicam confirmarunt. Hinc caustae omnes se ales, siue clerici, siue monachi agant, siue conueniantur , in Camera Sumnariae, si fisci inte si ,. alias in Sacro Consilio agitantur & deciduntur. II. Praeterea in multis prouinciis praesertim in Callia & Belgio elerici in foro laico conueniuntur in mnibus actionibus in rem , quin etiam in actionibus, quae eaulsam mistam habent. U. Espen. par. III. tit. I. cap. 4. Idem ius saltem 'ex parte obtinet apud nos, etenim antiquo huius regni usu caussae omnes de hereditati-hus & fideicommissis ad solum iudicem laicum spectant,
sue controuersiae emergant ex teitimentorum vitiis , diutambiguae intestatae hereditatis iuribus, siue clerici agant, sue eonueniantur. Item caussae iuris congrui laici iudicis cognitionis sunt, etiamsi clerici conueniantur e qua in re e si inter pragmaticos- nostros non conueniebat; tamen litteris Caroli olim Regis nostri ea cognitio ad solum iudicem laicum delata est. Quod confirmauit Rex noster litteris suis xvΠ. calendas Aprilis an. CIPI CCLXII. datis, idque ea ratione Rex factum edixit, quod congruiactio in rem est. a. g. III. Praeterea caussae nuntiationis noui operis e iam contra clericos in hoc nostro regno apud iudicem laicum agitantur . Nouum opus dicitur nuntiari, si quis impeditur , ne aedificando, aut demoliendo pristinam rei . faciem mutet, & alterius iura laedat. Non conuenit inter doctores nostros, cuius iudicis sit iudieare, si elerieis opus nouum a lateis nuntietur. Ergo ad euitandas controuersias iudices laici, dum nouum opus elericis nuntiabatur , coeperunt non clericis .ipsis, sed lateis eorum op rariis prohibere, ne ultra procederent, ut ita sponte sua clerici apud iudicem laicum comparerent, iura sua pers cuturi. Quam procedendi formam, regia Pragmatica anno CIPI CCXXLVIII. f. I. Io. probare videtur , dum hane nuntiandi consuetam formam refert, fabricatores demant. f. IV. Similiter si agatur actione in personam ex contractu, qui mercaturam spectat, clerici in hoc regno apud iudicem laicum conueniuntur, quod Rex noster x. calendas Augusti anno cIPIOcc Ix. litteris suis statuit. Indi-
167쪽
gni prosecto iunt et sici fori priuilegio , qui contra sui 'status vocationem mercimoniis vacant . Quin Rex polle. Horibus litteris x. calendas Iulias anno CrPOCCLxx. idem
ius esse declarauit, si cleriei litteras collybisticas, quae ad mereaturam non pertinent , icripserint, idque quod earum seriptio contractum quemcumque in mercimonium sconuertat Verum si exsecutio personalis facienda sit, auxilium iudicis ecclesiati ei implorandum est, quod abs- lque Vlla caulsae cognitione impertiri debot. lv. Iam in omnibus profanis eandis si quia post eitationem ab iudice laico factam in clerum in adscitus, lis eraescriptione & priuilegia fori non iuuatur, & caus. iam persequi debet apud iudicem qui indietum coepit , iqua in re leges & decretales conspirant , L. II. D. de iudiriis, L. iv. D de iurisdicime, cap. I9L . de foro com- ipetenti. Eadem ratione si lis coepta si eum desuncto lateo , eleriens eius heres eam in eodem foro persequi
debet, e si reus si, quia succedit in desuncti locum, &ideo post coeptum iudicium alterius sori fictione iuris factus videtur. U. Couarruv. pactici quas. ωρ.VIII. Quin . itraflunt doctores nostri, clericos non iuuari fori priuilegio, Is rem, de qua apud iudicem laicum lis initituta est, e iam particulari titulo adquirant, sed teneri apud iudicem, ut crinoscere coeperat ; iudicium suscipere. Carol.Anti
A. VI. Porro clericus, qui apud iudicem laicum ex- lperitu , reconueniri apud eumdem iudicem recte potest, etsi alias agentis iudex esset ineompetens .' Sane flatuit iIustinianus , licere iudici , qui reum absoluerit, actorem le contrario condemnare , u reus vicissim ab eo aliquid i petierit, nihil obstante exceptione, quod iudex asentis lancompetens esse cognoscatur , L. Iq. C. de sententiis O lintreloeutiomibus . Iuris eluilis regula de reconuentione apud eumdem iudieem iisdem paene Iustiniani verbis sub Ze- lphyrini papae ficto nomine apud Gratianum refertur,sau. 1. C. 3. y. 8. , & in decretalibus pontificum probatur, cap. I. er seq. ex. de mutuis petitionibus. Hinc i dicio reconuentionis victus clericus sententiae iudicis laici, ubi ea transiit in rem iudicatam, parere debet , alias
168쪽
CAP.VII. QUIBUS IN. CAVSSIS ETC. ueat.
implo lata episcopi manu in eum exsecutio etiam per pe sonae. coactionem fiet.
3. VlI. Quod vero spectat ad caussas eriminales, etsi in G/llia & multis aliis christianis prouinciis clericorum
grauia erἱmina a iudicibus regiis puniantur; tamen in re- no Neapolitano pavea crimina sunt. , quae clericos soroaeculari addicunt. Tale est crimen laesae maiestatis, quod . Rex Gulielmus Ii. dum sori priuilegium clericis confirmavit, nominatim excepit, & ciuili imperio reseruauit. Const. de personis tit. ubi clericus in maleficiis debeat eouenini Cui constitutioni non derogauit Carolus it. Andegauus in
cap. item saluimus, IV. quo statuitur , ut clerici in omnibus eaussis & ei uilibus & criminalibus , exceptis
laudatibus, coram ecclesastico iudice conueniantur & iudicentur; quod supra caρ. IV. obseruatum est.
f. VIII. Praeterea in crimine assa uatur seu affossianti clerici in soro laico puniuntur , utpote qui crimine admista cadunt ipso iure fori priuilegio, cap. tia de homic. in o. Assassini in specie sunt, qui in eaedem hominis suas
locant operas , aut conducunt alienas M. Disputabatur vero, utrum iudex laicu; de assassinii qualitate poterat iudicare , an oporteret , sententiam iudscis ecclesiastici praecedere, quae clericum crimen admisise declararet, ut ita laicus iudex in clerieum procederetia Sel tandem in ' nostro regno pactis conuentis inter Benedictum xiv.& Carolum olim Regem nostrum cap. III. n. 3. placuit, ut si elaricus assassinii reus habeatur, & laicus iudex capturam praeueniat, captum carcere saeculari ecclesiae n i i Ma mine a) Assasini erant populi, qui in montibus Phoeniciae morabantur , ubi satis munita habebant castra, quod Carolus D segnius in gurari mediae s ins Latinis. v. agasini docet. Eorum opera barraceni utebantur ad occidendos ex insivit christianos principes, ut eorum morte belli parrit molem a se averterent . Alleseris do tarisdict. eeelesiast. lib. V. eap. 3. inde assasinorum appellatio translata est ad sicarios, homicidas, grassatores omnes, praesertim eos. qui in eaedem hominis suas locant operas, aut conducunt alienas, ut post alios mox lauda. tus Dustelaius obseruat.
169쪽
mine detineat, & acta iudicialia conficiat; sed anteqdam ad sententiam deueniat , ea intra mentes quatuor ad sorum mistum Neapoli constitutum transmittat, cuius erit cognitis actis, reoque audito, super qualitate affaminii pronuntiare.
6. IX. Item iisdem pactis conuentis loci e t. n. placuit, ut clerici, aut aliis personae ecclesiasticae, qui res restis tributis obnoxias , vulgo renmbandi, deserant, sat persona tuti, res vero deperdant . X. Illud commune eit tam eriminalibus, quam civilibus contra clericos iu iiciis , ut facti quaestio, utrum quis clericus sit, nec ne, quae apud iudicem laicum in-eidat, apud eumdem agitari debeat r quod ius in pleri que lucis seruatur .eontra exprellam decretalium sententiam, qua cognitio lita ecclesia ilico iudiei tribuitur, ea 22. sutent. excommunicationis Iu 6. Viget idem ius in regno Apuliae, ubi ritibus Magnae Curiae comprehensum ell, ut si quis clericus apud iudicem laicum conis ventus, velit clericatus exeeptione illius iurisdictionem deis .elinare , debeat coram eodem principaliteν b) compar re, & legitima sui elericatus d umenta ostendere, ut ita iudex de proposita exeeptione cognoscat, iacu CCXXXV. M. Curiae. Sane lacti quaestio haee est, & quae sam sunt, temporalia esse non ambigitur. Item quisque oriagine sua subiei lux est publieae iurisdictioni eius loel , in quo moratur e ae proinde si vocetur a magistratu, debet comparere priuilegia sua allegaturus , L. a. D. si quis in ius vocatus , alias eonfusio in ciuitatem induceretur ἀDum vero iudex apud nos de exceptione clericatus e gnoscit, statim ae reum clericum esse animaduertit, eum ad proprium iudicem transmittere debet , etsi cetera iudieii sollemnia deficiant. CA-
b Videtur tamen id intelligendum secundum regulas Iurineommunis, ut in criminalibus cogatur elericus per oualiter C Iam iudice laico eomparere ad ' sua probanda priuilegia ; nam in caussis civilibus nulla esse potest ratio, cur non liceat clerico , se per procuratorem tueri. Ita l. de iure ruri par. I.
170쪽
. . De caussis episeoporinis .
S. I. T TIdendum modo eorum quo iudice examinandae V & tractandae sint episcoporum caussae. Expi ratum est , ex veteri disciplina caussas ecclesiasticas co tra episcopos in synodis prouineialibus iudicari consueui iase, etsi illi de gradu suo deiici, aut de una in aliam e
etesiam transferri deberent. Certe synodus Nicaena egis. V. .mnex caussas in prouincia exortas in eiusdem Irouineiae synodo definiri iubet: quo canone etiam caussas conistra episcopos comprehensas fuisse synodus generalis Co stantinopolitana eas. II. & Africani patres eas. I 38. Afri docent. Eamdem dii et plinam proponit concilium Antiochenum ean. XIV. seq., immo ipsa synodus Saris dicensis , quae etsi tribuat episcopo Romano ius decerinnendi , an caussa in prouincia debeat retractari ; tamen aperte habet, eriminales episcoporum caussas ad prouincialis synodi audientiam pertinere . Conc.Sardic. can. III. cy g. v. Dion . Exiguum a . f. II. Nec tantum episcoporum caussae, Verum etiam ipsorum metropolitanorum in synodis prouincialibus tra-aabantur et erat quippe metropolitanus princeps synodi prouincialis , at eiusdem iudicio suberat. At institutis patriarchis, quorum auctoritas in plures prouincias exte
a) In Africa ad tradundas caussas contra episcopos veluti extraordinaria synodus , quaa duodecim episcopis constabat, c gebatur, can. 3. . se'. C. I s. q. 7. Ingens erat in Africania prouinciis numerus episcoporum, ut permolestum esset in sin-xulis eriminalibus episco rum caussis prouincialem runodum
naberi: & hine si extra natum habendae synodi tempus deserti episcopum contingeret, episcopi duodecim cum pri in prou .