장음표시 사용
201쪽
dinarium iudicem eo sensu intelligas, qui iure conisera tionis , aut perpetuae dignitatis iurisdictionem habet, procul dubio vicarius alterius iurisdictionem exercet. vero vicarius generalis, qui alias ctrialis dici solet, qui vice episcopi contentiosae ac voluntariae iurisdictioni prae est. Et id quidem secundum Itali e mores , ubi unus idemque vicarius contentiosam & voluntariam iurisdictio nem exercet: rram alias in pleritque transalpinis ecclesiis vicarius & offetalis distant : ille nimirum praeest voluntariae, hic eontentiosae episcopi iurisdictioni. Espen. pari I. titi Ia. cap. - σ seq. . f. U. Constituitur vicarius generalis auctoritate episcopi, qua alicui sub generali officii commissione mandatur episcopalis iurisdictio in foro explicanda ; ubi enim in adsiduum abiit usum , ut episcopi alterius ministerio iurisdictionem exereerent, sensim emersit 3ricarii osseium, quod reculiari titulo in sexto decretalium explicatur e . Constitutus autem vicarius ordinariam episcopi iurisdictio nem administrat, & in episcopi & vicarii unum censetur auditorium . Hine caussae episcopo reseruatae etiam
per vicarium cognosci & iudicari potiunt, nisi nominatim exprimatur, epticopum per se debere cognoscere : &
Ic Archidiacόni & deeani postquam ordinaria iurisdictione
creveriant, in episcorri esse coeperunt contum 'es, & ad co ceruandas opes sol liciti. Ergo episcopi sensim iurisdictionem re-. vocarunt suam , & nouos instituerunt. officiales , quibus illammandarent, non tamen in perpetuum, sed quousque ipsis mandantibus placeret. Hic mos saeculo decimo secundo incoepit, eratim vero vius vicariorum videtur inualuisse post synpuum
temnensem iv. , ubi Innocentius III. episcopia hortaturi, ut si negotia omnia per se 'expedire nequeant , eligant presbyt IM, qui eorum vice fungantur. Hinc nihil mirum , u nec in decreto Gratiani, nec in decretalium Gregoriana compilatione vicatiorum exstent vestigia. V. Thomais de noua e cus dis V par. I. lib. a. eap. 7. Tantum in sexto decretalium distinctius proponitur vitarii ossicium; quando enim seorne omnium episcoporum via vicarii constituebantur, oppo tunum visum est eius osticium explicare. Diqitiasto by Cooste
202쪽
a vicario in caussis generalis commissionis non ad edi seopum , sed ad metropolitanum appellatur, cap. de ast pellatronitas in o. Integrum vero est episcopo illud ipsum vi earii Meium restringere, &'aliqua ossicio comprehensa sibi reseruare , aut. ad certos actus , locum , aut tempus vicarium constituere quibus easibus fines eommissionis seruandi sunt. Potest quoque episcopus pro rectiori regiminis ratione plures vicarios eonstituere ; immo Darium constitutio aliquando 'videtur necessaria, veluti si epise pus duas simul iunctas regat dioecesses, vel unam Latinisiimul & Graecis christianis mistam . - f.VI. Quamuis vero vicarius generalis ordinariae' episcopi iurisdictioni praesit, multa tamen sunt quae generali offeri non continentur, eaque facere vetatur, nisi ex speciali concessiones generali enim mandato haud illa veniunt quae non esset quis verisimiliter in specie concessurus, eap.3. de Q. vicarii in s. Ita vi generalis manis dati vicarius litteras dimissorias ad ordines non concedit, nisi episeopus in longinquis regionibus diu moretur,
3. de temporib. ordinationum iu 6. , nec cognoscit caussas criminales, aut matrimoniales, eop. a. de ineis micarii is 6. Trident. ff. XXIV. de ref. cap. ΣΟ., nec quasliabet alias soli episeopo reseruatas , nec consert beneficia , cip. 'eap. , nec eis permutandis, coniungendis & sun- dandis aἡsensum. impertitur, nec visitat dioecesim, neu synodum co it, nec canonicorum collegium indicit. Triadent. ff. XXV. de res cap. 6. Mandato quoque generali non eontinetur absolutio a easibus episcopo re ruatis , cap. a. de xoeniti remissionibus in 6., nec relaxatio irregularitatum, quae ex crimine Occulto proueniunt.
Trident. m. XXIV. de ref eo. ' '
VII. Eligi' autem debent in vicarios viri idonei,&. in utroque iure , saltem canonjco , versati, qui ab omni auaritia sunt alieni, & amore iustitiae & pacis inter fideles conciliandae ossicium exercent ; qui litium
tνicas & strepitu; sorenses auersentur, nec iis , nisi coa-& amore iustitiae inducti, implicari sinant M. GN
d) Vicarii generales, seu ossiciales initio institutionis ab
203쪽
te minus conuenit et , qui episcopi vices sustinet, ex otificio quaestum facere, & lites superfluis tricis & dilati
nibus fouere. Item ordinibus ecclesiasticis, saltem prima tonsura , debet esse initiatus, qui, ad vicarii munus eli- vitur. Nec eligi debent in viearios qui sunt de eadem aioecesi , hem nec regulares ex ordine mendicantium, ement. de regulariias nec clerici coniugati , aut digami , nee minores viginti quinque annis , nec episcopi consanguinei , nec qui animarum curam habent. . . f. VIII. Iure communi vicarius generalis aliquam dignitatem habere videtur, cap.r I. de rescriptis in o. Clorerent. 2. de rescriptis. Et quoniam iure decretalium dignitas non tantum iurisdictior e , verum etiam honoris praemat a censetur; hinc vicarius generalis in synodic procestionibus & choro omnes canonicos praecedit , nisi nonicus etiam sit, velitque quotidianas distributiones . luerari ; nam in hoc casu in stallo' suo inter canonicos sedere & procedere debet. Haec vero dignitas Ufficio videtur adhaerens, nec in beneficium , nec in titulum possidetur, quo differt ab aliis dignitatibus, & eum alia dignitate recte retinetur & eum ipso vicarii officio finitur. IX. Vicarius generalis semel constitutus pluribusmia is esse desinit, nec enim perpetuo titulo officium ex-
varitia & tricis & versutiis sorensibus tunati . Certe Petrus Resensis, scriptor saeculi decimi secundi, vivis coloribus e rum malos mores depingit ep. XXV. Tota incialis intentio est, inquit , in ad opus episcopi stiae iurisdictioni τοmmissas mise
rimas mes , quasi vice tutus tondeat, emungat m exeortet.
Isi enim sunt episcopi fanguisugae, evomentes talenum frutii-νem, quem biberunt. Deplorat quoque eor' .n versut as & tK- eas forenses , quas qui aci perdendam iustil. m instituti essent. istam sietalium fudis est iura e fundere , fuscitare lites ,
transactiones rescindere, innectere dilariones , supprimere veritarem , fouere mendacium, quaestum sequi , aequitatem vendere, - inhiare exactionibus, versutias rancinnare. His aliisque ratio-mibus Uesensis non illepida adlusione officialium nomen inter . prelatur : eredo, hia modi inerales non ab osticis nomino, sed
ab oescio verba n mas vocabulum . .
204쪽
ereet. Ergo exspirat vicarii potestas mortuo episcopo , ain alias episcopatu abeunte, item mandati reuocatione ab episcopo facta; constitutio enim vicarii etsi ordinariam iurisdictionem largiatur, tamen nudum mandatum est, id hibens peculiare , quod etiam rebus non integris recte siluatur . . Vbi vero contingit, vicarium ab episcopo potesate exui , reuocatio evulganda est, & ipsi vicario de . nintianda , alias integim gesta viribus constant, etsi reuo-exio illi innotescat. Garcias de benes pariV. cap. 8. Uicarius quoque esse desinit, si ipse. ossicio renuntiauerit.
f. l. 'Rdinario iudiei opponitur delegatus, qui iurisdictionem non proprio iure , sed alterius mandati & beneficio exercet: atque ideo nihil proprii habet, sed eius, qui mandauit, vice iungitur. Sic ab inter retibus decretalium iudex delegatus describitur, quitanen in iure Romano. iudex , cui mandata est iurisductio, saepe dicitur. Sunt vero 'mandatarii iurisdictionis vel tenerales, vel particulares, quatenus vel uniuersa iu- .risdiato , vel species una, seu pars iurisdictionis mand tur , veluti in certas personas, aut certa caussarum gene-Ta , ait in quamdam 1pecialam caussam , L. I 6. seq. D. de iuridietione. Si uniuersa iurisdictio mandetur, omnia, quae ure magistratus competunt, translata censentur, non itim quae speciali legis beneficio conceduntur: si piis tantum mandata sit, quatenus mandatum est, transit. g. II. Ius delegandae iurisdictionis iis praecipue comperit , qti constituendi creandique magistratus potestatem habent , a quibus.iurisdictio tamquam a proprio fonte dimanat; itemque, ipsis. magistratibus quorum propria iurisdictio 'st'. Hine eerti iuris est, opiscopos, metropolitanos, pariapchas, summum pontificem iurisdictionem mandare Pola suam , can. 20. C. II. q. I. Item ipsi a
205쪽
Hii diaconi & decani, postquam ordinaria iurisdictione au cti sunt, eam suis officialibus mandarunt. Ceterum minxibus praesentibus delegati pontificii frequentiores sunt, reliquorum vero iudicum ecclesiasticorum serme desierun quod Espenuis' III. th. I. cap. 2. obseruat: &carii generales tantum quosdam actus, Iuta tellium exωmen, non iurisdictionem delegant. III. Delegati pontificii ferme dantur ad decidendae caussas singulares, quae cx regulis nouae diiciplinae mμgno numero ex toto inudente, siue per appellationem, Due primo iudicio in aulam Romanam confluebant θ . Tales delegati plena donantur iuri Idictione ; a se elim delegatos iudices iisdem praerogatiuis pontifices auxerint, quibus a principe dethgati iure ciuili utebantur. E go habent adsessores , & in caussis delegatis iudices da x, etiam episcopos : poenas irrogant, & coercitionem eae cent, ut ea, quae ad causam faciunt , expediant, eo . . seq ex. de osscio delegati: item sententiam exseqtuntur suam hoc amplius post latam sententiam retiae per integrum annum potestatem , quo laestius eam e secutioni mandent , cap. 26. ex. eodem. Praetersa deleIaua pontifice in eaussis sibi commissis non . tantum iudi temdant, verum etiam sibi mandatam iurisdictionem, sue in totum , siue pro parte alteri mandare possunt, quod iu/delegare dieitur , nisi ipsa personae qualitas electa fieri
. a Nempe in noua disciplina appellationes a synods pr
vinciarum ad pontificem admissae sunt: ipsa sedes Ronana oradinarius iudex omnium exemtorum de 'episcopali potesate eu sit: & eorro admodum creuit caussarum numerus , suae primo iudicio apud pontificem , qui ordinarius in uniuma recim sa iudex putabatur, agitari poterant . . Tot caussis riscutiendis aula Romana impar erat, immo nec Romae ob laeorum distantiam, a quibus probationes peti debebant, facile instrui p . te-nt. Ergo necesse suit, caussas iudici s in paribus d M re: quae disciplina saeculo decimo secundo antiquiir non videtur; supponit enim caussas ecclesiasticas occidenti', etiam minimas , uiue per appellationem siue primo iudici apud sedem apostolicam tramri .
206쪽
ea tiat. ex. de l. delegati , in quo delegati pontifieii dis stant a principum delegatis, qui tantum iudicem dare poterant, C. de iussiciis , non item sibi mandatam i risdictionem , ne pro parte quidem, alteri mandare.
Frane. Florens 'eomment. ad tit. de Q. delegati.
g. IV. Iure decretalium iudices a summo pontifice dein legati nullis specialibus qualitatibus aucti esse debebant , atque ideo etiam simplicibus clericis pontificis iurisdictio
mandabatur :' quod dignitati sedis apostolicae parum conis veniebat. Ergo Bonifacius um. statuit, ut tantum digniatate aut personatu. praeditis , aut ecclesiae cathedralis canonicis caussu ab apostolica sede eiusque nuntiis dei gari possint, cap. II. de rescriptis in o. . Et quoniam i ter designatos a Bonifaelo etiam esse poterant minus id net ad iudicandum , statuit synodus Tridentina fefXXV. de res cap. ID. , ut in synodo pr inciali aut dioecesana desgnentur aliquot personae, quae habeant qualitates per Bonifaelum expressas , & alias idonei sunt , quibus tautum & locorum, ordinariis sedes. apostolica ieiusque nuntii caussas delegandas committant. hi sunt iudicesse dicti oniatas, quod in synodo .esignandi sunt, quo
rum saltem quatuor in singulis dioecesibus esse debent
electorumque nomina ad sedem apostolicam transmitte
da sunt. od vero hodie synodi admodum raro des
brantur , episc*pi e3 venia sacrae congregationis cum consensu capituli iudiees designant. V. Benedict. xiv. de o-
nodo dioeces. lis. IV. east. 7. Uo Iudices a summo pontifieo delegati ex . sententia Innocentii ii r. non vltra duas dietas a dioecesibus litigantium eonstitui possunt, cap. 28. 'ex. de refcHytis. Dieta, seu iter unius diei iure eivili eontinet viginti milliaria', L. D. de verbori se ni ist, at in hac caussa potius I eorum mores inspiciendos glossator monet, & dierum itinera peculiaribus moribus' aestimanda. Verum deinceps Bonifacius um. voluit, ut si actor & reus sint eiusdem dioecesis, aut eluitatis, extra ipsas caussa non ςommittatur , nisi in paucis speciebus: & si actor & reus sint di- versarum dioeceseon edixit . ut eaussa committatur in rei dioecesi , vel io actoris non eropria, modo locus ia- dicis delegati. vltra iter unius diei a dioecesis rei finibus
207쪽
non absit, cap. II. ex. de rescriptis in L Jta ubi extra Romanam curiam caussae delegantur, nam alias iure de- . l
eidendas unum aut 'plures , certos' tamen, iudices dare . Et plures quidem vel simpliciter nulla adiecta clausula, ' . iqua retandatum modificaretur , vel definite certis adiectis elansulis, quae proeedendi modum constituerent. Si plures smpliciter delegati . constitnti snt coniunctim datieensentur , nec unus sine altero recte procedit, cap. I 6 σ Eet. m. de incis delegari , nisi unus alteri delegato , vel alii vices suas commiserit.ωρ. 6. o. eodem. Sed si pluribus definite & adiectis modificationibus caussa eoma missa sit, delegatio ex elausulis iudieanda est , & secundum eas apparebit, an omnes, an vero duo, vel unus sne altero possit iudicare, eap. ex. de rescriptis, eap. . de Ofeio delegati in 6. ' ἐ3. VII. Delegatus mandati fines seruare 'tenetur, nee enim proprio iure.,' sed ex atrerius delegatione iudex se det , cap. II. Is ex. de incis delegati . ' Ergo ante omnia de mandato constare debet, eiusque exemplum citatoriis litteris inseri debet , & delegatio ultra expressas personas, vel articulos produci non potest , . nisi ex eo muni partium praesentium consensu , nec enim sumest, per procuratorem consentire, cap. 32. o. eodem. Hoc
M Ius hoe decretalium in multis. Mionibus non seruatur: etenim in Gallia, Belgio, Hispania caussae pontificiae cognitionis necessario per iudices in prouinciis delegatoς tractandaeti finiendae sunt ; in his enim regionibus . non sinunt receptimores, aut populis concessa priuilegia, ut ciui uni caussae ex- tra prouinciam , aut regnum pertractentur, praestoque est regia potestas ad emendandam abusionem, si quis citetur, ut extra proninciam , aut regnum se s stat. It oue decretalis Bonusicii , quae habet, in dioecesi , aut non vltra iter unius diei iudices in caussis dari debere, ea moderatione obtinet, modo iudices in prouincia , aut regno instituantur . V. Espen. pari
208쪽
CAP.XII DE IUDICIBUS DELEG. ue r
ipso tamen haud vetatur delegatus de connexis cognosem Te , aliaque peragere, sine, quibus ipsa delegatio ad exitum perduci nequit, cap. 38. ex. eodem , cap. I . de OLμ delegati in s. . - - f. VIII. Delegati ossicium non est perpetuum, sed eertis modis finitur. Ita Anitur morte delegantis re a huc integra, can. 3o. ex. de ineio delegati si eit tio nondum facta si , ωρ. 2o. o. eodem. R. nam lite iam coepta delegatorum iurisdictio evadit perpetua. Praeterea finitur delegati morte, item finito negotio6 & si delegatio assi totam caustam a pontifice lacta sit, sententiae exsecutione, 9. ex. eodemo nam si iudex ab ordin xiis, puta episcopo , delegatus est , sententiae prolatione eius ossicium desinit . Franc. Floxens in titi de ineis δε- delegatio lapsu temporis , quo i clusa gli, nisi . communi partium consensu prorogetur, cap. q. ex. eodem I item reuocatione 4 quae principi deleganti sem'r permissa est, cap. 28. F. a. o. eodem: & demum re satione proposita & admissa , cap. 3. eodem in 6.i f. IX. Praeter pontificias delegationes, quae expresso mandato nituntur, datur etiam delegatio vi ipsa eanonis,
sine speciali delegatione , qualem delegatam potestatem exercent episcopi in pluribus casibus, quos noua discipliana pontifici addixit, ut videre est in . decretis oeneilii Tria dentini , in quibus. saepe episcopis coneeditur , ut tan quam apostolicae sedis delegati procedant ce) . In his e sibus appellationei ab episcopis rad summum pontificem proponuntur, vicarii generalis vi generalis mandati non c speciosum iane auris eurema, quod patribus Tridentinis
Sebastianus Pighmus , unus ex Rotae Romanae auditoribus, suggessit. Multiplicatis .exemtionibus, siue monachorum , suo ecclesiarum , siue clericorum de episcopali potestate, plura imcommoda in rem ecclesiasticam irrepserunt, & episcopalis p -ad angustos terminos redacta est. Ergo in comitiis TH- .centim e abolendis exemtionibus tractatum est, & inter eon. . tritia studia medium illud tandem electum est , quo , i saluis exemtionibus ., episcopi tamquam apostolicae sedis deserati de emus cognosterent & iudicarent. .
209쪽
3M INSTITUT. IURIS CAM PARS III. i
procedunt , & demum vacante sede haec delegata iurindictio ad capitulum non deuoluitur.
f. I. TNter iudiem , qῶ praesunt reclesiastieae iurisdi. I ctioni, in nova disciplina censentur fidei inquisiis
rores r. & idcirco ratio susceptae tractationis postulat, ut etiam fidei inquisitionem' enarremus; non quod in F Neapolitano regno inquisitio ista urgeat, sed ut eius origo, ingenium l& procedendi methcisus eosnoscatur , &inde iudices Melesiastici .sibi eaueant. Episcopi ex Christi institutione sunt primigenii fidei inquisitores, ratione enim sibi eom si regiminis, id in primis curare debent, ut in sibi eommissis Getesiis fides catholieat vigeat ,& ab
omni erroris labe pura &, integra tonseruetur. Et pr secto per duodecim ferme saecnia praeter episcopos ecclesia nullos alios cognouit inquisitores , nullam. specialem audientiam, cui id negotii datum esset, ut extraordinariis modis in haeretieos inquireret, detectosque magistratibus puniendos traderet. f. II. Uerum enimuero post saeentum decimum secundum exorta est noua fidei. inquisitio, qua . ex auctoritate pontificis Dathes Dominicani aut Franciscant una cum e--piseopis infraussis fidei iudiere eonstituti sunt, & modis plane singularibus procedunt. Tempore Innocentii uia permulti haeretici ecclesiam occidentis nouis doctrinis la- cerabant, praesertim vero Albi penses , quorum errores fauore eomitis Tolosani lare per Franciae regiones pers nabant. Quapropter Innocentius ad hane hydram sortius' obtruncandam, Tolosam legatos misit , in primis vero opus nouorum dogmatum, exstirpandorum, commissum S. . Dominico eiusque familiae , quae tum primum ad opus fidei promouendam S. haeretieos persequendos instituta
. . Sed Dominioni initio nulla aucti sunt iurisdictione,
210쪽
tantumque ciuitates cireum ibant, eontra haereticos me.& scriptis utebantur, quam muneri suo adsidui essent epia
scopi, . inquirebant, & principes & populos ad perdendos
III. Noua haec contra haereticos inquistio inermmentum & seueritatem suam praesertim debet Friderieci II. imperatori qui anno CI CCxx v. Patauit immania edicta contra haereticos edidit in regionibus imperii valere praecepit. His edictis imperii magistratibus pra cepix, ut haereticos ab ecclesia iudicatos punirent ; o stinatis mortis poenam & ignem proposui , haeresim i ter publica crimina recensuit; poenas aduersus perduelles& maiestatis rsos ad haeresim produxit , & ideireo b norum publicationem & memoriae damnationem haereatiely irrogauit. Fidei quoque inquisitores tuendos recepit, eos enixe commendauit , praeci lique omnibus imperi, episcopis, ducibus & magis Datibus, ut eos ' omni auxilio fouerent, & ab insidiis haereticorum. tuerentur . . 3. IV. Iam vero audientia' inquisitionis. vulgo. ιν ι at S. Osscit certis regulis ordinata & perpetua tu .risdictione instructa , praecipue' ab Innoeentio Iri instituis ta es , qui 'leges Fridericianas contra haereticos eonsis mauit, Dominicanos & Fraetres Minores, qui fidei da e telesiae 'tilissimam nauasse operam videbantur, eximia a mauit auctoritate, & episcopis, quibus cognitio de hae resibus competebat , adiunxit ; simul etianti magistratibus mandauit , ut indieio episcoporum & inquisitorum apparitores conducerent ζ a quibus haeretici in careerem eo pingerentur, 3c eorum bona occuparentur. Hae forma
Innocentius in Lombardia & adiacentibus prouinciis inquisitores ex ordine Dominicanorum instituit , quorum ouneio sustinendo ad rectores & eonsilia earum ciuitatuni anno C CCLIt. bullam dedit, qua unum supra viginti capita eontinentur, omnia ad explicandum inquisitionis of
fiesum spectantia. Ex Lombardia. perpetua & ordinaria fidei inquisitio in alias ineidentis prouincias & regna per
meauit , sed non ubique parem fortunam experta est.
3. U. Fidei inquisitio origine sua tantum in haereti eos & fidei eaussas iurisdictione armatur.' Et ut tantam prouinciam 'curis aliis solati, eo melius inquisitores pro-