장음표시 사용
251쪽
614 INSTITUT. IURIS CAN. PARS III.
ruem usum episcopi & pontifices de vi miraculorum non , .ubitantes probarunt. Ita recepta in probationem sacramenta , tamquam diuina iudicia , quibus Deus veritatem demonstraret, habita sunt. Hine ut esset locus saerame to ad innocentiae probationem, non requirebatur aliquaeriminis, licet imperfecta, probatio ; sed sumetebat vel
solus sinister rumor, vel accusatio, seq. C.2.q. s. Sed labentibus annis sne reliquiis saeramenta praelii talant quod ' generatim videtur inualuisse, ubi opinio' de
f. III. Principio soli latet de eriminibus aeeusati alinnocentiam sacramento demonstrandam adstricti suisse via dentur , non item clerici, qui ex veteris ecclesiae institutis nee saeculo quinto . iurare solebant ; . sed deinceps. etiam clericis necessitas imposita est,.sibi iniecta crimina sacramentis eluere . Nimirum ex veteribus regulis clericos vitae integritate &.puritate conspicuos esse oportebat , hactenus ut nedum aperta vitia , sed ne eriminis suspieionem in iis ecclesiae toleraret, eap. a. ex. de pum Fat. canonica . Ergo ubi clerici alicuius eriminis infamia laborabant, nec conuicti erant, opportunum visum est, eos ad martyrum, reliquias iurare , ut innocentiam d monstrarent suam , quod canones probarunt, can. 3. σ7. C. a. f., cap. 3. Io. eodem e quamuis sum
maiori, qua ad martyriam reliquias oeculta sacramentis reuelari credebantur. Nos nouimus , inquit Augustinus σοι LXXVI. , Mediolani apud memoriam fanctorum , υbi mirabiliteν o ter iribiliter daemones' confitentiaν, furem quemdam , qui ad eius I cum venerat, ut falsum iurando deciperet , compulsam fuiseonfiteri furtum, q-d absulreat, reddere . Et apud Gregorsum Turonensem Iib. II. de mirae. cap. I9. litigantium unus ad exortam inter eos litem finiendam ita alterum prouocate que quo uterque eontendimus sub isdisio omnipotentis Dei ponamus. Eamus ad tumulum mariFris, m quoa sub Iare menti interpositione dixeris , diserenat υirtus fami patroni .
.Quin persuasum erat, sanctos, ad quorum reliquias iurabatur, mox periurioriun vindices suturos. .
252쪽
go canone iubente id sacere solerent, Io. C.2. q. s. eterum non semper eleriei macula eriminis adsparsi iurabant , sed aliquando' mera responsione ad tumulos maristyrum lacta eriminis infamiam eluebant, ean.8. seq. eod.*. IV. Quoniam vero, Ur iureiurandς se a criminis suspicione eluebant, veluti in propria caussa sedebant iudices , ae propterea facile erat, ut, ad debitas poenas mvadendas peierarent; mos inductus est, ut etiam alii testes adhiberentur, qui iurarent , se credere, inlimatuti vera iurasse. Adhibiti testes dicebantur compurgatores, cos uratores , facν mentales , eiusdemque ἰ cum reo ordinis,
oditionis & viciniae esse debebant, ae porro viri' hc nem ae boni, ut verisimile videretur, eos nolle atriore odio , aut haeri spe petesare, e . II. seq. C. a. q.3.s
cap. 7. 9. II. en de purgatione eanon ea. Compurga tores erant tres, quilaque, aut septem ; interdum etiam
plures, si qui se pux at, lateus esset, aut elericus, qui
magni alicuius criminis infamia laboraret, eap. I. cr io. o. eodem a quo spectant, illae formulae in antiquis m numentis heu uentes . . intιa , quinta septima moutarare , hoe eis adhibitis tribus, quinqui, aut septem -- amentalibus. U. Car. Dufresne gis, madiae. his
latinis π. .urare. Iurantes vero sacramentales non adseverabant innocentem esse intimatum , sed potius se er dere , illum vera iurasse, eam II. C. a. q. I., cap. 3. Bezaeodem . Lapsu temporis eanoniea purgatio .ob periurii perlaulum in plerisque eeelesiis desueuit . . f3. U. Canonicam purgationem 'excipiunt vulgares ,
miai 'nimirum vulgi auctoritate reeepti, nulla vero ractione suffulti ad veritatem in caussis dubiis detegendam. quales praeeipue suerunt duellam , ferrum eandens , aquae calida det frigida. Per duellum innocentia demonstrarieredebatur, si qui se innoeentem dicebat, indicto duello victor remaneret: contra reus habebatur, si victus cecidisset . Ia itidieio serti eandentis suspectus de, criminen a manu serrum ignitum stringebat, quae si illaesa ab ulne remaneret, innocens; si adusta, nocens habebatur. In iudicio aquae ferueatis suspectus de erimina nudum brachium io. aquam seruentem immittebat, quod si illa sum extraheret, innocens ἱ s contrarium ι reus eenseba- Qq ' tur.
253쪽
eur. Probatio per aquam frigidam hoe modo fiebat, accusatus in aquam magna copia conelusam mergebatur,& si enataret, reus; eontra si in imum descenderet, mni culpa vacuus pronuntiabatur. Ne vero in aquam mersis periculum vitae erearetur, probandi fune ligabantur , ut si ἱn imum descenderent; tempestiue extrahi possent, este Hinemaro Remensi da diuortis Lotharii.
f. VI. Vulgares isti probandi modi ethnicam sapiunt superstitionem, & a baria is populis , qui quinto & s
quentibus sareulis in incidente relinionem ehristianam receperunt, in occupatas prouincias illati sunt γ). Nimirnm. barbarae gentes miris proban/i modis adsuetae , eos ad Christum conuersae non deposuerunt, quin potiuvex moribus tum apud ehristianos receptis auxerunt, &certiores reputarunt. Ea tempestate incidentis prouincias tetra ignorantiae nox Meupahat, iamque chrilliani supra rnodum miraculis tangebantur. Hine novi christiani ex
patriis institutis plura retinuerunt ipsius Christi doctrinae parum conuenientia, quae sensim ex genio saeculi magis agisque propagata sunt,& a rudibus populis veluti manifesta, fgna , quibus Deus occulta manifestaret, habuta sunt. Atque inde vulgares omnes probationes iudicia Dei
b Miras occulta demonstrandi rationes apud ethnicos festa receptas a viri doctis probatum est. Testis est Eustathlas do an oνώ. Ismeniae . IX. Artycomide & Daphnopoli sontes fuisse, quibus virginum pudicitia prubabatur. Celtae
quoque iudicia per aquam usurpabant: praesertim vero Rh nensis tractus accolae in more habuisse dicuntur, infantes recens natos flumini imponere, 'us si enatassent alueum, legitimi habebantur; contra illegitimi , si aquis & aumini cederent, quod Barthius in Claudian. Isb. II. in Rufin ..υ. Ioo. obseruat. Item cognita & usurpata pentibus eratit iudicia per ignem; constat enini ex ophocle iis Antit ne, occulta scelera per serrum candens manibus impositum' detegi cohsueuisse . Et ut alia multa mittam; apud Germanos aliasque septemtrionis gentes receptissima erant iudicia per duellum ad occultam v Titatem devegendam , qua de re Baisage multa congest in hui
slatico de Gillis truct uu lingua Gallica sir ro .
254쪽
dicta sunt, etiam ipsum duellum , quod a Christi, doctrina quam maxime abhorret. Car. Dufresne fusi. med. o in . latinis. v. iudiciam Dei. His moribus instructae barbarae Mntes, deinde seriptis legibus vulgares probationes confirmarunt, easque tamquam plenas probationes in iudieiis siue eriminalibus, sue eivilibus adhibuerunt. Et ne quid deesset ad barbariem & superstitionem eo 'firmandam, actessit peculiarium synodorum & multorum episcoporum auctoritas, qua deliram ta illa probata sunt,
VII. Quoniam vero per vulgares probationes Deus ipse editis sisnis veritatem demonstrare . credebatur, sartile earum ulus sacer euasit, & ante indicium varii sacri ritus adhibiti , tamquam si negotium omne ex Dei voluntate susciperetur. Itaque iudicio aquae , aut 4gnis innocentiam suam probaturus, post trium dierum ieiunium ad ecelesiam adducebatur, ibique super eum in genua provollatum & orantem plures per sacerdotem . recitabantur preees: in m missa celebrabatur in hane rem propria,
quae missae iudicii dicebatur. Inde iudieium subitum eo pus & languis Christi dabantur , & quidem speciali so muta , quae habebat, eorpus & sanguinem Christi ei iapurgationem esse. Expleta missa, sacerdos aquam benedicebat , pergebatque ad loeum, ubi iudieium seri debebat, & ex illa probaturus bibebat. Tum aquae, aut 'serri fiebat adiuratio , ad iugandam ab illis omnem di boli potestatem, & smul ad vim diuinam , qua veritas
demonstraretur, communicandam. Inde probaturus propriis vestibus is exuebat, euangeliam & Christi erucem exosculabatur, aqua benedicta adspergebantur omnes prae sentes, & iudicium fiebat. Suis etiam eosimilibus incris vitibus instructa erant reliqua Dei iudicia, etiam ipsum duellum: quos ritus & orationes Detrio, cluetius, Ma tene, Goldailus aliique collegerunt. , 6. IX. Vulgares probationes in Iudieiis mediae aeta
tis r eptae nedum vanae erant, . verum etiam religion1
christianae aduersabantur , utpote quae D m ad edendae miracula, ubi nulla erat necessitas, . cogebant. Hinc ea ipsa aetate, qua .christiani his deliramentis .capiebantur, non desuerant, qui iudicia Dei tamquam vana explois
255쪽
618 INSTITVT. IURIS CAN. PARS III:
Tnnt, velini Agobardus Lugdunensis archiepiscopus & Diis douieus Pius. Exstant quoque apud Gratianum fragmenta sub nomine Gregorii M. & Stephani v. miti fleum , qaibus iudicia per aquam calidam Sc frigidam & serrum eandens tamquam superstitiosa & vana reprobantur nec amplius fieri permittinitur , eaQ. 7. o 2O. C. 2 3 3. Sunt quidem monumenta ista salso pontificibus adseripta, at interim demonstrant suisse viros in religione insit u-ctos, qui recepta: deliramen in reiieerent . Verum haec tanti non fuerunt , ut recepta iudieia christiani desererent. Tandem ubi litterarum & legum Romanarum si dia florestere coeperunt , adnitentibus Romanis pomificibus, Alexandro Hr. , Innocentio III. & Honorio II . . Igi res, probationes tamquam vanae &, superstitiosae reiectae sunt, cap. IO. o. de excessib. praelatorum , cap. m. dewm vnlgari , inualuitque in iudieiis eriminalibus & eivilibus noua iudieandi methodus rationi & Iegibus R
De hodierno udicio eriminati reelesiastico .
3.I. TVre deeretalium tribus , serme modis iudieia eri-I minalia instituuntur, aemotione nempe , denun Hatione & inquistisne I Aeeusatio est eriminis alicuius apud competentem iudiecm ad publieam vindictam seripto sinii bello aeeusatorio facta delatio. Libellus elare & disti m concipiendus, eoque comprehendi debent indicis, ac euiatoris & aeeusati nomina, itemque eriminis species xloeus & dies, quo delatus se erimine obstrinxit: nec cita mittenda inseriptio & subscriptio in ertam, east. Id. ex. datae satisnibus. quarum illa ex forma veterum lagurra accusator mfitetur, se Seium vel Titium de aliquo eri m ne deferre, eumque peracturum reum; hae vero se altationis, seu reciproci poenam obstringit, nisi obiectum Mimen probauerit .. Verum moribus . praeleatibus subserui. ptio
256쪽
. CAP. XXU. DE HODIERNO ETC. ,
ptis, & poena talionis. desueuerunt; tantumque eatan sis aeeusatoribus & tergiversatoribus pro iudicis arbitris λ
II. Aeeus tio etiam iure deeretalium publiea eminsetur, & inde omnes, qui expresse per leges & eanones non prohibentur, possunt accusare. Prohibentur veru ae cusare infames , criminosi, excommunicari , impuberra , mulieres: item haeretici, Iudaei, ethnici, quibus Melas accusare omnino non licet. Nec porro liberi aduersus ,
parentes, nec fratres aduersus fratres & sorores ad Me sandum admittuntur. Item iure deerrisium ab aecula do arcentur mimici capitales, ecp.7 ex. de Meuotio-as, & latet elericos accusare prohibentur, cap. I . me. de t
fluas e attestationibus et quod demum auiditum est , via. inualuit doctrina, lateos elericis infestos esse, eam rίδες C. a. q. 7. a . Praeterea status eonditio eletieis & mois naehis accusare non permittit , praesertim in crimini ggrauioribus , quae poena sanguinis puniuntur , cap. 9. enit ne
L Laicos ab antiquis usque temporibus infestos clericis suisse Bonifacius vi II. docet, eap. 3. de immuniti reetesiarum in L Et tamen per plura saecula inter elelieos & laicos mira sese concordia, mutuus inter utrosque amore me alias poterat eum
iure, quamdiu eleriei spiritualis eurae laicorum tantum Mileuisuerunt. In falsis decretali dias opera Isidori Mercatoris euulgaini tis primum ibitasse occurrit, clericos quibusdam laicis odio esse. - 3. . I 4. C. a. s. . I. Quo tempore putidae Mercatoria merces prodierunt, hoe . est noni saeculi initio odia inter cleria eos & laicos occoeperant ob malos clericorum morra, di fortasse. etiam ob ecclesiastica hora iure quodam seudi a laicis possessa, ruae ubi nullae erant reipublicae necessitates , ecclesiis restitute re aequum videbatur. Labentibus annis irarum caussae &odia ineresuerunt, praesertim ubi exorta sunt inter sacerdotium .& imperium dissidia ς 3e iura sua a clericis usurpata latcr r i petere coeperunt. Item odii materiam' suppeisitauit fastus --iariistum , qui res ecclesiae tamquam proprium patrim nium procurabant, dia in pauperes pariam, aut nihil eonsermbant . . Verum receptis moribus odia ista refrixerarit. & inlicipserosque laicorum sibi devinctoε habent. . e
257쪽
ne Aerisi vel monachi.ne morte vel mutilatione seelua a Minone sint alieni. Hi omnes tantum ad publieam vindictam. accusare vetantur , nam ad iniurias sibi illatas peris sequendas 'omnes alias inhabiles non tamen eo ommunieati ad aecusandum admittuntnr, modo si clerici sint, expresse edicant, se sanguinis poenam non intendere.. F. III. Quicumque vero sit, qui aeeusat, etiam iurea retalium per se reum deferre tenetur, non per procuratorem. Nimirum per litis contestationem procurator fiebat dominus litis, L. I a. δερ. de procuratoribus, ρtque hine tamquam principalis accusator in erimen inscribere tenebatur , . M talionis poena se obstiingere , si erimen
non probaret, quod poenarum fini repugnat, cap. I. eMue procuratorisus. Quod si de crimine civiliter agatur,. aeeusatio procuratorem non excludit, e t. cap. I. , idque
etiam loeum habet, si per denuntiationem, quae ad e-
mendationem spectat, crimen deseratur , east. Iδ. em
fationibus. s. od vero praesenti fori usu subseriptio inerimen serme desueuit, & fictio dominii litis per eontestationem adquisti nullius effectus est , aciniatio etiam
per procuratorem non reiicitur . -
IU. Μoribus praesentibus non promiscue omnibus Ileet in publicam vindictam accusare , sed in utroque foro publicum accusandi munus minister, seu promotor 5- fatis sustinet, & institutas aecusationes exsequitur: quod
munus posteriore demum aetMe institutum est, quando vix erat, ut stare possent leges Romanae, quae ex principiis democratiae deductae omnibus aecusandi potestatem laciebant. Aecusat minister fiscalis ferme in omnibus eriminibus, tantumque iure municipali 'nostro excipiuntur
stupram & adulterium , in Haibus sine .partis offensa querela iudicium institui vetitum est, ne familiarum status turbetur. Quod vero fiscalis ex ossicii necessitate aecusat , in erimen subscriptio & poena talionis cessant, tantumque extra ordinem punitur , si committa sibi po-. aestate in priuatorum perniciem abutatur.
. . V. Alter in criminalibus procedendi modus iure deeretalium denuntiatio est , qua Meulti criminosi etiam secreto & sine libello ad episcopum deseruntur , non ad poenam irrogandam, sed ut eius admonitionibus ad bo.
258쪽
nam frugem conuertantur. Quisque potest denuntiare , etsi alias accusare vetetur; delator ad criminis probati nem non adstringitur ; & sollemnis in crimen inscriptio cessat , cap. 6. o. ade accitfationibus . Instituitur vero M. nuntiatio post priuatam ehristianam admonitionem. eaque accepta episcopus caussa cognita non proeedit, sed denuntiatum clam eorripit, net; ultra procedit, si ille ianegando persistat, nis de impediendς futuro crimine ag tur , cap. . I 3. ex. de desponsat. impubemm . Verum in ribus praesentibus iudicia ςriminalia etiam per denunti rionem instituuntur ; illa enim habetur loco diffamationis.& iudici ad inquirendum ex ossicio viam aperit. Sie m tata scena. denuntiatio accedit ad accusationem , & fieri
debet a personis non sulpectis, & quidem de ipti erimune, additis in specie adiunctis & argumentis, quae gravare possunt denuntiatum. f. VI. Tertius iure decretalium eaussas eriminales i
sti tuendi modus inquistio est , qua iudex ecclesiasti eus sune ullo accusatore ex ossicio inquirit in veritatem erimianis admissi, cuius quis per publicam famam' insimulatur, σap. 24. ex. de ace ationibus. Ignota hoc sensu inquisitio veteribus patribus fulisse videtur ; vetus enim ecclesia 'non facile quemquam sine accusatore iamnabat, ean. ILC. 2. I., nisi erimen esset manifestum , ant sponte ab ipsomet reo delatum. Fortasse primus Innocentius II1. inquisitionem inuexit, eique caussam dedisse videntur eo Tupti clericorum mores, contra quos non facile aeeusinio poterat institui, tum propter subscriptionis discrimen, tum etiam quod laici clericos accusare vetarentur. Verum moribus hodiernis modus procedendi , per inquisitionem censetur ordio artus , quod publici aeculatores non solane' nisi praeuia inquisitione accusationem inlii tuere. f. VII. Iure accusatione, aut alias criminis delatio,. ne recepta, seu 'alias patrati eriminis fama existente, i dex audito filei patrono in crimen inquirit, quod fore
si voce informatio audi . Hae autem praeuia inquistis duo ad liquidum iudex redigere debet, delictum nempe fuisse admissum , & quisnam illud admiserit, quorum illud delictum in genere , hoe in necis forenses dicunt. Quae duo iudicii crinumuis fundamenta sint, adoriun unum si defi-
259쪽
M&iat, iudicium nullum esse potest . . Nisi constet eti-men fuisse admissum, nihil est, quod index iudicium instituat, L. r. f. .et4. D. Ad feriar c. Suantanum , cap. I'. ex. de' des fati : pube-mo quin nec locus poenae esse Iotest, etsi reus crimen fateatur, L. 24. D. ad L. Aquia iam: & deinde crimine probato , nisi eius auctor inno- restat, Duma iudex ulterius pro ei. . - 1 3. VIII. Praeviis inquisitionibus expletis, iudieis est decernere , virum Teus in earcerem' detrudi debeat , acifideiutaribus vel sbi committi, an potius tantum citari, ut in iudicium se exhibeat, Ir C. de exhibendis reis Id vero iudex Meernit spectatis eriminis admissi probationum qualitate , rei ipsius y dignitate & sortunarum modo, L. IA D. de custod. rerum . Quod si ex eriminis &personae qualitate aliisque adiunctis indiei videatur, reum non esse capiendum , tum decernitur eitatio, quae vis fori alia personalis est, alia in quarum illa iu-oex decernit, reum citari ad informandum & capi, in hae vero tantum vocari ut veniate quae omnia , ut destrmulis adhiberi solitae, usu fori melius innotescent. IX. Reus iure citatus intra terminnm ei datum in iudicio se sistere praesentem debet, nee admittitur si
absens velit per procuratorem respondere : iure enim ci- .vili & Meretallum proeurator litis eontestatione fit d minus litis 21. C. de procuratoribus , cap. 13. ex. de procuratoribus, atque ideo in eum 'sententia profertur, in I. C. de Histen . er interlocutionibus: quod ab iudieiis eriminalibm, ubi poena criminum auctores tenere debet, alienum est Non tamen repellendus, si quis etiam sine mandato veniat absentium excusationes allegaturus , L. Σ3.3. I. α de publieis iudicii9. Tantum illustribus pers nis iure civili eo essum est ut in caussis iniuriarum a ensare & se tueri possint per procuratores, L. vlt. C. de .nturiis. Et Mure νegni nostri in caussis criminalibus licet viriuersitatibus' &' mulieribus nuptis siue ad aecusandum , sue ad se taendum viearia alterius opera uti, conisi. heralia iura it niuersias vetusta e itemque recte ad defensionem absentium procurator interuenit, s plu-ves quam decem D eodem erimine accusentur , exceptis ramen 'haeresis.& laesae rivilestatis eriminibus , quod a
260쪽
Rege Roberto in cap. eodem studio statutum est. f. X. Iure citatus reus, nisi intra condictos dies sui praesentiam saeiat, nec tuterim excusetur, contumax d claratur , & in contumaciam punitur. Iure Romano ab sentibus per contumaciam pecuniariae poenae, vel quae existimationem 'contingunt, decerni poterant usque ad relegationem ; non vero si quid grauius irrogandum suisset, veluti in metallo ., aut, eapitis poena, L. 3. D. de poenis. Verum iure ecclesii astico absentes in contumaeiam damnari coniueuerunt, quod Gratianus post ean. I 3. C. R. φ. obseruat. Et iam moribus inualuit, ut in caus.
ει fidei & reliquis Eri erelesiastici rei citati, si per eoutumaciam absint, excommuniceatur etiam pro ipsa prim
f. XI ' Reus in indicio. constitutus legitimum examen subire , suoque iudici iure interroganti debet responderer nec enim quem uis . praesentem , vel manifesti criminis reum, damnare licet, nisi prius illum iudex audiae, L6.3. I. D. de rasodia reorum . Ante examen reo iusiuraris dum de veritate dicenda ab iudice deferri solet, etsi mulei hunc viam minus probent, quod periuriis viam panis dat . Instituitur examen, praesente ficali ministro i . reus vero sine ulla mora interrogarioni bus tenetur respondere, neque datur aliqua dilatici is deliberandum; via e o tinet , ut re examinetur, antequam dentur defensiones, aut indicia in 'eum congesta mauifestentur. Quod si crumen admissile rem neget , & grauiora in 'eum indicia Urgeant, ea omnia ei deteguntur , quibus mendacii. dc periurii eoarguitur , & smul monetur, non nus hu--mano , quam diuino hire adstringi ad veritatem 4udiei aperiendam . Absoluto examine lis inter fiscum & reum sollemniter contestatur, quorum ille adfirmat, reum comstitutum erimen admisisse , hic vero negat. 3XII. Libite contestata. testes, qui in inquistionibus praeuiis auditi sunt, rursus debent examinari & quidem ex integro , tamquam si alias testimonium non dixissent. Etenim testes, qui in praeuia informatione . inscio reo au- , diti sunt, nullam fidem faciunt utpote qui reo non cis lato testimoni sua deposuerunt, nouel. XC. eam a. o. de restitias o ait satiani . . Itaque iterum testes