장음표시 사용
311쪽
ehristiani, tamquam unius ecclesiae membra , inter se communicant, & in unam societatem coalescunt. Sunt
religionis exercitia saeramenta & reii qua ecclesiastica OLficia , a quibus christiani vel in totum, vel pro parte possunt excludi . Ecclesiae item particulares inter se mutuo communicant, ex qua, communione ecclesia catholica oritur . Explicabatur vero communio illa inter ecclesias duobus praecipue modis , litteris nempe sormatis , quas episcopi sibi mutuo dabant, & admissis ad sacra officia alterius ecclesiae christianis, qui litteris communicatoriis instructi extra suas ecclesias peregrinabantur . U. Dupin. de suis' eccles discipi. dig. III. cap. I.
II. iam vero eommunio ecclesiastiea suos habet gradus, variae quoque in veteri ecclesia excomm nicationis species fuerunt , quae tamen ad duas referri
possunt, excommunicationem nempe maiorem , & minorem . Maior excommunicatio, quae mortalis & anathema veteribus dicebatur, ehristianos ecclesiae communione pro sus exturbat, ferturque in reos eriminum grauioriam, qui Melesiam admonentem non exaudiunt. Minor excommunieatio veteribus medicinalis dicta ferebatur in eos, qvi precata sua adgnoscebant, & poenitentiam & pacem p
stulabant; hi enim . accepta poenitentia, communibus precibus & communione eueharistica ad tempus remouebantur tam in messicinam, quam ad exemplum aliorum; non vero ab ecclesia tamquam ethnici & publicani pellebantur. August. lib. post eouati contra Donatis. Et re- Ete obseruat Morinus administri poenit. lib.VI. ca . 23. M. 13. tot olim fuisse species medicinalis excommunicationis, quot erant publicae poenitentiae gradus. III. Speetes quoque minoris seu medicinalis excommunicationis illa etiam veteribus erat, qua episcopi aut ecclesiae se a mutua communione separabant , atque inde non mittebant, aut missas reiiciebant litteras formatas nec a se excommunieatae ecclesiae filios in suam communionem admittebant, etsi litteris commendatitiis sui episcopi instructi venirent. Locum habebat haec excommunicatio , si ecclesia aut episcopus in altera ecclesia aliquid peruersum vel in fide doceri, vel in disciplina seri arbitraretur. Ita Epiphanius Ioannis episcopi Hi
312쪽
rosolymitant reiecit communionem, quod Origenis err res illum defendere sciret. Epiph. epis. LX. inter Hier um. Interim haec ecclesiarum mutua excommunicatio, si ecclesiae sibi inuleem subiectae non essent, proprie tensura ecclesiastiea non erat, sed potius nuda eommunionis subtractio, quam una ecclesia alteri noa subiecta poterat denegare. f. IV. Hae & aliae minoris excommunitationis speis etes apud veteres occurrunt , quae labentibus annis mutata eeelesiastica diiciplina nullius vias euaserunt. At iunoua diiciplina minor excommunicatio ea dicitur, qua innodatus iaeramenta suscipere vetatur, nee ad beneficia potest promoueri. Contrahitur haec excommunicatio, ubi quis eum excommunicato & prorius ecclesia eiecto extra crimen communicat. Ignota veteribus suit hoc sentu minor excommunicatio, & sorte de ea primus Gregorius Icloquitiu in caρ.est. ex. de elerici excomm. ministrante & ων. 39. ex de sententia excommunicationis ; stante enim veteri disciplina , q*i eum excommunicato communicabδt, eam. . dem omnino excommunicationem incurrebat. Sed --
communicationis illius in plerisque locis vix aliquis reliquus usus est. 3. U. Iam vero in veteribus monumentis generali e eommunieationis nomine saepe medicinalis, aut alia partialis intelligitur ἔ veteres enim .canones & patres, dum aliquem exeommunieatum dicunt, aperte indicant, eum tamquam ethnicum & publicanum ecclesia eiectum non esse , sed tantum communibus precibus & eucharistiae
communione prohiberi, can. II. C. q. q. , co. l. C. II. q. 3. Maior seu mortalis exeommunicatio a veteribus proprio nomine anathema dicta eit, eaque percussi anathematizati . Anathema vis scripturarum rem exsecrabilem & exitio dignam denotat, & qui ecclesia tamquam ethniei & publieani eiecti erant, exsecrabiles & flammis aeternis digni censebantur. V. Dupin. de isteri reeles dias L disi. II. eap. 2. Uerum in noua diiciplina desuetis excommunicationis medicinalis speciebus excommunicatio simpliciter dicta mortalem designat, eam 39. ex. de feni. excommunicationis e & inde quae excommunicatio a Chria si coruore non separat, minor dicta est.
313쪽
ετε INSTITUT. IURIS CAN. PARS III.
- f. VI. Hae inducta vocum noua significatione exe minmunicatio simpliciter dicta seu maior sensim a theologis S eanonistis veluti diuersa ab anathemate haberi incepit , creditumque suit, per anathema ipsam excommunieationem intendi & veluti augeri. Ita ex eorum sententia excommunicatio est, quae sertur sine ulla sollemnit te: anathema vero, si sollemnitas addatur, atque ita anathematismus est veluti auxesis & aggregatio detestationis, quae excommunicationem auget, non vi separati nis, sed potius maiorum exsecrationum horrore. Exstant liuius nouae disciplinae vestigia in quadam Caelestini Irr. seu Clementis III. decretali, cap. ro. ex. de iudiciis. Et in pontificali Romano triplex exeommunieationis deetes Imponitur, minor , maior & a thema. 9. VII. Praeterea in noua disciplina exeommunicati alia est ferendae , alia latae futentiae , seu alia hominis vel iudicis, alia eanonis vel itiris. Illa ministerio iudicis per sententiam ire atur r hare vero ipso lam siue admissione delicti absque iudieis sententia ab ipso canone infertur, incurriturque ipsa canonis transgressione. Exsormulis, quibus canones utuntur , quae sit serendae, quae latae sententiae excommunicatio iselle dignoscitur: illa enim his similibusue sormulis exprimi istet, excommuniretur, segregetur, vel praecistimus sub mens exeommunieationis ; haec vero, si ipse facto excommunieatus , Vel, ipse iure excommianicationem incurrat. Excommunicatio latae sententiae ignota veteribus fuit, & demum circa saeculum deeimum secundum coepit innotescere, at ten poris decursu mire percrebuit ca .
Q In tota Gratiani Concordia, quae saeculo decimo secum
do medio in lucem prodiit, vix unum excommunicationis I tae sententiae exemplum occurrit, modo verba illa anathemaris vinculo , quibus synodus Lateranensis sub Innoee tio II. pleAit clericorum & monachorum dolosos percussores can. 29. C. T. q. q. , latae sententiae excommunicationem contineant. Deinceps usque ad annum C DCcxcvIII., quo Somtus Decretalium editus eri, ex Nauarri supputatione serme triginta sex eius exconuum attonis exstabant exempla, quae t men Piqiligod by Coo e
314쪽
f. VIII. Iam vero mortalis seu maioris excommuniis eationis iure diuino effectus est omnimoda ab ecclesia separatio, ita ut eiectus eius membrum amplius non reputetur. Fratrem contumacem tamquam et iram o publieanum Christus ipse habendum edixit. I . .
seqq. Ethnici autem & publicani, utpote a sacris Iudaicis alieni, a synagogis seu sacris Iudaeorum eonventibus excludebantur sue . Itaque excommunicati in ecclesia tam quam ethnici & publieani habendi sunt, & . inde omni iure , quod per baptismum adquisierant, cadunt, saer mentis , sacris ossietis, ecclesiastica potestate , sum agiis
communibus totoque fraternitatis commercio priuantur ex V v 3 . In- men ad viginti sex redigi possint. Porro eodem' supputanto Nauario, solus Sextus meretalium habet exempla triginta duo, Clementinae quinquaginta ; & ita porro innumera alia exempla recentiores canones & decretales inuexerunt. b Ethnici Iudaeis erant gentes omnes, quae Iudaica sacra aron profitebantur: publicani ut plurimum erant equites Romani , qui publicas res conducebant, in primis tributorum & vectigalium exactiones. Hinc Cicero pro lege Manilia cap. II. Er VII. publicanos Lmosissimos viνω & fundamentum cetero-νum ordinum appellat. Ethnici Iudaeis de more gentis antiquo erant odior publicani vero , etsi Romae summo honore haberentur; tamen gentibus omnibus , quae erant in imperii prouinciis , odio habebantur. & praesertim Iudaeis , qui eos tamquam pestem reipublicae & generis humani propudium ab minabantur e nee fortasse iniuria propter vexationes, quas in exigendis tributis inferebant . cὶ Apostoli fideles excommunicatos, aut ad hinnitem p
nitentiae locum redactos Satanae i. interitum eamis tradere solebant, I. ad CoriV. 3. , a. ad Cor. XII. EI. & I. ad Timoth. I. m. Qua traditione excommunicati ex saniorum interpretum sententia potestati Satanae obiiciebantur, a quo veluti obsidebantur, & variis eruciatibus vexabantur. Et sane ipse apostolus indicat, etiam carnis interitum & macerationem pastins esse, qui ab eo Satanae traditi erant; & hoc sensu Hie-zonymus, Augustinus , Chrysostomus aliique veteres Satanaetra sitionem intellexerunt. U.Grol. in I. ia Conris. & Bingh. 4. Meles lib. XVI. cap. a. is. Sed hoc donum fuit e
traordinarium, quod cum ipsis apostolis cessauit.
315쪽
Interim bene ecclesia aut christiam pro excommunicitigorare possunt ad eorum eonuersionem , quod id non est in saeris communieare, sed potius misericordiae ossicium, quod SThomas in IV. sentent. dist. 11. I. an o seruata
IX. Apud Iudaeos ethniei & publieani synagoga
seu sacris conuentibus, non item ei uili societate excludebantur . Hine vi verborum Christi excommunicatio mo talis sacris conuentibus, 'non ciuili eommercio ossietisque priuat. Verum ab ipsa apostolorum aetate ad aliorum exemplum & ad maiorem excommunicati confusionem receptum est, ut quaedam ciuilia ossicia excommunieatis denegarentur , qualia profecto suerunt ossicia libera , ,eluti amicitia, salutationes, mutuus conuistas, Ioan. ULII. v. lo. seq., a. ad Cor. VII. II., ad Rom.XUI. r . d). Nam ut scite Dupinus de antiq. eccles dististi. diff. III. cap. obseruat, ossicia ciuilia , quae necessitate iuris debentur , veluti coniugum habitatio, parentum in liberos, liberorum in parentes ossicia, magiitratibus debita ob dientia, & huius generis alia non videntur excommunieatis per adoliolos denegata. Sane praeeipit apostolus, ut
ehristiani principibus, etsi infidelibus, obediant; item edixit , ue mulier fidelis virum infidelem relinquat ; & vult, ut serus fideles dominis serviant suis: quia scilicet haec
omnia ossicia erant necessaria .
f. X. Uerum enimuero lapsu temporis haec excommunicatorum in ciuilibus offetis deuitatio latissime extensa est . ut etiam in ciuilibus offetis necessariis loeum haberet. Itaque inculcatum , neminem posse in ciuili conversatione quavis ratione communieare cum excommunicato ne uxorem quidem, liberos, domellicos: neque excommunieato lieere iura sua in iudicio ex eriri: excommunieatum quoque omni honore & muneribus publicis eadere , & subditos a subiectione & fide regibus extra ecclesiam proiectis debita solutos esse , eon. 4. I. C. 13. q. 6. Invaluit tantus excommunicationis rigor post
d) Descendit quidem ab apostolorum doctrina deuitatio exinmminunicatorum in ossiciis ciuilibus liberis; at docent theologi id humano potius, quam diuino iuri deberi . V. Dupin.
316쪽
saeeulum decimum , ubi frequentiores factae sunt exocommunicationes, iisque episcopi & pontifices usi sunt, ad tuenda sua iura etiam temporalia contra principes eorumque magistratus. Nimirum ut ex voto negotia cederent, visum est, interdictionem in ciuilibus latissime exis tendere , ut excommunicati omnibus' iuribus & omelia priuati , episcopis necessario obedirent. Espen. tract. decem fur. ωρ. VII. g. 3.3.XI. Conuersatio cum excommunicato siue in saeris, siue civilibus seuera poena puniebatur; etenim qui commercia cum excommunicatis fouebant eadem censura ligabantur: quae disciplina primum obtinuit, ubi quis in sacris cum excommunicato communicabat, tum extensa est ad eos, qui colloquia & conuiuia agitarent e . Sane quieonuersahantur cum exeommunicatis, ecclesiae auctoritatem parum curare videbantur , contumaciae proiectorum vim addebant,& praeterea peccandi periculo se expon bant ; malorum enim consuetudo corrumpit bonos mores . Recedendum es a delinquentibus , inquit Cyprianus de unit. reclinae, vel immo fugiendum, ne dum quis male ambulantibus iungitur, oe per itinera erroris o erimianis graditur, a Ua veri itineris exerrans, pari crimine σὲ e teneatur . Seabiosum istud contagium ex veteri disciplina tantum eos videtur inlaeisse , qui cum ipse excommunicato communicabant: inde ulterius serpere coepit, & in infinitum productum est, quo factum, ut una excommunicatio saepe plures inueheret. t g. XII. Diseiplina , quae commercium cum excommunicatis etiam in eluilibus officiis necessariis prohibebat,& contagiosum contagium in infinitum extendebat, ubi excommunicationes euaserunt frequentiores , rempublica
e Et sane eanon apostoliens xira. , synodus Antiochena n. II. Se Carthaginiensis Iv. ean. p. tantum abstineri iubent quotquot cum excommunicatis orauerint, adi eos in ecclesiam re perint : at reontiores synodi, veluti Toletana l. ean. ι .Epaonensis can. XV. & Antissi orensis ean. XXXIX. etiam iis abstentionem minantur, qui colloqui & conuiuari cum excommunicatis deprehenduntur. Dissit: by Cooss
317쪽
non minus, quam ecclesiam turbauit. Itaque ad enitan da maiora mala, saeculo undecimo & .sequenti rigor interdicti eiullis commereti moderatus est in pluribus casibus , qui ad tres restringi possunt: nempe permissum est cum excommunicato conuersari, si ossicium aliquod iure
debitum sit; aut si necessitas & utilitas, sue ipsius excommunieari , siue aliorum commercium exigat itemque si aliquem esse exeommunicatum ignoretur, can. Io R. C. II. q. 3. Espen. tract. de censuri eap. VII. u . Mitigatum quoque est scabiosum commercium , quo cum eXCommunicatis commercia exercentes, eadem lepra adficiebantur ; statutumque, ut tacitum minorem excommunicationem incurrat, qui extra crimen cum excommunica to communicaret , cap. vlt. ex. de clerici excomm minis ure, cap. 39. ex. de senti excommunicationis, nec ulterius scabiosum contagium procederet. 9.XIII. Porro in noua disciplina mitigatus est magna ex parte rigor excommunicationis etiam eo nomine, quod non omnes, excommunicatos & in diuinis & in humanis euitare oportet ; sed tantum eos, in quos excommunicationis sententia est a iudice pablacata vel denuntiata oerialitra oe expresse, itemque eos, qui sacrilegas manus in clericos palam iniecerint, qui etsi ab iudico denuntiati non sint, enitari debent. Cautum id est in quadam decretali , quam veluti a Martino v. in concilio Constantiensi editam primus S.Antoninus in sum. par. III. tit. Σ3. cap. 3. exhibuit, & ex eius fide uniuersa ecclesia recepit. Hine inductum discrimen inter excommunicatum V taudum s0 Gregorius vii. primus figorem excommunicationis hac ratione imminuit , & quidem in specie particulari, hoc est
quousque mala ob anathema Henrico imperatori dictum eccle-sam & rempublicam concutiebant et inde in constantem regulam abiit: quod festiun videtur opera Gratiani, qui tempor xium illud decretum eo ordiae suae inseruit. Exceptos ab excommunicatione ob commercium cum e conlinunicatis scholastici his versiculis expresserunt: ι- . 'iis, lex, humile , res ignorata, necesse :Haec quinque solusnt, anathema ne pust obesse.
318쪽
atim & toleratam, & inde illius in diuinis & humanis .
non vero istius communicatio vetita est. Ut vero quis tamquam vitandus habeatur, necesse est, ut sententia abiudice publieata vel denuntiata sit specialiter o expresse , id est nominatim lata sit, & praeterea ipsi excommunicato denuntiata. Vtrumque enim requiri docent theologi& canonistae, qui ideo vocem vel pro coniunctione accupiunt O . Valet eadem regula etiam in interdicto & s spensione, quod ipsius decretalis verbis comprehensum estimo tempore frequentiores euaserant censurae, praesertim latae sententiae, necessaria erat ista moderatio , alias iatanto excommunicatorum numero viros bonos angi necesse erat, si nulla praecedente saltem declarante sente atia , euitare in sacris & ciuilibus deberent quos ipso i
Te canones extra communionem proiecissent.
3. XIV. Quando autem exeommunicatio mortalis a Christi corpore omnino abscindit, certe maxima est i rer poenas ecclesiasticas . Et quid quaeso peius ehristiano homini potest euenire, quam ecclesiae communione tamquam ethnicum & publicanum omnino excludi, atque ideo saeramentorum vis & totius fraternitatis comme
cio priuari, & in eum statum coniici, in quo constituti homines spe aeternae salutis destituuntur. Summum, in suit Tertullianus apes. eap. XXIX. , seruia iudieii pra sudicium erat, se quis ira deliquerat , ut a communione or rionis oe eonventus , o omnis fanm commercii relegareturi Hinc ex patrum sententia nihil tam debet formidare homo christianus, quam ab eeelesia separari: & inde A sustinus de correpti gratia cap. XV. excommunicationem poenam grauismam dixit. f. XV. Quae quum ita sint, non debet profecto e communicatio decerni, nisi ob grande crimen : & qui levibus ex caussis anathema infligit, abutitur eccleuastica
g Partieula vel apud scriptores mediae aetatis saepe proconiunctisne usurpatur : quod Iac. Gothostedus in glossar. ad C. Theodosianum , Io.Chimetius in Anastasi Childmisi eap.VII.& Petr. de Marca de cone. sacerd. imperii ub.M. cap. s.
319쪽
potestate , non laeus ac si magistratus ob leves culpas noxios morte puniret. Anathema , inquit synodus Meldonia apud Gratianum can. C. II. q. steter nae mortis damnatio, non nis pro mortali debet ἱmponiciamine. Et synodus Aruernensis apud eumdem Grati num eam. 42. eodem , nullus facerdotum quemquam rectae fidei hominem pro paruis re leuibus cauos a communiones pendat. Quod si antiqua monumenta aliquos ob leues caussas exeommunicatos memorant id non de mortali excommunicatione accipiendum est, sed de medicinali, quam veteres simpliciter exeommunicationem dicebant. 13. XVI. Nec tantum graue sit oportet delictum ad irrogandam exeommunicationem ; verum etiam manis
stum, aut per iudicem legitime probatum; separat enim illa ehristianum ab ecelesiae consortio. Vbi precatum nono euidens, inquit Origenes iam. . in Iosue, elicere ab ecclesia neminem possumus , ne forte eradicantes etizania , eradiremus o triticum. Et Augustinus lib. L. homiliae. hori. Ult. docet, neminem plecti posse aut medicinali , aut mortali excommunicatione, ns aut Donte eonfessum, aut in aliquo saei saeculari , me ecclesiasico iudicio nominatum atque conu/ctum . Hinc multoties in canonibus praecipitur, excommunicationem non irrogari, nisi causissa probata, aut alias manifesta suerit, can. II. C. Σ. g. I., ωρ. 48. m. de sent. exeommunicationis.
XUII. Praeterea nec ubi crimen graue & prob tum est, decerni facile potest excommunicatio, nisi adsiteontumacia, qua criminosus obstinato animo in peccatis haereat: quod in euangelio aperte edicitur ; fratrem enim criminosum tum demum tamquam ethnicum & publieanum habendum Christus docuit, si post duas priuatas admonitiones , nec ecclesiam admonentem audierit. Matth. XVIII. v. I 3. seqq. Inde usu receptum , ante excommunicationem criminosum semel , iterum, atque tertio admoneri debere: quam trinam admonitionem secundum D-cros eanonee esse synodus Chalcedonensis docet. Et quoniam trina ista admonitio satis erat ad probandam contumaciam , hinc competens & canonica dicta est, cap. 48. . de semient. excommunicationis, east. 3. eodem n 6. Concessit quidem synodus Lugdunensis sub Gregorio x. iudicibus
320쪽
hibus siue tres admonitiones , siue unam pro omnibus ashibere; at haec una admonitio instar omnium erat; nam aliquot dierum interualla synodus adhiberi voluit, nisi facti neeessitas ea suaderer moderanda, eap. v. eoaem H6. Quod vero lapsa ecclesiastica disciplina iudices eeel fasti ei etiam non admonitos excommunicarent , synodus Tridentina fef. XXκ de res cap. a. tam immane arbutrium coercuit, & salieni duas monitiones statuit pra
f. XVIII. At hie nodus vindice dignus oceurrit, e enim trina admonitio iure diuino ad irrogandam exeo munieationem necessaria, non bene videtur conuenire cum excommunicatione latae sententiae, qua innodamur nuula praemissa admonitione statim ae erimen sub ea pomna vetitum eommittimus . Vidit difficultatem Gersoniuheamque euasurus docet, excommunicationem latae staritentiae id tantum operari ut iudex probato erimine statim possit excommunicationis sententiam publicare, nulla alia adhibita sollemnitate. Alii vero respondent, satis elis contumacem, qui legi seu eanoni praecipienti noctobtemperat; lege enim ipsa continuo admonemur , impellimur ad ossicium. Verum nestio, an responsiones istae nodum soluant f Christus enim' praeter peceatuin in legem, requirit animi obstinationem in peceato & e pressam repetitamque admonitionem . Illud verum est , excommunieationes latae sententiae lapsa demum eecleissastica disciplina fuisse inuectas, & potius usu ecclesiae, quam Christi sententia niti. v 9. XIX. Porro etsi caussa legitima & eontumacia ad se, non tamen gladius spiritualis statim exserendus est ,& criminosus fraternitatis consortio exturbandus; sed tum demum eum dolore & aegritudine putrescentis membri abscissio decernenda est, si omnia alia remedia ad san tionem necessaria adhibita fuerint, & ab excommunic
tione maius malum in ecclesiam erumpere non videatur. Ita ex veterum sententia ad excommunicationem non la
cile licet excurrere , s exeommunieandus sociam habet multitudinem , ne inde schisma in ecclesia generetur. Au gust. lib. III. contra est . Parmes. 'ev. a. Similiter o maioris mali periculum nor facile reges di magistratus