장음표시 사용
71쪽
g. U. Quis vero crederet R etiam post Innocentium IiI. coaceruatio dignitatum, paroeciarum & praebendarum frequenter obtinuit, idque siue negligentia, siue fraude antistitum, quibus instaurata disciplina magis curaebuisset. Sane admodum frequentes fuerunt pontificiae indulgentiae , ut plurimum sime caussa concessae , ad obtinenda plura singularia beneficia. Eo quoque contuberunt fictae com vendae quae' saepe tu perpetuu- gratia b neficiariorum datae sunt , ut unum ineficium commendatione , alterum titulo possent retinere . Cone. Satauriri ense anno CI CCLIII. can. XXVII. Rursus alii vicariae specie seu titulo alia aliis coaceruata adquirebant bene ficta , nam ubi dignitate aliqua aut paroecia aucti erant, alteram siue dignitatem, siue paro iam eum opima fructuum parte sub vicarii nomine sibi dari curabant, non vero titulum , qui cum modico prouentu alteri eoncede. batur. Vnita quoque sunt in)vnum plura singulariati beneficia non bono ecclesiae, sed beneficiariorum, ut quae benefiet a distracta habere non poterant, ea inuicem unuta ad vitam possiderent.. ' -
f. VI. Quo tempore .Tridentina synodus indicta est ,
multa beneficia singularia, etiam maiora, alia aliis congesta possidebantur. Hine his malis medendis synodus intendit ' atque in primis vetuit, plures deineem uni co ferri ecclesias parochiales, aut alia singularia beneficia , reprobatis inuolucris tuis unionis ad .vitam & commendae perpetuaeis Trident. fef. VII. de res cap. 4. Inde sanctiori edito decreto statuit, ut.vnum uni beneficium sue in titulum , siue in commendam deinceps conseratur, nisi ad honestam sustentationem unum non sufficiat, qno casu secundum conserri permisit, modo utrumque adsiduitatem non requirat. Trident. fef. XXIV. de res caρ. II. Ergo etiam ipsa simplicia beneficia, quae alendo benefi-eiario sufficiant , singularia incompatibilia euaserunt. Nihil vero statuit synodus , quinam reditus ad honestam beneficiarii sultentationem sufficiant ; at in compertis est, eam debere esse modestam & frugalem. Ceterum moribus praesentibus nulli intenditur controuersia, quod duo possideat beneficia, quorum unum aut ambo maximi reditus sint, modo utrumque adsiduitatem non requirat. V. Espea.
72쪽
V. Espen. par. II. tit. cap. 3. edit. Neapol. 'g. VII. Iam, ut plura singularia beneficia abjuno obtineantur, necessaria est superioris venia , qua canones relaxentur. Moribus praesentibus superior iste est 'antum summus pontifex , etsi in veteri disciplina etiam epise se ad habenda plura, beneficia 'indulgentiam concederent. Alleserra ex. de praebendtis. Venia autem cor 'odi non debet, nisi ex necessaria & utili in ecelesiam caussa, qua incommoda ex coaceruatione beneficiorum eom hiari possint; nee enim summus pontifex dominus est ministeriorum & proventuum ecclesiae, sed potius fidelis dispensator b). Quoniam vero indulgentia ista canonibust aeriatur . hinc- stricte aeeipienda est, nec a casu ad caia sum recte producitur: re tum recta erit, si omnia ex fide bona exponantur. Indultas vero venias tenentur benefi- ei rii petentibus episcopis exhibere, quibus integrum est eas expendere, & minus legitime impetratas reiicere , cap.
3. de esse. . ordinarii in 6. Trident. ses VII. de res cap. s. 3. VIII. Qui plura singularia benefieta sine legitim indulgentia obtinent, decreto synodi Lateranensis sub Alexandro ii I. secunda dignitate seu paroecia exuendus erat, cap. 3. exo do clericis non residentibus ; at canone Innocentii III. in concilio generali cadit ipse iure prima paroreia, seu dignitate, seu personatu, qui alterum singulare eonsequitur beneficium, cap. 28. de praebend s. Uaratio autem ipso iure. non collatione alterius singularis, beneficii, sed potius pacifiea posssessione inducitur: & p . E e a cificae b) Hine recte docent saniores theologi & canonistae, apud
Deum tutos pon esse, sed tantum seri externi poenas euitare, qui, ex minus idonea caussa obtinent plura beneficia. Cons. Espen. par. II. sect. I. tit. 7. eup. s. edit. Neapol. Sane licet
qui indulgentiam concedit, expendere debeat, an idonea subsit c*ussa; tamen ille, qui pexit minus iustam indulgentiam , est caussa iniquitatis, & utitur permissa iniquitate. Et acute s. Bernardus eps. VII. n. p. clericis , qui plura beneficia iuste possidere credebant ob veniam concessam, reponebat , utinam non licentiam quaesiissetis, seu consilium . ides, non ut μὰ
73쪽
eifiea possessio tum eensetur, si nulla lis in iudieio δὴ benefero mota sit , nullisque molestiis de facto turbata fuerit, aut si per beneficiarium steterit, quo minus p tifica Dret Porro alterius beneficii possessionem adepto ad duost v ne menses prioris retentio conceditur, ut .ponsit experiri, an molestiae superueniant. Quod si post pa- ei fieam possessionem benefietarius utrumque retinere praesumat, etiam alterum ausittet, & ad saeros ordines s stipiendos & alia benefieta inhabilis evadit, est..cap. 8., extrauas. exsecrabilis de praebend. inter communes. Interim 'interpretum sententia vacatio ipse iure ferme loeum habet in beneficiis, quae diiuntur incompatibilia ratione tituli, nam quae talia sunt retentione , demum, sententia ridia
I. I. ollatio benefieii, quae etiam dieitur donatIO &iusisutio, est datio vacantis benefie; i ab eo facta , qui eius dandi habet potestatem . Quod si collatio
collegio eanonicorum competati vocari solet electio, quae si nulla indiget superioris eonfirmatione , beneficium ducitur Melctitium collativum p si vero a superiore confirmanda est, electitium confirmativum. Quoniam vero collatores non semper pro libertate sua beneficia donant , sed aliquando ratione iurk alterius eertis personis ab alio pra sentatis inferre debent; hinc collatio est aut libera, aut minus libera, quarum illa cestatis stricto sensu, haec Ἀ- Diutis itidem stricto sensia appellatur. f. II. Collatio benefieiorum, ubi seorsum ab ordinati ne facta est , veluti pars voluntariae iurisdictionis haberi coepit, qua ecclesiastica ministeria dispensantur. Origine vero sua pertinet ad episcopos; episcopi. enim non minus sunt ministeriorum Dei , quam redituum ecclesiasticorum dispensatores & procuratores. Eodem ordinario iure in
74쪽
Gelesiis eonferunt beneficia praelati inseriores , suasi episcopalem habent iurisdietionem , cap. vis. M. Aonstitutionibus, rap. a. de ineio ordinarii in 6. Verum episcopi adictoritate Ienatus eeelesiastici seu tollegii ean nicorum mavis ecclesiae beneficia eonferebant , case M. de his , quae funt a prael. sine os ensu capituli e qua iure eIucent antiqui mores.
f. III. Sancta haec ex cummuni senatus eluisitio b neficia eonferendi ratio pro maxima parte labefactata est, postquam beneficia seorsum ab ordinatione collata sunt: iamque inter cleri eos etherserunt alii ordinarii collatores, variique in variis ecclesiis inualuerunt mores. Sane in multis locis praebendas & canonicatus ecclesiae eathedralis solus episcopus , contra alibi solum canonicorum colimgium , cap. 3I. ex. de electione, alibi episcopus simul &collegium conferunt . cap. II. ex. de eo nos praetendae saxPraebendas quoque ecclesiarum collegiatarum vel solus episcopus, vel eapituli praeses pro varietate locorum mn fert . Porro ipsi archidiaconi etiam iure conserendi heneficia aucti lant, cap. I 3. ex. de incis delegati, cap. 7. o. de praebendis. Sed vicarius generalis beneficia non conseri , nisi id ab episcopo ei specialiter committatur, eap. est. o. de incis vicarat in s. , tantumque a pare nis praesentatos pro iure suo potest instituere. f. IV. Quamuis collegium eanonicorum ecclesiae ca- . thkralis sede vacante episeopalem habeat iurisdictionem; non tamen confert benefieia , quae ad liberam solius episcopi collationem pertinent, east. 7. o. de rescriniis ,
cap. a. o. ne sede vacante aliquid annonetur ς collatio
enim beneficiorum moram ferre potest ; & in interregno qui gubemant, ea differre debent, quae sine damno diti
a) Vbi episcopus & eanonici simi betae lata conserunt, et
tam varii sunt mores e nam conemrit episcopus vel ut merus canonicus, eap. I ex. de eones. praebendae , vel tamquam
collegii moderator & praeses, vel aequali eotestate et quo γ' steriori easu episcopi suffragium totius collepi sani o ari
75쪽
lerri possunt b1. Sed eapitulum sede vacante recte eo seri beneficiacuae coniunmm ad episcopum & capitulum pertinent; α multo magis confert beneficia, quorum eollatio vivente episcopo ad solum capitulum pertinebat, scut etiam pro iure suo praesentatos a patronis instituit 9. Iam .eollatio beneficiorum , ubi ab ordinatione seiuncta est, fit peculsari actὶone, qua collator volunta- 'tem .suam declarat, se huic aut illi tribuere beneficium: idque etiam.nudis verbis fieri potest. Et quoniam voluntas collegii canonicorum ex maiori suffragiorum numeroeensetur; hinc beneficia electiva collativa per electionem communibus electionis regulis adstrictam eonseruntur pso ma enim cep. quia propter ex. deesectiona tantum locum habet in eligendis praelatis , quorum morte ecclesia viis dua censetur. Ceterum receptis moribus collationes geri,
put probari nequeunt sine litteris, nec beneficiarii solent an possessionem beneficiorum immitti , nisi Iitteras eoil
tionis exhibeant.. VI. Beneficia ubi vacaverint, intra eertum tempus conferenda sunt, ex diutina enim vacatione multa in rem ecclesiasticam incommoda promanant. Et quidem digni- rates capitulorum , paroeciae & omnia minora beneficia sex mensium spatio conferenda sunt, cap. 2. ex. de con- σά. praebendae, tribus vero mens bus episecinatus & mai res dignitates regulares, cap. I. ex de electione. Semestre
autem istud a die scientiae vacationis computatur,& prae terea non eurrit, si iusto impedimento siue iuris, siue s cti collator cessauerit, cap. I. M. de eonces praebendae.. f. VII. Quod si stato .tempore.collatores non conis xant beneficium, pro ea vice collatione eadunt: & si eolia
Iatio pertineat ad capitulum, deuoluimr ad episcopum, contra' ad capitulum , ubi solius episcopi est conserret &. b ' Vulgo docent interpretes decretalium , ideo non posse capitulum sede vacante beneficia episcopalis collationis dare, quod collatio . sit pars fructuum ; fructus vero' integros episcopo oportet reseruare.' Apage erofanum dogma; collario nkipa beneficiorum est. pars spiritualis potestatia, qua eccistae inuis siti constituuntur.
76쪽
si utriusque: demum par negligentia sit, deuolutio fit almetropolitarium , & ita porro ad alios superiores antistites usque ad summum pontificem , east. a. me. de conces.' praebendae. Atque id est negligentiam praelatormn su i ere. Verum recepti mores non serunt, ut episcopi negligentia a eapitulo suppleatur : & in multis eeelesis praeis sertim huing regni λIus papa confert beneficia , quae Ο dinarii collatores stato tempore non contulerint. . f. VIII. Semel collata beneficia, antequam vacent, iterum eonserri , aut promitti non possunt, cap. I. ei de nces praebendae. Sane collationes aut promissiones beneficiorum nondum vacantium alienae mortis desderandae ansam praebent quo nihil a viri boni ossicio alienius. Itaque collatio aut promissio nondum vacantis beneficii nulla prorsus est, nec inde ulla naseitur obligatio. Et si iure decretalium probetur datio canonieatus sine praebenda cum spe primo vacaturae , cap. 3. ex. de praebendis put & promissio benefieii generaliter facta , quum occaso eollationis se obtulerit, cap. I9. m. de coinces praebendae id sorte eam rationem habet i quod sine alterius morte vacare praebenda aut beneficium poterat, aut de nouo institui, ac proinde captatio mortis eessare videbatur.
f. IX. Beneficia quoque integre confesti debent, nee dignitatum , sue praebendarum licet sectionem institnere, sue quod titulus ipse diuidatur, siue quod reditus in duas pluresue partes secentur, cap. 8. o. de praebendis, cap. ex. de rensibus. Quin veluti turpia & smoniaca damnata sunt pacta , quibus patroni & antistites in partem redituum cum beneficiariis paciscuntur , cap. vn. ex. 2t ecci
fas. beneficia sine diminutione conferantuν. ossicium sane ecclesiasticum , cui perpetuo reditus adnexi sunt, unum est, ae proinde uni integrum eum suis prouentibus eon serendum . Ceterum auctis ecclesiarum reditibus ex rati nabili caussa potest vacans benefeium in duo dispesti; quemadmodum' ex idonea eaussa licet portionem fructuum ex beneficio delibare , & alteri eleri eo addicere . f. X. Peracta collatione beneficiarius in beneficii ponsessionem dedueendus est , quam dicnnt insitationem eo poralem, sine qua nes fructus percipere , nec demandatum ossicium potest explicare . Ante possessionem beneficiarii,
77쪽
M. INSTITVT. IURIS CAM PARS II. '
& praesertim paroehi, obedientiam suo episcopo pro Netere & iurare debent ; & qui praebendis & dignitatibus
in ecclesiis cathedralibus donantur, & eoram episeopo &in collegio catholieam fidem debent profiteri. Tridentifes XXIV. de ref east. I 2. Spectat autem haec missio in possessionem ad antistitem collatorem, cap. s. m. do pria vilegiis , & in decretalibus etiam archidiacono tribuitur, eap. 7. ex. de osseu archidiaconi.
De mandatis apostilicis , reseruationibus oe praeuentionibus.
S. I. NTEteri eeelesiae diseiplina summus pontifex in e V elesiis Romane metropoli subiectis pro iure sua
clericos videtur ordinare potuisse, etsi hoc iure .parce admodum uteretur. Sed postquam beneficia ab ordinatione seiuncta sunt, Romani pontifiees beneficia ferme omnia totius occidentis sui arbitrii & eollationis fecerunt , exclusis episcopis , quibus congenita est beneficioram collatio. Quae tanta moles senum crevit per pontificum mam data , reservationes & praeuentiones .f. II. Et mandata ouidem de prouidendo, vi vocantur , erant pontificum diplomata , quibus praecipiebant collatoribus, ut designatis clericis aliquod elargiremur beneficium et erantque mandata ista duplicis generis ; alia enim dabantur' pro iam vacantibus beneficiis , alia vero ad primo vacatura, quae etiam gratiae exspectativae a dietant. Primus Hadrianus Iv. extra fines Romanae m etropolis mandata de prouidendo ad eollatores dedit: oui,vius semel inductus a sueeeubribus continuatus eii, & latius productus. Sed non omnes pontifices eadem ratione mandatis usi sunt , nam alii non amplius uno mandato eamdem ecclesiam grauare consueuerunt, east. 3O. ex. de rescriptis in parte decisa & cap. 38. o. eodem e alii ver oullum tenuere modum, mandata mandatis congesse-
78쪽
riint; immo etiam pro uno eodemque beneficio contraria mandata dederunt. Profitebantur vero pontifices, sema idatis suis consulere velle Hericis litteratis & bonae opsenionis, praesertim vero pauperibus, etsi clerici mandatis aucti saepe nec pauperes, nee litterati essent. III. Initio mandata ista pontifieum commendationes ortius suerunt & preces, quibus pro reuerentia sedis apostolicae multum ordinarii collatores tribuerunt, praese . tim ubi erant rariora , aut idonei clerici commendaban- itur . Sed deincepta aucto mandatorum numero antistites saepe obedire detrectarunt. Hine pontifices stilo mutato preces verterunt in praecepta, & triplicis generis litteras scripserunt, monitinas nempe , praeceptorias & exfeeutorias. Franc. Florens in tit. decretal. de rescriptis. Monitoriae tantum elericos ordinariis eollatoribus eommendabant: qui 's non parerent, dabantur praeeeotoriae, quibus monita in vero praecepta transibant: & si eollatores in pari conintumacia persisterent, exsecutor dabatur, qui morosos antistites puniret, & ad heneficii dationem cogeret, vel ipse
tum vacans Vel primo vacaturum conferret. Sed processu temporis conualuit auctoritas mandatorum, nec amplius tres litterae diuerss temporibus scriptae , sed tantum una statim addito exsecutore, qui cessante collatore conserret. f. IV. Satis firmato mandatorum vis, Romani pontia fices ad beneficiorum resernationes transierimi, quae sunt decreta, quibqs pontifices collationi suae vacantia vel v eatura beneficia' addicunt , ordinariis collatoribus eorum mn serendorum ablata potestate. Sunt vero reseruationes aut generales, aut particulares, prout plura eiusdem, vel diuersi generis, vel personarum beneficia, aut unum Ua .eans vel vacaturum summus ponti sex in se recipit & reis seruat. Item reseruationes alia sunt in corpore iuris comprehensae, quae ex recepriois sententia sunt, quae sexto decretalium continentur; aliae extra corpus iuris,
ualps extrauagantibus, regulis eaneelIariae , ecteris p erioribus bullis continenturi Beneficia reseruata alias
. a) Pertinent quidem ad systema iuris pontificii & extraua
gantes Ioannis xxv. & quae commune3 sicuntur I at reser a ' tiones Diuitiaco by Coos e
79쪽
dicuntur assecta ; at adfecta stricte sie dicta sunt benefleta
non reseruata, quibus conferendis se immiscuit summus pontifex , aut alias manum apposuit, qui actus eollationem pro ea vice pontifici addicit. I. U. Prima & in eorpore iuris comprehensa reserua tio Clementi Iri tribuitur , eaque μntificiae collationi dieit quaeeumque beneficia apua Iedem apostolicam, seu
Romanam curiami Uacarent cv. a. de maebendis in o.
Vacare apud sedem apostolicam initio dicebantur beneficia , si in loco, ubi euria morabat ., beneficiarii decederent ; at Bonifaeius vi. etiam in curia vacare decrevit beneficia omnia, quae morte aleedentium aut discedentium a Romana curia in locis Ditimis, seu quae qua Maginta milliaribus a euria distabant , vaearent; item beneficia cnrialium , qui in locis curiae vicinis morerentur, modo ibi domum propriam non haberent; vel qui in loco, unde auria dileedit, infirmi remanentes, mortem cum rem , cap. 34. de praebe ussis, in 6. Debet vero summus pontifex in comitatu vacantia beneficis unius mensis spatio conferrer quo tempore eIapis ea ordinarii antistites pro iure suo eonferunt, idque ne diutina vaea tio reclesiis obsit; eap. eodem: ob quam eamdem rationem etiam ordinariis antistitibus licet conferre paroe-cias, quae defuncto pontifice in comitatu vacaverint, vel eo vivo vacaverint , sed ante obitum ab em eollatae
r VI. Postquam semel ad generales reseruationes adutus iratuit , nouae in dies reseruationes emerserunt, antiquae confirmatae & latius exirensae sunt. Sane Ioannes XXII. praeter beneficia per obitum apud sedem apostolucam vacantia, collationi pontificiae auixit beneficia prorsus Omnia sur maiora , siue minora , quae quocumque alio modo eo loci vacarent : item beneficia eardinalium,
tiones iis compreheia sae' serme extra corpus iuris reputantur. ὲ fortasse quod eiusmodi reseruationes erant temporariae, Espen. par. II. Ie t. iit C cap. 4. edit. Neapol. , aut potius quod
extramgantium codices utpote priuato studio collecti ini- luo ad corpus iuri. pontillati non 'ectabant.
80쪽
Iegatorum, ossicialium euriae, & eapellanorum commem alium pontificis , quocumque demum loco mortem obiarent , extrauas. ex debito 4. de electione inter eommunes;& praeterea benefkia, quae ob retentionem, aut adepti nem alterius singularis beneficii ipso iure vaearent , tratias. exiserabilis de praebendis inter tammtines. Satis amplae reseruationes, quas inde Benedictus xin latioribus verbis confirmauit in extrauag. ad regimen de praebend. intra communes. Sed duo isti pontifices a se inductas reia seruationes ad vitae suae tempus arctarunt, & praeterea contestati stant, se ideo tot beneficia reseruasse, vi optrumos quosque clerico; ad ecclesias promouerent . f. VII. Exemplo horum pontificum successores sue antiquas, siue nouas reseruationas temporariis ad vitam suam decretis includere consueuerunt: & hinc natae reinculae eaneellariae, quae morte pontificum extinguuntur, donec a nouo pontifice non sime additionibus, mutati nibus , aut detractionibus iterum publicentur, & reuiui- stant . Regulis vero cancellariae non tantum episcopatus& dignitates praecipuae in Getesiis eathedralibus & eoru Iegiatis , verum etiam omnia serme reliqua beneficia collationi pontificiae tesserimi e tantumque episcopis relicta minora beneficia, alias non reseruata, quae quatuor men
sibus, Μartio nempe, Iunio, Septembri & Decembri v cauerint ob . ,
g.VIII. b Iuuat distinctius exhibere reseruationes beneficiorum regulis cancellariae comprehensas. Principio regulae illae, prout nunc sunt , Udicunt collationi pontificiae benefieta omnia
quae Ioannes xxi I. & Benedictus xir. sibi ad vitam reseruauerant; ti praeterea beneflcia omnia odiciali uin Romanae curiae, etiamsi ante obitum officiales esse desierant; tum heneficia, da quibus ordinarii antistites contra Tridentinas, regulas disposuerint, reg. I. canceII. Item ecclesias omnes episcopalas de m nasteria omnia virorum , quorum se annui reditus excedunt di . centos florenos aureos, & beneficia, quae vacante sede epileopali, aut alterim praelati seu collatoris vacaverint, di ad italius solam collationem pertinebant, reg. II. Summa ducentorum forenorum auri serme quatuor centum triginta ducatos Neapo