Manuale thomistarum, seu Breuis theologiæ cursus, in gratiam & commodum studentium editus, ab adm. reu. patre F. Io. Baptista Gonet Riterrensi, Ordinis ff. praedicatorum, ... Tomus primus sextus

381쪽

inordinatus ex omissione alicuius circunstan- tiar illi debitae; sicut recitatio officij sine attentione,vel celebratio missae sine vestibus sacris, non sunt peccata omissionis; sed commissionis.

Colligitur secundo , primum Ange Iorum speccatum non potuisse esse odij, vel desipera- ltionis, quia scilicet odium , &desperatio se l habent per modum fugae, & recessiis: Sed

primum peccatum Angelorum non potuit esse actus per modum fugae, & recessiis: Ergo non votuit esse odium,vel desperatio. Minor probatur' omnis actu, nolitioni, , & fugae supponit actum volitionis, nam cum nolitio , & snga respiciant obiectum repugnans, & disconueniens, nihil autem dicatur disconueniens, . nisi per ordinem ad conueniens, quia nimirum,uel est laesiuum,vel impeditiuum conuenientis, fit ut nunquam disconueniens fugi fur , nisi quia amatur conueniens; &consequenter fugam inordinatam disconusnientis,

seinper praecedit amor inordinatus conuentem .

tis: Ergo primum Angelorum peccatum non potest esse actus per modum fugae alicuius dia dconuenientis, sed necessa mo debet esse piose

cutio alicuius boni, eorum naturae conuenientis.

Colligitur tertio, primum Angelorum peccatum nec fuisse, nec esse potuisse actum in bedientiae, quia , ut iam offendimus , primum Angelorum peccatum non potuit:esse a fluxinordinatus per modum fugae, & recessus:Sed in bedientia respicit diuitiam Iegem, Per.m

dum fugae, & recessiis ab ipsa: Ergo primum

Angelorum peccatumenec suit , nec esse po' ituit actus inobedientiae. Colb

382쪽

r , ne Ange Ity. coli igitur quarto , primum Angelorum peccatum non fuisse inuidiam, quia ut ait Au- ultimis lib. rr. de Genesi ad liti. I nuidia s quitur 'perbiam, non praecedit . Odium enim boni alterius, eius odii species est inuidia, oritur tanqua in ex radice, ex amore inordinato propria excellentiae , in quo consistit peccarum siti perbiae . Vnde Leo Papa serm. A. de collech &elemos loquens de Lucifero sic ait:

In uentor ille auctorque pereati, primum oper- bur, ut eaderet, deinde in iduae , , t noceret. Et D. Thomas hic art. peccatum fi perbiae eonsecutum est in Angelo peccante malum DL nidiα.

Colligitur quinto, deleelationem inordinatam quain Angeli mali perceperunt ex contemplatione , & amore siuete perfectionis, &pulchritudinis naturalis, non reduci ad peccatum luxuriae, & male a Scoto luxuriam spiria rualem appellari; non enim omni, inordinata deleetatio luxuria est, sed solius tactus ; sicut inordinata delectatio cibi dicitur gula; laudis, inanis glorias propriae excellentiae, superbia: demum inordinata delectatio, quae ex studio, & speculatione veritatis percipitur, reducitur ad peccatum curiositatis, & opponitur virtuti studiositatis , quae modum praescribit in studendo. Unde absurdum est, quod ait idein Auctor, peccatum; quo quis inordinate delectatur de specu latione geometricae conci usi*nix, reduci ad luxuriam . - ἰ

383쪽

f. V.

OVidam ex istimant Angelum primo pec

casse,appetendo omnimodam aequalitatam cum Deo in natura, quia Scriptura Sacra lex presse asserit Luciferum de facto appetijsse lesse ut Deum: Isaiae r . Ascendam in C lμm, si milis ero alti ru'. EZechiel. 28. Eleuatum escor ς um, quasi cor Dei, dicens, Deus ego f m.

Vnde Augustinus in libro de quae trionibus ve- . teris testamenti ait Diabolum elatione infla- tum voltu sie dici Deum. lNihilominus haec sententia reijcitur a D. Thoma hic art. 3. potest breuiter consulari, .primo ex D. Anselmo lib. de casu Diabolis P. s . ubi ait Angelum peccasse appetendo

illud ad quod peruenisset, si stetisiet: Atqui si

stetisset non peruenisset ad omnimodam aequa .litatein cum Deo in natura: Ergo non Pecca- luit, eam appetendo. Unde ibidem tacite approbat hunc discursum sui Disciplιli: Si Deus . Si ari non potest , nisi tam solus , ως nibit illi Amite cogitari poJς, quomodo potuir Diabotur et te, quod non potera; cogiscre n enim ita lobtusae mentis erat , Pt nihil aliud simile Deo i

uix ri pssse nesciret. Quibus verbis hanc Iacionem sundamentalem,quam habet D. Th. loco citato insinuat: Nullus potest appetere il- ili: l,quod non potest apprehendere , Ut possibile: Sed Diabolus non potuit apprehendere, 'Vt postibi Iera omnimodam aequalitatem cum

384쪽

De Angetis. 34'Deo in natura: Ergo nec eam appetere. Maior videtur certa , obrectum enim voluntatis est bonum, Sc conueniens: illud autem, quod non potest apprehendi, ut possibile,non . potest apprehendi i bonum,&conueniens,ctarn prima radix appetibilitatis , & conuenientiae sic possibilitas ; liquidem in tantum aliquid dicitur bonum, inquantum est existens , aut dicit ordinem ad existentiam. Minor etiam nouest minus euidens,esim enim Angelus seipsuna perfecte comprehendat, cognos it se esse enscreatum , & per participationem , & nullumens per participationem posse esse eius lem naturae cum ente per essentiam ; sis bindeque non potuit a prehendere, ut possibilem omnimoda sui cum Deo in natura aequalitatem , maxime clim ante primum ipsius peccatum , nullus praecesierit error in intellectu eius, ratione

cuius apprehenderet, ut possibi te id quod reuera impossibile est, ut in nobis interdum a .cidit . . Dices, hanc rationem D. Thomae probare quidem Diabolum non peccasse , appetcnda

appetitu efficaci,& ab soluto omnimodam cum Deo aequalitatem in natura,no tamen couuii cere, quod ille non peccauerit, eam appetendo appetitu inessicaci, & condition tos cum talis appetitus possit serri circa impossibilia, etiam cognita , ut talia ; sicut de facto poeni tens vellet non peccasie, de damnati Deum anni hilari. Sed contra : Primum peccatum Angelorum debuit .n Nesiacio escte appetitus deordinatus

alicuius , t ultimi finis, siquidem appetitus Baturalis Angelorum semper incipit a sine, oc

385쪽

3 ι Tractat sy VII. perditio hominum , & Angelorum. Demum Eccles. Io. stuperbia vocatur initium Omnis peccati, quia ut explicat Aligustinus lib. de natura, & gratia cap. 1 9. Liabolum , a quo estorieo peccati, ipsa deiecit. Quare idem S. Do- .ctor expenens verba illa Psalmistae, emund bor E deIλοξο maximo ,per delictum maximum intellistit superbiam clura cinquit ex Angelo fecit Diabolum , ei que in aeternum interclusi , eg mim Coelornm . Unde Bernardus lib. I. de anima: Suerbia de superis ad ima pracilitat,

humilitas ab imis ad alta leuat , Angetur c caelo in tartara corrnit. homo de mundo ad coelum

Satan o eratus est,tantum cogitaui*superbiam,

O in momcnto , in ictu ceu li, irreparabiliter treeipiςσtus est . Initium omnis peccati sus erbia quae tam telociter ipsum quoque Lyderib uxe uti sis clariur m cantem Luciferum , caligine obtenebrati ix. Demum D. GregoriuS 3q. in rat. Ca . 17. loquens de eodem Lucifeco ait, quod dum priuatam celsitudinem superbe aρ- pe: is , i re perdidit participatam : relicto enim eo eui debuit inhaerere principio suum sibi appe-tyi quo tam modo esse principium t relicto eo qui Hre ei so sic ere poterat , se sibi se sicere posse iudicauit : O tanto magis infra si cecidit , ΤΠ n-ro muis se contra eloriam Di conditoris erexit. Nam quem exaltabat libera feruitus , deiecit eastiua libertas.

Ratio etiam silistagatur: cum enim primum peccatum Angelorum non fuerit omissionis sed commissionis, ut patebit ex infra dicendis, nec suit,necesi e potuit,nisi ex inordinato asse-

386쪽

ehi ad bona spiritualia nemo eniin assicitu enisi ad ea quae sunt conuenientia propriae nain tura , sola autem bona spiritualia uuat.conuenientia naturae Angelicae: Sed inordinatus

a stus ad bona spiritualia , non potest esse nisi peccatum si perbiae: Ergo primum peceatum Angelorum , nec suit, nec esse potuit

aliud quam peccatum superbiae. Maior patet, Minor probatur ratione D. Thomae hic art. 2. in aflectu prosecutionis bonorum spiritualium non potest este peccatum, nisi per hoc quod in eo si perioris regula non seruatur ; cum enim . bona spiritualia , quanto sunt maiora ; tanto sint meliora, non possint nimis amari absolute; unde si in eorum amore sit excessus , oportet necessario, quod proueniat ex eo quod superioris regula non sertietur : sed non sibdi regulae sit perioris, est peccatum suptibiae: Ergo in affectii prosecutionis bonorum spiritualium, non potest esse nisi peccatum superbiae. Obijcies primo contra hanc rationem D. Thomae: Nolle subi jci regulae si perioris est peccatum inobedientiae, non superbiae: Ergo si Angeli primo peccarunt, nolendoe se si mittere regulae superioris, primum illorum peccatum fuit inobedientiae non superbiae. Despondeo, nolle subi jci regulae superioris, Ut legislatoris, esse quidem peccatum inobedientiae; sed nolle si ibi jci regulae sit perioris, tanquam rhen surar propriae dignitatis , & excellentiae, esse peccatum sit perbiae. Sicut enim est proprium humilitatis moderari appetitum tendentem in excelsa , apponendo illi modum subiectionis ad diuinam legem, ut sor-

maliter est regina', & mensiura dignitatis, &

387쪽

744 Tractatus Vir. excellentiae creaturae; ita est proprium super- : bipe apponere immoderantiam huiusmodi a petitui, & non subiectionem ad diuinam i em, visorinaliter habet rationem regulae. . mensurae propriae dignitatis,&excelle

obiicies secundo : Peccatum superbiae in eo solum consistit, quod quis appetat, quod: non est sibi debitum, Zc quod non potest pro prijs viribus adipisci ; quia cum superbire idem sonet, ac siiper se ire, superbus tantum ille dicitur proprie, qui appetit ext0lli fuerasesqnod non contigit nisi appetat aliquid, quod non sit sibi debitum , nec zx proprijs viribus acquisibile: Atqui Angelus in primo peccato non appetiit aliquid , quod non enet sibi debitum , A quod non posset propriis viribus adipisci: Ergo primum eius peccatum non fuit superbiae, Minor probatur : Angelus primo peccauit inordinate appetendo tuam oeatitudinem naturalem,ut dicemus f. seque

ii : sed talis beatitudo erat connaturaliter ei debita, subindeque eam poterat consequi pro priis viribus, imo illam actu possidebat an--tequam peccaret: Ergo Angelus in primo peccato non appeti jt aliquid sibi indebitum, & proprias vires excedens . Respondeo negando Maiorem , peccatum enim superbiae no iolum in hoc consistit,quod quis appetat , quod non est sibi debitum , sed etiam in eo, quod inordinate propriam excellentiam perse citionem sibi deb1tam intendat; sive quod erga illam afficiatur praeter aut . contra mensuram sibi a superiore praefixam,

sic enim est nolle subi jci superiori, ac illum

388쪽

, De Angelἰr. 7 sspernere implicite,& interpretatiue,sibinde- que sit per se ire, seu extollere se supra se. Ex dictis collio itur primo, primum Ara gelorum peccatum nec sui sie, nec esse potitis se purae omissionis . Ut enim omissio sit pec- caminoia;debet esse voluntaria, seu volita, li- recte , vel in directe, seu interpretatiu e : vel ergo esset volita ab Angelo , ut finis , vel vemedium ad sinem; sed neutro modo potest cς

se ab ipsi, primo volita : Ergo non potuit pri mo peccare peccato omissionis . Minor probatur, & inprimis, quod omissio non pollit dici volita ab Angelo per modum finis, manifesta est, quia omissio de se est negatio, vel priu tio , Vnde ut sit appetibilis, debet necessario vestiri aliquo bono apparente , & aliquo fine. Quod vero non possit etiam primo ab ipse a peti ut medium, probatur ex eo quod Angelus non potest velle medium, nisi in aliqua sine, a quo semper velle incipit: Ergo omi ilia peccaminos a sup ponit alicuius praui finis i rentionem; nec Angelus omittit se referre in Deum, nisi quia praue se conuertit ad se; non

enim receditur a termino a quo, nisi per comnersionem ad terminum ad quem. In quo Amselus valde differt ab homine, qui non eodem actu villi finem, & ea quae sub fine continen- xur, tk sic potest velle omisionein sine commissione, licet semper habeat actum, qui sit γ causa, vel occasio omissionis: De quo in Tractatu de actibus humanis. Peccatum ergo quo Angelus amauit sua in beatitudinem naturalem , non ordinando illam in supernati τalem, suit peccatum commissionis,non purae

389쪽

inordinatus ex omissione alicuius circunstantiae illi debitae; sicut recitatio ossicij sine attentione,vel celebratio missae sine vestibus fa-cris, non sunt peccata omissionis; sed commissionis.

Colligitur secundo, primum Ange Iorum peccatum non potuisse esse odij, vel desperationis, quia scilicet odium, &desperatio se habent per modum fugae, & recessiis: Sed

primum peccatum Angelorum non potuit esse actus per modum fugat, & reces iis: Ergo non Potuit esse odium,vel dei peratio . Minor probatur: omnis actus nolitioni, , & fugae supponit actum volitionis, nam cum nolitio , & snga respiciant obiectum repugnans, & disconueniens, nihil autem dicatur disconueniens, nisi per ordinem ad conueniens, quia nimirum, vel eli laesiuum,vel impeditiuum conuenientis, sit ut nunquam disconueniens fugi itur , nisi quia amatiir conueniens; &conse-.quenter fugam inordinatam disconusnientis, semper praecedit amor inordinatus contiememtis: Ergo primum Angelorum peccatum non potest esse actus per modum s figae alicuius dulconuenientis, sed necessario debet esse pios

cutio alicuius boni, eorum naturae conuenientis.

COIligitur tertio, primum Angelorum peccatum nec fuisie, nec esse potuisse actum im bedientiae, quia, ut iam offendi inus , primum Angelorum peccatum non potuit esse actus inordinatus per modum sugae, de recessus:Sed in .bedientia respicit diuinam Iegem, Per.m dum fugae, de recessiis ab ipsa: Ergo primum Angelorum peccatum nec stut , nec esse pQ-tuit actus inobedientiae Col,

390쪽

coli igitur quarto , primum Angelorum peccatum non fu i sse inuidiam, quia vi ait Au- gustinus lib. m. de Genesi ad liti. I nuidia

quitur superbiam, nςn praecedit'. Odium enim boni alterius, cius odii species est inuidia, oritur tanquam ex radice, ex amore inordinato Propriae excellentiae, in quo consistit peccarum siti perbiae. Vnde Leo Papa serm. 4. de Collect Delemos loquens de Lucifero sic ait:

Inventor ille auctorque perecti, primum oper-bur, υτ eaderet, deinde in fidi s , ut nocere ι. Et D. Thomas hic art. peccatum superbiae eousecutum es in Angelo peccante malum iu-

Colligitur quinto, deleectationem inordinatam quam Angeli mali perceperunt ex contemplatione , & amore se ae perfectionis, &pulchritudinis naturalis, non reduci ad peccatum luxuriae, & male a Scoto luxuriam spiria tualem appellari ; non enim omni, inordinata dele alio luxuria est , sed solius tactus ; sicut inordinata delectatio cibi dicitur gula; laudis, inanis gloria s propriae excellentiae, superbia: demum inordinata delectatio, quae ex studio, di speculatione veritatis percipitia educitur ad peccatum curiositatis, & opponitur virtuti Buaiositatis, quae modum praescribit in sti dendo. Unde absiurdum est, quod ait idein Auctor, peccatum; quo quis inordinate delectatur de speculatione geometricae conclusonis, reduci ἀd luxuriam . -