장음표시 사용
451쪽
ne egeat, sed ut humani opifici; dignitas apertius insinuetur; selent enina opifices diu deli- Dei are , ubi aliquid magni momenti a sere-eiendum est. Secundo, quia cuiri aliae rGs Corporeae, sint tantum veluti quaedam signa, re vestig ia Creatoris , homo est quaedam diuinitatis imago , ob liberum arbitrium quo Pollet, & Propter regiam dignitatem quam in
res Omnes terrena obtinet, unde subdit scriptiira: V praes piscibu.r maris , O volatilibus eae in Dicitur vero factus ad imaginem Dei. non vero imago Dei, ad significandum, im ginem iliam nondum esse persectam, & completam, sicut est Dei Fili is 'd tendere in perrectionem, quam obtinebit per gloriam , visionem beatificam ; tunc enim , Ut ait Apo Itolus ,similes ei erimur , quoniam videbimΘs eum si in s. Subditur ad sim. Utudinem no- strWm, quia ut timuit Bernardus serm. 1. de Anmini. in ima*ine arbitria libertas, &alia dona naturalia intelliguntur: similitudo vero iertur praecipus ad dona gratuita , Sc sit pernaturalia, cum quibus Adam creatus est, quaebuerunt veluti ornamenta quaedam, & com
Plementa, imagini Dei supersus a , & pulchris
tudinem eius, ac venustatem mirum in m dum augentia. Subdit Moyses: Armauit 2 rur Dominu Deus hominem de limo teri AE , O inspirauis in Wiem eius stiraculum virae . Qui ous verbis explicat in primis materiam ex qua corpus h minis efformatum est, nimirum limum terrae,
quem Deus in productione eius idcirco adhi-pere voluit, ut tam humili sui principii vilitate confunderetur suae originis considera' rim
452쪽
OS Tractatus VIII. rijs statibus in ovibus homo est , vel fuit , aut esse potuit , breuiter disieramus nempe de statu innocentiae, &ἰintegi itatis de statu natiis rae lapis, & de statu naturae purae.
De creatione primi hominis. LIcet homo primum inter creaturas corporeas locum obtineat,suit tamen postremo loco prcductus : conneniens enim fuit, prius creari magnum mundum, postea partium,qui esset totius mundi magni velut pcrseet umquoddam compendium . Vel aut ait Nagia Σenus Orat q3 Triis r construendum erat pala-3ium, O p ea Rex introducendus . Vel ut discit rit Nisienus lib. de opificio hominis cap.
Σ consenςaneum non erat, ut princeps ac rector
exiperet, anἔe quam essent illa,quibur imper rei ; sed ut constis to iam imperio , tum Rea d
Eius productionem describens. Moyses cap. X. & 2. Genesi, introducit Deum sic loquentem : Faciamus hominem ad imaginem , mili udinem nostram, Oc. Quibus verbi. hominis drgnitas, & excellentia mirum in mo-'dum commendatur . Primo qu idem , quia cum Deus ad aliarum rerum corporearum
productionem, solo sit usus imperio , in creatione hominis, prius veluti consultationem, R deliberationem de eo condendo adhibuit; non quod Dous consilitatione , & deliberati
453쪽
ne egeat, sed ut humani opinci; dignitas aper. tius insinuetur ; solent enim opifices diu deliberare , ubi aliquid magni momenti a grediendum est. Secundo, quia ciuia aliae rGs corporeae, sint tantum veluti quaedam signa,&vestigia Creatoris , homo est quaedam di uinitatis imago , ob liberum arbitrium quo pollet, & propter re iam dignitatem quam in
res Omnes terrenat obtinet, unde subdit scri-pim a : Vt praesiς piscibus maris , O volatilibus ceti, - Dicitur verofactus ad imaginem Dei,
non vero imago Dei , ad significandum, im ginem illam nondum esse persectam, & completam,sicut est Dei Filius,sed tendere in perfectionem , quam obtinebit per gloriam , Muisionem beatificam ; tunc enim , Ut ait Apo stolus , similes ei erimur , quouiam videbimisseum muri est. Subditur ad sim litudinem nostram, quia ut intiuit Bernardus serm. I. de Antiunt. in imagine arbitria libertas , & alia dona naturalia intelliguntur: similitudo vero sertur praecipus ad dona gratuita, & su per
nacuralia, cum quibus Adam creatus est, quae fuerunt veluti ornamenta quaedam , & com
Plementa, imagini Dei supersusa , & pulchritudinem eius, ac venustatem mirum in mo du in augentia. Subdit Moyses : Formauit it rur Dominuν Deus hominem de limo terr , est' inspiraui. i faciem eius spiraculum virae. Qui ous verbis explicat in primis materiam ex qua corpus h minis efformatum est, nimirum limum terrae,
quem Deus in productione eius idcirco adhibere voluit, ut tam humili sui principii vilitate confunderetur , & suae originis considera
454쪽
4to Tra natus VIII. tio esset, ut ait Baslius, fatutare qua dam
Deinde sormam eius declarat, dum subdit: inspirauis in faciem eius spiraculum mirae, ubi hebraica lectio habet spiraeuli. vitarum , quos nificari putat Caietanus , in commentarijsanunc locum , triplicem vitam quam anima rationalis tribuit corporis, nempe Vegetatiuam, sensitivam, di rationalem. Locus ubi Adam creatus est , irinitus ignoratur; certum tamen est , illum extra Parad, sum terrestram fuisse conditum , hoc enim
Noyses Genes. 3. aperte declarat, dum ait: Eiecit Deus Adam de Paradiso , it operareturreri qm,de quα fumitur es , quam plures I Obraeorum existisnant fuisse agrum Damast num, & Adam um forma tum esse ex terra rubra huius agri, qualis est terra nondum elaborata, quae vulgis terra virgo dicitur.
Illum suisse creatum a Deo persectum, quantiim ad molem& magnitudinem corporis, & aetate ad generandum idonea , con stat ex illis verbis quae Deus dixit primis parentibus, post eorum productionem : crescite,' multitiae amini repIete ter ra. Ratio etiam
id suadet: decuit enim perfecta esse prima illa Dei opera, quae in mundi productione, Proxime, & immediate ab eo facta sunt: sicut
igitur caetera animalia, corporis mole , aetat
que pexsecta condidit; ita quoque , ae muli, magas, hominem in perfecta aetate , & corpo ris magnitudine condidisse existimandum est. - Deus non statim cum Adamo produxit Eliam, sicut dum alias effecerat animantium
species, simul utrumquet sexum formarat, sed
455쪽
' ex homine iam producto eam eduxit, &ex eius costa essinxit; idque fuit valde congruum,ditum ut homo cognosceret se ordinari ad no-.bilius opus vitae , quod est intelligere, non vero ad generationem, & propagationem,cui, mulier deseruit. Tum, etiam, ut in hoc quae dam dignitas hominis seruaretur, ut sicut D tis est principium totius uniuersi , ita &homo esset principium totius speciei: Actor. II.
Deus fecit ex uno omne AEn, hominum. Si autem si uaeras , cur costam adhibuerit
Deus ad Euae prodiustionem; Respondebo Deum id praestitisse, tum ut ostenderet mni lierem sociam, & colla eralem esse vixi, non seruam ; at neque etiam dominam, scd viro capite suo inferiorem , eique subditam . Tum vi mystice designaret , quod Ecclesia silmit a Christo principium. Vnde Apostolus ad
Ephes. s. Sacramentum hoc metuum est: errs autem dico in clis sio, o in Ecclesia.
Priatiaria status innocentiae .
V Aria suerunt huius selicissimi statiis priuilegia. Primum ac praecipuum suit, quod Adam in statu gratiae , & iustitiae origi
nalis creatus est. Ita expresse Tridentinum sess. 12 in decreto de peccato origin .can. I Ubi ait quod dam pereando amisit sanctitaram, O Utiriam , in qua constitutus fuerat. Et collia gitur c3 scriptaira Eccl. 7. Iecit. Teus hominem
456쪽
οrα Traartus VLII. vectum: rectitudo autem hominia, quantilmad animam, de qua loquitur Scriptura, at teu-ditur penes conuersionem ad ultimum finem simpliciter, quae est effectus gratiar, & char, talis . Et certe si Deus alias creaturas corpo-xeas in statu perfecto creauit, Sc arbores. v.g. in ea magnitudine condidit, in qua fructus naturae suae proprios possent producere; quanto magis conueniens fuit, ut hominem in eo stacti,& peri ctione crearet, in qua fructus meritorios Vitae aeternae, ad quam illum dest nauerat, producere posset, subindeque ut gratia sanctificante, quae est radix,& Principium meriti vitae aeternae, illum ornaret. Quaeres, an iustitia originalis esset habitus cntitatiue distinctus a gratia sanctificante λRespondeo negative . Ita enim colligitur
. ex D. Thoma hic qu.' s. art. I. Vbi sic ait: Tergratiam in anima exi num inferiora ei sub
debantur , scilicet Adamo, in statu innocentiae : At subdebantur per iustitiam originalem : Ergo haec erat habitus gratiae sanctificantis . Sicut ergo gratia caprialis, de gratia habitualis in Christo, gratia nabit ualis, de sa cramentalis in nobis , non distinguusutir rea liter, sed sint unicus simplex habitus, diuersa tamen nomina sortiuntur , ob diuersos effectus quos praestant, Vel diuersa auxilia qilae connotant. Ita pariter iustitia originalis, &gratia sanctificans in Adamo erant idem habitus secundum rem , qui diuersis nominibus appellatur, per ordinem ad ditiersos effectus. quos caui bat a nam quatenus erat causa fametitatis, & principium meriti vitae aeternae,
. fratia sanctificam dicitur; prout vero erὸ
457쪽
De Homine. radix triplicis subiectionis , nempe' corporis ad animam ; appetitiis inferioris ad superiorem, & superioris ad Deum , aliorumque donorum , & priuilegiorum , quae Deus Adamo pro se, & suis posteris in sua creatione conti Ierat , iustitia originalis appellatur . Habebat tamen gratia lanctificans in Adamo, prout erat ipsa iustitia originalis , modum aliquem perfectionis , quem non habet in nobis, nec habuit in Adamo post lapsum, quando per
poenitentiam eam recuperauit , non quidem penes maiorem intensionem intensior enim
modo est in aliquibus iustis gra ia sanctificans, quam sit isset in aliquibus hominibus in stata innocentiae . si ille perseuerasset, Eu tamen in illis non habet rationem originalis itistitiae, sicut in istis, sed penes maius dominium gra-
tiae supra animam, maioremque subordinationem istius ad illam ; es proportionali modo quo in p tria , ex plenissimo dominio gratiae supra animam, redundant dates in corpus, quae persectissime illun animae subordinant , dc sibi jciunt: quo enim gratia magis dominatur menti eo dat animae maius dominium supra corpus, illudq: magis ei subi jcit. Dices D. Thomas hic quaest. ICO. art. I. ad 1 dicit subiectionem supernaturalem rati Bis ad Deum,quae erat per gratiam gratum iacientem, fuisse radicem originalis iustitiae, in citius rectitudine factus est homo : Ergo cum
nihil possit esse radix sui ipsius, originalis iustitia, iuxta D. Thomam, erat liabitus diuersus a gratia sanctificante . Respondeo D. Thom. non ἀlle originalem iustitiam lecutatiin se totam suisie in hiiiiii-
458쪽
ε a ctat 3 'IL , . modi subiectione radicatam , sed quia' rectitudo iustitiae originalis plura complectitur,sci licet subiectionem co poris ad animam, appetitus sensitivi ad rationem ,& rationis ad 'Deum, ipsum intendere, talem esse ordinem in ista, ut subiectio mentis ad Deum sit radix caeterorum: quasi diceret, quod inter ea quae eomplectitur iustitia originalis, primum, Mradix aliorum, est siubieci io mentis ad Deum, quae est per gratiam, ut idem S Doctor hic. q.
in primo homine in fecundum rhoc q od ratis
subdebatur Deo , rationi mera I eriores vires, in animae corpus : prima aurem subiectio erat
causae ct fecundae, O tert Secundum priuilegium Adamo concessum in statu innocentiae, & in eius productione, consistit in eo quod intellectus eius fuit plenitudine scientiae perfusius . Nam deprimis Pa xentibus dicitur Eccles tr. Disciplina intelle-eyus repleuit illos, creauit illis scientiam Di- ς ,x , sensu r impleuit cor illorum, O mala, , bona sendit ilἰis Id etiam probat D. Thomas hic quaest. 9 .art. 3. duplici ratione: Pri' maest, quia Adam imposuit nomina a urnali bus, ut dicitur Genes. Σ. sed hoc perite facere non poterat, nis ipserum naturam , & pro prietates recte cognosceret: Ergo illorum n litiam Deus ipsi in creatione infudit. Secunda sumitur ex eo quod Adam primitus institi tus est,ut esset aliorum principium,nou solum
quoad generationem , sed etiam quantum ad instructionem, & gubernationem ; unde sicut institutus est in statu perfecto quatit m ad cor Pu , Ut statim posset generare . ita institui de
459쪽
hziit in statu persecto quoad animam , ut sta'
tim posset alios instruere, & gubernare: Ergo accepit scientiam omnium de quibus natus est homo instrui naturaliter, quae sunt ea quae deducuntur ex principijs per te naturaliter notis. t Nec solum Adam in sui creatione habuit notitiam rerum naturalium , sed etiam sit elanaturalium , praecipue vero mysterii Trinit iis, & Incarnationis, quae ipsi tunc reuelata suerunt, licet istud cognouerit, solum quantum ad substantiam , non vero quantum ad inOtillum; quatenus scilicet ordinabatur ad redemptionem generis humani , M satisfactionem pro peccato originali; non enim praescius fuit Adamipeccati sui,ut docet Augustiniis lib.
II. de Genesi ad liti. cap. i8. alias tunc liiiDset mi fer rimus, quae miseria clina florentissimo innocentiae statu conarere non potest . Tertium priuilegium Adamo concessum, in sua creatione ,est quod tunc eius voluntas seu appeti iis, omnibus virtutibuώ in susis,tam moralibus,quam theologicis suit instructus; tu quia id exigebat praecellens illa gratia ,qua tu ciuit ornatus, quam virtutes veluti proprietintes consequirritur ; tum felicissimus ille status, in quo Vires omnes animae virtutibus disponi, & ornari postulabant. Unde Augustitatis cocione ad Catechum. c. 1 loquens de Adamo in statu innocentiae ait quod tunc erat pudiciti
s plendidus , & D. Ambrosius lib. de Elia , &
Quartum priuilegium: Protoparens gaudebat pleno &despotico super omnia animanti3