장음표시 사용
151쪽
theum missam a Iove narrant, Ac a Prometheo repudiatam, ab Epimetheo exceptam; quia ejus hilloria a Mose consignata est , qui Evae Adamo traditae vastitiem dc scelus criptis suis damnavit. Similem ob causam Prometheum Deucalionis patrem dictum
Crediderim , quia veram Noachi dc Diluvii historiam Moses hominibus tradidit . Est apud Nicandrum in Thetia eis, Iovem post
deprehensum hominum indicio Promethei furtum , praemium hominibus Iuventam concessisse . quam eum asino imposuissent . asinus vero sitiens ad sontem accessisset, dc
potu a serpente prohiberetur, ita bibendi ab eo impetrasse veniam, si sibi, quod gellabat dor Io, donare vellet; id urgente sui pactum
esse asellum; proptereaque senium deponere serpentes di juvenescere. Λd ea si quis atten dat, perpetuo hoc iuventutis dono expressum deprehendet beneficium Israeliticae genti in
delerio concessum a Deo , ne vestes eorum
aut calceamenta vetustate detererentur; sitientem hune asinum typum esse asinarum agrestium , quos Mosi totique Iudaeorum populo siti jam exarescenti ad fontes viam Praemonstrasse mendax vetustas commenta est; serpentem vere signare aeneum Serpentem , cujus aspectu inflicta a serpentibus ignitis vulnera sanabantur. Narrant script res sabularum Iovis mandato Prometheum
a Mercurio de Uulcano in Caucasum montem suisse ductum, dc in spelunca vinctum, Propter raptum de coelo ignem : Moses Dei jussu Sinai montem conscendit,& cum Dei gloriam intueri vellet, a Deo politus est in foramine petrae fa . Aquila Typhonis filia Promethei jecore pastitur; Typhonem esse diximus Mosem ; Λquilam autem Hebrael Basar appellant, cujus vocis origo est in Tadice Iarar , eonte latus est, De latus est ; quia ex hae spelunca , in qua suerat a
Deo constitutus , tanquam et pecula , Dei gloriam contemplatus est. Supplicio demum ec vinculis ab Hercule Prometheu seMemtus est : in quo mihi obscure adumbrata videtur pugnae Amaleeitanae historia , quam dum pugnabat Iosue, quem Herculem esse ostendam , Moles in: vertice montis manibus per totum diem expansis mansit , nec inde abs it it , quam per partam a Iosua uictoriam veluti solutus est . Hane lpiam Promethel sabulam , nominibus discrepantem , re ipsa
pene similem re per Ias In apoerypho libro Enoch, apud Georgium Syncellum & in Iolephi Scaligeri Notis ad Eusebii Chroni.
con: narrat enim AZal Zelem, decimum inter Egregoros, metallicae fabricae artem hominibus tradidisse ἱ id indignatum Deum jussi Dis Raphaelem, manibus pedibusque eonstrictum Λzal Eelem, in loco solo dc tenebriemso, substratis acutis petris statuere . Agno se is , Lector, in Λza laete Prometheum, in Raphaille Mereurium . Azael porro , &ΛZal Zel , voces corruptae sunt ex AetaeteI , de quo haec leguntur in Levit ieci tb : Duos hi reos flare facit coram Domino, iuestio tabernacuti tessimonii, mittensque super
utrumque sortem, unam Domino , et alteram Iaa etaeteI Azazeli . Septuaginta verterunt , τῆ αποπαυπαν. Ex hoc loco Perperam aete-pin aruam arripuerunt Iudaei , ut AZare lem Daemonem quemdam esse crederent , ad quem alter hircorum in desertum mitisteretur. id doceat R. Eliezer in Pirxa,&R. Abraham Menae hem in Leviticum. Qui error transiit dc ad Ualentinianos. Idem de
hoc ti ....uπων arbitrati sunt Graeel quidam,
in iiique Iulianus Apollata . Hinc ergo in. ter Egregoros numeratus est Λzaetet. Sed de hare Mosis verba de hircis sortito delectis , quorum alter a summo Sacerdote saerifiea retur Deo, a iter vero post fusas super eo preces emitteretur in desertum , suspicari quo. que pollumus ortum dedisse fabulae supra a nobis ex Hesiodo narratae , de bove Iovi immolato, & in duas portiones dolose dii ributo, de pellibus duabus incluso, quarum
una carnem , altera os Ia contexit Prometheus , optionemque alterius eligendae Iovi dedit. Quemadmodum enim hircorum alter Deo, alter Azazeli sciri ito cedere existima.
batur ι ita pellium una Iovi, Prometheo altera sortito ces se dicta est . Quod ieitur
Aaron , quem ex oti et fabularum fictores cum Mose saepe confuderunt, sorte pili imas duas eum Deo quasi partiretur, alteramque mactaret, alteram in desertum emitteret, idem esse Azazel ad quem emittebatur , aenaron , a quo emittebatur , creditus est . Utramvis sabulae hu iis Promethei origi in nem , vel hanc quam indicamus, vel eam quam attulimus iupra , persequi Lectori per me liceat , dummodo ex alterutra ipsa a
prodiisse certum habeat. Caeterum Enocho liber
152쪽
t ἰbet hie ameryphus Ide:reo assictus est, quod
Enoehum crediderint veteres ab Λngelis Dei eruditum , Altronomiam primum reperiisse, ab eo accepi ii e Chaldaeos, a Chaldaeis
AEgyptios per Abrahamum , ab AEgyptiis Graecos . Haec partim Iosephus sa , partim ex Eup demo & Λrta pano Λlexander PO.Iyhi lior reserunt apud Eusebium tb . VII l. Quin dc Cecrops primus ille Λthe.
nientam rex. Mosis effigies est. AEtas convenit in Eusebii Chronico. Facit huc quod ab Honorici Λugustodunensi , inepte licet, scriptum est, Cecropem in mari Rubro eum Pharaone periisse. AEgyptius Cecrops fuit. E fy ptius Moles . V uicano patre Cecropem ortum serunt, propter rubri dc Sinai montis Ignes , dc tonitrua ει grauinem ne discur
flammas quae Corae, Dathanis , dc 'hironis soci s conium serunt . . Ac ε& διο ς, dc ambiguae e lle naturae dictus eli Cecrops, vel propter geminae linguae AEgyptiae dc Graecae peritiam, vel quod superiori parte homo esset, Inseriori serpens e Mosi
sexum utrumque tributum fuisse, proindeque δι-ο creditum , bicolorem etiam sub mercu.rii persona depictum fui iIe diximus . Cum . autem virgam quae divina vi in Lerpentem coram AEgyptiis mutata fuerat gestaret, de Serpentem aeneum ad curandos serpentium
morsus in Λ rabie is delenis proposuisset , id ad fabulam torserunt mendaces Graeci , &inferiori eum parte serpentem fuisse finxe. runt . Λtheniensium antea dispersorum , de barbaro ritu vitam agentium , rempublicam instituit, lisque leges dixit, ut Hebraeis Moses . Duas talluit linguas Graecam dc .Eay.ptiam , Moses AEgyptiam dc Hebraicam . Primus Iovi bovem immolasse dictus est Cecrops , vel quod Uitulum aureum com frege.
ferit Moses , vel quod sacrificiorum ritussiraelitas docuerit. IX. Licet etiam in Minoe Cretensium rege Mosem reperire. Eadem certe utriusque
aetas est; Europa quippe Cadmi sorore natus est Minos; Baechi autem , qui Moses est, Cadmus avus suit. Rursum Herculis aequa. lis fuit Minos ; Herculem autem Iosuam esse insta ostendam . Cum Mosem Minois aequalem dico, non verum Μosem intelligo,
i T ID IV. 11 qui vetustior fuit ; sed personatum , qua I aest Bacchus. Qui sensus his quas institit imus comparationibus saepe adhibendus est. De in . de & eum Herculi ae Baccho aequalem Minoem ponerent prisei scriptores fabularum , non erant nescii a vetustior ibiis etiam fabulam Minois repetendam esse temporibusae vulgo fieret : eius enim antiqeitatem prae- .dicant Thucydides Q , dc Diodorus se . Et
Minois conjux Itona appellata est, auctore eodem Diodoro, hoc est , ut conjicio aadus, antiqua , ex Chaldaico aadan, quod tem pus sonat. Et leges a Μinosi Cretensibus missitas omnium antiquissi mas esse definit Plato in Minoii . Matrem Phoenissam Mincii adis scripserunt tabulatores : Mos senim prosteis nitores ex Phoenicia venisse sciebant . Regnasse porro in Creta fingitur Minos, quod Moses in Palaestinam Hebraeos deduxerit. Palellini autem in Libris i acris saepe appellantur cheretim . Vulgata reddit Cereth ,& Palaestinos: Septuaginta aliquando Cretenses , ut a B charto π observatum est. Gata ipsa Palaestinorum urbs , Minoa
dicta eis, teli e Stephano sar ; & prope .
Gazam Minois oppidum collocatur ab Hieronymo fh . Idem Stephanus Ga Eae rum Deum Marnam, Iovem Cretensem esse ait, Minois nempe patrem . Nos vero sequimur Epiphanium , qui Marnam, non Cretentem
Iovem . sed Asterii Cretensium Regis sa mulum suisse docet . Asterium autem illum Eusebus si in Europam a Iove iam vitiatam duxisse scribit, de Mino im genuisse. Apollodorus vero Asterium duxisse quidem
Europam censet, sed jam trium liberorum ex Io e matrem, Minois, Rhadamanthyos, Ac Sarpedonis , nullosque ex ea liberos suscepisse. Λt unus tamen idemque fuit As e.
rius ille, dc Iupiter Cretensium rex Μinois pater. Iovem Asterium Taetetesti appellat, dc propterea Iovem dictum esse vult, quod
olim Reges omnes Ioves vocarentur . Marinnam autem ejus famulum , Minoem l plum fui me puto , qui urbi & vicino oppido nomen dedit. Is filius Iovis habitus est , qu in reges antiquitas Iovis filios dixerit: ὐδἐ MEt βασιλιες. Ex Iove autem sum Reges , intuit Hesindus tm . in Seriptura qurique sancta
153쪽
Geneseos ta , quI Filli Dei nominantur,
eos , s Prixeipes in Symmachus appellat. Saepissime etiam viros pios, mansue tos, ae lenes, Filios Dei appellant Scriptores sacri , ut docui supra cum de Vulcano agerem . Famulus vero Iovis dictus est Mi- NOS , quod divinorum praeceptorum fuerit o servanti minus . Atque in his Molem licetapnoscere , qui Heblaeis jure re Pici praesuit, sui pietate ae lenitudine clarus fuit,&quem servum suum saepe Deus appellat. Vox au Iem Marnas, quam Scaliger bin, dc Sel de
minus hominum ego voeem A pyptiam esse reor Naneros, quo nomine affectus suit Linus, qui Μoses est , uti paulo infra demon strabo . Maneros autem eadem vox est ac Monimos,& Monios, quae Mosis cognomina esse diximus. Ex Μonios itidem excusaest vox Minos. Λdeo ut non nomina solum , mni mos , Maneros, Μ arnas, MonioS , &Minos, sed res ipsae his signatae nominibus, unum eumdemque hominem , Mosem nempe sign ficent. Aliam praeterea Minoam , a Minoe item dictam colloeat Stephanus id in Arabia r Arabiam autem per multos an nos Moses incoluit. Minaeos etiam Arabiae populos, a Minoe originem trahere creditos, Plinius tet commemorat. Sane & in portubus suis Musa & Moicha , Mosis nomen Felix haee Arabia videtur retinui sie . Huc re- serri potest , quod legitur apud Tacitum :
Iudaeos Creta insula profugos , novissima Lybiae insedisse: argumentum e nomine peti; nelytum ιn Creta Idam montem , accolas Idaeos, aucto ἐπ barbarum cognomento Iu daeos vocitari. Unde cognoscitur, quamobrem Hereules ex Idaeis Dactylis unus esse dictus sit, de Idaeus appellatus, cumque iisti hunc , ct Minoem ex Asia venitie in Europam seripserit Diodorus t tin Ephori te simonium secutus . Ratio in promtu est . Minosis erat Moses, Hercules Iolue, quem admodum suo probabitur loco; uterque He braeus, sive ut posteri locuti sunt, Iudaeus ;Uterque ex Λsia ortui . Liquet ergo idaeos Cretenses cum Iudaeis exoticos Scriptores consedisse . Eκ peditionis socios Mosi adjumgit Diodorus sb , quod Israeliticae genti ducem se Moses praebuerit. Praestigiatoressui sse ait, propter erebra illa & stupenda pro
digia , quibus suum erga Hebraens favorem Deus declaravit . Ait Ec ceremoniis Deo. rum , sacrisque mysteriis vacavisse, quod &a Strabone iij proditum est; quippe verae rein ligionis cultores extiterunt Hebraei, rituum. que praecepta a Deo a ceperunt. Idem Deos omnes , dc collata a Diis in homines benescia , artium nempe omnium inventionem, 'c bonorum largitionem , ex Creta docet eis se prosecta r quod ex Mose nimirum , Μωsique scriptionibus profluxerit fabulositas , dc fabularis omnis Deorum historia; artium. que dc utilitatum complurium primus ipse repertor extiterit; quae dc supra jam attigimus, di in sequentibus declarabuntur . Addit Curetes Idaeis ortos greges ovium coegisse , cicurasse pecudes , dc mellificium docuisse . quod Arist aes, Mosi altero, adscriptum prinxi me videbimus : homines vagos Ac disper. sos a serino ritu ad humaniorem cultum, con victumque dc toncordiam traduxisse; quos in Orpheum, & Amphionem, Mosis item simula tas effigies, convenire mox patefaciam. Saltandi arte praestiterunt; quae laus Baccho,
Pani, Priapo, Proteo, Orpheo, Zc Musaeo, Mosis simulacris, a Luciano tribuitur. Ignis usum invenerunt; quod dc de Vulea
no, ec Prometheo, Mosis item personam gerentibus, praedicatur . Iam quoque perspicuum est , cur Cretam dixerit Solinus primam literis jura jirnxisse : nempe ob leges a Mose in tabulis propositas. Sed redeamus ad Minoem . Fratrem is uni eum habuit Rha damanthyn: nam qui tertius his adjungitur. a nonnullis Sarpedon , non Europa natus est, sed Laodamia Bellerophontis filia, juxta Homerum to , dc Apollodorum : Moses fratrem unicum habuit Aaronem . Minois com plures recenset liberos Apollodorus sm) ; at duris tantum Diodorus cni, Deucalionem , dc Molum, quot nempe Moses habuit. Primus leges invenisse perhibetur Minos, easque Cretensibus proposuisse , non a se excogita. tas , sed a Iove ipso sbi traditas, cum non quolibet anno in antrum Iovi saerum secede
ret, lὲlicque cum ipso colloqueretur , atque eo tanquam praeceptore uteretur. Homerus so)r
154쪽
Apud eas erat Cnissas magna urbs , ubi
Minos Regnabat, qui nono quolibet anno tum Ιουε magno confabulabatur. Emωροι enim conjungendum est eum μεσις. Non cum Gασίλ- , quod perperam secerunt Interpretes. Sie ista igitur interpretatur Plato In Μinoe : Homerus , inquit, vult Mi Noem nono quoque anno cum Iove congre di , & ad eum sic tanquam ad doctorem erudiendi caussa accedere ; atque hanc laudem in neminem prorsus Heroum ab Homero fuisse collatam addit, praeterquam in Minoum , Iove praeceptore usum esse . Οαμὸν
colloquitur . In Ida monte antrum hoc collocat Maximus Tyrius ta), unde emendare litet Eusebium , cujus uerba haec leguntur
ra . ut exsurgat haec sententia : Mι nos imperium maris obtinebat, is leger a Iode acceptas Cretensibus statuebat afferens leges ex
antro quod erat in Ida, nouo quoque anno.
Ephorus apud strabonem tb descriptas leges ex antro Minoem attuli ila ait. Haec nobis Mosem praeclare exprimunt. Leges ipsi in monte traditae sunt a Deo , & delcriptas in Tabulis lapideis ad populum retulit: in mon. te a Deo positus. est in foramine petrae se), ut Deum transeuntem a tergo videre poliet: Loquebatur Dominus ad Mosem facie ad faciem , ficut solet loqui bomo ad amιcum Dum taeὶ ; vereque Dei οαρι ἡσ, dc συνουσιαςἡσerat Moses . Notat Plato se nul quam fi n. xisse Homerum cum Iove collocutum esse Rhadamanthyn. Atque hoc ipsi,m est quod legitur in libro Numerorum s f , Aaronem& Mariam, eum haec de se jactassent: Num per selum Mosem locutus est Dominus p non veo nobis similitis est lacutus p sit increpuisse Dominum : Si quis fuerit inter vos Prost beta Domini , in visione avarebo ei, vel stersonimum loquar ad ilium : at non talis seristus meus Morses , qui in onam domo mea si delabimus est ; ore enIm ad os loquor ei ; Θ palam, o non per aenigmata, er figuras Do. minum V1det . Vere igitur scriptum est a Clemente Alexandrinq sgo: Παρά - ἐ'-ν
eum Iove colloquens : eum inaudissent ipsi quemadmodum aliquando cum Mose eoiucutus sit Deus,ut si quis amicum suum amaretur. Addit Plato ad stiperiora, Talum,quo legumsu irum custode Minos usus est , eas in tabulis exaratas habui II e ; quod ad Mosaitarum Tabulatum eκemplum confictum est . Rex suit Μinos , & quidem βασιλιυ-t uald rex in juxta Hesiodum : reuiam potet atem in
maris imperio Potitum esse) , a uctor est Aristoteles th aliique deinceps r Moses mare Rubrum dicto audiens habuit. 8c manu protensa discedere pro imperio justit.& accedere. Apud inferos jus dixisse Mincem fingunt. Factum id in rebus tantum obscuris narrat
Plato in Gorgia , & quarum spissa esset, ac operosa dijudicatio , quaeque Rhadamantho Asianorum , YEaco Europaeorum judici non liquerent: plane hoc est , quod de Mose in Exodo si legitur, ipsuna judices ex consi. Ilo Iethro soceri sui constituisse, qui levio. res caussas deciderent I de gravioribus vero ad ipsum suisse relatum . Sceptrum aureum Minoi tribuit Homerus th) . lovis id ste-ptium Hesiodus appellat apud Platonem si)r Mirifica haec virga Μosis est, de qua Deus ad Mosem : Virgam hanc sume in manu tua, in qua ractarus es signa m) . filii sapientem
consilio,judieroque praestantem), jullum quo que suille volunt; alii tyrannum, violentum, dissicilem, imperitum, & injustum . Caussam fuisse censet Plato tοὶ , & Plutarchus ρ
Tragicorum Atheniensium dicacitatem , Mealumnias propter vastatam a Minoe Atticam , & expugnatas, gravissimoque tribui oppressas Athenas. At supra notavimus EAEgyptiorum maledicentia proscissum fuisse . Μosem, & Typhonis nomine dedecoratum. Notavimus beneficum habitum , & malefi- eum . Id a Chananaeis . vicinitque gentibus, quas landitus delendas susceperat , iactum opinari debemus . Non aliam ob caussam la trocinia Minos, dc piraticam a nonnullis dicitur exerci ille , teste Eustathio sq): cum
155쪽
aEpypto praesertim excesser Int Ilia litae , revera spoliatis AEgyptiis. Ergo de Iosuam Israelitatum ducem , & Molis succello rem Phoeniees in Asti eam Tingitanam profugi, latronem positis columnis i de inscristionibus P taenici Is appellaverunt, ut est inrocopii Uandalicis. Cum prisci fabularum fabrieatores magniscum illum Labyrinthil , quem deseripsit Herodotus ta , esse accepisssent in AEgypto, unde prodierat Moses; a Minois quoque suo, quem ad Mosis sor mam expresserant, Labyrinthum in Creta extructum finxerunt. itaque testantur Diodorus b , ocPlinius leo , Dedalum Labyrinthi Cretici
ex AEgyptio exemplar tum litis. Caeterum saltum esse constat Labyrinthum ullum in Creta suisse aedificatum; verum tabulae neca. si nem dederunt ingentes. 8c tortuosae secturae , quae ad radices Idae montis actae sunt rcum ad Cnosson , ali atque ut bes condendas lapides eκciderentur . Visuntur hodieque eae
lapidicinae,& a Bellonio scit perlustratae sunt. Cnosson autem aedificasse dicitur Minos Strabone se , proptereaque. Labyrinthus jussu ejus conditus dicitur. II is adstipulamur
raneam speluncam contortu plicatam , de sinuosam fuisse a junt. Ejusmodi fuerunt Labyrinthi Nauplienses Straboni memorati , quos Cyclopia appellarunt. Scripsit Philoco. rus , Plutarcho hin teste, negare Cretenses. quae narrantur de Labyrintho; nee aliud fui sesie, quam custodiam, in quam conjiciebant, quos asserva os vellent. Idem habent Tret. aes s0, 6c Nicetas m . Atqui credibile .eli Latomias illas Creticas . itidem ut Xyraculanas, carceris usum praestitisse. Taurus Pasiphaes , qui e mari prodierat, quem que in furorem egit Neptunus, cum alium ipsi Minos immolasset , Vituli aurei ad um-hratro quaedam suit; de quo dicebat Aaron rPr feet illud saurum in ignem , vressus eo vitulus sir . Pasiphads autem adulterium, impium Hebraeae gentis cultum signat, Vitulo huic exhibitum : notum enim est idolorum cultum , sornicationis , dc adulterii nomine saepe In Scriptura Sacra signari. Porro Vitulum hunc moles iratus combussit, de
e trivit, eum legitImum allorum v Itulorum sacris eandorum ritum populares suos docuisset. Notissima est Scyllae fabula . Nisi Megarensium Regis filiae, quae Minoem Megaram obsidentem conspicata, tanto ejus am re exarsit , ut patrem ipsi , patriamque proderet: mutatis nominibus idem de Mose narrant Iosephus , dc Auctor Hypomnematis in Hexae meron , quod Eustathio Anti cheno tribuitur: eum nempe cum exercitu adversus Ethiopas a Chenephre fuisse minium , 8c re egregie gesta AEtsi opas in urbem regiam Sabam probe munitam compulsos obissedisse; l Megara divere , hoc est . meg νιμrbitationem sic enim exponit so Rochar. thus That bin vero regis AEthiopum filiam. conspecto de moenibus Mose , forma ejus ac virtute captam , ita hominem adamasse, ut per inter nuncio, de prodenda ipsi patria, nuptiisq; cum eo contrahendis paci lceretur, atq; id re praestitum fui l se. Inde forsitan originem habuit pervulgata opinio veterum , quae ab
Heliodoro spj literis prodita est , Sole atque etiam Baccho, Ac Perseo . qui Μ sis simul aera sint, prognatos ecte Ethiopum Reges. Porro ex uno hoc Mosis eam, non illa solum,
de Niso , Scylla , de Minoe historia prodiit; sed de consimilis quoque de Leucippo , dc Leuenphry Mandrolyti filia; dg par altera de Pisidice Lesbia, de Achille;& germana etiam alia de Circi, & Nanide tacesi filiai
quas historias Parthenius in Eroticis leae ita vit. Manifestum est autem, nuptiis hisce AEthlopieis Mosis confingendis caussam praebuisse Sepis iram Mosis uxorem Madia in nitidem; quae in libro Numerorum ν δ thiopissa appellatur a Septuae inta Interpretibus, &a Uula a tr. cum in Hebra Ico exeminplari dieatur Cluil , hoc est Ch tbis . Quippe Chus Λrabiam saepius notare, a B charto is probatum est . Resert Plutaris ehus si Minoe Atticam armis vasta nidi . Deos velut ipsi luccenturiatos , regionem quoque morbis , siccitate , de sterilitate sis. dasse e cui fabulae praebuit argumentum Mo. sis adversus Chananaeos, proximasque gentes, Dei nutu suscepta , ope consecta expediistio. Merito ergo Mosem eum Minoe compa
156쪽
rito ille lain quoque Incerta esse dIκit, quae de
Minoe tradita sunt, nec constare quidem inter Λuctores Cretensisne ortu suerit, an in uilinus. Liquidum etiam est vanam esse distinctionem quam inter duos Minoas; avum,
lovis, vel Asterii filium, Lycasti patrem;
ζ nepotem Lycasti filium , Scriptores plerique inesse voluerunt, eum uterque vere uni
cus Moses fuerit . Sprevit igitur distinctionem istam Apollodorus, de unum dumtaxat
X. Ex his porro, quae de Iudaeorum , dc
Idaei rum Cretensium astinitate vulgo credita fuisse diximus , lux accedere potest obscuromachabat ei prioris loco, ubi Spartanorum rex Arius Oniς Iudς irum Pontifici haec scribit: Inventum est in fer tura de Spartiatis, o Iudaeis, quoniam sunt fratres,eν quod sunt de genere Abrabam. Docet Strabo Ibὶ Lyctum , Grotynam, aliasque urbes Creticas a Spartanis suisse conditas. Lycurgum in Cretam abiisse, Minoem,& Rhadamanthyn esse imitatum , indeque leges in patriam repor tacte, ae utrosque simillimis usos moribus , &Institutis r quod dc Plato docet in pri mo de . legibus, dc Λristoteles in secundo Politizorum. Lacedaemonii autem cui florerent omnibus sopiis , credibile est Cretenses Spartanae originis gloriam, aliquIt tantum civitatum suarum propriam, ad totam gentem Creti Cam prorogasse, seque Sparta oriundos ja- Iasie: nec abnuisse Spartanos, laudi sibi ducentes auctorea haberi clarissimae gentis. Credebant praeterea Cretenses , vel credere se fingebant, Iudaeos ex se prodii l se: unde ochns quoque, tanquam progeniem suam agno scere poterant Lacedaemonii; ac proinde . arbitrari communem sibi esse enm Cretensibus, de Iudaeis originem, quemadmodum niti, patris, dc aut eommunis origo eli. Videtur autem opinionibus istis, tum cum in
Creta esset, imbutus suisse Arius : scriptum enim reliquit Plutarchus te) Arium Gortyniis suppeditas latum ivisse in Cretam. Ergo cum pro certo haberi sciret Abrahamum vetustissimum, ae nobilissimum Iudaicae gentis auctorem, Ac parentem esse, eum quoque genti suae parentem asciscendum ratus est: non quod ita ipsi esset sortasse persuasum,sed quod in rebus favorabilibus , cum ignoratur veritas, figmenta pro veris habere deceat; ad
aTeamque simulationem Lacedaemon Ios gratia Iudaicae gentis invitaret. Sic Turcae cum oppugnarent Graeciam , ut a mittendis ipsi subsidiis Italos averterent , scribebant ad summos Pontifices Turcicam,& Italam gentem a Troianis ducere originem ἱ qui cum a Graecis olim magnis calamitatibus fuerint affecti, debere Italos sibi favere, dum majorum injurias persequuntur. Quapropter Λrius de communi illa Iudaeorum,di Spartanorum origine, velut re explorata , dc comperta non disserit, sed ut re fortuito sibi cognita ex libro, cujus nec titulum, nec Λuctorem in indicat; propter obscuritatem videlicet : ἐυνέ δε- Inventum est in scriptura : dc apua
gentes Ieripturam quamdam reperimus . a Uidetur autem scriptum habuisse liber ille. Iudaeos Abrahami sobolem , Cretensium Idaeorum colonos esse, Cretenses vero Spar tanorum . Id e re nata arripuit Λrius. atque hinc collegit vel Λbrahamum illum, Iudaeo. rum parentem, ex Spartanis quoque esse Dr- tum , itidem ut posteros ejus Iudaeos ; vel Spartanos itidem , ut Iudaeos ex Abrahamo prodiit se: si verum nil set prius illud, non valde antiquum utique id esse posse propter gentis suae , si cum Hebraeoru in vetustate , dc nobilitate comparasses, novitatem; nec ignorari id potuine, propter nimis recentem rei memoriam,elaraque tam egregii,ae nobi inlis civis sui apud se mansura suisse vestigia ;quae cum extarent plane nulla , unum superesse, ut Spartanos, perinde ac Iudaeos, fibra hami progeniem esse agnosceret. Hoc in tanta originis obscuritate, qualis illa erat Lacedaemoniorum, impune credere, & dicere licuit. Cuius originis dubiae , ac controversae conseius Arius vetustissimum, ae clarissimum genti suae Auctorem , dc parentem , qualem fuisse Λbrahamum acceperat,adscribere pOD se putavit. Simili ratiocinatione uti necesse
est eos, qui Λrium putant idcirco Ianathas scripsiste, Spartanos esse fratres Iudaeorum , quod a Iudaeo Spatione Bacchi commilitone Thebis profecto,cujus meminit Claudius Io. laus apud Stephanum tae , Ortos utroquia crediderit: atque ita Iudaeum Illum Spationem eum alio Spatione Phoronei filio, Spat-tae , iuxta nonnullos, conditore consuderit. Nam si Spartonem communem gentis uti luseque
157쪽
que Λuctorem es e eensuit Arius, Abrahamo
XI. Eamdem repraesentavit Epistolam In sephus , in libris Iudaicae δελο λεγ t tσὶ ,
Narrationis antiquitatum ted ita ut a legi. tima Maehabat ei historici sententia prorius aberret. Res ex utriusque contentione appa rebit . Sic Mactra ba icus : ἔ -- πω
μουν. Ia radem missae erant epistolae ad OnIam summum sacerdotem ab Ario, qui re
gnabat apud vos , quod estis fratres nostra ἰquarum exemplar subnexum est . Et Onias virum qui missus fuerat, honorifice excepit, o accepit literas , in quibus significabatur de societate oe amicitia . Nos igitur his non ndirentes, solatio babentes Libros sanctos, qui Iunt in manibus nostris , aggredi sumus
mittere ad renovandam germanitatem Θamicitiam , ne alienι a tobis effetamur .
Apertissima sententia : Oniam ait jam pridem ab Ario literas accepisse, in quibus degentis utriusque Iudaeae, & Spartanae germa nitate scriptum erat ; legatum honorifice fuisse susceptum & literas quoque i sas, quae societatem dc amicitiam proponebant: qua societate quanquam tuto carere possint Iudaei, omnem spem dc solatium in sacrorum Voluminum pollicitationibus repositum ha bentes , condit Ionem tamen ipsos accipere , ac libenter amicitiam dc germanitatem re- Novare cum Spartanis, ne amicitiae solvatur Dexus, ac neglecta societas diuturnitate ex tabescat. Sic intellexit Uulgatus Interpres , se Syrus. Longe vero aliter Iosephus: nam
aeeutes hujusmodi declaratione. Tum quod
Babentes Libros Deros qui sunt ἐπ manibus nostris, sic reddit Iosephus; δεώ - ἐκ II οῦν ψυῶν πιπις suod saerae nostrae Iuerae bis idem Iecer/nιr hoc est, ejusmodi signi hcatione , dc admonitione nobis opu non erat, ea nempe qua de germanitate noli ra nos monuistis, quippe quam iam ea Libris noliris sacris eompertam habeamus.
cnabaici Scriptoris sententiam expendat ,&cum antecedentibus ac sequentibus conir verium locum confligat, omnino intelliget ea,quorum α t-δiat sindigentes in Iudaeos e sislcribit I Ona i has, esie συμμαχία, t societatem α ριλι ἄν tamic tiam Spartanorum, quarum
Pr cedit & subest mentio . Nam si id sibi voluis Iet Ionathas, Iudaeos non
eguitie admonitione illa , qua cla germani late sua cum Spartanis docebantur, dixisset utique , --uisti Nos igitur non in genses ea . Nunc cum dixerit 6-oarum , manifestum est respeκisse ad συμμμχιαν societatem dc Φιλίων tamieit amin pro commemoratas . Quod opponit au tem Grotius, hujus interpretationis assertor, παρακλησιν hic lagnificare ἀπ-ιν declaratio Imp. v lut non O capite Prioris hujus Machabaici b : παιεκάλaσε νους N-e vada: ἀνοῖ πα-
vanum & frivolum est: nam παρεκάλεθά illic non usurpatur pro ωπέδωξε declaravit sed pro ἰκ-a, ina σε. Uulgata , rogavit . Et παρώλησιν, adhortationem , deprecationem , evocationem , significare fateor; -έδειξιν. prorsus ne8o . Perperam igitur Ionathae epistolam Interpolavit , dc adulteravit
Iolephus; quemadmodum & illam Arii, uti recte animadvertit Scaliger in Canonibus Isagogicis sc) . Quod si cui nostra haec de
Iudaeorum & Spartanorum consanguinitate conjectura non satisfacit, alteram asseremus infra r nam in re dubia dc interia suspicioni. bus patet locus , dc quaecunque probabilita. tem habent aliquam dc similitudinem veri , confidenter dc utiliter proponi possunt. XIl. In plerisque Minoi & Rhadamanthi convenit , aetate, patria , parentibus , quae nobis itidem argumento esse possunt , dc hunc quoque ad Mosis exemplar a figmen-
158쪽
torum artificibus esse adornatum. Nominis origo obscura est dc incerta. Hanc proponit
hoe es insana cupiditate affecta fuit erga rosas , quas ipsi taurus praebuit, a quo raptas . Quod valde ineptum est . Ex Oriente petenda suit nominis hujus originatio: nempe ex rada , quod est, castigavit , erudivit , subegit, praefuit, dominatus es ; unde raduib , ρ.edagogus , praeceptor : & ex
manath, terruit. Ita ut ex raduib manat b, quod Praeceptorem terribilem tonat, conflatum sit nomen Rhadamanthros . Illius ecis
quod sit apud inferos ossicium, malo Virgilii ib) verbis, quam meis referre :Gnsipvs haec Rhadamanthus babet duo
Cassiuatque , auitque dotis , subigitque
fateri, cluae quis apud superos furto laetatus inani, Disulit in seram commissa piacula mor
Continuo soutes ultrix Meincta flagello Tisiphone quatit insultos. Atqui id in Mosem aptissime convenit, qui& severas leges Hebraeis dixit, & si qui eas
perrumpere auderent , acerbissimis suppmiis punivit . Hoc autem munere apud in seros defungi Rhadamanthyn finxerunt Ueteres, quod dum viveret, juri dicundo fuisset a minoe pria sectus . Sunt qui legumlatorem misse dicant, alii primum legum repertorem. Ex Ephoro autem resert Strabo se imitatorem fuisse Μinoem prisci cujusdam Rha damanthyos, qui primus Cretensibus leges constituerit, a Iove eas se accepisse fingens. Has inter Rhadamanthyos leges memorabilis illa erat , quae vetabat ne per Deum quis juraret , nomenque Dei temere usurparet, μιρ τὰ μή γε ιν ανσυα ν επἰ πῶσιν . Ne Deus omnino nominaretur , inquit Eustathius sM; per anserem vero , aut canem , aut arietem, aut quid simile , dc jurabat ipse, &alios jurare jubetat; quod de a Socrate sa.ctum ferunt. Atque id Rhadamanthyos iuramentum quamobrem inter Proverbia retu- a In Illa l. E. tb AEn.VI. seJ Lib. x. id
nobius se , dc Apostolius is , de post illos
deinde Erasmus it , prorsus non video. Ipsissima autem Mosiis lex eis: Non assumes nomen Dei tut in vauum a nee enim labebit ἐnsontem Dominus eum , qui risumferit no
men Dei sui frustra chὶ . Virgam , dum iu
ra reddit, manu tenere Rhadamanthy a ait Plato si , in quo Moss virgam possumus agnoscere . Multas Asiae maritimae terras imperio suo subjecisse Rhadamanthyn meis morat Diodorus, quod 3c de Mose Historiae sacrae praedicant . Addit Diodorus hunc
ibro, uni ex filis suis, regnum eorum travi disse, qui propter eum Euribνι dicti sunt. Ita de Perseo, alteri Mosis imagini, Eryth as fi lius a d scribitur,qui in Rubri maris Ora regna. verit ; ut suo loco notabimus . Certe Rha. mnaeos Arabicam gentem a Rhadamando nomen habuisse tradit Plinius il , nec alios esse puto, quam qui a Strabone. m) Rhadaismanitae , dc a Nolano Rhadamanes 'appetis tantur . Legimus enim in Dionysiacia Non-ni n) Minoem ex insula Creta expulisse a Rhadamanas in nrabiam : unde & alibi t. Dictaeos eos appellat , dc in expeditionis Indicae societatem a Baccho ascitos fuit e narrat . Legimus & apud Stephanum ρὶ , Rhasamant nyncum fratribus Ga Zam Phoeniciam urbem ivii se . Atqui Μoies &i . Λrabia . non privatus solum apud socerum Iethro, sed dux etiam , ac gentis suae princeps diutinam moram traxit; dc ejus consiliis, ac praeceptis Hebraei obsecuti, Palaestinos, quorum regio sere maritima est, maximis damnis affecerunt. Memoriae prodidit liacius Tete tetes sqJ propter interfectum fratrem patria exulasse Rhadamanthyn r haec hi sto riae Mosis interpolatio est , qui virum AED.ptium, percutientem quemdam de Hebraeis
fratribus suis , percussum abscondit faba io tri , & in Madianitidem terram profugit. Rhadamanthyn Homerus s non semel flavum appellat : πορ μω ἡ sui sse Μosem tradit Artapanus apud Eusebium tr); rusum,& crispum faciunt Muham medant; πυωχεων quo que suisse Typhonem , qui ad molis eκe .
159쪽
plat factus est, Plutarchus sal scriptum reliquit. XII l Quin & Atiacus , tertius inferorum Iudex, Mosem ex Kibet. Minois aequalis fuit; aequalis & Bacchi,&Aristaei, in quibus latet cultus Moses ; aequalis 'c Δkerii, qui Mi. nois filius fuit, avo cognominis . Atque hos, Eatum, inquam, Μ inoem, Aristaeum, ocri sterium, Baecho Indieae expeditionis melox addit Nonnus in Dionysia eis ibin. Iovis filius fingitur, item ut pleraeque Μ sis imagines, Bacchus, Minos, Rhadamanthys, alii. Iove in ignem mutato natus dicitur , perinde
ut Baeehus Testis Ovidius te, cum ait de de Iove:
aureas ut Danaen, Asopiri Iuserit ignin Asopis illa, aegina est, Alopi filia, Maci mater. Non ex Iove ignibus celato,at in aquilam verso genitum eum teribit Nonnus sae) , sed prope ardentem, & ignitum fluvium . Fabulam susius narrat Apollodorus se , ΛΘ-pum, cum Iovem A ginam rapientem pertis naciter insequeretur, a Iove suImine su Isse Ictum,& ad fluenta sua remissum; propterea que ex fluvio hocce carbones efferri. Quae manifesto at ludunt ad satum Bacchi, igneo dc fulgurante Iove, ac Semele prognati; & ad Mosem Itidem reserenda sunt. Μater Mac
tribuitur Adigina Asopi fluvii filia ; quod
Therminis, veIut altera Mosis mater, eum ex fluvio extraxerit. Piissimum omnium hominum sui l e maeum testificatur Apollodorus is , Graecorum omnium Plutarchus stirsanctitatem, ac pietatem Mosis praedicare nihil attinet. Virgam inter iudicandum t nul ne AEa cum dicit Plato quo sacrae illa Mosis virga notaturia Graeciae siccitate, serilitate, ae fame laboranti largos imbres,& vilem ae uberem frugum annonam precibus de sacrificiis a Iove AEaeus impetra ultrmoses istae litis aquam, manna, &coturni ces. Observatum est a Pausania fu,eκ AEaci liberis nullum ipsi in regnum Adiginae sue cessisse: Μosis filiorum nullus paternae dignitatis haeres fuit . in Actaei Templo, quoa
in urbe A nigna visebatur, ara erat paulum e terra extans,quam .maei monumentum sui sese in areanis habebatur, ut Auctor est Pausanias λ : de sepulcro Mosis sie postremunti, eaput Deuteronomi I t0i Et non eun DIPhomo sepularum ejus usque in praesentem
X lv. Oceulit Μolem, dc Proteus, Deus ille multi sermis. Μosis aequalis suit; nam confluit eum apud Virgilium im) Aristaeus, quem Mosem elle paulo post Ostendam . Raechum etiam, larvatum Mosem , excepit hospitio, ut et apud Apollodorum in). Et eius filios denique interfecit Hercules, quem Ioluae imaginem perere probabo. Neminem vero fallat, quod excidi, Trojani aequalemiae it Homerus. Chronorogorum leges spernunt Poetae: ad quos si quis singula fabularis historiae capita revocare velit, Deum perdet. Nec me movet iactatio Scaligeri, qui Apollodori historiam eardinibus Chron ologicis Consentire , idque probare se possct dicebat. De summis sortasse retum fastilliis , non de partibus singulis, de peristis dictum hoc putem. Quamquam cea sperare, ac polliceri
potuit homo vanus,& eonfidens, quae praestare non possetis .eEgyptium faciunt veterex,
qualis inses fuit: alii Thracem; Pallenen enim , quam ipsi Patriam assignat Uirgilius, in Thracia Stri hanus, alioque collocanti cujus rei caussam ad Mosem quoque pertinere docebo insta , ubi de Orpheo disseram .
Patra' Iovem habuit, si Lueiano sol fide
est: nam quibus regia potestas, & dignitas contigerat, eos Iove prognatos antiqui fingebant,ut supra diκi. Atqui regem AEgy pil Pr
teum fui ue dicunt Herodotus sp), & Euri. pides sq); dc ia dignitatis Moses obtinuit Λt Iohannes Tretetes sνὶ Neptuno, & Phα-nlee, Phoenicis filia, natum incit eum esse docet ; in quo Mosis, Hebraeorumque, quo rum avi olim venerant ex Phoenicia , originem licet animadvertere . Atque haec mi h.
videtur fuisse ratio, cur Μemphi templum ipsi conditum suerit eo loco, qui Castra Tyriorum appellatus est , inter Tyrios Phoenices circum habitante : quod discimus eκ Herodoto sιλ . Cur autem Neptuni dicatur Glius, vel si Homerum st) sequimur, famulus, caussa suit mirabilis maris Rubri transitus , cujus qui fuit Auctor, & dux Moses, ita sa- ventem, dc propitium visus est fabularunia, sit uctoribus habui sse Neptunum,ut eo natu
160쪽
este statuerent. Hane etiam videtur habui me eausam Pseudo orpheus sa , quamobrem
maris claves Proteum perere diceret; eamdem Ac alii , cur paratum ipsi a Neptuno alveum sub mari finxerint, per quem ex Pal-Iene in . Egyptum siccus penetraret, uti referunt lis eius Taetras b . dc Phylargirius se . Forsitan & quod accepi sient vetusti opifices
figmentorum . ingressum Mosem medium nebulae ascendisse in montem, nube densissima verrum sael . & a Deo locatum In foramine petrae se); idcirco Proteum in obscuris illis
meatibus, vel in specubus latitantem finxerunt . ob quam etiam caussam ex Thracia, regione Septentrionali , prosectum esse voluerunt , uti dc Orpheum , Ac Eumolpur . . Mosis itidem, ut mox ostendemus,imagines: Septentrionem enim Veteres caliginos um &densis tenebris obsitum censi ierunt . Ideor. ον stenebraI apud Homerum ), Strabo fg Septentrionem interpretatur . origo vocis et in Hebraica teta; hirn,quod est occul. eavit. Ululet raphon, aqvilo, SNtentrio. Ti. bullus Panegirico ad Meilalam de Septentrione: IIDe ω densa telus absconditur umbra. Riphaeos montes, quod positi sint sub Septen. trionibus , tenebricosos, de nocte damnatos
esse dicunt Poetae veteres, Sophocles th), &Aleman . Septentrioni cum religiosos cultus exhibent Tunquinenses, mensam apponunt nigram, nigras inserunt lances,nigras ipsi vestibus sunt indui I. Aquilonem Turcae ap pellant Karalel, hoc est, nigrum ventum :Circalsos Septentrionales Caracher es, hoc est, Circassos nigros. Nec aliam ob caussam Pontus Euxinus videtur etiam nominatus ab
Euripide si) Mare niarum; Propontis, Mare album , quam quod ille ad Boream Bosphori, haec ad Austrum sita sit. Circius , quidi Trascias, Straboni est Μιχαμ-- niger Boreas de is in aliquibus Galliae nostrae locis , Ventus niger vocatur. Arabes quoque Nare Septentrionale, Tenebrosum & Piceum appellant. ita passim Geographus Nubi en .ss έλ) . Meminit de regionis cujusdam Septentrionalis Marius Paulus si , quam ob icuritatem nominari mi. Hi ne & Λquiloni vento nomen. Aquilus enim color, Nuer est. Glossarium: Aquitum, μέλαν. οἶς Λ- ωκ ini arum, ut Luciuius . Suetonius smin opponit candido. Festus suscum,&subnigrum inter pretatur. Virgilius itaque quod sub iustus esset, aquilo dicitur fuisse colore nJ . Eodem sensu dixit Plautus to , corpus aquilum, Luarro Ῥὶ , fluctum aquilum ἔ Martianus Capella tqὶ , Deos aquilos . Apuleius sν .
aquilum agmen, quod opponit cano. Eodem
dieitur di Aquilo . Nos Galli dicimus , La Nise , pari significatu : nam Gallice bis, nigrum sonat. Aquila: etiam a nIgrore nomen eli: nam Homero nigra dieitur, AEschylo si ἐρος , nigra πυ1ιὶ . Et duo aquila rum genera Λristoteli it con emorata hine nomen trahunt, Melanaeetus, di Perenopterus. Inventores ergo fabularum , ut exprime rent densam illam montis caliginem,& opa eam nebulam , e qua egressus ad suos rediit Moses, ex ea mundi parte venisse dixerunt, uae opacis obsepta tenebris credebatur. Duoslios Proteus habuit; duos Ac Moses. Omnia sese in rerum miracula transformabatὲ ira ignem , propter fulgura, de flammas Sinai montis verticem obsidentes, cum Deum Moses alloqueretur; in serpentem, propter vir pam Mosis, quae in erpentem , dc rursum ex serpente in virgam mutata est; dc in alias denique formas, propter varia, prodIgia virgae hujus ope edita . An eandem ob caussam, propter quam Mercurio facies partim aurea, partim nigra dabatur, petasus item partim candidus, partim niger; Apollini vero caput semira sum I dc simulacra aliquando atra,ali. quando splendida ρ id quidem velle videtur Horatius tu , cum Prolea, non quidem corpus, sed tantum vultus mutare dixit. Praeterita , Praesentia , de futura eallere dictus est Proteus, quod praeteritorum historiam , descriptionem praesentium , de suturorum prae
dictionem lucubrationibus suis Moses cominplexus sit. Magnum fuisse Proteum , &praelligiatorem , tradunt Auctores plerique; quo nomine dc Mosem Apollonius Μolon, Lysimachus sx , dc alii traducere conati
sunt. Λεκααμανειν etiam fuisse, hoe est futura per pelvii pictum , ut ita loquar , praen R . x visse