장음표시 사용
211쪽
PROPOSITIO IV. a 3rer Iohann8s Seldenus sa , ex Assyria lin- deinde Iacob eum filiis,& tota Israelitatum
sua Chananaeam manasse per colonias illine Rens tot annos mansura erat λ Quorsum Bais, o Phoenie iam deductas; atque Assyriam de- bylone contaminata est, ut volunt, quo disemum linguam . propter frequentem aliarum pergendi erant Iudaei Chaldaicae linguae pla.
gentium usum,&commercia crebra negotia. ne inscii λ
totum, pristinam integritatem amisisse , IV. His animadversis Deiledi sentiuntur quum Chananaei interea incorruptum linguς argumenta Λdversariorum . Hebrai eae reserit syriae nitorem retinerent , raro ad eos aiunt originis nomina propria hominum, de commeantibus peregrinis, id sane gratis di- locorum , quorum ante gentium citur, nee ullo argumento, vel cujusquam au disjunctιonem) meminit Moses,proindeque toritate firmatur; neque sane Probabile est. receptam tum , dc vulgatam fuisse Hebraiis Praeterea si ante Abrahamum jam adultera cam linguam. Respondet Grotius . nomitam fuisse dieas Λssyriam linguam, quod di- na illa Hebraico sermone a Mose esse expres. xit Sealiger neutiquam constabit ratio: nam is, Hebraeorum gratia, in eumdem significa. a linguarum confusione ad Abrahami ortum tum, quem in primaeva lingua obtinuerant rvix sexqui seculum numeres, juxta recepti se cujus mutationis exempla a fleri complura ;simam sententiam : quo spatio quis tantam velut illa e Curtio, milites quosdam a Persis mutationem illatam eredat,quanta sui ty Sin vocatos esse immortales, Chiliarcos vero eos
post Abraham I prosectionem in Chananaeam qui mille militibus praeessent: quas voces ali 4 evenisse hoc dicas,ut dixit Elias Levita ib), ter extulisse Persas haud dubium est ; Clu. haerebit itidem aqua ; nam ab exitu Abraha - peam praeterea appellasse Latinos, qus Aspis hi ex Haran, ad Iacobi discessum ex eodem dicebatur Pithecusam,& Λmpelusiam Grae- Ioeo a Labane; non toti ducenti effluxerunt eos appellasse,quae Punica nomina habebant anni; quo intervallo tantam corruptelam ejusdem notionis; &Graecos Seripturae Inis pati non potuit Assyria lingua, qui equid op terpretes nomina quaedam Hebraica locoisponat Seldenus e , quantam suisse necesSe rum Graece reddidisse. His addo vulgati Sertia est, ut aereuum testimonii tam diversis nO- Pturae Sanctae Interpretis exemplum . quiminibus appellarent Iacob,& Laban Gratis illud exponens te)r e voeabItu ν bisach, quoque, & sine auctore pronuntiant alii, Se - quosiam me bisc, D mta est r eamdem origi. mum, aut Eberum Babelicae conspirationis nationem nominibus Latinis expressit: naee participem non suisse, atque hanc propterea vocabitur Virago, quoniam de Uiro fumta est: a Deo mercedem tulisse, sanctae, ac primae- Λrabs Interpres Paralipomenon pro Phalegovae linguae sibi,posterisque retinendae praero- reddidit Casem , quod est ejusdem signis ca-gativam. Nam si id suit pietatis praemium, tionis . Isaacum cujus nomen Hebraice , νicut Iudaei post Babylonicam eaptivitatem , sum sonat; γελ- appellat Λlexander Polyis cur Christus ipse demum, Ac Apollo li eo frau- histor f . Esau, cui dc Edom, hoe est Rufo. dati sunt, cum eo interea Samaritani impii, nomen fuit, Erythras a Graecis dictus est. Og, dc perduelles fruerenture cur ipse Esdras vir qui fuit Rex Basan , dc id nomen habuit ab sanctus, 3c Iudaicae religionis consultissimus, ultione ,seu coctione,juxta nonnullos Graecis priscis , ae sanctis characteribus repudiatis, Typhon est appellatus , quae dictio ejusdem novos, & profanos alci vit y Egregiam vero est significationis. Qni Cephas a Christono mercedem ; quam Chananaei. gens detesta- men habuit, Petrus a Graecis est nuncupatus. bilis, de a Noacho execrationibus devota , Pan dictus a Graecis Lyceus, Lupereus est perinde ut Semi posteri, consecuti sunt. Re- Romanis, quod idem lonat. Π-- Latinis pondent Adversarii factum id, non in Cha - nominatur Dis. Carthago, G taeeis Caeneponanaeorum, sed in Abraham i,posterorumque iis, Rhodos ophiusa. Virgilius Neapolitanis eius gratiam, quo minori negotio inter Cha- appellabatur Parthenias ; non quod esset
Manaeos conversari, Ac peregrinari posset. virginali verecundia, ut nugantur Gramma
morsum ergo nee in AEgyptum lingua illa tici ; sed, uti suspicor, ita Graece reddentes transmissa est, ubi Λbrahamus quoque , ae Virginii nomen, quod cum Virgilii nomine ;
212쪽
ui; alias nonnunquam factum observa vimus, confundebant. Picti vocati sunt a Romanis, qui Britanni a suis: eadem significatione , ut
docuit Cam denus sal. Taphros urbs in Ist-mo Tauricae Chersoni sita, Pr recop dicta est, voce ejusdem significationis. Philonis subdi. titii Breviarium Hebraice reddens R. ΛZarias, Philonem appellat sed id aeum, quae vox idem valet. illustris ille Roterodamus,decus
immortale Bataviae, nativorum suorum nominum Gerardus Gerardi sonum barbarum aspernatus, Desiderius Erasmus dici maluit, significatione Latine,& Grςce expressa. Scribit Plato in Critia, Solonem in locum aEpyptiorum nominum Graeca nomina in carmiuibus suis lupposuisse . In exemplari Graeco Speciminis icientiae Indorum Latine a Possino versi, quod manu scriptum penes me est , nomina in Arabico libro,
unde Grsea prosecta lunt. erant κιλίλε di δίπιε. Interpres Arabs Scripturae Sacrae nuper editus Hebraica nomina Arabice interdum exinprimit . Omnem vero contradicendi an iam
praeeidit ipsum Mosis nomen, quod purum putum Hebraicum eis;& tamen ex AEgyptio discuim est quod ipsi primum impolitum fuit. Nemo enim , opinor , finget sibi AEgyptiam 'puellam, P naraonis filiam, Hebraicae ut verisimillimum est, ignaram Iinruae, Hebraicum nomen ex Hebraica lingua petitum Mosi tribui sie . Sic enim ipse de se r quem illa adoptavit in locum filii , vocavitque nomen eius Moses, dicens, sui a de aqua tuli eu tb3. Observavi superius scripsisse Aben Esrammos AEpyptium nomen fuisse Monios, atque hujus nominis Hebraicam interpretationem est e Moses: quam sententiam auctoritate libri AEgvptii de agri cultura, & Graecorum tuetur. Hoc eum parum intelligeret R. Isaae Rhra baniel, Mosem a matre se dictum cen. suit, non a filia Pharaonis: prorsus contra mentem Scriptoris sacri . Manifestus vero eorum est lapsus , qui vocem mUceb, quae haud dubie Hebraica est, AEgyptiam e censuerunt. Quo in numero eii Κircherus se).
Nempe morem hunc interpretum complurium ignoraverunt,nomina ipsa transferendi,
nec eoium sonum, ae syllabas, sed synifica. tionem repraesentandi. Insignis in eo genere fuit Aquila Scripturae interpres, qui signi ficationes propriorum nominum saepe respexit, dc repraesentavit. Paris nominum per
mutationis illustre edidIt exemplum patron
nostro tu memoria Iacobus Augullus Thuaisnus, nobilis Historicus , qui nominum propriorum significatum Latina lingua fere retulit. Praeterea quoniam nominum Heis braicorum originationibus, & veriloquiis vis inerat, ac sensus cognitu utilis, dc Hebraeis ad virtutem informandis opportunus, ea idcirco conlectatus est Moses , nec rem populo Dei conducibilem insuper habendam duxit, quam alias sorvasse neglexisset; dc reis ipsa neglexit,cum Epyptiaca nomina, Ilaisve externa referret,quorum nulli futura e fiet
usui interpretatio. Quippe sanctae illius pentis intererat se ire, Adamo, exempli caussa,aterra nomen factum; ut omnes meminissent conditionis humanae, cum primus hominum omnium parens terrae filius fuerit. Atqup .
id etymon Latina quoque lingua exprimit , homini ab humo appellationem arcesseras . Origenis auctoritate fulciri potest haec responsio . Docet hic quippe in Epistola ad
Africanum , Graecos interprete S ωαροί-
denominativa s quae In Hebraici soccii ris
Graecis, diversae licet significationis reddidi lie et & ωα -ο obe denam nationes ) inter re. νον, silicem , ac is, ιν fissonem , & tentiscum) ac λίσιν scissionem , quae occurrunt in historia Susannae , exeogitata fuisse
ab interprete Graeco, ut aliis παρ- ι - nominationibus quas in alterius significationis vocibus Scriptor Hebraeus proposuerat, ex aequo responderent. Exemplum in Latina loquela dat Hieronymus, in Praefatione ad Danielem: Cujus rei, inquit, nos intelligentiam nostris hane possumus dare ἰ ut, verb/gνatia, dicamus de arbore ilice dixisse eum, Illico pereas.. a lentisco, In sentem te com . minuat Angelus', vel, Non lente pereas; aut, Lentus, tu est fiexibilis ducaris ad mortem; De aliud quid ad arboris nomen convenjeπr.
Simile quid nos in reddendis nominibus pro priis a Mose factum dicimus. Cum ait ergo,
Omne quod vocavit nomen Adam animae viventis,iuum esse nomen ejus,refer ad significationem nominiam , non ad sonum . Adde
Syris, dc Arabibus non minus utile esse hoe argumentum , quod pro linguae Hebraicindignitate cuditur, ac Iudaeis e quippe eκ priscorum horum nominum significatione ,
linguarum itidem suarum antiquitate a , quam
213쪽
iam prae Hebra Iea lactant, pari jure potue
runt adstruere.. V. Secundo argumento . quod ducunt Λdversarii ex antiquis variarum gentium appellationibus,ex Hebraica lingua plerumque derivatis, occurrere promtum est . Nam Primum certum est plurima variarum illa Ium gentium nomina,quae habet Moses,nihil plane in Hebraica lingua signifieare. Deinde probi bile est, Mosem nomina illa exotica ad linguae tuae inflexionem, & modum sere ac D mmodasse , quemadmodum vulgo fieri
solere notum es . Hanc morem prae caeteris habuerunt Graeci. Hi Rhodum. Samum, , Naxum ita extulerunt , quasi a ρεσον tros ain, να ιι locus excelsus , ναξω lconstipare deri
Memphim , quae vox Graecam originem sapit ; Piboseth in Bubastum . Eadem fuit de
Romanorum ratio,hi Latium quasi Latinae originis nomen sormarunt, quod in eo latuerit Saturnus i Siciliam, quasi Ficiti tam, hoc
est divi iam ἰ, sive ut loquitur Manilius saὶ ,'
praecisam: quae tamen origines a ballis repudiantur . Simile quoque in alterius generis nominibus e materna lingua derivandis studium, & affectationem deprehendas. Saturnum ita censent appellatum quod saturetur annis , cum alii derivent a Drar , oeculust Iovem a iuvando, alii a jehova Cererem acerendo, alii agberes , fructus Lunae υι ρυ- trusus; Ianum ab eundo, cum sit,ut luperius notavi, a ret.δe, qui Renitivus est v .. quod
a licum est pro ζψω. ἶ-ός. Inde dc , , unde Latinum I uno, quod a juvando itidem alii arcessunt. Vestam Ovidius b nuncupatam vult, quod vi sua flet ; Isidorus te quod hei bis vestita sit; cum sciamus tamensactum id nomen ab μία hoc a Chaldaicoema illud ab est . Multus est in ita verilo,
qui is Ciceio , multus & Varro: parum uterque etymologicae artis peritus. Quaesivisses a Goropio Becano vocabuli alicujus etymon, recurrisset ad Brabantinas, dc Cimbricas Ori-
gines; consul uulas Anchartam, Hebraicat
pro potuisset: & tamen unica est vocabuli huisius origo. Adeo facilis est hac in arte lapitis, parata & proclivis offensio. Probandus quiisdem est, di lavd ibilia eorum conatus rivi noviminum Geographicorum rationem perves iis gantes, ad Hebraicam pctissimum linguam, utpote antiquissim in ,& quoquoversus disseminatam , di per varias linguas late patenistem respiciunt; modo coniecturas non plus, quam conjectviras valere velint; nec quod ita duobus, si sorte, tribusve successerit nomini bus , ad reliqua aeque prorogare se poste speis rent; caveantque ne aliqua sylla harum . 6 On Drum concentione decepti, sibi ipsi laeum
iaciant. Hae cautione quicunque se munimverint , tum vero aperte cognoscent, quam infirmum ex hujusmodi originationibus pro sudatur argumentum , ad nimiam lingitin Hebraieae vetustatem comprobandam. UI. Haee quae dixi ostendunt argument ἔlevitatem, quod Deorum Ethnicorum no mina ,eκ Hebraica, ut volunt,lingua detorta subministrant ἔ nam eκ notationibus illis nominum pleraeque Itidem valde incertae
sunt; & si quae eertae sunt, profluxerunt illa nomina e Chananaea lingua , si ve Hebraica,
per commercia dc colonias AEgyptiorum, κPhoenicum, quae sere fuerunt Λbra hamo reiscentiores . His gentibus bona Graecani eae Theologiae pars accepta reserenda est , dc Giaecorum Deorum complures Mose recenistiores esse merito scripsit Clemens Aleκanis drinus id); dc nos Molam ipsum eos esse a
satis probavimus. Graecorum autem numi nibus recentiores sunt etiam gentium ocei dentalium Dii: nam quicquid istis vetustius iactant, nugae sunt, bc sabulae merae, quarum in veteribus memoriis indicia extant omniis
UH. Ex eorundem Phoenictim peregrina intionibus factum est , ut is occidente multa extiterint Hebraismi vestigia . In oriente vero tot bella gesserunt Israelitae; tot incurinsionibus lacessiti sunt a vicinis gentibus ', tot
dissipixti avibus in in AEgyptum , in Babyloniam, & Λ ssyriam di item i nat l, ut minime
mirum si linguam Hebraicam cum ipsa agente quaquaversus te diffudisse ; ae proinde corruit, quod inde conflatum est, quar Λ a tum
214쪽
tum argumentum . Adde linguarum diveris sitatem tantam non sui me, ut omnis omnino illarum affinitas extincta sit. Constituerat Deus universalem illam linguam ita perturbare , uti opus inceptum Babelicae turris inistermitteretur . Satis ad id fuit alteram alterius loquelam non intelligere . Quantalibet autem Chaldaicae, Ara escae , AEgyptiacae, aliisque cum Hebraica intercedat nis nitas;
nihilo magis tamen , qui unam recte norit, Omnes noverit. Plurima vocabula Persicae, di Germanitae linguae communia observa
sunt viri docti; plurima quoque Graecae, re
Germ inicae: non unam tamen ex altera pro
venisse quisquam opinor dixerit. Hinc deratique facile te expedient, qui primaevam lin-puam divisam in omnes linguas , a dispersam fui si e statuunt,tum cum eae exortς luntrnemini enim non apertum erit, ac perspicuum, unde contigerit ut aliquam cum aliis
omnibus lina uis affinitatem videatur Hebraismus retinere. Quod autem scripsit Hie- nymus linguam Hebraicam omnium in auarum eis e matricem, nimis late patet, ct angustius concludendum est, intra eas videlicet linguas, ac stentes , quarum Ructores Chananaei habendi sunt .
Vill. Postrema ratio ab Hebra leae linguae simplicitate dc castitate depromta, facili myotio retunditur; nam eum aliquam ipsi cum aliis linguis cognationem esse constet,
puta tum Chaldaica, & Arabica, qui potius
Voces communes eκ illa in has, quam ex his In illam transiisse demonstrabitur e Nam quod a junt malab prius esse , quam mala-cbab; neque ut hoc ita esse probent, rationem affetunt, neque ullam , quae id perlua deat ego video . rin quod hoc est illo litera una longiusὸ Ergo Latinae voces,mers,sors,sub, ancilla, antiquiores sunt illis unde ortae
sensu s, foder e,avdire, crudelis: quod salsum
amen est. Contra vero primi parentis nomen
hadam brevius est hadamab, unde prodiit. IX H braicas literas , sive charactere se dixi esse duplicis generiset, Samaritanos,quo rum auctorem alii Sethum, Abrahamum alii
esse putant; & Iudaicos, quos Esdras, non sine Synagogae magnae,uti quidem reor,aucto-
ritate ae nutu, captivItatis Babylon Ieae te, priribus ad describenda sacra Volumina usure
pavit,desit is Srmaritanis,qui hacten iis inter Hebraeos fuerant in usu. Ego vero de Eleis mentis Hebraicis non aliter, ac de Hebraica lingua sentio, prisca nempe illa , quae Sama ritana appellantur, mera ei te Chananaea , iitque tum primum usum eis e fibrahamum , cum in Chananaeam venἰt, & regionis illius linguam didicit; ae ea demum posteris cum lingua tradidisse, inter mi ilici Λlsyriarum I iis terarum. α linguae usu, quas ad hoc tempus usurpaverat. Ante Diluvium, vel confusi nem Babelicam, teripturae, & literarum usus repertus sit, nec ne, incertum relinquos adeo obscura res est , & argumenta levia , quibus probatur, vel refellitur. Postquam turbata est hominum loquela,ac divisa. tum vero alnotandos animi sensus, & exprimendas u ces , adhibitos reor characteres diversis te misporibus, prout singularium gentium necessi
tas , dc ingenii largitor uius postulabat; si qejam ante usurpari soliti essent, sive jam tum
primum reperti . Pri luna verra elementa ,
quae ante Bahel icam consulionem in usu fuisse se dieuntur, quoniam incertum est apaliquatum fuerint, eo etiam incertius est quid illis factum sit: nee sne temeritate , & re prehensionis perieulo affirmaverit quisquam, vel ea exolevisse, vel ingentis alicujus usum velut hereditario jure transisse . Quocirca merito dubitat Augustinus b , an latis probari possit Hebraeas literas a primis hominibus fuisse in venias, Nnacho deinde traditas, ad Abrahamum demum , ejusque posterossul lse transmi lias. Sua ergo elementa habuit Assyria gens, tua etiam Chananaea. Illis cum aliue uisset a puero Λbrahamus, Chananaeis uti coepit, cum in Chanaraeorum regionem Fenit; nec eorum abiecerunt usum Abrahami posteri, quoad in Chaldaeam traducti, priscos Assyriorum characteres resumserunt. In eam sententiam his adducor argument in
Graecos a Phoenicibus , seu Chananaeis lit
rarum characteres accepisse , auctoritate .
Herodoti e , aliorumque complurium satis constat. Atqui tanta est Samaritanos intere haracteres . & Graecos smilitudo, quam ob oculos posuit Iosephus Scaliger in erudita dissertatione de literis Ionum, ut mani sellumst ad illorum exemplum Graecos esse for
215쪽
statos. Unde essicitur Samaritanos, seu pri.
stris Hebraicos eosdem e Ise, ac Chana mens. Patet praeterea ab Assyriis elementis disset re Samariti ea r nam vel ipso inspectu tanta apparet utrorumque discrepantia ut aliquando suisse eadem minime credi possit. Nec enim tantis mutationibus obnoxii sunt cha. racterestiterarum, quantis linguae ipsae,cum snt certis ductibus , dc figuris circumscripti, ae determinati. Major autem Hebraicae lingua seu Chananaeae cum Allyria intercedit affinitas quam literis ipsis; quae si tantillum quid habere videntur similitudinis,& copnaist lonis, id ab Hebraeis ipsis illatum reor quo. rum manus Samaritanis literis insue fictae cum A syrias asciscerent, prilii nos ductus non ita dedidicerunt, ut non ad eos etiam in vitae flecterentur; atque ira Chananaeos. &Assyrios characteres eoaluisse in H, bratos hodiernos ἐν quemadmodum Chananaeae, αδε ssyriae linguae permillio poli capti Witatem Babylonicam, Aramaeam Jeu Syriacam linguam peperit Quo sensu dixisse . idetur Hieronymus ca) Esdram Iudaicas literas reperi ille , utpote ab Λssyriis paulum diversas, Chananaearum vero ualde dissimiles r quarum Iudaiearum usum prae caeteris invexit Esdras , elarissimus illa aetate inter Iudaeos Scriba. de Legis Doctor ac reparatore accedente florentissimae Synagogae, quae Magna appellabatur, imperio, sine quo nec id attentasset Esdras ; nec si secis et , successum res habui Iset. Huc adde tralatii iam fuisse, &pervulaatam multorum e veteribus sententiam, Phrenicibus literarum inventionem deberi, nedum literas ipsos ab aliis accepisse. Cum ergo Samaritani characteres, quos ab Abrahami aetate Hebraei M turpaverunt sint Chananaeorum per similes, vel p. ius iidem, ab Assyriis vero prorsus diversi, utrum veri. similius esse dicendum est,eos ex Λ syria. in qua non fuerunt,in Chananaeam in qua fuerunt, detulisse Abrahamum , & nepotibus transmisisse: an potius advenientem in Cha nanaeam,gentis illius,cum qua con versaturus erat, linguam . ac scripturam didicisse, patriae linpuae ac scripturae usu tanti sper omisesoὸ Nec Diodorum tb motor qui Phoenices I iteras accepisse scribit a Syris, quibus quidam Assyrios illi e significari volunt, ego vero Hebraeos ipsos interpretor I Mosen nempe , aut Abrahamum , quos literarum
inventores salso , plerique exist Imarunt. Unde Eusebius se inquit, δι
polemus d , ut saepe iam dixi, M sem tu .daeis literarum usum tradiditae docuit, Iudaeos vero Phoenicibus. Quae a vera procius ratione repulsa sunt.
Nam quod ad Syrorum , ct Arabum chais racteres pertinet, ii ex Iudaicis detorti sunt:
quod eκ eorum conlentione facile cognoscetur. Mapnam enim continuus scribendi usus literis quibuscunque mutationem inserre . scitet; longe etiam majolem sermoni assi. dua loquendi consuetudo. Cha na nae M literas cum Gi reciscontuleris vix has ex illis pro . venisu primo deprehendes imilatu : qu id ita tamen esse fateberis, si rem i pecta veris alte tius. Mutationis hujul modi praeciarum existat exemplum in notis numerorum , quibust hodie uti sis lemus Ab Λrabibus . vel ab indis inventas esse, non vulsus eruditorum modo, sed di ctissimi quique ad hanc diem arbitrati sunt. Eilci Uero fallum id esse. merosque esse Graecorum char icteres a Io, a librariis G cae linguae ignaris interpolatov, ct diuturna scribendi consuetudine corruptos. Nam primum t, apex suit, seu vir'ula. Pota πινῶ .a est ipsum a. extremis tuis ituricatum . F.
si in sinistram partem inclinaveris, ct cauda mutilaveris , & .sinistrum cornu liniis strorsum flexeris, set 3. Res ipsa loquitur, , ipsis imum esse Δ . cuius crus snil rum
erigitur τὰ καθετω , & infra basim de lienis dii ; balis vero ipsa ultra erus producta seminet . Vides quam 1, similis sit - . ; ln- fimo tantum semicirculo, qui sinistrorsum
patebat, dextrorsum conve si, 'Em ιτυna βαψε quod ita ricitabatur p. rotundat uentre, ρο-
de detracto, peperit is 6. ER Z basi sua mulis lato , ortum est is et. Si H inflexis introris sum apicibus in rotundiorem, & commodiorem formam mutaveris, exurget ri g. Λt s. ipsissimum est Θ. Zero, punctum priamo videtur suisse, ad decuplicem praeceden iis notae valorem de lignandum apponi solio tum: quod ut magis appareret, insigniusq; fieret,& crassius, circumducto in circulum ca- . Iamo spatium inane, properantia primum , Λ a a deinde Prin aleat. Ll, V. eb Ptep. Ev. Llia . cap. v s/0 apta Cis NMintram. .
216쪽
deinde consuetudine relictum est. Hine Λrahes,& Persae notam hanc ,non circuli tantum figura sed puncto etiam crassiore exprimunt: qui mdctetos ber appellant; unde vocabulum Cisa quod vulgus ab Hebraica radice saρ barderivat. Ad hane notarum similitudinem si
advertetur animus , dubium omne tolletur. Sententiam nris ram unice confirmat, quod
scripsit eruditissimus Vos ius in Melam , se notas illas vulgares deprehendisse in Co icem an ulcripto Geometrico: si lue 3 et ii,& in No.tis Senecae,ac Tyronis. Unde iecte cones udit vetustiores esse,ac vulgo creditur Ergo Ara hicae non sunt : nisi quis putet Senecae , &Boetii temporibus Λrabicas literas Romae
fuisse usitatas. At nos non hac solum aetate vetulliores esse dicimus vulgares numerandi notas, sed plane ipsa esse elementa Graecorum : quae Senecae , & B icti aetate ita iam a nativa forma degeneraverant frequenti calculorum Pythagoricorum usu, ut nec a
Boetio is agnita sint. Putavit enim conficta suis se a Pythagoricis, quae ab iis fuerant cor. rupta. Subjicit deinde literas quoque Alpha heti ab iisdem suisse in numerando ascitas . Quod de literis Romanis dici non potuit, quippe quae ad operationes arithmeticas ine. Plae lint. Ergo Pythagorici literas easdem , vel integras nativa sorma calculis tuis adhibebant, vel adulteratas,dc corruptas. Neque notas solum, sed & decuplam progressionem numerorum Arabes a Graecis mutuati sunt. Non enim putandum est peculiare quippiam inesse progressioni huic , quamobrem alia ascisci non potuerit; Iel ita pervulgatam fuisse, ut nullam aliam usurpare potuerint. Duodecupla progreisio longe utilior eli deis copia . nam plures recipit partitiones duo. denarius numerus, quam denarius. Uerum homines decupla , & quintupla progressione Dii sunt; propter humerum digitorum , quos quum primum ad signandos numeros adhiberent, progressionibus hisce assuefacti sunt. Id aperte liquet ex eo, quem proxime indi. Cavi, loco Boetii. Λrithmeticae notae Romanorum, progressionem quintanam, dc binam servant, ex quino digitorum , dc bino mam uum numero quae facilia sunt, dc eκ pedita
numerandi instrumenta . Americani Topi. Dambae nullos supra quinque numeros norunt et unicam scilicet manum numerando
adhibere soliti. Λliam quoque per manus &
digitos, dc digitorum orticulos numerandi
rationem a Graecis acceptam, Romani usuris parunt . Cum ipsa ergo numerandi scientia, ali isque doctrinis,arithmeticas quoque notas a Graecis acceperant Λrabes, & ut Graecanicae scripturae insueti erant,deformarunt:quas cum ita vitiatas sparsis Sent per orbem, earum auctores a plerisque habiti sunt , qui corru ot res erant. Quidam acceptas retulerunt Indis, qui eas perinde, ut Occidentis ineolas ab Λrabibus habuerunt. In ea sunt opinione
ipsi quoque Arabes ; ultro agnoscentes sibi
inon deberi notatum illarum inventionem, sed falli in vera earum assignanda Origine Atque id quo planius fiat, sciendum est propriis numerorum characteribus Arabes ca ruit se, ac propterea notariis Christianis esse uso, dc vetuisse mali dem Chali fam Syriae ullas numeroi um notas in rationario imperii adhiberi; quod Graecas,quae bactenus fuerant in uiu alper naremur, Arabicae uer deessent: suoniam . inquit Landulsus Sagax ibin, im-ρlsibile es iliorum lingua monadem , veι dualιtatem, aut trin Iatem, aut octo, is di-1nidium, aut tria scr ibi; ρropter quod oe usque hodie norarii sunt Chrisiani. Quae lane ita non fuissent, si habuissent nota S numer Fum . Immeritra itaque Sagax reprehenditur a Sel deno e , hae potissimum ratione, quod Λrithmeticas notas ab Arabibus Europa acceperit,' cum eas e contrario Europae Arabes debeant. Hoc argumentum doctissime , promule suo , nuper persecutus est Stephanus Monachius, singulare patriae nostrae, nostrae. que adeo aetatis ornamentum , receptamque sententiam defendit: neque tamen qui jure veteris nostrae amicitiae caetera omnia potes apud me, tantum potest apud me rationibus suis, ut ab opinione mea discedam ; nec plustribuere pessum exquisitis ejus argumentis, quam ipsi oculorum meorum testimonio . Nam quod ex nomine Sistarum,quod nomen Arabicae est originis , colligit ejusdem esse originis Sistas ipsas; pari argumento colligere possum , literas Romanis Romanae esse originis, quod nomen ipsum literarum Romanum sit cum tamen certum sit detortas esse ex Graecis; item Graecas literas Graecacie se originiis . quod nomen ipsum ea umo ,γρὰ timis , Graecum sit: cum tamen certum sit detortas esse ex Phoeniciis . Quod aute in usum notarum illarum in arte numerarim
217쪽
Arabibus deberi docet, non de usu , sed de . .dlernam qua utuntur transferrent, nihil non Origine apimus. Notas a Graecis aceepisse moliti sunt . Quidam assirmare ausi sunt dicimus Arabes; usum ver earum emenda se Iudaica scriptura exaratam primum sui eis, & amplificasse non nestamus. Sic Graeci Legem , & reliquos deinde Libros sacros; ac literas acceperunt a Phoenicibus, usum earum sanctam suis se scripturam hanc , ct rebus satumque mutarunt. Quanquam , & mapna sanctis destinatam; Samaritanam vero pro- scientiae hujus pars vulgo ac scribitur Arabi- sanam, & in rebus profanis a majoribus suisbus, quam a Graecis inventam excoluerunt, usurpari solitam; cujus intermissi, in Baby& interpolarunt Ad Algebram sere ipsius Ionia usu Iudaicam solum retinuerint . Sic Praeiverunt Graeci, ut Λrahes ipsi Vietae. .Et R. Obadias de Barthenora ta . sic R. Iico, mirum sane est notarum illarum inventio- in oeulo Iacobi , si e R. Iuda Muscato in linem tribui Arabibus . quam eκnticam esse brum Coari b , si e R Azarias in Meor Arabes ipsi satentur. Uiderunt quidem tuas enatim se , sic alii multi . Probationes opi-
Non esse ; at cujates essent, per videre nota nionis hujus solidas afferunt omnino nullas , potuerunt, Indicasque putarunt esse , quae nec vero quas afferant ullas habent; tantum Graecae erant . Descriptionem Λ baci Py- somnia sua si e tanquam Axio thagorie; ex veteri Codice Geometricorum mala in valere volunt. At Thalmud illae id Boetii misit ad me doctissimus Graevius ele- Angelum scripturae hodiernae auctorem fingantiorum Musarum pater; cujusmodi G- rere maluerunt. Eum enim , qui liver Raldice usum se ait Uossius in Melam. Multum thalia iis epulas muro verba haec insicripsit . vero ab editione typis imprema discrepat ista mane , Te el, Phares, hodierno Judaeorum
dei criptio : non solum quoad formam nota. charactere usum narrant, hunc suis θ.inie Fum arithmeticarum , quae nostratum vul- lem tradidi ise, Esdram vero Libros lacros eo
garium per similes sunt, sed etiam quoad postmodum det seripsisse . Sin & R. Selom ob collocationem illarum atque situm: nam a Iarchi. & R. Samuel Iaphe in t thro. cui no- dextra progrediuntur ad linistram ; cum ei men est Pulcher visu . Addit ille characte- contrario in libro typis descripto a linii ra rem hune statim didicisse, non Iudaeos lo- procedant ad dextram. Nec id factum putes, tum, sed Assyrios quoque; nec enim Sama quod literae Arabicae sint, & Λ rabido more ritanum suille, aut Assyrium, sed prorius eollocatae: sed quod minoris valoris numeri novum, re ab Angelo inventum . Nempta collocari soleant ad dextram ἰ majnris ad pudebat Rabbinos scripturam ab Aisyris ac-
sinistram . Itaque vulgarem numerorum , cepisser quod ne saterentur , o trima menda collocandorum morem retinuit librarius il- ciis suis miscere maluerunt. Verum cum in
te; tum libri Boetii editi Wulgarem noltram tribus dictionibus, Mane, Te el, P bares, An
scribendi rationem secuti sint . Praeterea in geli manu ad murum. exaratis , non omnes Codice illo manu scripto ad notas arithmeti- reperiantur Iudaicae literae, ecquem reliqua Casapposita sunt vocabula quaedam. quorum rum auctorem jactabunt' valeant ergo cum nonnulla originem Hebraicam praeserunt: suis destramentis Rabbini: nos certis in si-Puta quaternarius appellatur Arba , quod eli stentes vestigiis non ἀεροβαν oric. discur- Earbara et quinarius, quimas, quod est eba νenter per aerem , nec temere errantes veri mese: septenarius, zenis, sortalis revis, qund talem iectamur.
est scadant e octonarius , Temenias, quod
merum eli Chaldaicum temenibi factum ex CAPUT DECIMUM QU ARTUM.
Hebraico Remonab . Addita autem lui picor I. Refelluntur argumenta adversus di haec vocabula a librario, in gratiam orien- librorum Mosis. II. Primum a umentum. talium ; cum Codicem sortasse descripserit III. Secundum argumentum. IU Terisum eo tempore, quo literae Arabicae florebant. σνgumentum . V. suartum argumentum. Sed haec erunt alterius loci. V i. suintum argumentum. V ll. Sextum X. Plane vero aspernamur deliria Rabblis argumentum. V lli. svtimum argumen norum , qui ut Samaritanae scripturae eripe- tum. lX. Octavum are umentum. X No.rent gloriam sanctitatis, ct in Iudaicam ho- num argumentum . X l. Dec mum argu .
218쪽
mentum. XII. Undec mum argumentum. Xlll. Duodecimum argumentum XIV. Decimum tertium argumentum . XU. Deci mum quartum argumentum. XUl. Deciis mum quintum argumentum. XUII. Decio mum sextum argumentum. X Ulli. Deci . mum θρtimum argumentum X lX. Deel. mum octavum argumentum. XX. LevIeu quaedam mendae Pentateuchi, ac reliquorum etiam scripturae sacrae librorum cori. ces insederunt. I. Um ea sit demonstratIonum ratio,ut veritat Is inquisitione, ac inventione contentae, contrariis argumentis respondere negligant; idque merito, quoniam simplex eis, ac unica veritas, eaque reperta , ac de monstrata,quaecunque opponuntur, salsa esse neces le sit; ego jure hoc poteram ut ,& postquam ex principiis nostris genuinos esse J Ii,sis libros recte conclusi contrarias rationes alne mari , & labore responsionis super sedere . Verum quoniam plurimis de facto quaestionibus conitant argumentationes no . si ae, proindeque nonnullis sunt difficultatibus obnoxiae, colligemus rationes aliquot, quibus impugnatur Pentateuchus Mosis ;non eas quidem, quae objiciendo sa pius, aere pellendo iampridem contritae sunt, sed recentiores quasdam , & novissime inventas; vel jamdiu quidem objectas, nondum tamen
pro eo,ae meritae sunt dilutas & confutatas. Multos enim sua aetate extitisse tellatur Euinsebius a), a quibus Alosis historia salsa , &belle ev cogitata eredebatur. Prodiit vero nuper e tenebris in lueem Tractatus, uti prae se fert, Theologico Politicus . cuius Seriptorph Hosophandi libertatem an emns,n5n soliis dae tantum pietatis,/k sincerae Theologiae ac totius Christianismi sundamenta convellit, sed sanam etiam Politicen , ae rectam Phi-Iosophiam funditus labefactat; planeque en
inclinat,ut exitialem,ae pestiferam,& nimis hac et a te contagiosam De istarum,ut vocant, haeresim tueatur. Res esset nperae levis, &exigui laboris, vanitatem , & impietatem scriptionis hujus merita consutatione retundere : sed quoniam nobis ab instituto in praesentia divertere non licet,aliquas tantum ejus partes , quae ad nostrum pertinent pro
dignitatem , quae hae oppugnatur lucubra. tione, de sendere conabor. Quoniam autem omnia undecumque ad Uersus Mosem eoli git venena , & partem argumentorum suboministrarunt ipsi Aben Ezrae Explanationes; partem Syilem a Theologi eum ex Praeadaismitarum hypothesi b , perniciosum Itidem opus, sed cujus virus salubri poenitentia Auctor eluit; partem etiam Thomae Hobis bestii Λngli Leviathan se ἰ omnium argummerita una opera dii cutiam.
II. Principio igitur Aben Ezrae testimois nisi profert Scriptor Theologo Politieus d ,
quo testimonio sex argumenta continentur
adversus Mosai et Pentateuchi - -- ceritatem . Pr Imum petitur ex his uerbis Deuteronomii te : Haec sunt verba.quae D. eutus est 3do es ad omnem Urari trans Io danem. Haec, inquiunt, si seripsi laeet Moses, non trans I ordanem,ut hic,& alibi etiam in Deuteronomio, sed eis Iordanem scribere se notasset,quippe oui Iordanem non transgres sus sit ;at liquet Ueuteronomii Λuctorem squem EIdram esse censent , in terra sancta fuisse,cum haec scriberet; cuius habita ratio. ne Campestria Moa b, in quibus Voles extre mum ad Iudae is verba faciens Legem itera vit, sunt trans Iordanem. Λd argumenti hujus levitatem cognoscendam consulenda sunt Hebraica . quae habent berae ver; hoc est ad
verbum, in transitu; quae locutio aliquando citeriora a liquando ulteriora designati quem admodum & vox raever, quando vim P positionis assumit, non solum trans sed & cia nat: necat .ud habent vocabulum Hebraei, quo citeriora denotent. Hine Pagninus: Feore , quum cis intelligunt, dicunt beraever ἔquum trans, miraever . Exponunt quoque
cis,dc trans Schin die rus,& Buxtorsus. Rem probabimus exemplo. In l. bro Numeror si fatentur Gaditae, dc Rubenitae se terras incolendas cepissemivo ver,trans Iordanem. Λlio libri eiusdem loeo Deus istae litis alli in gnat urbes refugii tres miraeveν , trans Io danem, tres in terra Chanaan itide . In libro Deuteronomii u 1 Moses res gestas Israeli in arum narrans , Tutimusque . inquit, illo im empore terram de manu δεσνώ regum Amor-r aeorum, qui erant I ordan bera ever,hoc est,
219쪽
m Iordanem , nam Amorrhael Ili; reges ,
in nempe rex Basan,& Sehon rex Hesebon, ratione hahita Mosis scribentis erant eis Iordanem . inde fit ut pluribus Deuteronomii Ioeis, post Vever hajordam, di benever hajor οἱ subiungater, ad Orientalem , vel ad Occiduam partem . ad vitandam nimirum. ambiguitatem, & apertius de se nandam, vestiteriorem, vel ulteriorem partem. Nunc re torquere libet argumentum. Leguntur ista postremo eapite Geneseost Veneruntque ad
aream Arad, quaesita est benever haJordan, ream Iordanem. Et deinde: Et idcirco vota. rum est nomen loci illius, Plantus 'Ut Hul est bente ver bajordan, trans Iordanem . Si Pentateuchum scripsit Esdras in Chananaea,
ad occatum Iordanis,ut volunt, loca haec uti. que ad orientem Iordanis quaerenda erunt, quae tamen ad occasum Iordanis sita esse constat. contra vero si Mosem libri auctorem dica inus, eum haec scripserit nondum transmisso ab Hebraeis Iordane, loca haec ad ocea sum Iordanis assigna ver it, pro eo,ac de buit. Vides igitur vocem berae ver ambigua esse signifieationis,& nunc ulterioribus,nunc
citerioribus locis notandis ab eodem Scripto re adhiberi. III. Secundum argumentum ex hIs Aben Ezrae verbὶs depromitur: Modo intelligas msterium duodeeim . Quorsum haec pertineant, intelligere se negat Auctor Tractatus Theologi eo Politici, sed tamen significare Conjectat, vel Haram in monte Hebal a I sua extructam ex mandato Mosis,quae juxta Rabbinoriam somnia lapidibus duodecim , constabat, euique lex Μosis suerat in seripta: Atqui, in q, e, tam exiguo spatio Pentateuchus inscribi non potuit, unde sequitur Pentateuchum non esse legem Μosis ; Vel notari suspicatur duodecim Maledictiones vice. simo septimo Deuteronomii capite memora. tas quas, inquit, fortasse eredidit Aben Eetra,
fuisse in Libro Letis descr*tas , idque
prost terea, quod Moses praeter descriptionem Legis Levitat insuper reeirare ilias Maled/Eiones iubet, ut populum jurejurando ad Leges descriptas observandum altringerent . vel notati denique putat postremum Deuteronomii eaput quod versibus continetur duodecim , & quo narratur Mosis interitus ;proindeque ab alio, quam a Mose scriptum
a sse tam eaput illud, quam reliquum Penta. teuchum. Ex hac opinionum varietate, &inconstantia, cones usionis apparet sutilitas. Ad primam quod attinet, meminisset Dispu.tator ille ingentes sui sse lapides,juxta verba Deuteronomii, quibus constabat Ara haee Hebalitana . Quod autem ex Rabbinnrum auctoritate duodecim eos fuisse vult, merito somnium hoe rejicimus; cui originem praebuerunt, ni fallor , duodecim illi lapides , quos de medio Iordanis a i v eo in castro Iosue referri jussit. Meminis Iet praeterea non uni versum Pentateuchum, sed Deuteronomium duntaxat in Hebalitana Ara suisse deseriptum. Sic enim habetur in libro Iosue ca) ;Et feribitsuper lapides Deuteronomium Leingis Μοψ, quod ille digesserat eον am filiis Israel. Uideat nunc egregius ille libertatis philosophicae vindex, quid inde adversus Penintateuchum possit concludere. Secundam opinionem de duodecim Maledictionibus, quoniam mera conjectura est, meris innixa coninjecturis , quibus nihil simile proferre debet,
sed certissimis rationibus pugnare, quisquis antiquissimam,& receptissimam sententiam tentat convellere, non responsione , sed tisa excipimus. Tertia demum opinio , quae his Λben Ezrae verbis notari statuit versus duo deeim postrem l capitis Deuteronomii, quam selvola sit, & inepta intelligunt ii, qui sacro in 'rum Codicum per versus dii inctionem Μο- se longe recentiorem esse sciunt. Docet enim
Elias Levita bὶ Legem omnem olim ver sum unicum suisse, & a Magistris Tiberiadis, diu post Urbis excidium, divisam fuisse
per versus . Μox autem argumentum resel. Iemus, quod ex interitus Mosis narratione . ad finem Pentateuchi adnexa oritur. IV. Tertio argumento materiam subministrant haec Deuteronomii verba e tricesimo primo capite so : scripsit itaque Moses
Legem hane , tνadidit eam sacerdotιbus filiis Levi. Id volunt alterius esse Scriptoris, res a Mose gestas reserentis,non Molis ipsust Mosem quippe cum legem seriberet non mintuisse seribere se eam Sacerdotibus tradidi Dis; scriptum igitur id ab alio postmodum. fuisse. Sciant vero dicta haec esse de Ueu teron Nio; quod in capite vicesimo nono desipit: traditum id laxss e de Inde Sacerdotibus a Mose , & demum Pentateucho inser.
220쪽
tum . Quod tum saceret Moses, posteriora
attexuit Deuteronomii capita , in iisque notavit se id Sacerdotibus tradidisse. U. Haee habentur duodecimo Geneseos eapite ινὶ: Pe transivit Abram terram Chananaeam , usque ad totum Ficbem, usque ad
Convallem illustrenu. Chananaeus autem tunc
erat in terra : dc haec capite sequenti bὶ: Unde er Iacta est rixa inter pastores gregum
Abrism . ef Lot . Eo autem tempore Chana naeus,2 Pherezaeus habitabant in terra illa.
Inde concludunt haec a Mose lcripta non es.se: manifestum quippeelse Chananaeum jam
non fui ite in Chananaea terra quo te mpore
haee scribebantur: nain ii suisset,quorsum adindidisset Scriptor, tunc sui illa in Chananaea, tempore nempe de quo scribit, cum etiam tum esset hoc tempore quo scribit δ Atqui Notis tempore nondum patriis finibus depulsi erant Chananaei . Minime igitur haee Mosi adscribi possunt. Cui rationi ipse occuris rit Aben Erra: ait enim hoc commate signi. ficari, vel Chananaeos jam tum in terra hac sedes posuit se , quando illuc venit Λbram uel aliud inesse rei huic mysterium, hoc est, iam his locis suisse exterminatos , cum haec scriberentur, proindeque Mosem auctorem non habere . En tibi igitur expositionis Aben Errae disjuncta membra duor vel jam
tum Chananaeus erat in terra ἰ vel, etiam tum Chananaeus erat in terra : hoc est, , , δη ν ω vis dii; , ε ἰυ ων ω τῆ γω quorum polle. rius , quoniam impietati itiae favet, arripit Theologico- Politicus Auctori nos,quoniam veritati studemus , in priore acquiescimus .
Atqui negant dictionem Hebraicam bar hoc loco adhibitam significare- am, sed utendum fuisse vocibus min ba et, vel mesaet, mi. ni me hi .intelligunt se Aben Ezram Hebrai-
eam linguam docere velle. Nec enim sine .caussa notavit Moses Chanaanitidem terram jam tum invasisse Chananae S,cum illuc primum venit Abraham: quippe . id ignorare . poterat Chron. ologicae rei impetitus Lector cum vix qua di in pcnti Chananaeorum inter,& Abrahami adventum intercesserint at ni: qui niti monitus suisset, cum qua deinceps ente victurus esset Abrahamus , obscuram tantum, & intricatam ierum habuisset no
V l. Nascitur quintum argumentum ex
vicesimo secundo ea pite Geninos te i ubi
mons Mortia appellatur bar Iebova ferab.
Mons Dominus videbit; quo nomine tum primum vocari coeptum e se volunt,quando
aedificationi Templi destinatus est quod noninmsi post Mosem contigit. Unde sequitur librum hunc Mose recentiorem esse. Ate nim si quis negaverit tum primum appellatum esse m nrem Dominus DI debit cum ex
tructioni Templi dicatus e it, ruet Argutat ris noliri ratiocinatici. Et merito sane id negabitur: quid enim clarius his verbis: Anes. lavisque Abraham nomen loci illius , Dominus videt d . Scio Hieronymum in tradi
tionibus Hebra eis ex Hebraeorum doctrina, non ex sua, scribere, montem Mori iam exponi IIIum Mutem, & Lucentem , &, ut vertit Aquila Iudaeus κατα est, . sconisicuum , quia cum eum et se putent, in quo Templum extructum est , ibi putant esse Dabiν, hoe est, oraculum Dei, & Legem, & Spiritum Sanctum. Verum id sibi vult Hieronymus, Hebraeos eum Mori iam interpretantur Illumi nantem ejusmodi interpretatione alludere ad rem nomine illo longe recentiorem aedificationem nempe Templi,atque hanc esse causesam, non nominis, sed interpretationis nominis. Caeterum Hieronymus ipse,& Symmachus eamdem esse censent originem nominismor ah, de nominis Iebova Jerat, Dominus videbit se in , nempe rabe, vidit: vertit enim Hieronymus, here et hamoriab. terram vi M-vis SymmachuS, Ψας ι--αe, tvisionis in avis nempe Angelo, & Hirco; at Dominus videbit , a responsione Abrahami ad filium : Deus providebιρ fibι diei ιmam bolo is
ea ii , si mi is . Quanquam. non ignor
alias afferri nominis Mortia interpretationes
a Rabbinis I sed hae nihil ad rem . Ex hac porro voce ierab, υι debit, & altera Salem, nomen habuit Ierusalem: Salem enim Melchi te deci regiam, ipsam esse Ierusalem pluribus probare pol Se in .
VI l. Ex tertio denique Deuter Onomii capite u) textum constat argumentum Abera Ehrae Illi e de ogo Basanitarum rege disserens Historicus haec scribit: Iesus qaippe in rex Basan . restiterat de stirpe gigantum . Monstratur lectus eius ferreus , qui est ira