장음표시 사용
221쪽
mensuram tubIlI DI Ilir manus. Auctor sq. sematis Praea da mitici ta , eumque alse .ctatus Auctor Tractatus Theologico-Poliis eici b his contendunt indicari novitatem Scriptoris Pentateuchi: nam , inquiunt, si eum seripsisset Moses, quorsam Ogi proceritatem ex lecti ferrei magnitudine proba Diat Israelitis , qui Ogum i pium pugnantem, Ecea sum deinde, ac humi jacentem conspexerant ρ Unde factum, ut lectus ille non in. Basan itide terra viseretur, sed in urbe Ammonitarum Rabbatha ; nisi ex tempnrum longitudine , quae omnia mutare consuevit λResponsio est in promptu, etsi liras litarum magna pars Ogum ipsum vel vivum, vel eaeis sum spectaverit, complures tamen ex ingenti eorum numero spectaculo huic non intersui Dis; pueros, senes, seminas, aegrotos, absentes. Sciendum praeterea non tuae solum aetatis
Hebraeis, sed futuris etiam legem posui s se Mosem , & historiam scripsisse . Hos ergo
ut de portentosa Gigantis illius mole faceret certiores, quae creditu dissicilis erat, lectum ejus prostare ait Rahbathae,& suis dictis fidem facere . Quod autem diuturnitatis arguo mentum e sis putant, lecti hujus transvectio. nem ex Basanitica regione in urbem Λmmonitarum Rabbatham, id Lectorum aequἰ-tati dijudicandum relinquo . Quasi non adversus Israelitas praeliaturus Og , & eventum reformidans , domesticum instrumen. tum, & pretiosam supellectilem in tuto collocare potuerit apud Ammonitas, quos sciebat Israelitarum armis fore intactos : quasi Basanitidis regionis sectionem pro iure suo
vendere non potuerit victor Μoles , atque
Ita lectus ille ferreus ad Ammonitas perve
Porro , ut id obiter moneam, non unum hoc extat testimonium lapud Veteres, quo lectos serreos in usu ipsis suisse eognoscitur .
Narrat Thucydides te Thebanos excisis
Plateis . ex reperto illic aere ae serro lectos fabrieasse, quos Iunoni dedicaverunt. Apud Curtium Alexander milites la ,s argen te is dicit cubitare lectis , cum paulo ante
nihil haberent praeter arma . Elagabaliam a
quoquct solido argento factos habuisse lectos Ec tricliniares,& cubiculares perhibet Lampridius e . In aureo lecto tricliniari accum
huisse Didonem videtur significare Uirgiuus ta) . cum ait rati is jam se regina superbis
Aurea composuit sponda. Argentea triclinia Punica , dc Deliaca Plinio g) memorantur. Quem morem, ut cre de re par est , eκ Syria , in qua sita erat Bais
sanitis regio, Elagabalus, & Dido, de Poeni
attulerunt. Is autem mos toto oriente invaluerat . Utebatur Salomo Iectica, cujus aris
genteae erant columnse , stratum aureum rAssuerus lectis aureis, & argenteis. Cyrus post mortem in urna conditus est, urna lecti incat imposita, cujus pedes erant aurei. In R. pellectile domellica lectos pedibus argenteis habuit Alexander, pol quam Macedonicam temperantiam fregit Persarum luxus'. Calainnus in aurea lectica rogo imponi voluit. Herodis aurei ,& gemmati lecti memorantur: Sabaei lectos argenteis instruebant pedibus ςdc apud Pancheos lectus au eus Iovi consecratus erat sex cubitos longus, quatuor altus:
aes tribus cubitis ino brevior fuerit Iuppiter ille Palachaicus. Est apud Plutarchum b , Lucullum post debellatos orientis reges Mi in
thridatem , & Tigranem Iectos aureos in triumpho inter manubias traduxisse. Scribitidem i) Iberum regem, lectussi, mensam, &thronum, omnia aurea, ad Pompejum dono misisse . Aureo lecto cubiculari Caesar in is Bithynia exceptus est . Damnat lectorum aureorum, & argenteorum usum in Alcorano
nens. Valet is autem etiamnum in oriente. Nec eo caruerunt Romani: Carvilius Pollio eques Romanus primus inter lucis argentum
tricliniis addidi me traditur. Lectos quoq; au. reos seeit. Auctor Plinius th). Λt duo tantum trie linia argentea Romae filisse ante Sullae v ctoriam proditum est a Cornelio Nepote so . Μox autem increbuἰt eorum usus . Sed & aureorum,& aeneorum Iectarum me minerunt Seneca , Iuvenalis , & Μartialis. Λtque ex hoc more lectos aurem tricliniares
apud inferos exhibet Virgilius m mentici sit & apud Scaevolam, libro tertio Responissorum , grabati argento inaurato tecti. Neci Iuxu hoc caruerunt Graeci . Uly ssis lectum auro,argento,& e re exornat Homerus in).
Notat Scholiastes Aristophanis to lectis Bb olim
222쪽
olim additos sui sse carbunculos & electrum,
suo vero tempore argentum dc stannum.
quod Ec de sua aetate Plutarchus a observat. Sed dc ante annos trecentos Ludovici Comi. tis Flandrensis cunabula argentea fuisse notat Frossardus b . Quod idcirco resero , ut Interpretibus nonnullis reconditum aliquod mystetium hic apud Mosem anxie scrutanistibus gratisicer.
Vt in . Sex illis argumentἰs eκ Aben Erra sumtis sua subnectit Disputator Theologo Politicus to , quorum primum ab Auctore Sy stematis Ptaeada mitici d) iam ante usurpatum arcessit ex his ejuidem capitis Deu . teronomii eὶ verbis ἔ Iabir stius Asanasse posse vir omnem regionem Argob , usque ad
terminos Gesuri, er Hachati, voca D tque e κnomine sua Basan , Haloth Iabiν , id est villas Iabir, usque in praesentem Hem. Ex quibus postremis verbis concludit Disputa. tor, longo post Mosis mortem tempore haec esse scripta . Nos vero fatemur Scriptu iansacrae reparatorem Esdram, si e ubi se darent obscuriores, aut dissiciliores loci, hue dc illue de suo nonnulla in Libros sanctos explicatio nis ea ussa insarsisse . Praeterea cum tot descriptionibus propagati sint Codices sacri, ut nullius unquam libri tot extiterint exemplagia , quid mirum si qaod alias saepe evenit , factum hic quoque sit , dc adtextae ad oram a viris piis, & doctis notae in ipsam sorte contextum irrepserint e Hujusmodi locum hune
esse utique non negamu Scio eadem haec emblemata ad Samaritanos codices accusa periri, ac propterea non videri ab Esdraprosecta : ea erat Samaritanae, & Iudaicae gentis dissensio . At notavimus supra veri absimile non esse, inexpiabile hoc dissidium ad privatos homines ac praesertim studiosos
neutiquam pertinuitis, nec eos sibi vetitum Putasse mutuum Mosaicorum exemplarium usum, unde accuratiorem Legis cognitionem sperare possent
IX. Quoniam Auctor Pentateuchi de Μολῶ ta loquitur, q si alia persona iit, eumque artis praeterea ornat elogiis , & ipsius praedicat laudes, ae vitia carpit . contra vero in Deutero omio, ubi Legem ad populum recitans indueitur Moses , & geli a sua narrans de se ipse ex propria loquitur persona . tum
deinde post hane narrationem alla denuo Reis cedit persona, quae reliqua Mosis acta ad ejus usque obitum persequitur ὲ hinc octa vum ,
exurgit argumentum. Cui sic ceu tritur, supis posititiam quoque dicendam, Κύρου - νω,
'νι expeditionem j supposititios Caelaris Commentarios , dc Iosephi libros de bello Iudaico, & Procopii hiiloriam , dc ipsum Matthaei Evangelium , tuti hac ipsa ratio. ne deceptus asseverabat Faustus Mani. chaeus in quibus Xenophontis, de Caesaris,& Iosephi,& Procopii,& Matthaei mentici
fit, tanquam di vertarum ab iis personarum rquod cum futile sit , sutile illud quod adriverius Mosaicum Pentateuchum objicitur. Moris Scripturae sacrae est, inquit Gregorius
Μagnus II , ut ipsi qui βν ibant, sic de se in
illa quasi de aliis loquantur . mne est eur quod Moses a It ; Erat Morses vir mitissmus super omnes homιnes , qui morabantur in
terra. mne I obannes dicit, Discipulas ille quem diligebat I Uus . Hinc Lustas ait, quoa ambularent duo ex disciρutis in via , Cleo. ρbas, Sintius . Deinde r scrimores igitur Iacri eloquιι, qui impulsu sancti Spiritus agi tantuν, die de s in illo testimonium, quast de aliis proferunt. Μinime porro mirandum est , Mosem alias ubique de se tanquam endiversa persona locutum , propriam induere personam , dum ad Israelitas verba iacit ita Deuteronomio: hie enim loquitur, illi e scribit: atqui scribenti alienam quidem a ssumere personam licet, loquenti non licet, Ac perridiculum sane foret . Quod si virtutes suavjactare alicubi visus est , minime id quidem arroganter fecit, sed pro rua candore ; quo fit ut et rata ipse sua alias etiam ingenue agnoscat. Si e Iosephus Historicus δὶ sua saepe
merita decantat , Iudaeorum omnium Pra dentissimum esse se quandoque significat , cum dc errores suos alias lateatura nee idcirco tamen ab eo libros ipsius abjudices
X. Quod ad interitus Mosis, sepulturae, AC
Hebraeorum luctus narrationem pertinetoc reliquorum quae ad calcem Deuteronomi adtexta sunt, unde nonum colligitur ar mentum, pervulgata est omnium consessio
id vel a Iolua , vel a Synagoga magna , ve Iab Esdia denique misse adiectum. Nam pos
salutarn captivitarem Babylonicam, de re versos
223쪽
iis in patriam Israelitas, Esdrae studio re- de & caedendo perfectuum esse Dan usque .eognitos fuisse Libros sacros suo loco demon- Quod contra estim nisellis enim verb/snar
arabimus. Minime vero probabilis videtur rati moles u abiisse Reges illos , postquam Iosephi sa sententia, qui Mosom ipsum suam Populati sunt Sodoma , Ac Gomorrham , Et
in literas mortem retuli iIe vult κατὰ Lothum captivum abduxerunt . . od eum per antieιpationemὶ ne se propter virtutem nuntiatum esset Abraham , copiolis suis ex .
a Deo raptum post obitum Israelitae opina peditis adeuntes persecutus est , securosquerentur. A qua lententia non multum di ver ' eandem, & incustoditos nactus prope Dan, ius abit Maimonides bὶ . castra eorum noctu aggressus, magna interis X l. E limbo vero in contextum intrudi necione cecidit; tumque perculsos a Dan ad potuit vox Dan, hoc Geneseos loco ), ubi Hobam usque , quae ad laevam , hoe est ad dieitur Abraham hostes Loti persecutus esse Septentrionem Damasel jacet, est in laeuius. asque Dan. Constat enim ex decimo octavo Lares suos repetentem Abrahamum , di Sa- Iibii Iudicum capite tae , longe post Abra lemum, quae in hae via est, praegredientem ii. hamum , di molem etiam Dan appellatam beraliter excepit Melchisedecus rex ,& mu- orbem hane, quae prius Lais dicebatur. Vel neribus affecit. Haec differens Iosephus δὲ
ipse sinitasse Eldras, duri Libros sacros recin quinque dierum iter consecisse vult Abraha gnosceret, vocabulum Lais sua aetate propter mi exercitum . quinta enim nocte eum ait vetustatem , dc desuetudinem ignotum, trita Assyrios invasisse ; redeunti occurrisse So.& usitata voce mutavit. Eisi hac exceptione domorum regem versus Salemum urbem, in propositum argumentum satis refellitur,ma- valle regia, quae Salemo proxima est . Piae.
lim tamen Iosephi se subsidio uti. Dan hie clare autem haec omnia secum , & cum opiis esse vult alterum e Iordanis fontibus . Ex nione nostra consentiunt . Re bene gesta duobus quippei antibus&rivulis Iordc Dan, patriam repetunt Assyrii, quae ortum inter Iordanis flumen & nomen eoalui iis Iosephi, di Septentrionem sita erat. Versus has pat- ut Widetur, opinio est, di Hieronymi,&Phἰ- tes progredientibus occurrunt Iordanis son-Iostorgii, apud Iohannem Antiochensem l D tes; tantum a Sodomis dissiti, quantum homo .Hὐ- de rerum antιquarum biso, expeditus quinque diebus peragrare potest .
νιαὶ . id si sit, certe antequam urbi Laisno Qvinque ergo diebus id emensus Abraha men Dan indidissent Danitae, alter sontium mus, incautos demum adortus, magna clade Iordanis Dan nomen habuit: nam Iordanis affecit, instansque a tergo fugientibus, praeter nomen Dane uxbe vetullius est . Hunc ergo Damascum, quae Iordanis sontibus est proin Dan fluviolum signiti cavit Μoses, eum di- xima , insecutus est : regrediensque domum ceret Abrahamum hostes usque ad Dan esse ea peragrat loca, quae Ebronem inter, dc son. persecutum. . tes Iordanis sita sunt i Assensum haec a viro, Sementiae nostrae homines exquisitae eru- non dico erudito & acuto, sed tantum aeque ditionis suffragari se palam professi sunt. Ex. impetrare poterant nec impetrarunt tamentitit tamen aliquis. qui haec aperte impugna- ab eo quem dixi, maluitque alium hie Dan, re auderet non Marte quidem suo, hnmci aliam Damascum comminisci. Dan, inquit. est enim minime malus, sed alterius euius- est Danna: Damascus est ager Damascenus, dam instinctu . Unicum autem si ve ipsi, sive quorum utrumq; non multum Ebrone distat ipsius impulsori, carpendae opinionis nostrae versus oeca is m. Primum confundit Dan, &argumentum fuit, quod credibile non sit Dannam ; dan 6c danas, quae manifesto in Λbrahamum tam exiguis mecinctum eopiis, Libris saeris distinguuntur. Damascentinia, per longinquum adeo spatium insequi potulse agrum In vicinia Ebronis situm, cujus nulla se quinque Regum exercitus , inopinata tr- omnino in Libris sacris extat mentio , eonis ruptione fractos jam & territos; nee illis ad fundit eum urbe Damasco . Quod vero ridi. restituendam aciem adversus tam invalidum culum est , reges 'syrios versos Austrum hostem animum fuisse . Ratus est nempe bs regredientes. iacit, dc patriae oblitos quae ver.
rus ille vir impetum in eos primo fecisse , sus Aquilonem jacebat; dc Alsyriam loca eΛbrahamum , & profligatos carpendo dein- in AEgypto. Salemum praeterea , in quam Bb 1 fibra.
224쪽
Abrahamus domum rediens divertit, Dannam inter & Ebronem locare debuit , ad Ebmnis occasum, quae ad Aquilonem iacet: si e eam Hierosolymam esse dicas, sive aliam Salemum ad radices montis Gelboesitam. En quim multa peccat homo simple κει incautus, dum alienae maledicenti ac mo.
Xll. De nihilo est etiam , quod objicitur ex decimo sexto capite Exodi la . ubi haec
extant: Fit ι autem Israel comederunt M in quadraginta annis . donee venirent in te oram bubitabilem: hoe et bo aliti sunt, usque quo tangerent fines terrae Chanaan . Nam cum a junt haec a Mose scripta dici non pol se, quae pol ejus obitum contigerunt, ut liquet ex quinto Iosuae capite bin , neutiquam ad propheti eam saeuitatem Mosi a Deo concessam attenderunt. Erroribus enim quadragin- a annorum addictos a s e liraelitas, Missi,&Aaroni multo ante praesignificavit Deus. ut indieat decimum quartum caput libri Nu. merorum te . Ergo & jam tum id Mosa in . Motuisse, cum Manna e ecelo de pluit. credi-hile est. Hoc si minus verisimile esset, quod verisimillimum est, verba haec ab Esdra, ut alia quaedam, inserta diceremus. Prius illud responsum posteriori huic anteponit Λ bra4haniel. XIII. Similiter eum ait Moses Geneseos sexto capite supra tricesimum id): Reges o
rem qui regnaverunt in terra Edom , ame .uam baberent regem fi/ UeaeI, fuerunνι : Deo auctore praenoverat suturum , ut aliquando Reges sibi praeficerent lsraelitae . Clarius id ostendunt haec Deuteronomii se): Cum ingress fueris terram , quam Dominus Deus dabit tibI, Θ mssederis eam , habitaverisque in illa, er dixeris r Constituam sver me regem, ficus babem omnes ster cirincultum nationes, eum constitues quem Domi. nus Deus reus eIexerit ae numero fratrum tuorum. Sed & althi γλ praenuntiat, sutu Tum aliquando ut Israelitica gens, cum praefecto ei Rege , in exteras νegiones capti Ua. duratur . Praedicit item scire ni Terrae promissae incolas carptim exstindat Deus, non aenisertas simul deleat. Duodet imo itidem
Deuteronomii capite leges statuit de cultu Templi, quod ita Chananaea terra nondum subacta extruendum erat, quippe futurum id monstrante Deo sciebat . Monet quoque Hebraeos alio De uteronomii loco igὶ de , excindenda Amalecitarum gente, postquam Terrae promi iste compotes facti essent, quod suturum Dei beneficio praevidebat. Plurima hujusmodi a Mose praevisa & praedicta inis venies . Quod qui a nobis dictum carpunt , Mosi non libros totum suos, sed propheticam etiam facultatem eripiunt. Nee est quod addunt plures hic recenseri generationes filio. rum Edom, qua in quae a lacobo Edomi sta istre intercedere potuerunt: nam si recte eatisculum ponere discant, plures etiam intercedere potuiste in te Iligent . Ruit itaque duo. decimum illud Philosophi Theologo-Poli ti argumentum b, .Xj v. Imbecillius etiam est postremum illud, quo concludit Pentateuchum a Mose neutiquam esse icriptum , quod citentur in eo alii Libri, sine dubio a Mose scripti: cujusmodi est Liber roederis, & libet bellorum Dei, & Liber te ais i ei, qui libri vicesimo quarto capite Exodi ι), dc I merorum vi cesimo primo χὶ, dc Deuteronomii trieesiis
ino primo iij commemorantur: atque item Canticum, quod repraesentatur tricesimo seis eundo capite Deuteronomii. Fac enim Li. bros omnes illosa Mose sui me scriptos; quoniam ipteres suas, velut en aliena perlbna, non eκ propria narra vit, consentaneum satiesuit libros quoque suos , ut alienos , non ut suos citare. Miram praeterea est Λrgutat rem nostriam , virum tam cautum ac suspici plana, nihil ut admittendum censeat, nisῆ id quia ex i a Seriytura constat, aut quod ex solis maeus fundamentis Iemtima consequentia elicitur at non ex eo quod rationi consentaneam videtur smin; pro certo tamen
sumere Λ malevia nam bellum,& Israelitarum stationes scriptas suilla in libro Beli rum Dei , atque hunc proinde Librum M lam auctorem habuit se; quoniam tum statio inues Israelitarum , tum Amalecitanum bellum constat a Mose suisse scripta: quae valde incerta sunt&dubia. De scriptore libri hujus Bellorum Dei alia omnia censent HebraeῶDoctores, aha dc Christiani plerique; cum sacer contextus habeat Jobeuo. dicetin, non
dictum es M : unde essicitur Librum hunc a Mose
225쪽
Μose laudat I, non qua si jam scriptum, sed
qua si olim scribendum'; quem propterea librum Iudicum esse opinatur Aben EZra . Non librum, sed carmen , -- quo victo. ν aeelebrabatur)alii interpretanturi carmen, inquam , tritum ore vulgi ad victorias Hebraeorum concelebrandas, statim post pugnam conditum, quod in rei testimonium asfert Moses, cum Pentateuchum diu post rem gestam scriberet. Eadem eonfidentia de libro illo Foederis disputat Philosophus Theologo. Politicus, quem pauculos illos habuisse ver . seu los statuit, qui leguntur in EXOdo, a versv vicesimo secundo capitis vicesimi, ad caput usque vicesimum quartumiatque iis contineri laederis leges a Deo cum Hebraeis niti. Id si sit, ipse ergo Decalogus fuerit extra leges foederis hujus ; fuerit oc praeceptum Circum cisionis, quae tamen signum suit scederis Deum inter dc Hebraeos. Quae quam . inepta tint absurda manifestum e ii. Addit
Huctor Systematis Praea da mitici sa) Mosem laudare non potuisse librum illum Bellorum Del , qui res in Λr non ab ipso Μose gellas
continebat, ae proinde Pentateuchum Mosem auctorem non habere : suspicatur autem ex diurnis Mosis commentariis conflatum
suisse Iibrum Bellorum Dei; ex hoc Pentateuchum fuisse exceptum . Verum quoniam de genuina loci hujus scriptura non satis consat, nulla inde potest certa exsculpi sententia. O nser Hebraica eommatis hujus verba, cum Septuaginta Seniorum interpretatione,
Paraphrasi Un Keloti,fateberis non ex iisdem verbis tam diversos sensus extitisse. X U. Atque hae demum rationes sunt, qui hus Pentateuchum a Moste abjudicare insti. tu i male seriatus ille Disputator , quarum partem aliquam e Leviathane Thomae Hob. besii Angli sbὶ mutuatus est; partem e Praea.dam ilico Systemate. Prudenter vertὶ factum ab eo est, quod eum alia argumenta e libro hoc in usus suos sumeret, postremum ut in validum prorsus dc imbecille sprevit. Nititur hoc illud loco Deuteronomii se e In Seir autem prius habitaverunt Horraei , quibus
evulsis atque deletir , habitaverant siti Esau , sicut fecit Israel in terra possessionis suae, quam dedit illi Domi vas . His signi. sicari putat Pretea da miticus Auctor, Horraeos ab Idumaeis de monte Seir fuisse dejectos . quemadmodum ab lsraelitis Idumaei postea
ex eodem monte eκterminati sunt.Quod cum non ante Davidem contigerit, sequitur Da vide recentiorem esse Pentateuchum. Lecto res dc Interpretes, vestram fidem' Testimo. nium hoc versate, evolvite, expendite; tum H vel verbulum unum eo vergere deprehenderitis ; quod Idumaeos finibus suis ab Hebraeis depulsos signi licet, manus dabo . Q nodsi quis tamen pertendat, scripta saltem haec fuisse postquam promissam terram armis in vaserunt Hebraei, proindeque poli Mosem; respondebimus jam tum Rubenitas, Gulitas,& dimidiam Manassaeorum partem, Atrant thaeorum oc Basanitarum sedes occupat Ie , eum haec a Mose scriberentur. XVI. Decimum quintum ar Eumentum suppeditat Andreas Massius, eruditissimus libri Ioluae Interpres,eκ Cariath Arhae, quae saepe in libris A sis Hebron appellat ut cum id nominis ab Hebrone Calebi filio ipli obtigerit post iubactum ab Hebraeis Chananaeam terram. Verum responsionem idem Ma- si di suggerit, eam nempe quam lupra jam adhibuimus, unum id esse ex in initis ab Esdra in librum hunc addita mentis ; & licappellatam urbem notiori nomine, raro λαψω per anticipatiovem . Dicendum ideine it de Galgala in Deuteronomio te a Mose
commemorata , quae tamen id nominis obtinuit poli Mosis obitum. XVII. Decimum textum argumentum pepererunt verba Iolephi ad Eunuchum, qui Pnaraoni vina mini lirabato Furio sublutus sum de terra Hebraeorum f . Atqui , inquiunt , nondum Chananaea terra cognomen habere potuerat ab Hebraeis, qui unica tum domo omnes continebatur , dc in genrem nondum suerant propagati, nec terram Cha nanaeam Occupaverant armis, suamque secerant . Igitur post illa tempora, Mosiique ipsius obitum scripta haee sunt. Λjo vero Abrahamum, ejusque filios dc ne podes, Ilaa cum praecipue, Iacobum , dc Elavum , qui Hebraei dc erant, dc dicebantur, dc in terra
hae sedes fixerant , jam in magnum excre visse numerum, vicinitque gentibus, ac regi bus cognitos fuisse; dccum terram Hebraeorum diceret Iosephus, ignorare non potuisse Eunuchum ecquam terram signi ficaret: Pe
226쪽
t indeque Ips su Isse ae si dixisset Iosephus r
Furto sublatus sum de terra, in quam polire mis hisce annis viri Trans- Euphratenses, sive Hebraei larem posuerunt. Iure praeterea sic eam appellabat Iosephus, atque hoc nomine cognosci volebat, quam sciebat patri suo, avo, dc proavo Deum dona illa, dc pro . priam dicasse. XVIII. Decimum si timum oritur arguamentum ex posteriore ad Timotheum Epi. sola sa , quae I annis dc Mambris magorum
AEgyptiorum Mosis adversariorum nominare seri, quorum nullum extat in Exodo vesti.
Eiumr item ex Epistola ad Hebraeos ib), ubi
Moses ardentem montem conspicalus, dixisse sertur , Exterritus sum oe tremebundus :quae in Exodo nusquam comparent . Unde concludi posse videtur, luxatum saltem , interpolatum , ac mutilum ad . nos Pentateuchum pervenisse , cuique propterea nulla fides adjungenda sit. Sed non ita est: nec enim ex Pentateucho excepta haec esse dicimus, sed ex vetustis potius historiis, quas tem rorum diuturnitas consumi erit . Cujusmodi multas ludaicam antiquitatumhsον iam eomplexas intercidisse scimus. X lX. Denique quod volumina Legis ab impio Antiocho conscissa , dc concremata fuisse reserant Machabaici libri se', ut uram, que eorum prohibitam , ac morte punitam ἰabsurda haee incessit nonnullis opinio, verosae germanos Scripturae Sacrae libros ab ho et empore fuisse abolitos; qui vero hodie supersunt, in priorum locum suppostos demum fuisse . Quasi vero qui omnes Lepis Codices conquirebat Antiochus, omnes repererit; nec in tota passim Iudaea latebrae ullae sue. Tint, in quibus luto occuli potuerint Volvmi. na lacra : quasi non In exoticis Bibliothecis, ec Λlexandrina praesertim, quae erat e t Gaditionem Antiochi, extiterint Codicum sacrorum e Nemplaria , dc Septuaginta Senum Interpretatio; quasi Israclitis, quos sedibus suis moverat Salmanasar, penitus exciderit1cripturae Sacrae lsudium , omnesque hi Codices abjecerint . Furorem igitur Λn Gochi aliqua Librorum illorum exemplaria evasisse indicat Machabaicus i ple Scriptor κὶ, cum ali deinde jejuniis maceratos Israelitas,
ei liciis Indutos, cinere conspersos , vestibus laceros, evandisse Disos Legis te): ec in Epistola ad Spartiatas solatio sibi sui se Libros sanctos scribit Ionathas,& populus universus Iudaeorum. Pari propemodum responsione elevatur argumentum , quod ex illato Hiemsolymis a Nabuzardane incendio, &ex combustis a Manasse Codi cibos sacris petitur . Quo argumento adductos suisse video
doretum iii, aliosque complutes, ut crederent Esdram Spiritu Sancto afflatum sancta
Volumina penitus consumta reparasse .Quod& Scriptori libri quarti Esdrae s hJ, homini male , & inepte si audulento videtur fuisse
XX. Quod autem subἱicit Sc utemque Praea da miticus,& Theologc liticus, nonnulla in Mosaicis libris occurrere, vel obscura, vel inordinata, vel mutila quoniam minime pertinet ad propositum hoc opus ,
ad accuratum examen neutiquam revocabimus, quod ab .. liis multum, ac saepe factum est ; hac praescript one contenti, Verbum a Dei, primum lapidibus, tum deinde libris, chartis, membranis fuisse mandatum,& hominum manibus vulgo usurpatum; vere a thesaurum in vasis fictilibus; primum digito Dei, aut Mosis suisse scriptum ἱ tum deinde digitis aliorum hominum,eorumque saepe a incuriosorum , aut socordium , aut ir docto. m : hine in leviculis quibusdam rebus, adsidet dogmata neutiquam pertinentibus , mendam, si sorte, aliquot irrepssse; nec in Pentateucho solum , sed ec in reliquis Seripi uiae Saerae libris vitia hujusmodi inolevise se; ut ex thoque et sopberim, hoc est, emenda. tionibus scribarum, δέ ex variis Lectionibus Orientalium, de Occidentalium, dc ex illis Ben Ascher , oc Ben Nephthali apparet. Quare nihil de Librorum illotum auctoritate decerpitur: nihilo sane mastix, ac aureorum minueretur pretium, si vel detritus esset iaciscit lus, vel inquinatus; nihilo magis ae labesa. ta eli Lex, comminutis a Mose lapidibus iiis lis scriptis digito Dei. Neque ep tamen fave re, vel tantillum volumus nefariae Muhamis med anorum , Λ nabaptiliarum , ct Serve ta
227쪽
norum doctrinae, qua depravata penitus, &adulterata sciscunt veteris Testamenti volumina; non in minutis tantum , quod facile concederemus , sed in travioribus etiam , quod falsum else viri docti pluribus jam de
Sed de Mose satis multa ἔ cui quoniam Deus non per aenigmata, dc figuras, non per iis , aut somnia , quemadmodum reliquis Prophetis suturω revelavit, sed palam , cca perte , ore ad os ta , ut habet Scriptura Sacra, dc facie ad faciem bin; proptereaque maximi sunt ad propositum opus momenti , quaecunque de Christo vaticinatus eli; idcirco hoc argumentum paulo susius sumus perfectui: cum praesertim Pentateuchus sit quasi summarium Iudaicae religionis, foedus Dei, ac leges complexum; reliqui vero libri velut .ppendices. Unde Rabbini docent debere unum emque Pentateuchi eκ emplar habere penes se; Prophetarum autem, aut Hagio Eraphorum, non item. Sed tamen pergamus ad reliqua.
versariorum . Primum araumentum. lv. Seeundum arramentum. v. Tertium a in gumentum . VI. Quartum ataumentum. vll. Muintum argumentum. V Ill. sex. tum argumentum. IX. septimum argu mentum . X. Octavum orae umentum .X . Nonum araume Urum. X l . Decimum argumentum. XIll. Hercules, idem ae I
De. XIV. Unicus fuit Hercules. XU. Ex .plicatur denuo x. Μacb. VI I. 2 in quo ag tur de Iudaeorum, o spartanodium eo an
I. Uonlam Iosue Imaginem Christiis Domini, non nomine solum . sed
rebus eι iam gestis praeseri, cum quae Legi deerant impleverit Christus Iesus , quem admodum quae Moses Legislator praestare non potuerat, Israelitas nempe in Terram sanctam inducere, ejusque compotes facere,
ctandus est ipsius Liber, qui nulla nobis ad praesens institutum utilia suppeditat vaticinia, quam Iosue ipse. Nos tamen de utroque disputabimus, ac primum de Libro , cujus Auctor, dc aetas a viris doctis vocantur in dubium I aliis ad Eleararum Pontificem, at Samuelem nonnullis, quibusdam ad Isaiam, pluribus eum ad Esdram referentibus. Λ uinctor quidem Synopseos, quae Λthanasio tribuit ut Librum hune a Iosua abjudieat, Auctorem ipse non assignat. Theodoretus te excerptum putat ex Libro Iustorum, qui laudatus est decimo capite libri Iosuae id . ASamuele scriptum Abrabant et affirmat,spreta congerronum suorum Thalmu distarum .sententia, quam proxime reseremus. Andreas Masius seὶ Esuam , vive solum , sive ir rum doctorum aequalium suorum studiis adiutum , Dei instinctu Iibrum hunc, atque item alios,ex variis Annalibus,qui tum magna cura in Templo asservabantur , compilasse putat. Hugo Grotius elaboratum conjicit post tempora Salomonis; tum quod aliquoties occurrat illa temporis notatio ,
que in praesentem diem g ; tum etiam quod eapite Dono supra decimum tbὶ mentio fiat Tertae Cabui, quae ab Hiramo Sa lomonis aequali id nomen accepit, ut habet libet tertius Regum ci); & quod capite eodem narrentur ea de Danitis , quae Et com i) demum tempore contigerunt.1a quoque recentiorem putat Thomas bbesius tm , propter frequentem itera.
tionem horumce verborum: Usque in praesentem diem; tempus autem non definit. Erilaudatione libri Iustorum , apographum librum arbitratur Auctor Systematis Praea. da mitici tu , non autographum . Eamdem habet caussam, & alias plerasque, Disputator Theologo. Politicus to , cur in aevum Iosua posterius libri hujus lucubrationem re injiciat; puta quod sub finem sexti capitis p
sama Iosuae per omnem terram vulgata di catur quod capite octavo ρὶ , dc undeei-mo r , quaecumque praeceperat Moses, praestitisse scribatur; quod in calce Libri, ipsius obitus, dc res post ejus obitum gestae narrentur; quod sub finem decimi sexti capitis, eade
228쪽
de Chananaeis Gazeritanis reserantur, quae primo libri IudicG capite sa) recitantur, lan quam Iosua demum desuincto acta b) ; quod Darrationi huic, & alteri quoque de Iebusaeis,quae est in fine decimi quinti capitis,a inposita sit illa notatio temporis quam dixi, que in praesentem diem ; quod historia Cale bl , quae narratur commate decimo tertio & sequentibus capitis decimi quinti, post Iosuae obitum evenisse dicatur in primo libri Iudicum capite; & quod Iosua recentior videatur historia Arae illius ingentis, ad ripam Iordanis a Rubenitis, Gaditis & dimidia a Manassaeorum parte extructae, quae vicesimo secundo capite te in refertur; & nullam habet Ioluae mentionem ; quippe cum veri haudquaquam simile sit decem tribuum adversus fratres suos conjurationi Iosuam non interfuisse ἱ & quod decimo capite d legatur, neque ante Iosuam , neque conlequenti deinde tempore tam longum praeteriisse die, qualis ille fuit , quo Solem Deus ititit, velut ad nutum Iomae e ; a a concludit demum librum Iustorum, qui hoc ipso laudatur capite,
Retum esse Iosuς;at libri hujus,qui Iosui nomen sibi praescripsit, tempus non determinat. II. Contra vero e Veteribus, ac recenti ribus longe plures, imprimisque Thalmud istae in Baba hastira , primo capite , a Iosua ipso scriptum esse arbitrantur; his pei suasi ver his, quae extant In polite mi libri capite is): scripsit quoque I osue omnIa verba haee in
Φοlum ne Legis Domini. Atque ea prosecto, si quis animum advertat, sunt ejusmodi, ut prorsus significent Ioiam ad exemplum Mosis res Asegellas literis commendasse, &Librum suum ad calcem libri Legis a Molescripti adjecisse,quemadmodum ei adjunctus mine quoque est interpretationibus Graecis, ct Latinis. Sic intellexit,&exposuit Chaldaeus Interpres,que penes se habebat Masius. Confirmatur id telli monio Sirachidae s g , cum ait Iosuam Mosis successorem fuisse , ἐν προρ- ις, sin prophetiis hoe est in Libr tum lacrorum , qui divἰnitus inspirati sunt, scriptione. Libri praeterea vetustatem arguit
istud capitis decimi sexti libri tertii Regum comma ib r In iebus ejus aedificavit meIde Bethel Ierichor in Abiram primitivo suo fundavit eam , ef in Segub novissis o suo po
fuit portas eiur; iuxta verbum Domιηι, quod locutus fuerat in manu I osue filii Nun Quod liquido depromptum eii ex texto capite Iibri Iosuae ti): in temρore illo ι reeatus est Iosue Heens, Maledιctus vir coram Domino, ut suscitaverit , o aed eaveru clvjtatem Ierichor In primogenito suo fundamenta ιIlius jaciat , o in novissimo liberorum ponast portas ejus. Ergo saltem libi is Regum vetuis stior est liber Iosuae . Adde & veita illa Calebi e capite decimoquarto : Hodie octoginta quinque annorum sum; sic valens
ut eo valebam ter ore , quando ad explorandum mUsus sum : illius in me temporis fortitudo que hodie preseverat,iam ad bellandum, quam ad gradiendum: da ergo mihi montem istum. Quae respexisse videtur Sirachides cum haec scr. beret lὶ : Et dedit Dominus io Caleb fortitudinem , o usque in
senectutem ρermansi ilii virtus, ut ascende-Fet in excelsum terrae locum. Ex nominabus etiam mensium, si non demonstrari, at conjici certe potest Libri hujus antiquitas. Sciendum est enim ante sabylonicam Captivitatem menses Hebraeorum vulgo sere appella tos fuisse ex ordine , re numero quem inter se habebant . Itaque non aliter quam mensem primum, secundum, tertium, aliosque deinceps, sacri Scriptores Captivitate velu.stiores nuncupant. Cave enim putes mentem Baviu sic dictum esse proprio nomine i zquod viris Hebraicarum literarum callentis simis visum est. Nomen id fuit appellativum , quod spicam Iirentem sonat . Quam dixisses mensem Diearum virentium. Rect e
Septuaginta , ωῆ--νέ- mensem novorum . Vulgatus Interpres tinensem novorum . m .
Nomina vero Zio, Bul, dg Ethanim, quam vis notandis temporibus Captivitate vetustioribus adhibita sint in libro tertio Regum, non inde tamen issicitur temporibus illis apud Hebraeos fu i si e usitata : imo , ne quidem cum scriberet a uctor libri hujus ἰ Damnomina haec tanquam genti suae ancognita explicatione subjecta interpretatur quem ordinem teneant inter alios mentes liatim indicans. Mense et io. inquit svὶ, se G mensis secundus οὶ . Μense Bul, ipse est mensis
s septimus sp . Sydone certe, & Tyro
229쪽
areessita suisse suspleatus est Scaliger Ia . In
Baby loniam autem delati Israelitae,usu quo . tidiano, & eonsuetudine Chaldaeorum . &tractu temporis paulatim nomina mensium illi e usitata a seiscere insuefacti sunt. ER propter inseriptis Captivitate recentioribus crebro occurrunt, velut in libris Esdrae , de Ellheris, in Aggaeo , Tacharia, Barucho, Daniele, & Machabaicis . Atqui in libro Iosuae menses Babylonicis nominibus haud is
uaquam assectos reperias,sed iis, quae ex orine, & numero, quem inter alios obtinent, psis debentur. Quod vetustatis indiciu tria est. Verumtamen cum in Scriptoribus sacris Captivitate recentioribus menses etiam aliquando ex numero suo,& ordine appellentur , rationi huic vim coniecturae tantum , auctoritatemque tribuimus. Huc adde aliquod vetustatis argumentum contineri pervetusto more illo, quo duces cum urbes hostiles exscinderent, diris devovebant, qui cunque eas olim restituere auderent. Post
deletam Trojam factum Id refert Strabo tb
ab Agamemnone, κατὰ παλαιὸν a Me, juxta morem antiquum r quem addit & Darium tenuisse e ver a Side ne . Propagatus autem
videtur ille mos ab eκemplo Iosuae, quod libro hoc proditum extat , cum diruta Hierichulite perniciem ei imprecatus est , quisquis illam aliquando reparare tentaret. Cum nihil autem Ecclesis decretis super hoc Libro determinatum sit, prςterquam sacrum esse, & In priscum sacrorum voluminum Canonem receptum , id modo jam constetqund negari utique non potest , etiamsi incerti Auctoris , dc temporis esse concedere. mus , quemadmodum ex hac opinionum varietate credi potest genuinum tamen eum esse constaret rcum ex prima infinitionum
nostrarum genuinus liber ille sit, qui ab eo Auctore scriptus est , a quo scriptus esse diciturin eo circiter tempore, quo scriptus eme. sertur. III. Poteramus itaque eorum omnium qui Iosuae ipsum eripere conantur, argumenta contemnere. Nihilominus haec quoque . refellemus, ut retusis omnibus Adversariorum telis, tum maxime appareat opinionis
Illius firmitas,quae in Iosuam opus hoc transcribit . Primum argumentum subministrat decimum eaput o, in quo, ut dixi, citatur
Liber Iustorum , Iosea recentἔor, vel aequalis, ut qui Gabaonitanae pugnae a Iosua commissae uideatur meminisse : unde sequitur Libro Iustorum recentiorem esse librum Ioluae nomine inscriptum , ac multo etiam magis ipso Iosua . Tantum certe apud Masium id) accuratissimum libri hujus Interis pretem valuit illud argumentum , ut ex eo longe post aetatem Joluae elucubratum emeeone luderet: quod & antea fecerat Theodo- retus e). Explicatus sane quam di melles habet iste locus: nam primum non satis existat, an tota rei gestae historia in Libro Iust rum scripta suerit; an ea tantum verba, quae proxime praecedunt : steteruntque Sol , ω Luna, donec ulcisceretur se gens de inimicis suis; an quaedam per figuram, & pzetice dicta in Libro Iustorum, cujusmodi multa in Libris sacris occurrunt, Iosue ad rem veram accommodaverit; angeneratim in eodem Libro praenuntiata , huic miraculo apta verit. Deinde magna est inter Scripturae sanctae Interpretes de Libro Iustorum concertatio, Iudaeos praesertim, qui multum hiepro more suo nugantur. Censent quidam ex
illis hune esse Librum Geneseos alii Exodi, alii quinq; Libros Legis, quibus justorum vi. rorum, Abraham i, Isaaci, Iacobi, di aliorum gesta continentur in iis enim Deum pollice ἀajunt se in Israeliticae gentis gratiam prodi gia editurum,cum ait in Exodo fra: Signa D.
eiam, quae nunquam visa sunt super terram, nec in ullis gentibus. Masius Λnnales reiarum ab Israelitis gestarum intellIgit. Μasis assentiuntur Iunius, & Tremellius , nee ab eo multum recedit Bonsterius . Grotius carrimen . ii talis ad victoriam celebrandam eo intum notari vult, statim post reporistatam de Gabaonitis victoriam compositum,& inter Hebraeos pervulgatum, cujus aucto ritate rei incredibili quam narrabat, fidem
secerit Iosue . Mihi probabile fit librum
fuisse παροινιναδ. t bortativum, ad pie sancteque vivendum homines informantem; in quo fortasse scriptum erat, quod saepe in Ll-bris saetis scriptum legimus, debere se viros pios Deo in tutelam,at fidem totos commitistere: hoe si faciant, futurum haud dubie, ut praesenti eos adversus hostes Deus auxilio prosequatur.& quemadmodum, ut ab hostili impetu tuti essent, maris fluctus inhibuit. --- C ita
230쪽
ita eum vel ipsos fiderum eursus moraturum, quoad hostes suos ulciscantur . Quod cum recontigisset, dignum censuit Iolue populo si- nificare, quam promi florum memor esset Deus, ut intelligeret ecquam reliquis ipsius pollicitationibus fidem deberent adhibere. Hoe posito jam satile objectum argumentum discutiemus t potuit enim multo ante Ga baonitanam pugnam scriptus e sse hie Liber,& uulgi manibus tritus, vel in sacris tabula-rἱis reconditus , ut in Templo servatum deinde fuisse docet Iosephus ta) . Sin Grotii,
aut Masii sequare sententiam, facile quoque te expedies r nam carmen illud ἐ-A- ad victoriam eelebrandam compositum , aut Annales statim post Gabaonitanum praelium scripti fuerunt: at annis aliquot post rem gestam,& in summa senectute Librum suum exaravit Iosue , ut ex postremo ejus capite cognoscitur . Itaque narrationi suae fidem .eonciliat libri temporibus illis serIpti de quibus disserit, & vulgo noti testimonio. Rabbini vero , qui vel aliquos , vel omnes Pentateuchi libros hie notari putant, extra omnem teli jactum longe sunt. I V. Secundum argumentum conflant Abra.
haniel, Masius, Grotius , Hobbesius b ,re Disputator Theologo-Politicus se , ex
frequenti hac temporis notatione, Usque in praesentena diem, quae longi temporis inter ἀν allum significat Verum cum hunc Librum scripserit Iosue jam senex,ut jam monui, pridem ea facta erant,quae Usque in praesentem diem perseverasse ait: cum autem mutationem aliquam rebus iis inferre potuisset quanta eunque haec temporis diuturnitas, multis enim annis Israelitis praesuit res in eodem satu mansisse notandum duxit. Responsionibu te fidem conciliat Moses in Deuter nomio d), eum de rebus olim a se gestis disse. Tens, similes locutiones uiurpati. Reversusque e monte inquit, posui tabulas in aream quam feceram, quae bucusque ib= sane.
Et iterum e Cognoscite quomodo operuerint eos AEgyptios) aquae mar1s Rabri, cum vos peνsequerentur, ει deleverit eos Dominus usque tu praesentem diem . Fidem his iacit oematthaeus, qui eum Evangelium suum non multis post Christi ne eem annis scripserit , usus est his verbIs se e Propter Me voeatus
usque in hodiernam diem . Pari exceptio ne solvitur simile argumentum , quod eudit Theologo Politicus Argutator ex hoe I eo decimi capitis νὶ: stetu itaque sol umedio caesi, o non sol navit occumbere omtio uatus ales . Non fuit antea , nec postea tam longa dies. Nee enim pridie,aut nudius tertius evenerat hoc prodigium , sed ante . multos annos quam haec scripta sunt. V. Tertio argumento causam praebet de-Cἰmum nonum caput libri Iosuae t M , ubi mentio fit terrae Chabu I; cui id nominis tr butum putant Masius,& Grotius ab Hiram Tyri rege, ut est nono capite libri tertii Reis eum si . Qua si eadem sit utraque terra Chabui, quae penitus diversae sunt: altera enim regiuncula el viginti constans oppidis; altera , vicus in confiniis Ptolemaid Is: utra inque in tribu Aser. Distinxit eas Iosephus ralteram enim appellat γῆ, χαβαλών, libro octa. O αρχα πιας, alteram χἄβωλὼ κώπιν, in ιμbro de vita sua.
Valde autem sutile est, quod opponit n perus quidem Scriptor; nos cum haee seri oremus non animadvertisse viginti tres lare Λ seritanae tribus urbes, si in earum nume. rum Chabul admittimus; cum duas tantum oe viginti Seriptor sacer in agnoscat. Nam primum non urbem sui e diximus, sed νι- cum κω uis, ut appellatura Iosepho. Itaque
propter ignobilitatem , quam θc nominis orbo go videtur indicare , neutiquam venit in censum urbium; oc toto hoc eapue ac superiore agnoscas urbes tantum recenseri, non
viculos, & villas. Praeterea constat illic vicum extitisse , Chabul dictum r quem si in Aseritana tribu non eolloces, pertinebit sane ad Nephthalit idem ἔ eademque recurret di ficultis, ancto Nephthalidum urbium nume. m. Denique si hie regionem ab Hiram Chabul dictam intelligi iubeas, cur nulla ejus toto hoe Ioiae libro mentio δ cur ad unius tantum ui bis notandum stum adhibita est . eum plurimas vel ei finitimas fuisse, ve, In ipso sitas nece me sit λ opponuntur alia quaedam generis ejusdem . Memoratur Lueta dein cimo sexto Iosuae capite iam, tanquam a Be