장음표시 사용
251쪽
Ide unctri vero Iosaphato anno regni sui ν Ie simo secundo, Ioramas filius regnum Iudae
cape set solus anno quinto regni Iorami regis lsrael . Hoc eκemplum valere debet ad
alia ejusmodi consutanda argumenta, quae enchro nologicarum crim putat innum ambagibus oriri tolent. Cujul nodi & illud est quod Scriptor idem arce mi ex repugnantia Chra. nologiae libro tum Regum eum illa Paralipo.
Ull. Porrci quum res his Libris descriptae
longe magis innotuillant propter novitatem quam pleraeque superiorum, proptereaque minus haberent auct iritatis in vulgus, hine parum idoneae ab Ethnicis habitae sunt, ex quibus confingerentur sabulae, aut ritus areelserentur. Alexandro tamen tributum est memorabile Da si dis lacinus , cum aquam a sortissimis viris haut a m eκ ei sterna Bethle.
hemiti ea ab hostibus insessa bibere noluit, quam ψis ardentissima siti conflictaretur. Ea igne tamen de Gelo precibus Eliae lapso pro. pagata credi potiunt silmilium miraculorum figmenta pleraque , di pervulgata inter priscos Ethnicos opinio , saepe flammam saerl- fiet a sponte sua corripuisse , atque eo laet
omnia & fausta portendi solere . Hinc vir. filius in Pharma centri araspice, corripuit tremulis altar a flammis sponte sua, dum ferre moror, cin s ine. Hinc Horatius sa) Egnatianos deridet, qui advenis persuadere cupiebant, thura apud se sine flamma sponte liquescere Quod ut exhistoriis Iudaeo tum propagatum et se ostendat, subjicit, Credat Iudaeus vella , πon ego .
Dieam obiter Λ pellam famosum aliquem fui ne temporum illorum Iudaeum , 3c superstitione sortasse sua nobilitatum . Aρelia, no men est proprium , quod apud Cieeronem non semel, apud Laertium, apud Clementem Alexandrinum , apud Aristidem , alios. que reperitur. Hoc nomine fabulam inscripserat Naevius. Nomen idem est at Apelles, Plau us b ro Apella, o Zeuxis 1 Idem etiamae Apellas: quemadmodum Apollo, Iudaeus alter . Lucae & Paulo memoratus, idem estae . Apellas autem idem ae Apollas, quod nomen extat apud Athenaeum te ; ut
Apello scriptum legitur pro Apollo, bemo pro homo ; Peliso pro Pollio, apud Plautum to;
qui Pellio nobilis comoedus suit hac aetate . Apiatis autem & Astolus, contracta sunt ex ollodoνus', qualia multa ab aliis jam obserinuata sunt . Hujus i autem eontractionibus nominum aetas Horatii plurimum de Iectabatur . Sed redeamus ad ignes coelo devocatos ab Ella. Hi ne idem de suis ignibus
praedi earunt alii, quos supra commemoravimus Quorum tamen originem per me reser
re litet, si quis malit, ad ignem, qui aggressur a Domino te); hoe est,ut habet Machabat ineus alter f) , de caelo, devoratii haueavstum
Μosis ; quemque ad Salomonem utque Pe severatis traditur in Thalmudico Libro Te
bachim ig) ; aut ad ignem qui Λngeli nutu
astendit de petra, er carnes, azrmosque sta nes Gedeonis eonsumsit ib); aut ad eum qui Davidis Holoea ulla & Pacifica hausit, eum Deo sacra fareret in area Ornan Iebusaei si ;aut ad coelestes illas flammas, quibus Salomonis victimae crematae sunt in Encaeniis
Templi λὶ, quas a Manasse demum ex
tinctas fulis e docet liber memoratus Leba-
cuth sm , aliique Rabbini, a Chaldaeis, cum Templum vastatum est; quasque perhibet Ii-her alter Thalmudicus Ioma n Leonis figuram gessit se , cum ignis Templi secundi Cani similis suerit; quod legas etiam in libraeu titulus Pomum Ae flos, & passim apud Rabbinosi eumque R. Samuel Lania do to
sormam Canis eas sumsisse scribat , quotiescunque peccati alicujus se Israelitae alligas.sent. Quae ineptiae sunt Doctorum illorum. Ex raptu Eliae in coelum probabile est comis mentos suisse Indos Brem avium suum in eoelum sui M asportatum . Transit quoque ad finitimas Asiae gentes mos quarto libri quarti Regum capite sp notatus, liberorum
a parentibus in ne Num creditoribus traden.
dorum , ab illis ad Athenienses , hine ad
252쪽
I. Disputatuν de Auctore librorum Paralipo.
me non . Uariae Uiniones proponuntur . Incertus est eorum auctor : aetas assigna. tuν . I l. Probatur eorum γνιφό- , anti stultas. III. Refelluntur argumenta Asierasari orum . Primum argumentum. IV.Fea eundum argumentum . V. Tertium arguis
I. USDRAM libros Paralipomenon Iu - . brasse, Hebraeorum est omnium fama consentiens. Operas quoque luas Nehemiam contulisse volunt Thalmudiltae a . Rem Christiani Interpretes relinquunt in dubio. Ego vero existimo collectum e ne hoc opus, non eκ Achis solum diurnis, sed de ex Pr phetarum Semeiae, Addo, Iehu , Nathanis, Ahiae, lisiae, aliorumque scriptionibus; foristasse & ex libris qii ibasdam genealopiarum, ut tradit R. Selomoh: nec non & ex Scripturae sacrae Libris antea scriptis, ut R. Moses Κimchi. Post Ieremiam conflatum esse Ll-hrum ostendunt ista ex tricesimo quinio ea.
pite libri secundi bo : Universus Iuda , er Ierusalem luxerunt eum, s Iosiam Ieremias
maxime, cujus omnes cantores atque canta. triees usque in praesentem dim Lamentatio.
nes super Iesuam replicant; er quasi Lex ob.
tinuit in Israel: ecce serorum 1ertuν in La. mentationibus . Post solutos quoque Babylonica eaptivitate Israelitas , Libros Paraliis pomenon esse compositos, argumento est fi . nis scriptionis , qui redditam Hebraeis per Cyrum libertatem fuisse narrat . Praeterea eum hie ipse Libri finis repetatur α μει verbis non mutatis initio libri Esdrae, hine emet v Idetur unius e ite utrumque dc ejusdem Seriptoris, qui pro suo iure ad historiarum suarum contexendam seriem l verba ipse sua usurpaverit, perinde ut a vetustis quibusdam Seriptoribus factum G totius scin observavit. Initium autem libri Esdrae incerti esse aucto .ris ollendam in serius, qui Darium Hystaspi den regnantem viderit, dc ad Λrtaxerxis usque Longi mani aetatem vitam suam prorogaverit. Ergo & Auctor libri Paralipome. non incertus est; aetas vero in Darii Hystaspidae,& Artaxerxis Longi mani tempora in cidit . Nos igitur hac in parte discedimus ab Hebraeis, qua libros Paralipomenon post librum Esdrae scriptos opinantur, ae illum il-Iosque Esdram habere Λuctor em; quod eate nus verum est, quatenus eos digessit Esdras,& sex priora Libri sibi cognominis capita subnexuit quae Ac deinde continuavit. Porro et si libri Regum & Paralipomenon iisdem circiter videantur elaborati temporibus, mi ni me tamen existimo designari libros Paralipomenon his verbἰs, quae saepe occurrunt in libris Regum: Nonne baee scripta se ni in Libro verborum dierum Regum I udaὸ oc: Nonne haee fresta sunt in Libro verborum dierum Regum Vrael e nam cte ea quoque Dequenter reperias in libris Paralipomenon . His autem significantur A cta illa diurna acincurate ab Hebraeis condita , unde librorum a Regum dc Paralipomenon sumta est materia. Propius id accedit 'd verui militudinem, quam quod statuit Hieronymus in Praefatione ad Domnionem & Rogatianum, de libros Paralipomenon esse intelligendos, si quando haee in libris Regum leguntur : Nonne baee scripta sunt in Libro verborum dierum Re
sum I uda ' dc si res his locis indicatae minime occurrant in Paralipomenis, tum esse αν γοναῖς exponendas : sed er ipse appe lationes , inquit, non homines , ut pIerique
existimant,sed urbes, er saltus,er ρrovinclarsonant, er oblique sub interpretatione Θ f.
gura eorum quaedam narrantur hisoriae, deuibus in Regum libro dicitur : Nonne etaeaee feripta sunt in Libro verborum dierum Regum Iuda δ quae utique in nostris Cori in cibus non habentur . ld si recipimus , sane omnia reperientur in omnibus, Ac magna figmentis hominum senestra patefiet. Λt Heri braei cum Ieremiae acceptos reserant libros Regum, gsdrae vero libros Paralipomenon, hos in illis notari neutiquam credere possunt.
Praeterea vel ipsum nomen οριαλειπομ-
Omissorum libris illis a Graecis inditum ,
ostendit posteriores esse libris Regum, utpo. te in quibus suppleta sint plurima , quae cum in aliis Scripturae saerae Iibris, tum maxime in libris Regum desiderabantur. II. Caeterum cum genuinum esse librum de fi .
253쪽
definiver Imus, qui ab eo Λuctore scriptus est,
a quo scriptus esse dicitur, & eo circiter tem .pore quo scriptus esse fertur, omnino dicen. dum est genuinum esse librum Paralipome. non , qui controversum habet Auctorem &aetatem, ita uti habere dicitur. quique genui. nus alioquin habitus est ab aetatibus conti. nuata serie, & proxime sequentibus: nam &In Canonem relatus est, quem Esdras ipse cc mposuit. dc in Septuaginta S-inrum in. terpretatione locum habuit, quae non to is duobus ieculis Esdra recentior suit . Atque haec ad praetens opus susticiunt: nam propter Libri novitatem, vix ulla ejus rellimonia cic. curiunt in Scriptoribus sacris Ueteris testamenti. Lerimus tamen haec in libro Nehe. mire ra illi Leυι principes fam liarum, scripti in Libro verborum aeterum quibus
indicantur ea quae extant nono capite libri prioris Paralipomenon, 'commate decim i&sequentibus . At in novo Telta menso libro A. rum Paralipomenon auctoritatem agnovit
Petius, cum dixit tb . Et fi Patrem indoere. tis eum qui fine receptione personarum juri. eat secundum uniuscujusque opus, in t more neolatus vestri tempore conversam m. Haec enim arcessivit ex istis libri secundi Parali. pomenon se e Sit timor DomIni vobiscum , o cum diluentia cuncta facite: non est enim apud Dominum Deum nostrum iniquitas, nec
personarum acceρtio, nec cupido munerum.
IlI. Sed ec hic intercedit Thomas Hobhesius d . & ex usurpata aliquoties his in libris clausula , Usque in praesentem aiem ,
scriptos esse colligit longo tempore poti .res ipsas gestas . Quod magna sane ex parte verum eli, cum historia haec initium ducatriborbe condito, & in Cyro desinat . Quoties. cunque autem adhibetur hujusinodi clausula, a tempore quo res illic narrata contigit ad id usque tempus quo Librum concinnatum sto. suimus, tale intercessisse spatium comperies, eui convenire possit ista tempor Is determinatio. Scrupulum tamen injicit locus unus qui habetur capite quinto libri secundi, ubi Arca in Templum a Salomone illata dicitur in eo fuisse, iiisve in praesentem diem. Hi ne potest
Concludi, non quidem recentiorem et e Librum eo tempore quod assignavimus, ut vult
Hobbesius, sed vetat iliorem; scimus enim ex secundo Machaba eorum se I Ieremiam In is spelunca montis Nebo Aream oecului sie . cum Ierusalem a Chaldaeis diriperetur . 8c praedixisse locum scire ignotum, quoad Deus populum suum congregaret. Unde effici misse videtur ante Hierololymae exeidium scriptos esse Paralipomenon libros, cum alite νmotam Templo Arcam seripti sint. Idem de libris Regum pronunciare queas, quibus pa
ria propemodum continentur . At memine rimus tum Regum, quod supra jam manui, tum Paralipomenon libros ex variis vetus' i ndibus historiis esse excerptos ; quod ita. factum eκistimo, ut non sententiae soliam , sed re verba etiam saepe descripta sint. Mihi 'itaque fit verisimile , te ili monἰum , quis 'Λrcae in Templo depositae habeter mentici, ex libro antiquiore fuisse δε-χeia' ipsis seris 'vatis verbis in deprcim tum , dc n lihros Re-
raim,& Paralipomenon in fartum. Utrobilne enim verba extant haee eadem, ut ualde pro in 'babilis con1ectura sit ex eodem fonte esse . profecta.
IU. De libris Paralipomenon nihil certi ha bere se ait Scriptor Theologo-Politieus stin ,
praeterquam de aetate qua elaborati sunt . quam init aurato per Iudam Machabaetim Templo recentiorem esse asseverat . Cuius opinationis has caussas afferta Capite nouo Libri pri iste uarrat resoricus 4 quaenam famIω
septimoJ anitores, quorum duo et am in Neis hemiae eapite undec/mo , versu decimo nouo narrantur, iudicat. suod ostenvit hos libror
dum stos inbis reaedificationem scriptos fuisse. Haec stitis obscura sunt; nam quod sa milias Babylone Hierosolymam restersas , ibique constitiitas, re Templi Ianitores Historicus recenseat, cur inde sequatur librum Iuda Maehabaeo retentiorem esse, non satis intellisto. Nui sorte censuit, in Urbe nondum penitus reaedincata, & Templo vix restitu to, neque hanatores ossicio fungi potui sse: quae tamen f icta fuisse apparer in libris Eldrae pin quibus pleraque etiam eorum rara miri extant, quae nono hoc capite prioris Paralio prime non commemorantur. i. V. Quae vero petuntur argumenta ex diis
strepantiis, quae hos Libros inter, δc libro
254쪽
Regum intercedunt, iam saepe Interpretum si vilio solutae sunt . Eae autem sere oriuntur ex depravatis Hebraici exemplatis lectioni. bus . Cuiusincidi illud est quod proseit Philosephus Theologo Politicus s.1 ex vicesimo secundo capite secundi Paralipomenon b), ubi suisse legitur Ochozias quadraginta duo.
rum annorum cum regnum capes ieret : ι coctavo tamen capite quarti Regum cc , anni tantum huic viginti duo tribuuntur . Facilis eli coniectura lapsum bic impingenda numeri nota librarium , ut alias saepe contingit . &pro P notatum C ἰ quod penitus coniirmaritur ex interpretatione Septuaginta Senum r. V cx--δώ. . t annorum duo i, viginti quod habent & Syrus & Atabs . Alit et sol vit hunc nodum Uat ablus sae), sed haec quam affero potith mihi videtur lolutio . Nec minus proclivis error in delcι ibendis nominibus propriis, unde prndierunt distιν entiae ὶ quas inter libros Paralipome . . non , dc Genelim notat idem Argutator ce). . Nam si nomina filiorum neniaminis . quae capite Geneseos quadragesimo texto f) ex posita sunt, cum iis contendat qaae habentur Numerorum capite vice itino sexto Iὶ, dc quae prioris Paralipomenon eapite Oct i vos b)',
item Hebraica eum interpretatione Septua pinta Senum, ilatim magnam nominum dein pravationem deprehendetis Atqui enceptio eadem pertinere debee ad Wolus objectas a Verpo nostro similes nominum discrepatio nes ς eam vero praecipue quae inter nomina Le siticarum urbium in Iolua expreisa inter cedit , dc ea quae habentur in Paralipomenis. Res erit ex utri utque loei comparatione cla rior. Quapropter id tantum his cavillationibus extorqueri potet , luxatum esse in nomi, rubus quibuidam propriis, aut in Λrithmeti. cis aliquibus notis Scripturae Sacrae contex Ium, γω nequeauit quam negat; & si negaretur, Masorethae lectionem differentiis quasciui . gerunt facile re ν incerent : imo & ple rasque Libris lacris inelIe fateor scriptionis Varietates , quas neque Masora adnotavit . Potissimum autem in libros Paralipomenon haec calamitas incubuit . De nciminibus urbium aliter respondent Hebraei Μagistri , nempe Levitis commodato datas urbes ad
habitandum,quoad illae quae proprie ipsis di-
catae erant Chananaeis extorquer I potuissent; hinc diversa vibium nomina in Iosua , dc Paralipomenon Libris extitisse . Masius siὸ
vero mutata haec i omina lapsu temporis arbitratur.
Vulgat a prauo Proponitur . Sex priorum capitum incertus es auctor : Aetas Usιν natur . Reliquo rum Auctor est 'Esdras .lI. Probatu ν ejus γνωσιίμ, ex auriquitas.
III. Nebemias auctor est librι sibi cognominis , cujus Arobatur γ-αιμο, oe antiquIras . IV. Refelluntur argumenta Adversariorum. Prιmum argumentum . U. Se cundum argumentum . VI. Teritim argu .
I. Rita est de vulgaris omnium op nlo I libium priorem Esdrae, qui solus apiis
Hebraeos Eldiae dicitur, cum secundus Nehemiae nomine inscribatur . Esdram aucta. rem habere : dc vix quemquam ab hae sententia deflectentem repet ias. Ego L bri hujus capita sex priora eum lem scripsi ila aio , qui Paralipomena , ut eκ horum fine colligi potetl,quae initio libri prioris Esdrae repetuntur, uti supra observavi L cum de Paralipa me nis agerem . Praeterea capit utri illarum Scriptorem re f. ipsis quas narrat, inter suis. se declarant haec capitis quinti verba In ipsa te ore venit ad eos Thathan .il, qu Ierat. dux trans semen, er Stharbuzanai, e consiliarii eorum I siuque dixerunt eis. suis deriι vobis consilium. ut domum hane aedificaretis p ad quod resipon imus eIs, quae essent nomina auctorum aedi eationi a illius . Μοκ addit illa : Placuit ut res ad Darium
referretur. Tum subjicit: Exemplar estistolae a Thathanai er Stharbuzanai ad Darium seriptae. Cum auctor libri ait, Reisondimus, signi fiea i utique se unum respondentium suis. se . Responderunt autem his rectoribus pro vinciae a Dario praesectis . Hi rem scripse. runt ad Darium . Hinc clarissime dc certissime colligitur auctorem Libri haec Darii aevo seripsitIe, tum q, sui illa Hierosolymis, cum da Templi aedificatione id a Rectoribus quaere in
255쪽
retur . Praeterea aedifieatio illa absoluta est anno sexto Darii, ejus videlicet qui suit Hy. se aspis filius. Id docet sequens caput sa) . igitur quisquis priora haec ieripsit capita, quem dc Paralipomenon conditorem fuisse dixi omus, vixit.Darii hujus temporibus . Quae quantumvis perspicua & indubitata proba.tio, bono tamen nostro reprehensori levissi.
ma videtur conjectura r adeo paucorum est bonas literas tractare; minime vero illorum
quibus nihil sapit praeter Quod ii beta & Postilia . Sed & ad Artaxet κis tempora vitam idem produxit, utpote cujus non 1 emel meminerit sex his prioribus capitibus r & sua. de re nobis vult Beniamin Tu delensis ad Re .em hunc prosectum Esdram obiisse , & adem iram fluvium , in Persici regni limite
esse sepultum, illieque tumulum ejus ostendi. Is antem Arta κerxes alius esse non potest quam Longi manus . Porro Seriptrirem ho. rum sex capitum alium esse ae Esdram ex illis vel bis concluditur, unde initium lumit septimum caput e Post hae e autem De ba, in regno Artaxerxis ναιs Persarum , ipse Esdras ascendit de Babylone . Nam cur
Hierosolymae fuerit tempore Darii Scriptor priorum sex capitum, Esdras vero Hieros
lymam venerit regnante Artaxerxe, sequituralium esse sex priorum capitum scriptoremae Esdram. Reliquam autem Libri partem, quae quatuor omnIno constat capitibus , ab Esdra eme prosectam mani sellum est , cum ex aliis ejus verbis, tum ex his potissimum,
uae extant septimo capite b , ubi postquamatas ad Esdram ab Artaxerxe lireras retulit , subjungit demum ista et Benedictus Dominus Deus patrum nostνorum, quι dedithoe in eorde Regis , ut glorificarer domum Domini quae es in Ierusalem, oe in me tucli. navit misericordiam mam toνam Rege , ereon illatoribus ejus, Θ umversis Princiριbus.
Regιs potentibus . Et ego confortatus manu Domini Dei mei. quae erat in me, congre esuiae Urnet Principes qui ascenderent mecum, Eκ quibus apparet eum qui ita de se loquitur
hunc ipsum ei te Esdram . idem probatur &eκ nono capite se , ubi cum de se dixisset,
Curvavi genua mea, ef expandi manus meas
ad Dominum Deum meum p de Orat Ione tria
demum adjecisset , quam sudit ad Deum . tum subnectit d): sie ergo orante Esdra, eff -lorante eo,o Mute. Cum igitur Tha imu . distae se , aliique Hebraei dotiores Esdrama junt librum suum scripsisse, id ad capita
tantum postrema quatuor pertinere in eorum gratiam putandum est.
Il. Porro ex hoe opere deseripsit Nehe.m lassobeν bHaebastive Librum genealo. giae eorum qui Babylone primum Hierom lymam redierunt; de septimo seriptionis sitae
capite repraesenta vit. Verumtamen quoniam
illi e in seeundo prioris Esdrae is , Nehemiae
fit mentio, qui dc Athersata appellatus est, quique in priore reditu non fuit, hine mihi videtur probabile Nehemiam , cum haec deis scriberet, nomina quoque eorum retension inseruisse qui secundo reditui inter suerunt patque ita Librum genealogiae interpola me . Hlicis vero deinde deprehensis Esdrinae , Ac Nehemianae genealogiae discrepant Iis p a a Nehemianae exemplar Esdrinam re finxisse.& recompotuisse. III. Nehemiam librum sibi cognominem lueu a me Interpretes consentiunt, Ac res ipsa indieat: nam de se Libri auctorem In fronte profitetur, pro more Scriptorum illius te misporis, Herodoti, Thucydidis, Timaei Locri, ocelli Lueant, Λlcmaennis Crotoniatae, dc vetustiorum Pδthagoreorum & reliquo opere res a se peltas describit sim νοσώ-: expromia persona . Atqui narratae illic restiis tutionis moenium Hierosolymae, ejusque Auctoris Nehemiae, eum laude meminit Si inrathides g); Commentariorum autem ipsius& scriptionum , Auctor Machabaici polle rimis, secundo capite h). T iam is autem Lἰ-her, tum re ille Esdrae, in Hebre tum Cari
nem receptus, di a Septuaginta Interpretibus Graeco serm ne redditus est . Vixit porro Nehemias Artaxerxis aevo, non Mnemonis,
ut eontendit Scaliger si) , sed Longi mani ratque ipsitis in Iudaeam redires Esdrae reditu
tredecim ann eis recentior Fuit de Triba Iuda . ut tecte notant Euseb us. & Cedrenus. Neei bi at decimum caput libri Nehe.
miae hin, in quo Sacerdotes dicuntur ii, quo orum nomina proxime Pia ni ita sunt, inter
256쪽
quae prImum est illud Nehemiae ; nam ad
reli Ria, non ad hoc , pertinet notatio it haec. At vitiosa sunt illa , quae leguntur primo ea pite Machabat ei secundi ca): Iugit sacerdos Nebemtas asstetat ipsa aqua e nam si Graecum e Memplar consulas , illa reperies : εκώχευσ1 τους ἰερῶς νεε ere ιαι μναα τρ υδατι. I vssi socerdotes Neb mias asstergere tua aqua .
Eub Eldiae nomine laudatur tiber Nehemiae apud Eu eb um bi de alios. suia apud He braeos Esdrae , Nehemiaeque sermonis in
IV. Quamvis autem horum Librorum . certa sit hdes, eos tamen Ana baptistae peni tus repudiant: sed & argutationibus quoque suis eos appet it T heologo. Pol i licus Philolo.
phus vi, nepatque ab Esdra, & Nehemia esse seriptos , i ed longe post instaurarum a Iuda Machabaeo Te inpli cultum confictos a
Sadducaeis, forte ea Ee causa, ut populo osten derent Dontes,s Prophetias adimpletas esse, atque eum hac ratione in religione confirmarent, ne de melioribus .es Iutura fatiite in tantis calamitat bas desperarent. Tam novae & temerat lar opinionis unicum hoc habet .rgumentum , quod capite Nehemiae duodecimo se) nomen esset Ieddoae Pontificis , quem Λlexandro Magno Hierosolymantia eunti obviam proditisse Iosephus narrat; ct illud Darii, ejus nimirum qui Cod manu
Nus cognominatus est . Unde sic concludit a Neminem existimare cνedo, quod 'dras,aut Nehemias adeo longaevi fuerint, ut quatuoru ecim Reges Persaνum supervixerant: nam . rus omnium primus Iudaeis veniam Iarg rus es Templum reaedificandi, oe ab eo ic m. Pore usque ad Darium decimvm-quartum ex ultimum Persarum regem ultra CCXXX anni Numerantar. Vix plures potui siet errores tam
saucis verbis colligere: nam primum putat Nehemiam Cyri temporibus floruisse . qui Artaxerxi aequalis suit: quatuordecim Perinsarum reges numerat, quia Cyro ad Darium Cndomannum fuerunt omnino decem, aut si Patieti then ,& Smerdin Magos in iis numeres, ad summum duodecim . A tempore quo Iudaeis patriae repetendae potestatem serit Cyriis, ad postremum Darium annos eiu u-xisse centet CCxxx qui ad hujus obitum non multo plus quam ducenti fuerunt. Praeterea, ut haec concedamus omnia , non inde sequi. tur libros Eldiae recentiores esse Iuda Mais chabaeo, qui plut quim CLX. ann s nost Darii Codo manni obitum Judaeolum dux creatus est. Denique quidquid ex duodecimi Nehemiae capitis verbis sequatur, non id Esdrae librum, sed Nehelmae solum oppugnat lamvero quod spectat ad Ieddoam Pontificem , dc Darium Codomannum . quos Nehemiae agnitos di commemoratos suilla fatemur; de ad Sanaballe tum Horoniten , quem Manassis fratris Ieddoae Pontificis socerum fuisse causiantur, & a Dario ad Alexandrum de se cille , ut eli apud losephum g ; cum multo
prius Nehemiam Hierosolymae muros reparantem interpellati et, quemadmodum logitur Nehemiae quarto capite οῦ nos respondemus Nehemiam puerum sui isse, cum primum in Iudaeam profectus eli, ut qui regi ellat apoculis, quo ministerio fere pueri sungebantur ; iter autem illud incidit Ie in annum vircesimum Longi mani. Hune si regnum esse auspicatum ponamus anno Periodi Iulianae 4249. incidet vicesimus in annum ejusdem Periodi a 69. a quo tempore ad obitum Darii Codomanni, annum videlicet εἶδε. in . tercedunt anni centam dc quindecim. lta quasi Artaxerxis vicesimo, annum aetatis egerit decimum sextum Nehemias, natus fuerit an
nos circiter centum triginta dc unum cum
obiit Darius; quod prosecto neque mirum est, neque novum. Optime id probat exemis piis Scaliger b): verum argumento ipse suo abutitur, cum quod de uno, vel duobus credibile est , pluribus nititur accommodare . Causae itaque non erat, ut Petavius ci) ad te sellendum hoc Scaligeri commentum, in. me incusaret locum hunc , in quo Ieddoae Pontificis & Darii fit mentio; aliorum quorundam auctoritatem secutus. Nodum quem Iolvere poterat, secare non debuit. Plane vero huie in eo assentior, quod Sanaballet os arbitratur suisse duos, alterum Artaxerxis aequalem, Darii Codo manni, dc Alexandri alterum . Unde Sealigeri argumentum ex unius Sanabal leti diuturnitate conflatu adissolvitur. V. Invidiam praeterea taeere conatur LI-bris Esdrae Theologo-Politicus Disputa
257쪽
tor ta) , ex eo quod In Epistola genealogiae,
quae Eldrae secundo capite, Nehemiae leptimo continetur, singulae hominum , qui perpa tes numerantur, summae in unum collectae solidam summam illic notatam non eκ- .equent , & quod in nominibus crebra vitia deprehendantur ἐν frequenti nempe librario. Tum errore, quibus in referendis arithmeticis
notis, & exprimendis nominibus labi promtissimum est , ut jam dixi . Praecaverat incommodum illud Hieronymus οὶ , cum ad Domnionem ,& Rogatianum scriberet, ut
librorum emendata a se exemplaria cum fratribus communicarent , admonentes ut Hebraea nomina, quorum grandis in boc v
lumine eopia es, disincte Θ per inter υalia transerabere se . Nihil enim, inquit, proderit emendasse librum , nisi emendatio librorum diligentia eonservetur. Λdde & quod acute
ebl ervavit Altingius, summam hominum a Nehemia recensitorum, qui in Esdrae recensione non extant, additam ad summam hominum ab Esdra recensitorum, eumdem efficere numerum ac summam hominum ab Esdra recensitorum qui in Nehemiae recensione non extant. Unde apparet Iibri utri usque consensus. VI. Conflatur tertium argumentum ex
Isidori verbis e , quibus secandum Esdrae ilibrum apud Hebraeos non haberi, ted inter apocryphos rejici docet. Verum ex hoc ipso testimonio manifestum est , non secundum illum intelligi Librum , qui Nehemiae nomen praesert s nam diserte pronuntiat idem ille Isidorus , Esdrae libro sermones Eidrae,& Nehemiae contineri. Probabile itaque est ipsum , cum ex Hieronymo didicisset id) , Uud Hebraeos Esdrae Nehemiaeque sermo.
nes in unum sermonem coarctari, unicum
Eldi ae librum canonicum censuisse; cum au tem alios Esdrae libros apocryphos et se sciret, eos quoque in unum conjungendos esse, ac unum canonicum , alterum apocryphum existimasse.
plus videtur partim a Tobia patre , par tim a filio , paνtim ab incerto Auctore . II. Probatur ejus di ist, o antiquitar. III. Disputatur de tribus Hebraicis libri Tobiae editionibus ; IU. Eρ de Graeca . V.Refelluntuν argumenta adversariorum.
I. U T si in Cannnem sacrorum Volumi C. num Tobiae librum non dedicarunt
Hebraei; quaecunque tamen in eo narrantur,
Salmanasaris,& Sennacherib , & Ezechiae aetate fatentur vere contigisse, ut est in Iuchasin, Librum autem ipsum his quae Hagiograpba memorant, mancinarunt, ut i de eo loquitur Hieronymus se . De Libri aetate& Scriptore non ita convenit. Constat qui dem ante Christum fuisse relatum in literas, ut tradit Augustinus in Speculo. Partim autem ab ipso Tobia patre, partim a Tobia filio seriptum esse, nonnulla etiam ab in Ier- tu Λuctore, aliquo fortassee Tobiae nepotimbus , esse adjecta consentit sanior pars Inter pretum idi capita quidem priora duodecima Tobia patre; decimum tertium, & decimi quarti partem, qua senioris Tobiae narratur interitus , ad postremos usque versus duos , a Tobia filio; duos illos versus postremos, quibus Tobiae filii mors eontinetur, ab in certo Auctore. II. Concedo libens in hane sententiam , utpote quae nitatur ea pitε duodecimo , quo Tobiam utrumque jubet Angelus casus suos literis tradere . Nam cum Vulgata habeat Narrate omnia mirabitia ejus si a sic Grae
Cui mandato quin pro sua pietate paruerit Tobias uterque , dubitari non potest , clum praesertim Hebraeorum mos esset res suas in commentarios referre. Hunc antem Librum quem habemus, eum ipsum esse qui ab illis scriptus est , multa persuadent . primum quod credibile non sit tantam fuisse polle rorum socordiam , ut Librum Angeli jussu a viris tam perspectae pietatis lucubratum
258쪽
Haritatem Ierusalem. Poνtae Ierusalem eae Ionbiro, is smaragdo aedimabuntur, θ' ex
Iapide preti o omnis circultas murorum ejus et ex lvjde eandido , o munis omnes in ejus seruentur. Talis propemodum
fuit illa Ierusa Iem , quam Iohanni ostendit Angelus in Apocalipsi si)r Et erat fructuramvνι ejus ex iapide fa Ide, Usa vero civiras aurum mundum, ι te vitro mundo. Eefandamenta muri et vitaijs omni IU Eryret os ornata. Fundamentxm primam jaspis. secandu ambIrus , tertium chalcedonius, quarIum smaret ars .... Et duodee m portae
platea civitatis aurum mundum , tanquam
vitrum perlucidum. In quibusvides Tobiae, ec Iohannis consentientem novae illius Ierusalem descriptionem. Hςe autem conveniuntd ,ctrinae vetustiorum Prophetarum , qui Hierololymae , ae montis Sion, & civitatis
Dei symbolo, ac nomine Ecclesiam Christi praeligni Mare solebant. Apponamus hic denique notationem jam saepe adhibitam ; genuinum e de Librum hunc , utpote qui sit uti esse sertur, ignorabilis Auctoris. & tem
Ill. Extant Libri Tob Iae Hebra Ieae duae edit sones, a munitero, & a Fagio editae : si
modo duae , non eaedem credi possunt, qua in multis licet dissentientes locis, maximam tamen inter se omnitatem habent; nee mino. rem cum tertia quadam , quae manuscripta penes me est , quaeque ad illam Mun steri propiuS aecedit quam ad Fagianam . Nullum illae discrepant tum a Latina Hieronymi, tum & a Graeca, quam prelsius tamen allectamur; ut si minus ab hac, aballis te ite quae ad illam accuratae sint propagatam cre
4 qe δ' TΠ-- Utcunque est, temerarium elle,& tallum liquet, quod a R. Da vide Gangin hrono Iogia traditum est, editionem Munstem ab ipso Minis erci confictam fuisse, α luppotitam , dc quicunque nares habuerit non obtusas, futurum ut fraus ei facile suboleat, totumque opus ineptum esse, dc si lidum, res Vero quae in eo narrantur, falsas penitus, ct commentitias . Quod judicium squam vanum sit, ex editione Fagiana, ct exemplati nostro manu scripto intelligitur.
sed Judaeum ruduisset non ineptire . Scribit
Chaldaica loquela qua scriptus est, quaeque in partibus illis usurpabatur , ubi vitam egit Tobias uterque . Latinam enim quam teri mus interpretationem se ex Chaldaico sermone, ope hominis cujusdam linguae utriusque periti,extudisse testatur Hieronymus a); unde recte quoque possumus tori cludere a Iudaeis Palae ilinam incolentibus haudquaquam fuisse compositum . Hoc si ita foret, dicendum prorsus esse, factum id suisse post. quam Babylonicis vinculis exemti sunt Iudaei. Traditur enim in here sit rabba , di in Thalmude Hierosolymitano, Λngelorum Raphaelis, Michaelis,& Gabrielis nomina,
cum mentium nominibus, e Babiloitia ve. ni se . Uerum aperte demonstrat Chaldaica libri oratio , ut dixi, aliurde repetendam esse ejus oristinem . Praeter superiora per sua. det etiam a Tobia utroque scriptum esse Dar- Tatio δε---- ex μυνια persona), quae In Grςca intei pretatione,& Syriaca ad Giς eam expreisa, & Hebraica recentiore obterva uir. Hic enim interpretum erit sensus in dicare videtur quid exemplar primigenium habuerit . Hieronymi vero interpretatio
etsi ex Chaldaico ipso archetypo derivata est nihilominus tamen quoniam a se elain horatam ait Hieronymiis b) adhibito inter . prete , qui quae legebat Chaldaice Hebraicis verbis reponebat, hinc alienum aliquid , &adventitium huic adhaesisse par est suspicari;
allena persona dicta ad Hieronymum fuisse
Ad haec demonstrant Libri antiquitatem sententiae quaedam a seqtientium aetatum Scriptoribus usurpatae . Cujusmodi Illa elle quarto capite so : Eleemosena ab omni ρα.
eato er a morte tiberat, er non tietur ani mam ire in tenebras: quam sic repraesentavit
Iesus Sirachides d): Cenemde eleemvinam in corde pavρeris, Θ bine ρro te exhortabit ab emni malo. Legitur in eodem Tobiae capi. te el : suod ab Aio oderis feri tibi, vide ne
tu aliquando aiseri facias: comparet eadem
ententia apud Matthaeum σ), & Lucam uJ. Qua π quam ex ipsius naturae dictatis sumi potuit. Scripsit Tobias thin: Beatus ero si fuerint reliquiae seminis mel ad videndam
259쪽
quidem Oi Ihenes ad Ast Ieanum accepi me se ab Hebraeis libros Tobiae,& Iudith, ab eis Hebraice scriptos, in apocrypnis haberi: sed Chaldaicum ipsum archetypum intelligo . Chaldai ea quippe lingua Hebraicae nomine
IV. Omnium Interpretationum Libri hujus, quae hodie circumseruntur, antiqui m4ma,ac proinde purissima, dc evemplari ii millima Graeca est: nam ea, dc ueteri Latina ad illam accurata ulos esse videamus Auctorem Conlii tutionum , quae Clementi odi cribuntur sa), Polycarpum fb , Clementem Λle. xandrinum e , aliosque Patres Graecos, &Latinos Hieronymo vetustiores. Quid quod a Septuaginta interpretibus concinnatam quidam arbitrati sunt, ted non ego credulus illis : cum enim in Canone non haberetur ille Liber, quis credat suiue in luculento, &accurato exemplari , quId ad Ptolemaeum Philadelphum transmisit Elea Zarus Pontifex λ Neque vero ejus auctorem Theodotio. nem dicam, quod multi iaciunt,quippe quam vidisse certum sit Scriptores antiquiores Theodotione . Potius est ut eam AEgyptiis Hellenis is adscribamus , quos di eam ex Chaldaico exemplari excepisse verisimile eit, & ad reliquas Scripturae Sacrae partes a Septuaginta Senibus Graece con versas,& usu quotidiano versari sibi solitas accud ille at. que hinc porro accepisse Christi Ecclesiam ,& in tum demum Canonem retuli sse. V. Nunc vero pollularet hic locus , ut vulgaria argumenta , quibus oppugnari solet Liber iste , pro more nostro discuteremus :quod quoniam abunde factum est ab aliis ,raesertim ab iis qui susceptis adversus aetatisujus Heterodoxos velitationibus,& contro vel si is inclaruerunt . disputatione hae s persedebo. Unicum hoc refellam, quo ea νLibri hujus antiquitas, quam statui, con velli potest, quod nempe non fuerit in Canone, cum credibile sit minime eum praetermissuram suille Synagogam magnam ac Esdram, a quibus Canon conditus est , si jam ante extitisset. Verum cum eo tempore maximis rerum di multat bus premeretur Israelitica gens, quamvis libertati , & patriae reddita , nondum Eldras, quantumlibet studiosus, aediligens, omnes gentis suae historias,& vete.
ris memnriae monumenta a popularibus suis scripta colligere potuerat. Ruse postmodum reperta ab aliis, in Canone jam clauso,& ob signato locum non habuerunt.
I. Disputatur de auctore libri I u Lib. Variae opiniones proponuntur . Il lac tus ess
Libros TobLe, o Iadith inter Hagiographos ab Hebraeis esse positas contra Scali gerum defenditur . IV. Disputatuν de pristis libri Iudit, tuter relationibus . V. I udith tempore Nanaisa regis Iuda facinus suum videtur edidisse. vi. Refel.
luntur argumenta Adversariorum . Primum argumentum . VII. secundum argu , mentum. VII l. Tertium argumentum . IX. suartum argumentum.
I. Uae de Libro Iudith dicturi sumus,
paria sunt propemodum iis, quae de libro Tobiae diximus: nam dc ex Hebraeorum Canone segregatus est, & a Chri lii tame . Ecclesia receptus , Ac quae in eo narrantu minime commentitia esse agnoscunt Iudaei ,
dc Librum ipsum inter Hagiographa collo. eant, Hieronymo teste sic, dc Libri auctor,
ac scriptionis tempus veniunt itidem in eon. troversiam , dc recentiorum disputationibus adeo ventilata sunt in utramque partem , dc excussa omnia,ut vix quidquam videatur a di posse . Paucis tamen hanc quoque partem attingemus . Dixi incertum esse Libri Au.etorem ; & ita sane esse pridem dixit Isidorus te) . Sunt qui Eliachimum velint, alio nomine Ioachimum dimim, in ipso Iudithae
volumine memoratum,qui summum Iudaeo. rum Pontificatum tenuit Manassis Iudae regis temporibus, Librum elaborasse. R Iosita Iosede ei filio summo itidem Iudaeorum Pontifice , Zorobabelis comite , scriptum esse . amrmat Iedidaeus , hoe est Philon Alexandrinus, in libro de temporibus quem e Latino Hebraiee retulit R. Λ rarius in Mere Enatim quippe Iudithae hiltoriam Xersis ae ψ evenis se censebat. At quamvis hoc opus Iedidast.
sit ipsum Pseudo-Philonis Iudaei Braeviarium IV. ειδεσνaea. Constit. Apost. ..ib. I.eap. I. Lib III. eap. 3 3. Lib.VII. eas. . t, Ad Phili . te Str. ε.
260쪽
tium temporum, ita tamen Interpolatum est, ut aliud videri queat ; & Ioachimo Iosiae filio, summo itidem Pontifici, in Latina haescriptione supposititia adscribitur liber Iudith, qui Iosita: ipsi in Hebraica . Hieronymus in interpretatione Eusebiani Chionici scribit sal : Camissen niunt ab Hebraeis fe- evndam Nabuchodonosor vocari , sub quo Iudith hi eria conscribi: ur: cum debuisset lcribere, sub quo Iudith historiam ferunt contigisse r sie enim habent Graeca: , ου τμν καταιουδi3 λέγουσι γεγιλβαι. Grotius b) lucubratum putabat hoc opus Antiophi Epiphanis temporibu , paruo ante Alsamonaeo. rum principatum, torii que aeniam a esse censebat, & concinnatum ad confirmandos
Iudaeos adversus grassantem impii hujus Re .gis tyrannidem. Il. Ego in re incerta ab omni me assensu sustineo . Quod si tamen in tenebris micare liceat scriptum conjiciam Babylonicae capti. vitatis temporibus , ad leniendam exilii hujus aegritudinem, & spe arripendos Israelitarum animos. ld suadet Chaldaicus smino, quo scriptum fuisse hoc opus Hieronymustellificatur, unde dc interpretationem tu mexprompsit. Neque aliter accipio verba Ori- penis , cum scribit ad Africanum se ab He.
braeis didicisse libium Iudith Hebraice scriptum haberi ab iis in apocryphis ; hoc est Chaldaice uti superius de Toblae libro dii pu
tantes observavimus. Qua poti stimum nota Libri hujus antiquitatem R Azarias se) deprehendit: Soadet ec interpretationis utrius. que Graecae, & Hieronymianae, quae imperiunt, sermo hcbraii misi ei spei sus,α Hebraicam plane redolens Originem. Quaedam praeterea locutiones,& sententiae ex hoc libro v dentur in Novum Testamen.
tum transiime . Qualis illa eis Eli et ah et hae ad Mariam Christi matrem fl): Benedictatu inter intilιere , qu Id jam ante usurpa verat Otias, eum sic Iudith se) alloqueretur: Benedicta es tu ilia a Domino Deo excelso Praeemnibus millieribus super terram . Ait Paulus in priore ad Corinthios Epistria a Ne-ςve tentemus Christina, fictis quidam eorum tentaverunt, Θ a serpentibus perierunt: neque murmuraveri ιis , Aut quidam eorum murmuraverunt, operIeruvi ab exterm Ina. rore. Proveniunt ista manifesto ex libro Iudith g , cujus haec sunt verba r tili autem quI tentationes non susceperunt eum timore Domini, o impatientiam suam, oe improperium murmuration ' suae contra Dominum protulerunt, exterminati furet ab exterminatore, S a serpentibus ρerierunt. Caeterum meminerimus saepe jam dictum esse a nobis genuinum hune e sis librum , qui ejus sit, de auctoris & aetatis, cujus esse fertur; unde . sequitur genuinum esse librum Iudith, quippe qui sit incerti auctoris, Ac aetatis , uti esse vulgo fertur.
IH Miratur Scaliger b) Hieronymum st)scripsisse libros Tobiae, & Iudith inter Hagiographos poni ab Hebraeis, cum certum sit in Canonem receptos non suisse . Nempe in eo fallus est Scaliger quod nulla extra Canonem Hagiographa Hebraeos habere censuit. Erant autem apud eos Hagiographa duplicis modi, alia quae dictata esse dicebant per Spiritum Sanctum, atque hunc statuebant secundum Prophetiae gradum ex undecim , ct Ruabh Aeodese, spiritum sanctum, appellabant. Hujusmodi erant Hagiographa relata in Canonem , quae Rerubim proprie , dc κατ' --, dicebantur. Testem locupletem damus Maimoniden In More nevochim . Veram nobilioribus Prophetiae generibus desitis poli sc tutam Captivitatem, eo usi sunt Judaei quod bet eoi, Filiam Doris appellant, dc cujus creberrima occurrit in libris Rabbi nurum mentio; atque hujus ope alias ediderunt script Iones , dc eas quidem Hagioara phas, & a Deo inspiratas. Quoniam aulen a in serius habebatur genus hoc Prophetiae, iis per quae Libri sacri editi, & in Canonem fuerant conclusi , ideo resignare Canonem, aliisque Libris sacris illos adjungere , dc in Idem volumen compingere non sunt ausi , quamvis sacros & Dei afflatu compositos ense arbitrarentur. Tales autem suisse volunt Libros Tobiae. ac Iudith Atque haee quidem Hebraei. nam Eccletia Christi, hos itidem ut reliquos, qui Volumine sacro continentur, Spiritu Sancto de ante conscriptos esse pro certo habet, dc aliis Hagiographis neutiquam inferiores esse decernit IV. Mul-