장음표시 사용
271쪽
utique extaret vestigium , aut portentorum a Deo in Israeliticae gentis gratiam edito. rum significatio , nisi confectio Libri hic omnibus aetate prior suisset. HIs subjungam Hristeae testimonium , qui in suo de Iudaeis Commentario, legi ta se Iobi librum multis de Iobo memoratis testatus est. Fuit autem id Λristere opus Λlexandro Ptayhistore vetultius , qui insignem ex eo depromtam perieopen lucubrationibus suis intexuerat, ut est apud Eusebium laὶ . Denique e tertia e Iobi filiabus, eul queνen bapbuc nomen fuit, hoe est iuxta Septuaginta interpretes, κέρμει - θ-ι. Natam esse sabulam Cornu Amal. theae, et ex historia Iobi in Hereulis sabu . Iam multa Graeeos transtuli ite acute Spa-nhemius b conjectat. VI. Nunc vero minime id quaero, utrum ex olebri illa,&contro eris clausula , quae In codicibus Septuaginta Interpretum libro Iobi aeeusa est, quaedam deprompserit Λristeas; an ex Atillea clausula illa prodierit rmee item . si eam compilavit Aristeas , an a Mose,ut sensit Auctor pollerioris Comme tarii in Iob , qui Origeni adscribitur ἰ an a Septuaginta ipsis Interpretibus, ut visum estorigeni in Epistola ad Africanum p an ab
Hellenistae alicujus recent loris, aut alteriuscujuscunque manu, Iobi libro adtena sit. Majo, clausulam istam , undecumque tandem extiterit,antiquissimam esse; a The otione in suam interpretationem fuisse receptam , ab Arabe itidem interprete in suam, a Pse do. Oi iste ne in suos illos in Iobum Commentatios, &a Nieeta in suam Catenam pae eius
Oragenem te ', Hieronymum d , Chrys soni tm , Polychronium , & Olympiodo. rum te meminisse ; de in omnibus denique vel antiquissimis Codicibus Graecis reperiri r
quamvis autem rejiciatur a nonnullIs, ni o
te qi se absit ab Hebraeis exemplaribus, Eeclesiae tamen,ut testatur olympiodorus is , ab Apostolis, cum reliquo Iobi libro, traditam fuisse. Animadversum velim id quo μque . cum en Syriaca lingua translatum Iobilibrum notat haec clausula , non id sibi velle, Hebra cum quod habemus exemplar ex Syriaco; sive ut alii censent, ex Arabieo suilla translatum a Mole, ut voluit Ructor prior Is
tur, sed ex Hebra leo Codice suam interpreistationem Septuaginta Senes extudisse. Iti intellexit olympiodorus, 'ut cur Sy riaca lille appelletur Hebraica dialectus. erudite ostendit i ita re Schollastes quem citat Nor
VI l. Ex superioribus eonficitur Mose a vetustiorem Iobum fuisse. Minime vero otii
nostri res est, certe nee instituti huius . it assignanda aeeurate ipsius aetate anxie laborare; praesertim cum in ea disquisitione dillis genter versati sint viri eruditi. Dieam oblister recentem mihi uideri fuisse Iobi ea suum memoriam , cum ad eos describendos Mos canimum appulit; quo tempore apud meerum Iethro inter Madianitas degebat. Mose vetustiorem fuisse consentiens est quidem Interpretum prope omnium, ae Chronologorum opinio , at eum a Mosis aetate nimium in superiora removent quMam . Thalmud linstae eo anno natum serunt,quo in AEgyptum venit Iacobus, de natum anno quo inde Iliadolitae exierunt e Verum haraestos mutimur. Nos coniecturis probabilibus nixi , & similiora veri sectantes, vel paulo ante decessisse eum judicamus quam ipsius calami ratem , di restitutionem Moses literis mandaret, vel etiam tum fortasse superfuisse.
ctore statuimus, plurima in contrariam par tem objici solent , quorum cum maxima pars pervulgata sit,& ab aliis iam eonfutata, frustra in iis referendis desudarem,que aliunis de peti possunt . Velut cum ex Gregorii Nati anZent auctoritate , qngestitque arguo mentis, Salomonis opus id esse volunt quidam, ut supra dixi . aut cum ex R. Leν ben Gerson partem Libri supposititiam esse pugnant. Pot Ius est ut nova quaedam discuisti amus argumenta,quibus confectionem eius Μosi detrahere t iterati quIdam viri eontenisdunt. Primum suggerit Aben Ezra b , qui
Sapientes ait Libri Mosem scriptorem ceme. re, sibi vero translatum videri, ae propterea subobscurum . Librum translatum putat , Emose translatum non negat. Imo vero ita videtur existima ger tur enim Librum transelatum ratus sit, caussae fuisse puto elausulam
272쪽
allam supertas memoratam, quae perperam
aeceptam multorum animos hac in feeit opinione, e Syriaeo Iobi sermone Librum a Μose Hebraice fuisse conversum . cum e Syria ea lingua , hoc est Hebraica a Senibus Septuaginta Graecae redditum orationi significet, ut mox docui.
IX. Λsunt deinde nusquam librum Iobi, Mosis nomine citari, quod fieret tamen , si Mosem haberet auctorem . Ego vero in re dubia , aut vulso ignorabili fieri debuiis ,
. nego. Libri Iosue, Iudi eum, Ruth , aliique
complures , quorum incerti sunt Auctores , titulis luis indicantur. non scriptoribus: licet eos aliquis privata industria,certis quantum. vis argumentis deprehenderit. Complures
laudavi supra in Libro hoc Mosi assignando
mecum sensilentes , qui eum tamen , non eκΜosis scriptoris, ted ex Iobi, cujus narratur hil oria. nomine appellate solent. X. Eκ loco , quem inter lacra volumina. lnet iste Liber, tertium prodiit argumen. llum: quippe inquiunt, si Μosis esset, Mosis ibris adjungeretur ἔ imo etiam Pentateucho Ipsi ordine praeiret, quem tempore antecessit: hunc enim post exitum ex AEgypto, illum in. Madianitico secelsu exaratum diximus. Ac
si in digerendis Libris saeris ratio temporum quo scripti sunt habita sit. Libris Regum , Paralipomenon, Esdrae, Nehemiae, Tobiae, Iudith,& Esther, subjiei solent, Psalmi, Pr verbia, Ecelesiastes,&Canticum quae tamen ,si spectetur aetas,praefigenda illis erant. Alio ordine libros illos collocant Latini, dc Graeci i alio Hebraei . Λb his tres in classes esse distributos tradit Hieronymus in Prologo Galea totorior Legum habet Pentate chum nempe Μosis; secunda Prophetis consat, libris videlicet Insuae,Iudicum,Samue- Iis, Regum. Isaiae, Ieremiae, Ezechielis,&duodecim Prophetarum : pol rema denique continet Hagiographa,quibus liber Iob praefigitur. Aliae fuerunt sanctorum Voluminum Partitiones, de quibus consulere licet Sixti Senensis Bibliothecam sa)r in his alium aliumque ordinem liber Iobi tenuit , prout di versa spectarunt ii, quibus disponendorum
L ctorum Codicum eura tradita est. Non alia autem de ea ulla Mosis Pentateucho librum obi conjunxi sis videtur Hieronymus in
Epistola ad Paulinum,quam quod ab eodem
Auctore prosectum utrumque eredideret.
vocabula quaedam Libri hujus, vel - - . singulari a j vel nusquam certe in icripti
Μolis, pam iri vero ita raeeritioribus Scripturae sanctae Libris extantia: unde Mose recen tius esse hoc opus colligi potes . Cui ration
supra occurri, cum dicerem nonnullas voces
Hebraeis non exauditas finxiise Molem, praea licentia,quae prudent et sumta Poetis eo ceditur I plerasque etiam peregrinas admi
si iis , eum librum hune carmine scriberet ἔtum praesertim in alieno solo versaretur . unde patriae loquelae adhaesit peregrinitas illa , quam deinceps scriptionis illius aucto. ritas in Hebraeam gentem invexit. Sic enim comparatum est, ut quod arbitramur laude dignum, imitando eonsequi studeamus Non ergo ex Davidis,dc Salomonis seriptionibus Iobi operis conditor ἱ sed ex hoc opere m. tius exoticas suas locutiones David , de Salomon, aliique Prophetae hauserunt.
mo libri Iobi : Deditque fio abus pater suus
haereditatem taeter fratre/ earum . quintum
efflorescit argumentum , vel conjectura potius, aut levis suspicior id enim ab Hebraeo
seriptore notatum consulto videtur; quod
Hebra leo iure in herciscunda familia heminsa fratribus in partem non arentur . unde
effiei putant latis iam a Mose legibus Librum
hune esse consectum . Verum illud hine eL fici nego ; nam rem, uti acta et , reserre potvit Scriptor, nulla habita Hebraicae Legis ratione . Et si enim Legem nondum tulerat Moses de filiabus a successione removendis, id fortasse jam Hebrsorum, vel Λrabum ulus obtinebat . Similiter jabentur amici Iobi septem tauros, &septem arietes holocausta offerte: etsi nondum sacrificinum ritus in Legiti eo ibin praeteri mos sanxerat Deus. Nec enim putandum eii quidquid legibus suis praecepit Μnses, novum ad hoc tempus , dc inusitatum omnino sui iser imo consuetudinem in multis Lex iuvit; & quae invexerat usus, jure firmata sunt. XIII. Aiunt praeterea nemini, praeter quam Iobo vel amicis, perspectos ei se potui Die sermones ultro citroque habitos, qui scriptione illa continentur . Parata e ih ex is perioribus responsio : nec enim persuader voluit
273쪽
volu e Moses dicta hηe omnia, prout iacent in libro,a Iobo, vel amicis suisse ero lata: nam
quis putet amicos inter se verba familiariter Commutantes carmina edidiss e Plane ita et , ut dixi rem gestam, & sermonum argumenista ad Mosem literis multorum, di sermone Omnium fuisse pellata , quae uberiore deinde orationis filo , dc numeris adstricto convestivit. XIV. Conflatur septimum argumentum eκ eo, quod dictus est Iob ισὶ : munus inter
Omnes Orientales, Hem quedem. quo nomine
δε rabes Hebraeis Palaestinam ineolentibus dici solebant; unde scriptorem libri Iobi incolam Palaestinae fuisse concluditur. Λt id sacile refellitur ex Madianiticae regionis si . tu, quae ad Arabiae,& Ausitidis occasum po sta est. Nee enim Palaestinae solum incolis, sed gentibus uni versis familiare est alias gentes ex stu appellare. Hinc Graecis ἀ--λέα , quam Natoliam barbare appellamus. XU. Μose recentiorem operis huius Scriptorem existimarunt nonnulli, quod deeimo quinto capite Chananeae gentis excidium obscure significatum videatur . Verum siquis haec attente perlustret, non Chananaeae Potius. quam juslibet alterius regionis de- Populationem, nee tam ut rem gestam, quam ut rem gerendam illic expressam comperiet. XVI. Gravius oritur argumentum ex his Iobi verbis, quae extant vicesimo sexto capi.
te b : In fortitui ne illius rmente marιa congregata sunt , er prudentia ejus percussist verbuni . Hebraice rahab, quod inter alia AEgyptum notat: unde ad AEgyptiorum in Pharaonis interitum illa pertinere scensuit R. Selomoh,& ex recenti Oribua Gro. tius. Uterque contra re L quorum omnium Interpretum fidem,cum antiquorum,tum recentium,qui alio penitus retulerunt. Horum opiniones si quis avet cognoicere , adeat
Spanhemianam Iobi historiam te , luculentum opus, in quo solid s praeterea rationibus
i X Ull. POitiemum argumentum hoc Iob Idictos C eontinetur : Et dixIt Deus bom ut'. Ecce timor Dominι. ipsa est sapientia . Existimavit Sebastianus Cait alio e hic tangi verba Deuteronomii , quibus ita ιsraeli las Moles compellati scitu quod Generim
mibi Dominus Deus meus e sic facietis ea Iuterra quam possessuri estis, 2 observabitis,es implabitis opere Haec es enim vestra sapieu.tia . ω intellectus coram pvulis. Quis non videt haec vi detorquenda esse,ut istis accommodentur ' Demus tamen nihil interesse , quis miretur eamdem sententiam ab uno, scecidem Scriptore bis esse usurpatam λ Deum quidem id homini dixisse ait, verum non inecilloquiis cum Mose habitis, at potius cum mentes hominum intus voce sua interpellat; quam cum audierimus,corda nostra obdurari vetat. Fortas e dc Iobo fuerat id a Deo lignificatum per somnia aut visa; cujusmodi mulista, & hie & alias saepe hominum animis au te Legem latam objiciebantur.
I. Disputatuν de auctore libri Psalmorum .
Variae opinioner proponuntur. 1 I. PIures
variis temporibus fuisse videntur Libri huius scriptores . Ill. Esdras numerum
Psalmorum determinavit, eorumque volu men ιπCauonem dedicavit. IV. Probatur argumentιs . V. Iuaeritur cur ordo PD morum a temρorum ordiae dicrestet. VI. Probatuν Libri Psalmorum inri t er an liquitias . Ull. Refelluntur argumenta adversaeiorum . Primum argumentum . Vill. Secundum ara umentum. IX. Terintium argumentum. X Disputatur de Psanterio Falomonis a Iobanne Ludovico aestia Cerda edIto. I. o Gamus errare eos, qui omηes Psalmox o David arbitrantur, Θ non eorum quorum nominibus inseripti sunt. Verba sunt Hieronymi ad Cyprianum scribemis, dc in ejus gratiam Pi linum cictogesimum nonum explanantis; quem Psalmum cum sequentibus decem a Male scriptum esse docet. Clariora etiam haee ex ejusdem Epillota ad Sophronium e Psalmos omnes eorum resamur Auctorum , quι ponuntur in titulta , Da vj a
274쪽
quorum quos Esdras prImo via infue eam. preben rit. Eamdem tuetur doctrinam Λuacior Synopseos, quae Λthanasio tribuitur; eamdem di Hilarius sa . Par est sententia R. Davidis Κimchi,& magnae Rabbinorum partis. Contradicit vero Theodoretus, aliique complures,qua veteres,qua nuperi: iique unicum Psalmorum omnium auctorem, Dain
videm agnoscunt. Philalirius ib) etiam Inter Haereti eos locat, qui secus renserit. Λt titubat Λugustinus , nunc totum Psalteril pus uni Davidi adicribens , velut in lib1is de Civitate Dei te ; nune solum Davidis
proprios esse statuens, reliquos qua tunt Canintorum, quos ipse ad id se legerat: velut in dissertatione ad titillum Primi Psalmi . Vatiae
utrimque asseruntur rationes, quarum praeci.
pua pars in sequentibus excutietur. I l. Certum est jam inde a vetustissimis temporibus, ipso etiam Noachico Diluvio antiquiori hus homines Dei praeconia, victo. rias luas , & li quae sibi prolpera evenilsent, hymnis, psalmis, choris, ac tripudiis, tym
panis etiam, tubis, cΤtharis, alioque mulico choragio celebrare tuisse lolitos . Certum quoque carminum illorum compositionem viros aliquos ingenio,ae eruditione prae stantes in se reeepisse ; id quod de Mose non semel , ae de ipsius sorore Maria legimus.
Certum etiam hoc hominum genus divino saepe amatum numine multa praedixisse. Talis Moses , talis dc David, dc Ieremias , dc Etechiel ,α Aggaeus,& Zacharias. Inde est,
quod apud profanas gentes a prisca aetate muli eam exercebant futurorum vaticinato. res, dc musica Deo homines conjungere tredebatur . Itaque voeabulo eodem Romanis
dicebantur Vates , dc qui sun derent earmina , qui futura praedicerent. Certum prae terea carmina hujusmodi apud Hebraeos, eaque potissimum quae essent sacra,crebra reeitatione ita fuisse pervulgata, ut ea sibi plurimi describerent; curaeque praesertim Levitis fuisse,uti exemplaria eorum, quae Dei celebrarent laudes, in Templi tabulariis servarentur inter sacra Volumina,quae in Templosuisse recondita . ec custodita non uno loco Iosephus ἀὶ asseverat. Hinc deprompta Cantica pleraque , quae in Libris sanctis vel descripta sunt, vel memorata. Hinc certa quaedam pro tempore selecta a Levitis, quae
porro Hymnis auctorum nomina crediderim suille adscripta , Eorumque nominum partem aliquam temporum lapsu , ct hominum oblivione, aut librariorum oscitantia intereidilis . νΛtque hinc porro evenit, ut Psalmi aliquot sint Θεα M. & ἀ- ι πτιιone, o auctor a nomιπε carentes . Cum autem penum hunc Psalmorum Ioe pietare satageret , quisquis metiea erat arte in muctus, valde eum crevisse probabile est; quem deinde in immensum auxerunt David, c Salomon, collato illuc magno carminum numero; ne videlicet tantis impensis sundata ab eis domus Dei, tot ditata donariis , hae quoque parte liberalitatem eorum, e munia licentiam desideraret. Ipse potissimum David in ueterum Hymnis recognoscendis , aedigerendis, suis adjungendis, choris Symphoniacorum instruendis , melodiae, ae concentuum temporibus determinandis , cantoribus ipsis deligendis , omnique apparatu musico eomparando, egregiam operat a navavit. Quod dc a Salomone deinde noctum est . Non parum etiam sacram hane apothecam a sequenti aetate eanticis disseristam reor, quoad Templum a haldaeis dir ptum, & igne absumptum est. Quo incendio maximam quoque congestatum canti num partem conflagrasse dubium non est. Postquam ventum eli Babylonem , cum Deuntis pro ea, quae suppetebat facultate laudare . vellent : lebraei , tum vero collectas existimo paucas tot Psalmorum reliquias , vel ex memoria, vel ex aliquorum, si scirre, privat tum hominum codicillis. Atque haec ear mlna illustri aliqua pietatis significatione, aut artificii speeimine insignia , aut ad ea, quae essent ex usu populi, postulanda a Deo, vis dentur prae aliis fuisse accommodata; ut quae ex eantu frequenti inhaesissent memoriae, ut digna fuissent habita a quibusdam,quae in literas referrentur . Facit ad nostram sementiam insigne hoe Philastri dictuin . i Iuι interpretati sunt sudio me, hoc vixerant,
quod saepe ex sente eam vitate /n Iudae rum popula a Gentilibus propteν Idalair am. t quia eam illis eoiebam Iudam, oe idola ν
275쪽
ess Ianctis eaedem divinae 3πιρων et cum generis est octoge simus septimus t Domino. quo inven rentuν , ace sente3 postea ε ροι Deu3 salaris meae , in die elamavi, edi nocte erant illo tempore sapientes, quia non reant coram te, quem a loachimo editum tradunt Prophetet jam,sed sacerdotes timore detenti aliqui, dum Babylone in eu stodia attinete juxta quod are*iebant a quibusdam , ita tur; Ac octogesimus octavus e Miser erediar componebant ει textum Psalmorum , ef ita Domini iv ternum ea utabo,quem ab eodem σνd ne exponi jubebant. inamvis autem ad in libertatem restituto compositum ferunt. quinque supra mille earmina lucubrasse Sa- Talis & centesimus primus: Domine exaudalomonem in Saetis Codieibus proditum sit; Marionem meam , es clamor meus ad te -- attamen aut nulla eorum, aut perexigua pars πio . Adjectos esse, & alios post solutam seruata est i sive quod vulgi superarent ca- Captivitatem Psalmos minime dubium est. ptum, ut ex Cantico Cantieorum existima. Hujusmodi est centesimus vicesimus quintustre Iicet, sive quod ad usum chororum mi- Iucοπvertendo Dominus e livitatem ston , ni me essent concinnati, sive quod tam clari facti sumus fui consolati: dc centesimus tri-In iis non apparerent, neque tam expressi cesimus septimus: Confitere tibi, Domine, iupietatis sensus, quam in illis Davidis, quem toto corde meo , quoniam audisi verba stris egregium NaIten Israel sui sis sanctae Lite- mei: & centesimus quadrage limus septimus. rae testanturia . Λd hos Praeterea Hymnos, Lauda anima mea DomInum,laudabo Domι qui ex Templi excidio, lie tanquam reliquae num in vita mea , psallam Deo meo quamdiu e naufragio tabulae,emerserunt,alii accesse- fuero. Quid quod , de totos quadraginta runt, qui in vinentis Babylonicis,ad calami- Postrem , ab eo videlicet, cui titulus eurtates Israeliti eae gentis toram Deo deploran- Reversionis aggaei, o Zaebariae, in gratiam das, a piis viris compositi sunt: qualis ille est reditus Israel itarum e Babylonieci exilio itiqui numero habetur centesimus tricesimus patriam scriptos nonnulli arbitrati sunt. 1
sextus. & quem titulus indicat esse Ieremiae: tolerabilis vero suit Pauli Samosetant , ve- Supeν flumina Babris πιι, lite sedimus, of cordis & impuri Haeretici supinitas, cumvlmas,tum recordaremur fion. Nam quam . Psalmos novitatis arguere ausus est , ct post vis subjunxerit Psaltes suomodo cantasimus Christum elaboratos asseverare . Quem ereant eum Domini in terra aliena e non id rorem vix persuaderi possem amplexos esse
tamen ita aeeipiendum est , quasi in Baby- nonnullos de grege Λ baptistarum , uti Ionia Deo Hymnos eanere nefas ducerent sactum ab iis esse fertur, nisi ab illorum imis Israelitae , nec omnino per tot annos eeel, pudentia, pari inscitia, Ac stupore conjuncta. nerint ullos; sed quod eo apparatu, ac splen- omnia expectanda esse scirem. Λt opinionis dore id ipsis facere non liceret, quod olim hujus ineptiam,& fatuitatem declarabit haec Hierosolumae fieri solitum erat: nee ad jus, a nobis instituta dissertatio. sum Chaldaeorum, auresque prosanae gentis Ill. Exemtis Babyloni eo servitio Israeliis de muleendas sacras Deci cantiones recitare, iis,& in integrum restitutis,post instauratumae disperdere sustinerent. Sexagesimus quar. Templi cultum , suadet nobis ratio Psalmosius in fronte gerit hoc lemma: Cant1eum Je. quoque in Templo cantari solitos collegisseremiae, o Ezechielis populo transmigratia, Esdram,& ex Synagogae magnae auctoritaten f, eum inciteret exire . Mala etiam apud recognovisse , numerumque eorum ad cen- Chaldaeos tolerata quaeritur Psalmus septua- tum quinquaginta determinasse; sepositis sorogesimus: In te, Dom ne Peravi, non eo an . tasse aliquo , vel quorum incerta erat aucto νIn aeternam in justitia tua libera me, ω ritas, vel quos ad praesentem rerum statunia, eripe me . Sic & septuagesimus tertius : in minus congruere censebat ἰ eos in unum re-
quid Deus repulisti 1n finemὸ iratus est furor degisse volumen, dc in Canonem sacrorutria, tuus supeν oves pascuae tuae . Talis est 3c se- Librorum dedicasse; neque illuc postea ullos pluagesimus octavus e Deus , deuerunt gen accessisse Psalmos ; quod suisse creditum res in haereditatem tuam , pollueνunt Tem- video aliquibus , qui septuagesimum quar inplum sanctum tuum, posuerunt Ierusalem tum, septuagesimum octavum,&septuagesi
mum .a x. Reg. XXII . a. m. Esdraa numeram PD-rων--νι , --- --. - Marem δε-
276쪽
rnum nonum AntIochi temporibus adscribunt. Nam totidem , quot nunc extant, interpretati sunt septuaginta Senes Antiocho
vetustiores , uti priscis traditionibus , teste Hilario a serebatur. IV. Opinionis, quam hie propon Imus,
praecipua capita sacrae ipsius Scripturae testiis moniis confirmantur. Quae quoniam fere sunt in propatulo, & obvia unicuique,supervacaneum foret ea colligere . Reliqua vero probantur ex ipsis Psalmorum lemmatis, quibus eorum Auctores indicantur ἰ aut ex disertis Psalmorum verbis , rebulque illic aperte narratis , unde ipibrum aetas depre. henditur. Tales ii sunt,quorum capita proxime attulimus: eos ii quis perlegat accurate, rerum, quarum gratia scripti sunt,a Davidi. cis temporibus lonPe dissitarum clarissima
cernet monumenta. Centestinum tricesimum sextum adducam in exemplum . Qui enim Davidis aevo accommodari ea pol sunt r su
vιmus, cum recoraaremur Sion ac sequentia
etiam , quae palam edocent, & qui loquantur, captivi nempe; & cujates, H .erosolymis
nempe, & Sione profecti & a quibus capti, nempe a Babyloniis; & quo deducti, nempe Babylonem. Quae si quis ad Davidis aetatem
referre nitatur , idem Ararim in Parthia ., Tigrim in Germania reperire possit. Par decentesimo vicesimo quinto , atque aliis porro, quos supra indicavimus. esto iudicium.
Rugullinus,qui in libris de Civitate Dei b
totum Plat motum opus uni Davidi acceptum refert, haec eum prophetice vaticina. tum fuisse ait; quemadmodum Iosae regis non futurum duntaxat ortum,& regnum, sed nomen quoque Propheta quidam trecentis ante eventum annis praenuntia vit. Sed quorsum ad propheticas vaticinationes,& mira.cula recurremus , cum nulla nos eo cogat necessitas δ Existimet Lector aequd S, uir a praeferenda sit sententia, vel quae rationibus pugnet, vel quae e M oditatis mi iaculis se tueri cogatur . Sed & ex Psalmorum plurimorum lemmatis,ut dixi, de eorum quoque aetate
feri arbitrium potest . Velut ex illo , quod centesimo trices mo sexto praefixum est rPsalmus David I eremiae: apud Septuast inta,
τε, δαείδ, D μου, mani sellum est Psalmum .
hunc Davidi adscribi non posse, & Ieremiae temporibus compositum suis . Uerum quaeas erit aliquis , qui haec Babylone concini
potuerint a Ieremia . quem illuc cum aliis taptivis deportatum non fuisse constat λ Equi isdem a Ieremia ad captivos transmissu nia, opinor, quam calamitati eorum deplorandae lucubraverat. Psalmo sequenti hoc lemma praeteribunt editiones Septuaginta Interpre-ium : ψαλμὸς τῆ δαβὶδ. ἀγγαίου- χαριου . Per genitivum casum plane videntur Psalmi riuactores significari. Quid hoc est igitur . Tjo,Mδ ι Hebraica habent, Iedax d Uulgata, Ipsi David. Sic alibi , Iebasapb , 6 --& lebene suore; Septuaginta, Vulgata, Faliis Core . Eκistimat Syno pleos Auctor, quicunque Psalmi inscripti sunt, ri; δαβὶδ, hoc eii, IV David, ab aliis Iutubraistos, Davi disperionae fuisse aptatos. Sentenistiam hanc refellit Augustinus e Sospitatoris ipsus oraculo, qui Pi almum centesimum nonum Davidi tribuit, cum inscriptus sit. Ipsi David. Censuerunt vetustiores Magistri Q. quicunque Psalmus praefixum haberet hoc lemma , Iedavid, Da videm auctorem ha huisse : verum hanc quoque opinionem rejicit Aben Ezra , & a Da vide scriptum , aut Davidi adscriptum statuit . quibus addi velim , aut ex ejus sormula, & exemplo lucubratum esse . Id si sit, quod veri sane perinquam simile est , jam liquet cur Psalmus centesimus tricesimus sextus ita inscriptus st: ω-δα siδ. ἰερ talis . nimirum ut a Ieremia scriptus sagnificetur ad Psalmorum Davidis exemplum; ae si diceres, Psalmus Davidicus Ieremiae. Ita syracosis versu ludere sed ieebat Virgilius se , cum ad exemplum Theocriti Eclogas scriberet: ita & Afraeum carmen f) se per oppida Romana canere , eum ad Hesiodi imitationem Georgica componeret: ita & Ceae naeniae munera retracta in
re se aiebat Horatius u , cum Simonide cicium imitaretur. Psalmuin centesimum unis
decimum Aggaeo;& Zachariae tribuit Uulis gata Editi O . nec non & centesimum quadragesimum quintum . Hunc & sequentes duos iisdem adseribunt Interpretes beptua-pinta . Psalmo sexagesimo quarto hunc praefigit titulum Vulgata Editior Psalmus David. Canticum Ieremiae, ef Ezechielis populo transmigrationIs , cum ιπσerent e Arre .
Hune & quaedam Septuaginta In erpretum edi
277쪽
editiones prieserunt . Psalmi septuagesimi ilum, quem ex Instituto ae iussu David Is muis
lemma hoc est e Psalmus Davia , suorum sicam artem tracta sis Paralipomena aD Ionadab ει ρνι orum eastri Porum s quod dc severant: hic enim Levites fuit; ille de triba apud Septuaginta interpretes reperitur,dc ad Iudae. Huc faeli insigne Thaim udis f), Ze Ioachinum regem Iuda Babylonem a Nabii. Masorae testimonium, quo Psalmi omnes ab ehodonosore deportatum sine di bio refertur. Adam O, Melchisedecho, Abrahamo, Μose, Hebraei Salomonem septuagesimi secundi Emane, Idithuno, Λ sapho, de tribus Core Psalmi auctrirem esse ferunt, quidam Psal- filiis, Asere , Eleana , dc Λbiasapho , Molia morum trium , plurium etiam alii ; orige - consanguineis dc aequalibus, dicuntur et ab nes a) Psalmorum graduum . Psalmi octo. rati; a Davide vero in unum volumen colis gesimi noni titulus hie eli: oratio Horsi homi . lecti. Κimchio ad eamdem sententiam praenis Dei, quem dc Septuaginta Senum inter- luxerunt Thalmud istae . Is autem addit . pretatio, de Hebraicalexemplaria exhibent; Davide ipso in quinque libros divisum e sis de Psalmum ipsum Hebraei magno consensu Psalterium , ρεδι- - νδῶ
volunt a Mose fuisse cantatum, cum Deum adeo ut fit alter Pentateuohus t inquit Epi- placare vellet, Israelitis iratum propter ex. phanius g). Psalmi vero με γρεεαιι sine iniscitatam inter eos ab exploratoribus Terrae scriρttone) cui tribuendi sint, non levem esse sanctae seditionem . Accedit ad hanc senten. inter Rabbinos controversiam testatur Λ bentiam Hieronymus in Epistola ad Cypria. Ezra. Haec cum ita sint, liquidum est opti. num . Mosi itidem sequentes decem Psal- ma me ratione dixisse , Davidis nimirum, mos adleribunt Hebraei; adscribunt & Hila- Psalmos omnes, sed cantorum complurium. rius bὶ, dc Hieronymus se); cum tamen de U. Quod ad ordinem Psalmorum attinet, nonagesimo Octavo Psalmo verum id esse a qui a serie temporum palam discrepat, exi. ncin prilsit utpote in quo fit Samuelis mentio. iii masse quosdam refert Philastrius b), eo Nili Moses ille fortasse unus fuerit ex ea n- ordine dispositos fuisse Psalmos a Sapientiistoribus Davidis, ut visum est Λben Ezraer bus post Captivitatem, quo a sanctis viris reis eul ne agentiar facit additum illud elognam, perti sunt i fortuito nempe, dc tumultuario, minin s Dei, quod de in saeris Literis alias cum Ethnici antea, cum rerum potirentur , Μosi tribui solet, dc virum pietate insignem conquisitos eos cremassent, dc funditus abois notat. Nam quod respondent Hilarius, Hie. lere tentassent. Μihi vero ea incessit suspl. ronymus, dc Augustinus id), prophetice id a clo, hoc ordine fuisse ab Esdra a Synagoga Mose scriptum ; salvo sanctorum Patrum. magna digestos, quo in templo canebantur, honore , sine caussa mihi videtur dictum . prout nempe vel anniversariae sessivitates . Promtius Enim de tolerabilius est, Psalmum vel sacrorum ratio postulabat. Inde est quoaillum contra Hebraeorum auctoritatem ad- collocatae ab Esdra in ordinandis Psalmis judicare Μosi, quam nulla urgente necessita. Operae Hebraei non meminerunt et quippe iate miracula Ac di vinoVaticiniorum afflatus Psalmos neque ipse , neque Synagoga magna ecim minisci. Psalmun onagesimum feeun- digessit, sed quem in iis servari solere comindum, Λ dami canticum appellant Hebrael , perit ordinem, eumdem retinuit. At eum ait et ab Adamo decantatum somniant matutia Auctor Synopseos Esdram in ordinem Psalis nis primi sabbathi horis, eum serotinis diei mos disposuit se, eum intellige , quem usus antecedentis esset creatus. Auctor R. David Templi, non temporum series desiderabat . Κimehi. Adde reliquos adscriptos Idithunt, Inde est etiam quod nullas numerorum notas
filiis Core, Λ sapho , Emani Errahitae , At his Psalmis Hebrael veteres praefigebant; de
Ethani Esrahitae, quem μιν ζ μι--νίας . quod priscae traditiones serunt, auctore Hiis temporibus Babylon ι eae migrationis lario it , incompositos eos, nec pro tempo-vixti se quidam tu Ieati sunt, sed salso, ut rum diversitate digestos , Esdram in unum docent interpretes, quos ne longior sim, adiri volumen retulisse . Quod autem ex iisdem jubeo. Valde etiam salleretur, si quis erede. traditionibus subjungit Hilarius, Septuagin-ret hunc elle Ethanem Leviten, Casaiae fi- ta Senes in numerum de ordinem Psalmost i rede-
278쪽
redegisse, fingulos quosque i Is numer Is ad- gauis carminum Domin , qua Deir Davis
jungentes , quorum essicientia & vis argu- Ren ad laudandum Dominum: auoniam in mento suo responderet, parum stlidum est, aeternum misericordia ejus , Gmnos Davi
quod cum pace de reverent Ia sanctissimi vir I canentes per manus suas. Psalmum indieat dictum velim . Nihilo credibilius est quod centesimum quintum , cujus hoc est exoris subnectit, priores quinquaginta Psalmos iis dium : Confitemini Domino quoufam bonus. convenire, qui a vitiis sese ad meliorem Du- quonιam in seculum mssericordia ejus : quod
gem recipiunt; sequentes quinquaginta iis, ct capite quinto g , atque item vicesimo cui jam aliquos secerunt in pletate progres- libri eiusdem - ,&capite tertio libri priorissus a iis denique reliquos , qui ad summum Esdrae i , & decimo tertio libri Iudith tk ,
virtutis apicem evasere . Variis itidem vir- & trice timo tertIo Ieremiae l),& tertio Da. tutis ae pietatis gradibus vulgatam ae cele- nielis m exhibetur . Cantica quoque Da virihrem Psalmorum in quinque partes divisio- dis vicesimo tertio capite libri ieeundi Pata. siem suis dissertatione aecommodat Grego. lipomenon πὶ memoranturr ejus vero orga. xius Nyssenus sal , dc ad animorum emen- na atque sermones, hoc est hymnt, vicesimodationem, non ordinem temporum respexisse nono capite so . Notabilis imprimis ille . vult, qui Psalmos lia digesserunt . At haec locus libri prioris Esdrae ρὶ, quem mox a tinuantum vis pie cogitata , vel sola eorum te . tigi τ Fumdato igitur a eaementa iis Tempurato aperte refellit . Sed nec inter classium Dominι, steterunt sacerdotes tu ornatu suo singulatum Psalmos ullam temporum ratio. cum tubis , oe Levitae filii Asub In Ombat s. nem habitam videmus; quod sacere potuisset ut laudarent Deum per mauus DavId regis Esdras, etiamsi varios pletatis gradus spe, Israel, oe concinebant in semuIs, s eo esctasset. Caeterum partitionem illam Psalte- sone Domino; suoniam bonus , quoniam iis eii in partes quinque, quam ab Hebraeis usur. aeternam misericordia ejus . Notabilis& ille
pari aiunt Hilarius υν), dc Hieronymus ex e libro Ecclesiastici se : David de omni reris
di quae in eorum Libris hodieque adnotatur, de suo laudavit Dominum , ω flare fecit eam. Nachabaieis temporibus haud quaquam ve- tores contra altare, et fu sono eoνum dulcestustiorem reor. fecit modos . Nec non & illa e secundo Mais Ul. Quod attinet ad Libri huius ν,, να-- chabaeorum r Inferebantur autem in deodi antiquitatem, ea =uxta prInelpia nostro, scriptionibus ex commentariis Nebem ae Mesae ite statuitur: genuinum quippe ab omni . eadem, eruteonstrue πs mblio Meam taetre hus proxime Ac continuata serie sequentibus gaυιt de regionibu I Dbros. Θ Prubetaνum. aetatibus esse habitum, probatur primum ta- ω David: quibus Davidici hymni haud dia. pite vicesimo ineundo libri laeundi Samue, bie significantur. Toti etiam Pi merii versi. Iis id , quo totus Psalmus deeimus septimus culi in posteriorum Prophetarum , aliorum- repraesentatur,& Da vidi Λuctori tribuitur . que sacrorum Scriptorum libris, laetio Auis Tum capite sequenti egregium se Ipse istae- Moris nomine occurrNt. Initium Psalmi m Iis Psalten appellat, quod non temere ab eo mi retulit his verbis remias sὶ r Eeueri. iactari docet SauIis histoνia. Psalmum item ctus vir qui confidit tu Domino, Θ eνie -- quartum supra centesimum,& deinde non a- minus fiducia Uvs . Et eνιν quasi Igmam , fimum quintum capite decimo sexto e li- quod transplantata ν super aquas , Nod adhri Paralipomenon prioris repetitos , ae In hummem mitti/ νarices suas, o Mn t me, eunum conjunctos reperias ἔ quemadmodum cum veπerit asas . Et erit folium ejus vir .
origenes observavit in Prologo Tomorum , de, ει ιν tempore siccitatis noueri3 salicitam, In Canti eum Canticorum, & in Epistola ad Me ahquando defiuet fatere fuctum . Ii uaΛsticanum. Posterioris vero libri Paralip Ilaiae it a suoniam nou ι eruus confisebi. me non septimo capite D, extat Canti eorum tur νι bi, neque mors Iaudabit te s germanum Davidis apertissima mentior saceνdotes rem est illius e Psalmo sexto tu r suon am Maerem flabant is officiis suis, ex Levitae In om est in morae qui memor i tu/; tu inferno amis
279쪽
ptimi Psalmi ta : Et comminuam eos ut stat verem aute faciem ventι : ut Iutum platearum delebo eos, manifesto manavit illud li. hii se eundi Samuelis ib): Delebo eos ut pul--rem ferrae ; quas Iutum platearum cominminuam eos atque confringam. Est in libro Proverbiorum c : Initium viae bonae facere iustitiam, accepta es autem Uud Deum ma ais quam ιmmolare hostias: cui consimile est ne Eeeles astae d)r Multo enim metior est. Obedientia , quam stultorum victimae : haee suppeditavit Psalmus quinquagesimus se . Unde illa Isaiae σὶr Paravit Dominus Dra. ebium sanctum suum iu MuIis amnsum gen tium, Θ videbunt omnes sine/ terrae salutare Deι .ωνιρ nempe ex illis Psalmi nonagesi. mi septimi se : saIυavit sibi dextera ejus o bνaebiam sanctum ejus . Videruπι omne eterminι terrae salutare Dei nostri . t Inde &ista transtulit Ierem Ias b : Tu autem Domι. ne in aeterreum permanebIs , folium tuum , generationem O generationem λ ex his nimi . rum centesimi primi Psalmi r Tu autem,
Domine , in aeternum permanes , ω memo. Male suam in generationem O generat ovem.
Ait Isaias hs: Eeee omnes quasi vestimen. sum conterentur : deinde D ; Coeli scua fumus Iiquefient , Θ terra sicut vestimentum atteretur et quippe scriptum legerat in eent simo primo Psalmo m)r Initio tu, DomIne, terram fundasti , ω opera manuum tuarum funt eaeti. υ peribunt, tu autem permanes, o omnes ficut vestimentum veterascent . ω Hur opertorium mutabis eos, er mutabuntur. Id & in librum Ecclesiastici translatum est . r omnis eara fuι faenum veterascet.
Ait Amos Ο r II descenderint usque ad In Denum . inde manus me-dueet eos r er Fascenderint usque in caelum, Lude detraham eos r jam ante id cecinerat Psaltes tρὶ r 3 ascendero in caelum, tu ilite est si descendero ψn infernum, ades. Comma hoe Psalmi cenotesimi quadragesimi seeundi r Collocavit me ἐπ obscuris, sicut mortuos secuti, sic ex pressit Ieremias in Threnis νὶ . In tenebrosis lueavst me , quasi mortuos se iternos . Plura hujusmodi adnotarunt Interpretes: sed haee Tiro veritatis amanti, neque nIm Is pertἔ-naei satis sane sint . Longe vero clarioribus testimoniis libro huie fidem eo ne iliant Noν Testamenti Scriptores . Quid his Matthaei disertius sι : in ι teretur quod dιctum erat
per Propbetam dicentem: Meriam ιο Para balis os ineum, eructabo aveondita a tonst/eatione manvit quae e Psalmo septuagesimo
septimo tu deprompta sunt Quid & illis sui:
in ιmpleretur quod victam es per Propberam dies tem: Dιυiserunt sibi vestimenta mea, Θ super vestem meam miserunt fortem: quae hamhentur Psalmo supra viresimum primo tae Uerum omni penitus ambage praecisa se ipse alibi tr)r Quomodo erga Darid tu Pir tu
vocat eum Dominum, dicens: Dix t Dominas DomIno meo i sede a dextris meis, donee ρο- nam summitas tuos scabelum pedam tuorum
quae apud Mareum et . di Lueam Iisdem verbis lasin reseruntur. Alio loco apud Lueam se Christus tMJ e Necesse est ι Ieri omnia quae scripta sunt ιn Lege Μυε ει Propbetιν, ex Valmis de me. Item Petrus Actorum primo Ve . Fre tum est enim an DMo Psalma.
Fum: Fiat eommoratio eorum deserta, o non
fit qui lubabitet in ea , ω miseopatum Uaeraeciριat alter. Capite vero sequenti caedὶ qua tuor e Psalmo decimo quinto commatia recl. tat; duo e Psalmo secundo ea pite quarto see 1. unum indidem eapite deeimo tertio las . Da. vidis quoq; suffragio Paulus se tuetur Episto. lae ad Romanos eapite und imos re & Epistolae ad Hebraeos eapite tertio sθIJ;ejusdem vero sententiam capite sequenti usurpat. Iam s Ethnteorum ambiamus suffragia . hinc etiam nobis aliquid opis proveniet Philopatridos Auctor , qui Luciano tribuitur ἀrespexit ad verba isthaee e Psalmo centesimo tertio λλὶ: Extendens ea tum ficut pellem,cum
Babe document f quιbus ad religionem CH stianam a me erudiris, siquidem vItam aeterauam contuistis r F cisum nunquam pellam expandit. Ex eodem Psalmo, in quo omnem
btim talem) Propheta explicavit, nonnulla
transtulit Numenius, quae ab Eusebio sin
280쪽
adnotata sunt. Translata sunt e Psalmis in Orphica , quaedam alia, quae nec Eusebii diligentiam effugerunt. E celebri Pialmi quinquagesimi sa) effato, supra a nobis comme morato, Charondae Thuriolum legislatoris Petitum illud reor quod refert Porphyrius bin:
Psalmo quinquagesimo sexto se): Filiι bo minum , dentes eorum arma S sagittae , OIIngua eorum gladiaia acutus, gemma eli len
tentia ista bolonis, qui linguam hominis ne quam gladio esse acutiorem sciscit, & inter ejus effata fertur imprimis.
superest ut aliqua diluamus pro more nostro argumenta , quae ad versus propositas opiniones vel objecta jam sunt, vel objici certe pos sunt. Primum inde petitur, quod uni Davidi Psalmorum opus inlcribi solet, ac proinde ab uno Davide auctore profectum ei se dicendum est . Id probant auctoritate Christi ipsius, qui cum ait apud Lucam d): Ipse Da. xid dieIr in libro Psalmorum : Dixit Domimus Domino meo, sede a dextris meIs, totum Psalterium Davidi Uidetur tribuere. Cui argumento sic occurritur . Davidis nomine
Librum inscribi, qui ad plures pertinet; vel quod praecipuam Libri partem ipse condide ingit, quemadmodum Ciceronianarum Episto- Iarum volumen, etsi aliorum plurimorum Epistolis constat, uni tamen Ciceroni, cuius est major Epistolarum pars, tribuitur; vel quod in priscorum hymnorum delectu , novorum adjectione , totoque musico iniit umento adornando, Davidis ita enituerit cura& industria, uti de ejus nomine tota Psalmorum congeries appellata sit . Qua responsio ne eo Iibentius utimur , quod eidem retundendo argumento ab Λuctore Synopseos adhibetur. Quod autem scribit alio loco, a mi cos EZechiae regis, ex ter mille Davidis Psalmis, centum & quinquaginta selegisse , reli quos vero occuluisse , id ita aceipio, tria illa psalmorum millia non a Davide lucubrata
fuisse universa , sed ab aliis scripta , ipsum in ordinem,' itiis etiam additis, disposuisse. Quanquam & id mihἰ parum vide ut verisi.
mite: cum certum hi Pialmos plerosque illuc deinde suisse adjectos, qui nunc supersunt, ut de monil ravimus. unde conficitur trit idem priori numero detrahendos sui sie, ut semper numerus idem centum & quinquaginta consaret e quod vix sane credibile est. Adde . Hilarium in Prologo, non Psalmos Dauidis, sed librum Psalmorum appellandum deceris
nere, atque ita ab Hieronymo te , dc Λ u. guilino f appellari. VIII. Minime sugit Anabaptistas id ar
pumentum, Psalmorum librum hac ratione oppugnare solitos, quod Davidis sibi nomen non piae scriberet ἰ quod argumentum quam parum adversus nos valeat, perspicuum est; qui Librum uti Davidi adscriptum non eise fatemur, ita adscribi non debuisIe pertendimus; quippe qui non eum solum , sed alios plerolque auctores habeat. Quod autem addunt, unicum Psalmum decimum septim timuere esse Davidis . quippe qui ipsi tribuatur libro secundo Regum , capite vicesimo se
eundo, nos id non admittimus: nec enim mi. nus vere Davidis est cente simus nonus, quem
Davidis elle Christus ipse docet θὶ; & alii
quos eidem lemmata in codicibus Hebraicis, Graecis, & Latinis praefixa assignant. lX. Conflatur tertium ar Eumentum ex hac elavlula in qua desinit Psalmus septuagesi mus primus : Defeceνunt Iaudes David fluIesse: unde essici videtur superiores Psalmos esse Davidis, seque lues vero aliorum. Hi ctelo libri Psalmorum dignitatem impugnabat Iohannes Bodinus bi, ex persona Salo. monis Iudaei , in tetro & exitiali opere de abditis rerum sublimium arcanis. Cui arguis mento simile cudi potest ex his verbis, quae capite vicesimo Wrtio libri secundi Regum Psalmum Davidis docimum septimn m eapse te praecedenti descriptum excipiunt: Haec auatem sunt veν ba David novissima: unde nociabique similitudine veri aliqua concludi potest , non plures quam septemdecim Psalmos Davi dem lucubra se . Prius argumentum fiedit cutimus, postremum quidem Psa imum septuagesimum primum a Davide suisse compositum, cum regnum Salomoni filio jam jam mciriturus transcriberet; at extra ordinem in Psalmornm serie fuisse collocatum . Poste.