장음표시 사용
321쪽
ro artum operis sui Daniel lucubrasset. Illus re praeterea , ad fidem Prophetiae Ezechielis faciendam, teli imonium Sirachidae, cum ait ta): Ezechiel, qui vidit conspectum glo.
riae, quam ostendιι illi in curru Cherubim inam commemoratus es inimicorum in imbre, benefacere illis qui ostenderunt rectas υιas:
respiciebat nempe ad initium Ezechielis, ubi gloria Dei, dc currus Cherubim describunis tur: maκime vero ad illa e decimo capite ibini Et egre fa est gloria Domini a limine Templi, ει fecit super Cherubim , es elevantia Che. rubim alas suas, exaltata sunt a terra eoram me, es tuis egredientibus rotae quoque subsecutae sunt. Vinde istud Platonis petitum emerecte a Iustino sc) notatum est: δ bat ψω
sine imperator tu corio Iuρρiter, alatum cur
rum agitans . Respiciebat item Λuctor Eecles ali ci ad haec decimi tertii capitis EZe.ehielis id): Propterea haec dicit Dominus Deus r Et era insere faciam spiritum te eis flatum in indignatione mea , er imber inundans in furore meo erit, et lapides grandes ιn ira in consurntionem . Reliqua ad trice si .mum quartum , ct tricet imum sextum cum sequenti pertinent. Illa quoque e libro tertio Repum te): Operatur es mala fUeν omnes qui fuerunt ante re , of cisti tibi Deos alienos er conflatiles, ut me ad iracundiam provocares, me autem strojecisti post corpus tuum rat iann alludunt ad illa Ezechielis f): Pro .pterea baee dicit Domιnus Deus ἔ quia oblita es mei, ae projecisti me post corpus tuum, Iuquoque porta scelus tuum er fornicationes tuasὸ illud Lachariae u): Et eνit in die illa,
aicit Dominus exercituum ; DI'erdam nomina idolorum , er non memorabunt ultra ,
permanum esu hujus ex Ezechiele ib) r Haee dicit Dominus Deus r Et dispeνdam simula. era. er cessare faciam idola de Memphis. IV. Poirci non unum hoc, quod extat, Prophetiarum volumen edidisse se itur Ezech. et , sed alterum quoque , quod per Iudaeorum i cordiam intercidisse retur Auctor
Synopseos si . His Iolephi verbis h) nititur
ptos reliquit. Quae aliter accipienda censeo, ac vulgo accipi iolent; nec enim alterum Ezechielis volumen interiisse exitiinao, quod vulgo tamen credi video; praeter tim pist Josephi aetatem , qua aetate per universas rentes vulgatae erant, & in omnes propem O dum linguas con vertae Scriptiones lacrae. Sed hune Ezechielis librum , quo nunc utimur ,
in duas partes Iosephi aevo distinctum fuisse puto; de si conjecturis patet locus , triginta
novem prioribus capitibus primum volum n, postremis novem constitisse alterum , quo Templi reparatio ac Urbis dimensio continentur. Prosecto cum Pradus,& Villat pandus, diligentillimi libri hujus Interpretes, e X- planationem inter se partiri voluissent, ille triginta novem priora , hic reliqua exponen da suscepit; cum neutrum tamen ad vetuliam illam partitionem rei pexisse credam . Neminpe ita res serebat; nam praedictiones sunt qua si distinctae penitus inter se dc discretae . Psalmus p a te ea lex ape simus qua t tus, Da vidis, Ieremiae, dc EZechielis nomen praescriptum gerit : quod nimirum ad Psalmo iiim Davidicorum formam in Ieremia compositum Ezechiel, ad que in suerat mi IIus, aliquibus sorta Ile adjectis, vel resectis, vel mutatis , ad praesentem rerum statum accommodaverit ,
dc populo praecinendum dederit. V. Sed nec immunis a male serIatorum hominum calumniis, dc ea villationibus fuit iste Liber: nam primam struit TheologO- Politicus argutator ex Thalmudico tractam Sabbathi l . in quo legitur, propcer lenien tias aliquas EZechielis, quae Molis c Tatis videmur repugnari, Rabbinos de expungendo ipsus Libro& rejiciendo consilia agitatie a Cluille facturos , absque Anania quidam suis
let, qui discrepantias illas conciliaturum , nodosque omnes soluturum se recepit, ac repraestitit. Tum deinde horum repugnantium locorum specimen offert, eumque qui capite Ezechielis decimo octa vo habetur, quo ne gat futurum Deus , ut majorum delicta immeriti nepotes luant, confert cum tricesimo
quarto Exodi , dc tricesimo secundo Iere
322쪽
mlae, ubi Deus paternorum scelerum poenas a nepotibus ac pronepotibus expetiturus esse dicitur . fit hoc ipso argumento convellitur Deuteronomii ditasti AH , quod huic Ezechielis doctrinae consentit his verbis r Non κἀm dentur patres pro filiis, nee filii pro patr/hus , sed unusquisque pro peccatὸ suo morte rur a : convelluntur & Libri Regum ae Pa.
ralipomenon, quorum par elidoctrina. Oil si hominis esset hue afferre quae ad has len. tentias conciliandas interpretes congessere.
Paulis dicam , ob patrum noxas saepe filios
plecti poenis temporariis : unde vetus illud rDe male quaesitis non gaudet tertius baeres: aeternis vero suppliciis sua quemque peccata I uere . Praeterea eum poli expensam illa ni sententiarum pugnam ac discordiam , Ere chielis librum nihilominus in Canone retinendum censuerint Rabbini, eamque Ananias composuerit, vel inde cognoscitur , temere, ipsis Rabbinis judicibus, ac perperam facere , quisquis Librum hunc propterea ceu stat oppugnandum. VI. Ac velut infirmἰtatis argumenti huis aulae prioris eonscius idem Disputator, aliud ad elevandam Prophetiae Ezechielis a ucto.
ritatem excogitat , eamque majoris operis fragmentum esse quatuor rationibus probare
satagit , quarum prima haec est , Librum a conjunctione connexiva initium ducere . Altera ab his verbis petitur. quae in fronte Libri apparent : Et factum est in tricesimo anno , unde concluditur Ezechielem res sibi a Deo superioribus quoq; annis praemonstratas com . memorasse . Tertiam suppeditant ista tertii versus primi capitis verba : Fuerat saepe ver hum Dei Erechieli filio Buet , sacerdoti, interra Chaldaeorum . Postrema oritur ex Io sepho , qui capite decimo libri decim I Anti . quitatum , praedixisse Erechielem narrat, futurum ut Sedecias Babylonem non v ideret, quod in eo libro Ezechielis, qui superest, nunquam reperitur ; sed contra decimo septimo capite in Babyloniam ductum iri praenuntiat.
Quorum rationum levitatem arguere facileeli r nam quae dueitur ex conjunctione connexi va libro Erechielis praesκa . eadem li
Ionae, dc primo Machabaeorum praemissa est; neque semper copulam signifieat, sed saepe
ab Hebraeis , vel ornatus adhibetur gratia ,
vel aliis de ea ussis quas asserunt Grammatiori . Alterum confutat verborum , quae opponit Adversarius, legitima interpretatici r ea
autem ex Ionathane, & R Davide Κime hi petenda est; ille quippe tricesimum hune an.
num numerandum esse ait ab eo tempore,
quo Helcias summus Hebraeorum Ponti se κlibrum Legis invenit in domo Sanctuarii , anno nempe Iosiae decimo octavo: David autem Κimchi hoc tempore actum fuisse a nonum Iubilaeum docet. Quibus characteribus
insigia itus ille annus, quidam fuit cardo te misporis, unde consequentes annos Ezechiel nu. miret vit. Tertia vero falso innixa landam enisici sponte eorruit: hca hasta devor jehoυahel Jeeberequies, dictiones istae , ρberaam mraboth, multis vicibus, hoc est saepe, nusquam
apparent, neq, interpretes agnoscunt. Deniisque quod ex Iosepho prodit argumentum, suo tile est: nam quaecunque vaticinatus eli Ere. ehiel . in literas relata non sunt. neque quidquid unquam retulit in literas, hoe quod habemus Volumine continetur. Itaque praedioctio illa ad Sedeciam pertineris, vel Voce .
tantum prolata est , & per nuntios Sedeciae significata , vel per epistolam ab Ezechiel emissa; minime vero in Librum vaticiniorum relata . Quod autem addit Theologo. Potiti. cus Doctor, contrarium haberi decimo septimo Ezechielis capite, in eo stolide hallue in tur; nam Sedeciam non visurum esse Bibylonem , minime alteri huic vaticinio repugnat, Sedeciam ductum iri Babylcine mepo,stquam enim oculis priuatus est Sedecias, ductus eli Babylonem; itaque Babylonem non vidit , & tamen Babylonem deportatus
est. Atque id Sedeciam ipsum jam ante sesellisse seribit J lephus b): cum enim futurum
a me veraret Ieremias , ut captivus Babylonem duceretur, negaret vero EZechiel visu rum hunc Babylonem; repugnantes, ideoque vanas ct incertas esse vaticinationes Sede incias ratus est, quas consentientes ac verissimas esse e Ventus comprobavit.
Ull. Tertia haee afferri potest ad versus libri
Ezechielis dianitatem contradictio , Thal-mud istas capite primo Babae bathrae, in Gemara , aliosque Rabbinos , lucubrationem ejus viris Synagogae magnae tribuere ἔ cujus opinionis caussam hane ibidem reddi .suod futurorum praesensio tradita non sit, ut extra
323쪽
Terram Samscriberetur. AtquI In Dan Ie-le salsum hoe deprehenditur, ut infra ostendam; sillum & in Ieremia, qui vaticiniorum suorum partem in AEgypto scripsit. Thal. raudistis assentitur Ilidorus sa . Atque hine dubitat Thomas Hob sus b , utrum Ezechiel sua ipse vaticinia ed derit. Equidem di Ezechielem librum condidisse censeo, &Synagogae magnae Μagistros suo ipsum nitori restitui ne, dc descripsisse, & multis exaratis exemplaribus publicasse ; qui rarior sor-
a ne erat, nec in aliena terra , inter prosani cultus dc damnatae religionis gentes, tuto &Commode vulgari potuerat; cum sua ipsi vaticinia Isaias, ct Ieremias edidissent, ut idem Isidorus adnotavit.
I. Disputatur utrum Daniel fuerit Propheta. II. Disputatuν virum Daniel fuerit Eunuchus . Ill. Distulatuν utrum Danield dem fuerit qui Belos a Diodoro memoratus . IV. Disputatuν utrum Daniel Ecbatanis, an sinis insignem illam turrim aIosepho,
o merommo memoratam extruxerit , oeutrum Fusis , an Babrione fuerit sepultus.
V. Disputatvν utrum ad unum eumdem que Danielem pertineant , quaecunque in Danielis Prophetia πarrantur, deque ejus inIerpretationibus Graecis VI. Disputatur de ordine partim libri Danielis. VII. DI. Dutatur cur startim Hebraice , partim Chaldaice , partim Graece scrιρtus extet. Ill. Nonnulia afferuntuν ad auctoritatem addiι ament s Danietis conciliandam. IX. Disputatur de senibus , a quibus at rentata es Susannae pudicitia. A Disputa.
rur de funestitiis Danielis scriptionibus.
XI. Probatust Prophetiae Danielis γασι edi antiquitas. X ll. Refelluntvν argumenta Adversariorum . Primum argumentum. XIll. Secundum σν umentum . X lv Tertium argumentum . XU. Qua tum argumentum . XVI. Iuintum argu
Daniel, luuntur hodιe que apud nos : atque δι nobis prem faciunt, Danielem cum Deo colloquia habuisse . Ita de Daniele , Danielisque libro sentiebat Iosephus, ex cujus ver. bis scimus , & divinis Danielem praeditumst i sse dotibus ac virtutibus, & genuinum eiseipsius vaticiniorum opus . Quod antequam probare aggredior, adnotanda Veniunt quaedam, vel observatione digna , vel parum explicata ad sequentium quati ionum enoda intionem opportuna . Quibus diluelde expositis, contradictiones plurimae, adversus Ll-brum hunc jactari solitae, concident ipsae perse&evanescent. Danielem Prophetam non fuisse, fuisse vero Eunuchum consentiens est Iudaeorum omnium opinio. Prophetam non fuisse has ob caullas existimant, quas affert Maimonides in More nevochim te ; nimirum quod etsi Angelus ei videndum se dedit, eumque rerum suturarum notitia imbuit, per somnium tamen id factum sit, nec Angelum in sese deprehenderit, quod ad Prophetiam desiderabatur; proindeque non inter Prophetias Librum ipsius, sed inter cherudim , hoc est Hagiographa, colineant: quanquar alaxiori significatione Prophetae nomen ipsi Maimonides, aliique Rabbini largiuntur. Rationem praeterea hanc addunt, nempe quod Daniel non Prophetico more vixerit, sed δυ- Diiot more principum : ltem quod Ezechia credatur prognatus , ac proinde ex Davide , cujus prosapiam reges , ip umque adeo Messiam daturam putant, non Prophe.tas. Sunt denique qui caussam hane affetant, quod Messiae ortum non clarioribus solum
praenuntiaverit verbis , quam Piophetan de .cuit , sed tempus etiam certis notis signa ve rit. Adversus ea eonsurgunt Cht i l l la ni Pa
tres, Christi auctoritatem secuti d), a quo Daniel Prophetae titulo donatus et , dc Pr phetam jure optimo dici contendunrὲ de rein cae quidem : quippe si Propheta vere is est, qui clare,& distincte eventura praenoscit de
praedicit, quis tandem suturas rerum converinsiones, imperiorum interitus, Christi ad ventum dc necem praenuntiavit apertius Q qum temporibus accuratius distinxit ρ sed & juxta Maimonidae ipsius definitiones δc principia, Prophetae nomen etiam stricte sumtum Darinieli congruit: quodque Iu .laeis Os occludit ,
324쪽
Inter Prophetas eum Ieremia, Azeaeo, Zachiria , Malachia recensetur in Thalnaudit libro Mestillati, primo capite. Neque soli m
phitis appellatur a Josepho a , dc eum Deo colloquia habuisse dicitur, sed aliis etiam an . te ponitur Prophetis :, 1 inquit. τά μμον-
futura suum proedicere solebat , ita ut alii
Prophetise , sed Es tempus , quo haec eventura erant, determinabat. Cumque alii Prophetae mala ρraenuntiarent, proptereaque regum , Θ vulgi Odia in se conritarent, bonorum prae Buntius his erat Dan et . Tum deinde laudat
tae ejus Prophetiae immutabilιtatem.
II. At Eunuchum sutis e Daniele in Iudaeis facile assentior : cum dc hoc suadeant illa , quae solent pro serre, verba liatae bὶ ad Eete. chiam: De filiis tuis, qui exibunt de te, quos genueris , tollent, er erunt Eanu bi in palario regis Baselonis. Suadent & illa Danie. Iis e): Et ait rex Asρbeves Praestoso Evnu. chorum, ut introduceret de filiis Israel, o de semine regio . Tum d): Fuerunt ergo inter eos G filiis Iuda , Daniel, Anamas , Misael, et Azarias . Itaque in eam sententiam Mitro concesserunt ori senes se , dc Hiero. nymus f . Ajunt Pieudo- Epiphan ius , &Pieudo-Dorotheus , in vitis Prophetarum , spadonem visum Iudaeis , propter in lignem psius castitatem. ac si nulla sint praeter casti. talem exectat virilitatis indicia. Iosephus u quosdam ex nobili illo captivorum st re Eunuchos suisse autumat; an dc ex illis Daniel fuerit, non assii mat; sed a Gentilium tuorum persuasione discessisse vix credo. Quod autem
ex Ezechiele b objici potest pro contraria parte ; II fuerint tres virι isti in medio ejus, Noe, Daniel, ω Iob, nec filios, nee filias liberabunt, praeclare dissolvit Hieronymus ci),
III. Dubitatum quoque est a nonnullis ,
annon Daniel idem suer It qui Relesis . Eum dico qui a Diodoro ρὶ memoratus et . Nec
enim unus ille hoc nomine affectus apud veis teres rCperatur. Neque vana sane ea eli suspieio, adeo multa ad fidem fιciendam concurrunt. Nomina assinia , Bele iis, dc Baltassar, B tubasabazar: nam e medici vocabuliarum litera T frequenter exteritur, ut a ςιγμὸ , fgnum; a ωτίλον, palus. Λt R dc S in fine permutantur ἰ arbor, arbos; bonor, bonos . Eam. de m dictionem , Balthasabazar, uti conjicio, Graece ex preti erat Ctesias, Βελιτάρας, quem admodum habet Plutarchus li): quod nomen fuit scit loris: quo ad necandam veneno Statiis ram, Artaxerxis Mnemonis uxorem , usa est eiusdem mater Parysatis. Nili te R e mavis, Bix'άdire . Pro quo scripsi illa Dinonem, Μελα --:, legitur apud Plutarchum .' perperam pvitium quippe dictioni huic inolevit eκ similitudine priscae figurae Φοῦ is . quae ad figuramvis ita accedebat. Sed ad rem . Belesis erat degenere Chaldaeorum: Chaldaeis orti Hebraei progenitorum suorum nomine censebantur. Astrologicae artis peritus dc suturorum prae scius suit Bel elis: Daniel suit eruditus omni sapientia, lautus scientia, oe docius dici δε-na n), & vaticinandi peritia imprimis nobilitatus . Unus ex Babyloniis suit proceribus Belelis, fuit & Daniel. Denique vix ulla sese firmioribus argumentis approbaret con jectura , si non tempora penitus discreparent. Quippe Danielis deportationem annis plusequam sexaginta dc ducentis antecesssit Sardanapali interitus, cujus regnum opibus ac consiliis Beletis subnixus Λrbaces Occupavit. Ac fraudulentam praeterea Belesis ava
ritiam notat Diodorus n); cuius labis ne suspicio quidem potest in sanctissimum vi.
IV. Dignum etiam disquisit, ne est , utri habenda fides, Iosepho , an Hieronymo, quorum ille to) a Daniele Ecbatanis Medi in
extructam ait fuisse turrim mirabili artificio, tantaque operis firmitate, ut ad suam aetatem integra , nec ulla omnino parte labefacta , aut vetustate deformata spectaretur; in ea sepeliri ad eam diem Medorum , Perin
325쪽
sarum , 8c Parthorum Reges, eiusque custo' gnarus quidem Hieronymas , sed memor ladiam Iudaeo Saeerdoti credi solere. Eadem tandem lapi iis , commemoratam a Iosepho refert Hieronymus i) iisdem sere verbis z turrim Medicam cum Susiana turri confudit. hac una re di veritis, quod quae Ecbatanis Io- Conjecturae rioltrae vim addit Beniamin Tu. lephus, Susis ipse locat; quodque mirere, ea delensis 1 qui Susis sua aetate summae elegania se a Iosepho sum si iis profitetur. Profecto et si tiae aedificium jam inde a priseis temporibus multa in hae Darii Medi historia a Iosepho extitisse ait, ibidemque sepultum fuisse Da- Xenophontem assectante peccata lunt, con- nielem, quod habet quoque Λbulsaragius si in
tra Berosi , Megalthenis,& Abydeni fidem, Vetustum illud & elegans aedificium , quo a
qui Danieli praeclare consentiunt; velut cum Beniamini aetate Susis visebatur, Hierony- eum Astyagis filium, Medorum regem, Cyri mi quoque aevi videtur extitisse t hine ejus cognatum, ab eoque ad regnum Babylonium error. Pieudo-Epiphanius, de Pseudo Dor invadendum adjutum fingit, aliaque multa theus, a quibus prophetarum vitae seriptis adversus historiae veritatem comminiscitur, sunt, Danielem Babylone defunctum, in speia minime tamen in hac extructae a Daniele . lunca Babylonica fuisse sepultum narrant ad turris narratione ab eo discedendum puta- suaque tempora notissimum fuisse his in locismus. Nam post patratam caedem Baltassaris sepulcrum Danielis dccelebratissimum . Sei. si We Laborosoare hodi, postremi eκ stirpe , mus nos, anno Cyri tertio , in Susiana fuisse Nabo pollas Iari; qui pater fuit Nabuchodo- Danielem, ut ex ipsius decimo capite se eo. ni, loris, quo natus Evilmerodachus,& filia gnoscitur. Tunc autem valde senex erat. Reis Nirigi illororo nupta, Laboros archodi ma- pressum autem fuisse Babylonem , ibique . ter, Darium otiundo Medum tiron Hylla se diem clausit se, nemo ex vetustioribus Seriis pis filium, quod credulis ec stolidis Lectori- ptoribus prodidit. Veri ergo propius est ili Iebus persuadere conatus est Porphyrius ib) , obiisse, ubi senectutem egit. Praesertim cum ut Danielis annos produceret qui regno ad magnas , ob ejus loculum & reliquias, conia
se delato, pro more gentis mutavit nomen, certationes Susis ortas narrat Beniaminus .
di Nabamdus , sive Nabanu doebus dictus Caussam errori praebuisse videntur prisca est, Λssueri filium, caedis auctorem, cum im- quaedam aedificia, Danieli auctori adscriptarpetii sui pro vineias lustrare vellet, Mediam velut illud quod viginti milliaribus Babele potissimum adiisse verisimile est, unde genus dissitum, Iudaeorum coetibus excipiendis deducebat; & Danielem in comitatu habuisse, stinatum commemorat idem ille Beniamin; cum propter hominis dignitatem , spectata se & Turris illa, quae inter ipsa Babylonis rudeque virtutes, tum maxime quod ab eo suisset ra visebatur, colo vico teste D. Multo etiam praedictum, sore, ut post Baltassarem regnum minus eorum mihi probatur ratio, qui Hie- esset adepturus. Cum itaque Ecbatanis sub- rosolymam ipsum rediisse volunt, Zc Syna- sitisset Darius, turrim illic excitasse, vel ad gogae magnae interfuisse,cum robsee buolab,
urbis defensionem, vel ut posteris prauuarum Prιuciρibus captivitatis . Quae tamen sen- magnificentiae suae monumentum relinque- tentia viris eruditis placuit.
ret, facile eredo. Cui rei cum consilium , V. Gravior ea quaestio est , eidem ne de suum ae industriam praebuisset Daniel, inde uni Danieli, an duobus , ea omnia tribuenis factum ut Danielis opus diceretur. Deinceps da sint, quae in Prophetia Danielis reseruit vero eum in Susianam pervenissent, in qua tur. Caussam dubitationi praebent verba haee magistratum aliquem jam ante gesserat Ua- Hieronymi e Procemio Com runtariorumniel, Baltassare regnante, ut habetur capite Danielis: Pombyrio Eusebius , o Apollin Danielis octavo se , regioni huic denuo prae- rius stari sententιa re Ponderunt, Fusannae,fectus est a Dario eum summa auctoritate , Belisque ac Draconis fabulas non eontinere atque illic cum per annos aliquot, etiam sub /n Hebraica , sed startem esse Prophetiae Cyri imperio, ad mortem usq; vixisset, egre- Meue, filii Iesu, de tribu Levi: Mut juxtagia ab eo extructa suisse aedi hcia ad regionis Septuaginta Intem etes io titulo ejusdem tutelam , & ornatum probabile est. Horum Belis fabulae ponitur : Homo quidam erat
326쪽
sacerris nem ne Daniel, filius Abda, eo vi- sive quia sermo Chaldaicus est , est quibus.
va νQIs Babylonis; cum Dan elem, et tres dam ρνσrietatibus a nostro eloquio discrepueros de tribu Iuda fuisse sancta Scriptura par, noluerunt septuaginta Interpretes e 1 sitfletuν . Unde er nos a me annos ρlurimos , dem linguae lineas in Iransl4tione servare ;cum verteremus Dan elem, has visiones obelo flve sub nomine eorum ab alιo nescio qua , praenotavimus I significantes eas ιn Hebraico non satis Coaldaeam linguam serente, editus non haber . Eumdem titulum , dc narratio- es Liber. nis exordium Sixtus Senensis a Graecis ver- His animadverss, di eo primum Danie- his repraesentavit ; nescio an ex ingenio, an lem , Susannae vindicem , eumdem esse ae
Primum hic notari velim, titulum santibus, opponimus vetustissimas Editiones illum ad Beli solum & Draconis historiam Graecas , in quibus tantum abest ut ulla di- pertinere; Eusebium uero, & Apollinarium scriminis nota dis inquatur Daniel Susannae ad Susannae etiam historiam ex conjectura , patronus a Daniele Propheta i ut potius ab ut quidem verisimile est, extendisse : quasi hae Susannae h i si otia initium capiat Danie- nempe utraque historia ex Prophetia Haba- lis Prophetia; servato scilicet ordine tempo-cuci hujus deprompta sit; & idem Daniel, rum; quod Daniel etiam tum duodecim an- Sacerdos nempe , Abdae filius , Sulanna a norum puer ab hoc sacinore incla reicere servaverit s & Belum ae Draconem conse- coeperit , atque hoe primum virtutis & lacerit . Qu irum nullum omnino extat in a pientiae specimen ediderit. opponimus de H eronymo veitigium. ait enim: sicut juxta Synopseos Auctorem b), & Sulpitium Se- Septuuinta Interpretes in titulo eiusdem verum se),& Eusebium c d quoque ipsum, Belis sabula pomtur. Notandum praeterea, qui historiae Susannae eumdem locum assi- nullam eis e caulsam , cur id sibi velle Hie- pnant . Dico praeterea, ne Danielem quidem ronymum credamus , ipsos Septuaginta In- Heli ae Draconis domitorem , alium videriter pretes titulum hunc historiae Beji a se is a Ptopheta . Comparetur narrationis hujus Graece conversae praefixisse ; sed eredi posse initium test: Erat autem Daniel conviva Re eum in eodem volumine, quo ipsorum habe- gis, 2 bouoratus super omnes amicos eius , batur interpretatio, suisse repertum e quem- cum his sexti capitis f : Daniel superabaa
admodum hodieque in vulgatis Septuaginta omnes Principes o satrastas, quia spiritu 1 Senum editionibus Graecam Danielis inter- Deι amplior erat in illo. Porro Rere cogitabat pretationem, sine ullo interpretum discrimi- eonstituere eum super omne ν gnum ἰ unde ne, descriptam videmus, quamvis sit Theo. Pνιne es e satrapae quaerebanI occasionem, dotionis: quemadmodum Lysimachum su- ut invenirent Danieli ex latere Regis ἰ eum-Pra diximus auctorem videri Graecae inter- dem significari dices . Cur ergo, inquies, olim pretationis libri Esther, quamvis in Septua- in exemplaribus Septua Rinta Senum, alter lginta Senum editione extet: dc quemadmo- Danieli eversio Beli & Draconis inter se. dum videmus alias Scripturae sacrae partes ctio; alteri item Scriptori , Habacuco vide- aece conceptas, quas a Septuaginta Inter- licet , hujus historiae narratio tribuebatur φPietibus neutiquam prosectas esse conliat; Per mihi similis veri videtur mox allata a Cum eae lamen uno nomine editionis Septua- Hieronymi conjectura , qui Danielis inter ginta interpretum crint ineantur; toto nimi- pretationem Septuaginta viris adscriptam,rum opere a praecipua parte appellato. No- ι---, falsa ins πιρtiane praenotatam tandum denique, idque accurate , alio lom fuisse lut picatur. Adlli putatur hule opini nisui picari Hieronymum, hane ipsim Danie- summa interpretis licentia , qui pessima fidelis interpretationem , quae Senibus Septua. opus hoc Graece convertit . Audiamus eum ginta tribuebatur, ab aliqno Chaldaicae lin- dem Hieronymum g : Exemt1s septuagin guae imperito , hoc nomi .re fuisse falso edi- ta Translatoribus , qui bisee omnia nescis qua am . Sic enim ille Praefatione in Danielem et ratione praeterierunt, tres reliqui interpre
327쪽
stati sunt. Unde Judie a magistrorum Ecclesiae
editio eorum in hoc volumine repudiata est, o Theodotionis vulgo luitur , quae o Hebraeo , oe caeteris Translatoribus congruri. Unde es Origenes in nono stromatum volu ,
mine asserit se quae sequuntuν ab hoe loco in Propheta Daniele , non juxta Smtura ιnta
interpretes, qui multum ab Hebraica verita.
te discordane, sed juxta Theodotionis editio. nem viserere . At fluxam illam in interpretando fidem plane alienam fuisse a Septuaginta Senibus alio libro ostendimus . Cum . ergo artifex interpretationis hujus, homo vi. deatur suillis ingenii immodici, dc nimium sibi permittentis, credibile eli ipsum conjectat Ie , postremi capitis, quo Beli & Draco. nis narratur hi lior ia , auctorem sui sie Haba. cucum Prophetam; quod mirificum ejus illienarret dr facinus , dc reliquis fere Prophetis
solenne sit casus suos ae visa mem riae pro
dere , idemque proinde Habacucum sibi sa.
ciendum censui Iseratque hac demum conjectura ita delectatum fuisse Interpretem , ut jam non tanquam conjectiiram, sed ut rem indubitatam in fronte eapitis hujus adscripserit. Atque hane ipsam historiam ψι - οι
diis falso nomine inscriptam significat
videtur Synopseos Λuctor, eum inter apocryphos veteris Tella menti limos Haba. Cucum quemdam recenset. Sed judicio Magistrorum Ecclesiae repudiata est tota haec Danielis interpretatio , alcita vero est editio Theodotionis . Quamvis autem Danielem Sacerdotem dixerit levis ille Interpres, pluris mihi tamen est Theodotionis auctoritas, cujus editio , Hieronymo teste a , o m.
hraeo 'cinterls Translatoribus congruit. In
Theodotione autem nihil comparet hujusmodi . Verum coneedamus summam suisse
Interpretis hujus fidem , quid ergo dixisse eum narrat Hieronymus ibὶ δ istud nempe:
Homo quidam erat Facerdos . nomine Dan eti
Haud dubie Hebraica, quae sequebatur, sic
Graecus interpres; oboben, reddidit Iinde, sa-rerdos: perperam nam hoc locci non Faceris dotem , sed Satrapam , vel αὐλάρχ- notat,
qualis fuit Daniel. Sic lihro Samuelis secundo, octavo capite te) , filii David dicuntur Sacerdotes, Hebraice chobenim, Septuaginta Senibus ἀρχάχ α ι Ionathani rabrebin, epti. mater ; Syro re Arabi, Princιρes . Auctor Paralipomenon dὶ de iisdem : harostem m
ad manam Regis. Sic sacerdos On . dicitur
sacerdos David, libro secundo Samuelisu , qui principes suerunt. vl. Dixi Susannae historiam fuisse in fronte libri Danielis collocatam in Septuaginta Interpretum antiquissimi sedition bus;
luippe egregium Danielis admodum pueri
actum exponentem . ratione uidelicet habita temporis . Qui vero rejecerunt ad caliscem , quod vulgatus secit Interpres, Hebraiis ei exemplaris auctoritatem videntur secuti,
uride a belle historiam hanc intelligebant . Idem de Beli dc Draconis historia censen indum est . Illue etiam orationem Λzariae, dc trium puerorum Hymnum itidem ablegas.sent, si sedibus suis emota ea ac distracta in istegram aliquam ac plenam historiam , non hiuleam ac imperfectam constituissent Porro pertinet ea Susannae historia ad postr mum hune usque capitis decimi tertii versum : EI rex Astrages appositus es ad patνυμοι , oe suscepit Cyrus Persea requum ejus.ls enim verius in optima Sixti V editione Graeca connectitur hil oriae Beli & Drae nis . Reliquis Danielis rapitibus quae vide. tur inesse perturbatio, nulla est : sciendum quippe est , non historicum hic agere Danielem , sed Prophetam . nec annales condere , sed miracula Dei, Ac res sibi a Deo revelatas ac praesignificatas ita referre , ut conducant Lectoribus , eorumque animos ad pie talem accendant . Prinribus itaque lex capi intibus aliena sere visa narrat: sex sequentibus sua ipsius exponit, accurate servata uir bi. que serie temporum. Nam etsi undecimo ea.
pite ad annum primum Darii Μedi videtur reverti, cum superiori capite annum Cyri tertium attigisset, non est ita ἔ Angelus enim sermonem capite decimo inchoatum , unde cimo persequitur,& res Darii Medi temporibus gestas refert. Λtque ea praeposteri hujus ordinis longe probabilior est ratio, quam quae ab Hieronymo th) proponitur. Putat enim idcirco eapite septimo redire Baltassarem in
328쪽
stenam , cum praeeedenti capite res Dat ilDarrari eisent coeptae, quod statim historiam historiae copulavit, hoc est , voluis e ipsumlaittoriae quinti capitis, sexti historiam serie
continuata subnectere: cum tamen capitum etiam tequentium, quae non historias exponunt, sed vaticinia, intricatus ordo sit & perplexus . Quod si aliqua saepius iterata occurrunt, sic habeto , non visorum eorumdem Te petitam e si e narrationem, sed visa eadem saepius a Deo suisse Danieli objecta, tortasse tit esus animum vasidius pervellerent. VII. Cur autem partim Chaldaice, par- im Hebraice, partim etiam Graece scriptus extet liber Danielis , nobis quoque pervelli pandum est . Primum enim caput, cum tri. hus sequentibus secundi vel siculis, Hebraice scriptum in abemus. sequentia ad octavum tisque caput Chaldaico narrantur sermone , quae subinde a R. Levi ben Gerson Hebraicereddita sunt; reliqua rurium Hebraico, prae ter orationem Arariae , Hymnum trium
Puerorum , Susannae , Beli & Draconis hi. lorias, quae Graece scripta sunt. Ac pia laneci laudabilis doctorum virorum opinio est, qui discrepantiae hujus caussas strinantes, consulto id factum a Daniele assirmarunt, ait sex Chaldaicis capitibus haberent Chaldaei, quae regibus suis evenissent ; sequenti bus quinque docerentur Hebraei futura mysteria post excisum Babylonicum imperium, Christi adventum di interitum , Hierosolymitanam cladem , Iudaicarum reliquiarum salutem, & mort Uium ad vitam revocatiomem . Λt cur tandem primum caput, cum Prioribus tribus secundi versibus , Hebraice Conceptum est, quo res narrantur mere Chaldaicae ρ cur vita Chaldaearum regum ad si Ptimum utque pertinent caput , sermo vero
Chaldaicus ad octavum producitur ρ Vertergo mihi videtur propius, Librum Chaldaice primum fuisse exaratum a Daniele ipso,
I vi Chaldaica lingua juisu Regis Babylonii
uerat imbutus , di magnum linguae hujus usum diutina inter Chaldaeos mora comparaverat; deinde Hebraice a Iudaeis reducibus, in gratiam & utilitatem suae gentis, idque a Publica auctoritate ; demum etiam Graece ab Auctore priscae Interpretationis, ab Aquila, a Theodotione, a Symmacho, & ab aliis. Inde contigit, ut male multatis di detruncatis exemplaribus , quod labentibus ann Isusu venisse nimis verum est, in ea praesertim gente tot exiliis, ruinis, ae incendiis vallata , cum librarii ad scribendum opus di re. componendum accederent, quae in Hebraico exemplari deerant, ex Chaldaico supplere cogerentur; unde ambinuus ille laetus exortus eli . Orationi vero Aiariae. Hymno trium puerorum , Susannae, ac Beli.& Draconia
hiiloriis, quod lectit jucundae, & ad vulgi
captum e sient accommodatae , contis isse . Dulo, ut valde celebrarentur inter Hellentinitas oc Λlexandrinos prael et tim, reliqurisque Egy pcios, quorum ingenium hujusmodi deis liciis , ct auditionibus mirifice capiebatur.
Inde ergo prodeunte ma Mima Graecorum
exemplatium copia, primigenia ipsa archetypa , ut fieri alio let, neglecta jacuerunt, ac sensum denique interciderunt; vel, tu acute conjicit origenes a , a Iudaeis ipsis dedita opera suppretia iunt, cum majorum suorum infamiam , scelerumque velligia alio scelere abolere illiderent . Qund ut felicius succederet, ipsum Historiae Sulannae artificem , Graecum quemdam hominem nominabant, ut resert Hieronymus bin; Interpretem ipsum fortasse , aut commentitiam aliquam perlimam, pro Λuctore, nefaria arte obtru
VIII. Non est nostri otii, aut instituti, ea colligere, quae de Graeeis illis libri Danielis partibus habitae a piis juxta de eruditis
hominibus ad verius horum temporum Heter odoxos disputationes peperere. Duo tantum Lectorem monebo, quae his reliquis auctoritatem aliquam conciliare possunt: multos primum in iis Hebraismos occurrere ,
quod ab eruditis jamdiu est observatum p uos si quis oculis aequis perspexerit, Hebraice primitus fuisse conceptas latebitur rdem de Iudaeos his otiae Susannae veritati non refragari, sed Libri tantum hujus , quo ea
conlimetur , auctoritatem oppuguare , unico hoc argumento , quod Hebraicis literis consignatus non extet ; cujus rei probabilem hanc dari caussam ab Origene te ,
quam dixi, quaecunque progenitorum suo. rum corruptelas ac impuritates monumen. ta continerent, lummo a recentioribus Iudaeorum magistris studio erasa suisse dc obli
329쪽
non nulla assert Origenes, quae ab Hebraeo quodam sese accepisse narrat; nempe vulgata traditione inter populares ejus ferri, defloe. catos illos & impudicos Senes Hebraearum mulierum pudicitiae hac arte illudere fuisse solitos , eum apud eas in privatis colloquiis
itent idem praedicaret uterque, concemum
sibi a Deo, ut Christum gigneret; id supinis
auribus accipἰentes sinapjices foeminas cor .poris sui copiam impiis viris sine mora secis.se; at Susannae callitati eum pari astu essena insidiati, vafritiem illorum prudentissimam
foeminam elusit se: nomina autem illis Achabo filio Coliae , & , edeciae filio Maasiae
fuisse , quos Ieremias his verbis incessit sa): Ponat te Dominus , sicut sedeciam , ω sicut Achab , quos frixit rex Baselonis in igne , pro eo quod fecerint sultitiam in Israel, es
moechati stini in uxores amicorum suorum, erIocuti sunt verbum in nomine meo mendaci
aer , quod non mandavi eis , ego sum judex o tesis , dieit Dominus . Nam quod ignis supplicium insonti Susannae falso testimonio Parassent, poenam eamdem, juxta Deuteronomii b praeceptum, quo talionis poena sancitur , relatam ipsis suisse Hebraei volunt reum & Chaldaei in adulteros igne animadvertere solerent ; sicuti & in Chananaea ante Legem fieri solitum fuisse discimus ex Iudae& Thamatis historia. Λtque hane narratis nem , sed interpolatam thalmud illae reci . nunt. Syrus Paraphrastes ex editione Hera. cliensi , non Achabum , & Sedeciam, sed Amidum , & Abidum appellat . Ut ut et , quod Senes fuisse dicuntur, id potius eorum
dignitatem notat, quam aetatem , Hebraice erat zequent m. Sic apud Graecos senem ει senatorem sonat; --, senem oesacerdotem. Hinc senior Latinis. Gellius se seniorum hominum, o Romae nobilium, atque in morum difflinarumque υeterum δε- Erina, memoriaque praefantium, discepta-mo quaedam fuit . Ex Latino senior, Galli. Cum Seu neur. Sic senem Μontis, Le mei . e la Montagne , appellant Historici nostrates Regem Assam norum , si ve potius Has.chise horum sceeb elabsciscin: cum appellari debuisset, Dominus Geba zeqvan bubebaI. Nam etaquen, Dominum, sive Principem si-nifieat hoe loco . Item Gebal, & regionem vjus nominis sub monte Libano sitam , &montem quoque apud Arabes significat. Quo sensu sumendum est illud Ezechielis id) eti-qune ghavet, Principes Gabalitani. Vera esse, quae proponimus, non inficiabitur, qui Beniaminum Tu delensem legerit. Cujus in . terpres id enim silentio praeterile non pot- sum in puerilem hoc loco incidit errorem ,
cum ait, Montanos omnibus passim esse terrori, qui reges serra disecant: cum vertere debuisset, quia reges dolo intermiunt.Deincepit eum vnx morab, cuius radix eli ma-sar, quae dictio sonat, dolo prodidit, & serra
digeevit. Haec scripta erant a me , atque νetiam edita, cum incidi in origines Italicas
Μenagii nostri , in iisque haec se te jam observata reperi a veteri amico & municipe nostro Stephano Monachio, numquam sine laude nominando. Ex his, quae supra dixi, potest exi stimar i, quam non absurde, nec line caussa conjectarit origenes , Iudaeos pentis suae, optimatumque suorum famae contulentes, tanti dedecoris memoriam sustulisse.
X. Fecit praestans Danielis fama, & explicandis potissimum somniis celebrata , ut vetus quidam Onirocriticorum Auctor operi suo Somnialiorum Uantelae nomen falso praescriberet . Ejus usum damnant Decreta Gratiani se , ut p ite suppositit li& impii . Λt incertum est, idne, vel simile quid notaverit Synopsis, eum inter Λpocrypha Danielem colloeavit. Certe Λdditamenta Danielis non respexit, quae inter legitimos hujus Prophetae scelus ab eo recensentur. Ego vero & Latinam Christiani homin s seriptionem esse
Puto, cum nulla ejus appareat mentio , vel in Artemidoro, vel in Achmete; nec valde antiquam, cum inter eos qui ante Artemidorum idem tracta erunt argumentum, nomen Danielis nuspiam extet.
X l. Sed jam tempus est , ut ad proban
dam Libri hujus γ- ό- dc antiquitatem nos accingamus. Danielem ejus esse scripto 4rem , clausula haec indicat e septimo capite f , in qua sic disserit: anno prima Balatassar, regis Babylonis , Daniel Iomnium vi-dιι : υ o autem capitis ejus in cubili suo roe sommum scribens brevi sermone eo rohe vir , summatιmque perfringens ait: ρο- debam
330쪽
debam invisione mea nocte . Item istud e se- ου Is r se Ac virum vel Itum lineis in t mquenti capite ta): Tu ergo visionemrina, quia levavi oculos meos, er v di :er ecce vir unus post multos dies erit. Et ego Daniel longus. vepitus lineis , er renes ejus accincti auro Et id etiam e capite duodecimo : Tu au- ob=reto, er corρvs ejus quasi Clus itBus , essem Daniel elaude sermones , O signa Lι facies ejus velut Decies fulguris , Θ o Dhrum usque ad tempus flaturum . Et υIdi ego ejus ut in as ardens ; O brachia ejus, es Daniel. Plaeclara ad haec Danielis mentio quae deorsum usque ad Pedes , quasi species apud Ezechielem el , sic tanquam viri pie - .erfr canaeenti Φ, Θ vox sermonum ejus ut vox
late & sapientia longe praestantis. Scripsint multitudinis ; silc Christum Iohannes so Daniel nono ea pite d) : Et posui faciem Vidi . . 'milem Filio hominis , vesitum
meam ad Dominum Deum meum , rogare er podere , d, praecinctam ad mamruas zona deprecari in jejuniis, saeco, er cinere. Et aurea e evat autem ejus o eVIIII erant oratι Dominum Deum meum , is confessus eandiri tanquam lana alba , o tanquam nix, sum , o vixi: Obsecro Domane Deur, magne, er oculi ejus tanquam flammae ignis ,'Pe-er terribilis , custodiens pactumer misericor- des ejus similes orichalco , sicut in eamina dram diligentibus te , Θ cinodientibus man- ardenti. 2 vox illius tanquam vox aquarum ata tua. Manifesto haec imitatus est Nehe, multarum. Apparet qunque imitatio , cummias primo capite e : Cumque audivis em Regium Sanctorum cρὶ praedicat, & Librosterba huiuscemodi, sevi, es flevi, Θ Iuxi judicii sq); cum innumerabiles Minit rotum
aiebas multis r JHunabam , es orabam ante Dei copias infinitis millibus tentat compre- faciem Uel caeli ; er dixi e Iuaeso Domine hendere tr); cum Belliam igni tostam exhi- Deus eoeli, fortis , magne, atque Lerribilis, bet s); cum Filiu in hominis nube curuli iningus custodis pactum, misericordiam cum vectum si , & Bestiam viros pietate insignes his, quι te iligunt, o custodiunt mandata oppugnantem & expugnantem describit uulua.Librum eumdem se versa viile abunde cumq cornua decem Belim, Reges totidem testificatus eli Mathathias, cum ait primo praesignificare docet ca . Ait Daniel tr) imaehahaicos um nan as , ω Azarias, Cumque loqueretur ad me , prolapsus sumo Misael, cdedentes liberati sunt de fam- pronus in terram , er tetigit me , et statuistina . Daniel in sua Ismplicitare liberatus est me in gradu meo : & alibi et): Et audiens da oνe Danum. Danielem notant ista est Epi- jacebam confernatus super faciem meam, oesola ad Hebrae is u)r obturaverunt ora leo- vultus meus haerebat terrae r er ecce manus num, extinxerant impetum ignis . Danielem tetuit me , ω erexit me super genua mea . vero Christus nominatim appellavit, cum o super articulas manuum mearum, dixit apud Mattheum b r Cum ergo υi δενι- ω ait ad me , Noli metvere Daniel: ait Ictin D abominationem desolationis , quae dicta hannes saa r Et cum υIdissem eam, eeei dies a Daniele Propheta, flantem in loco sin ad pedes ejus tanquam mortuus ; ω posvit Ea tqui legit, intelligat tunc qui in udaea dexteram IDam suρer me, dicens , Noli time- sunt, fugiant ad montes . Quae sic a Daniele re. Cum Μicha Elis praelium narrat Iohan- expressa sunt : Et erit in Te u abomι- nes bb , Danielem te a peste sectatur. Stesatio des attonis . Ad haec objectas sibi de Daniel duodecimo capite ): Et audivi coelo species in Apocalypsi referens Iohan- virum , qui indurus erat lineis , qut flabat neuhJ, Danielem palam imitatur. Velut super aquas fuminis , eum elevasset dexte. eam de Bestia eornibus instructa , sibi visa ram, efffinistram suam in caelum, er jurasset disserit Il . Antiquum dierum sic descr ibit per Viventem in aeternum, quia in te us , Daniel lin): abliquus dierum sedit ; vest/- Θ tempora , o dimidium temporim: sic Io mentum υus eandidum quasi nix, er capitu hannes seι : Et angelus quem vivi fantem ejus quasi lana munda, thronui ejus summae super mare, o super terram, levavit manum