장음표시 사용
351쪽
riae de ejus aetate opinIonet proponuntur. III. Deinde nostra . IV. Disputatuν de D-bro apocopho Habacuci. V. Probatur Pro. 'betiae Habacuci γναρι-t , ω antiquitas . VI. Refestantur argumenta adversari
I. Tri E Habaeuel patria , Ac aetate nihilo
I certiora quam de Nahumo prose re possumus. Quid vestigando tamen , 5c scrutando reperire possimus, experiamur. Patriam designavit Epiphanius ιδ πιβοδ. - supposititius quem secutus est Pseudo-Do. rotheus ca) , oriundumque fuisse ait ex tribu Simeon, natum In agro Bethsocher : cujus dictionis cum ambigua sit, & parum constans in exemplaribus lecti , Dorotheus vero scribat Atticuebaν, locum assignare promtum non est . Uidendum an is sit, qui sexto capite prioris Machabaiei tb dicitur Beth. zacbara , Iosepho non semel memoratus ;an qui sequenti capite se Bebituba appellatur . Ait idem Epiphanius adventante in Iudaeam Nabuchodonosore Habacucum su-gi lis Ostracinen, quam urbem in is ma Elitica terra collocat,) ad Cassior idem usque , in qua ostrae inen Ptolemaeus statuit, lisae ἀlitarum fines prorogans; post discessum vero Chaldaeorum redi i ite in patriam , in eaque tandem fui me sepultum. Quae perperam acce pia Dorcit heus interpretando pervertit Epi. Ihanio consentit Sa id Ebn Batrix; In Ismae. itarum siquidem regionem sugisse vult Habacucum , atque inde in AEgyptum . Λlit Levitica ipsum tribu prognatum fuisse volunt,& in urbe Cella sepultum. Eusebius quidem narrat in Topicis sua aetate sepnlcrum Habaeuei Cedae monstrari solitum fuisse.
od ab illo sumserunt Sozomenus id . &icephorus se .
diti in varias opiniones discessere. Existimarunt Hebraei veteres filium sui me Sunamitidis mulieris, quem vitae restituit Elisaeus, quemadmodum Ionam Sarepta nar filium ab
Elia ad vitam revocatum sui me rati sunt . argumento ducto ex convenientia nominis Habacuc, cum verbis, quibus Elisaeus Suna.
mitidi filium pollicitus est fὶ : hbabaot bena lecteris fidium ἰ quae Rabbini eae nugis
sunt. Saniora senserunt Iudaei recentiores .in Μanassis tempora Habacuci vati ei nium conferentes. Ita Seder Olam, Rabbah.de
Luthahr unde Abrabaniel, dc Rabbinorum greges sua hausere . Iosiae aetati assiana ne alii; Sede eiae Ac Ieremiae, Clemens Alexandrinus is , dc Pseudo- Epiphanius th Da. nielis etiam idem Epiphanius , Hieron vismus ι , Dorotheus ε , aliique complures. quibus placet non alium esse Habacucum
hunc , quam qui ei baria ad Danielem inter leones jacentem ab Angelo vectus de tu Iit. biennioque ante Obiit, qua m libertatis com potes facti Iudaei in patriam remeament. Λquo tempore ad Elisaeum retro computantur anni trecenti circiter & quinquaginta : quo intervallo Habacucum fuisse constat ; sed i α loco intra hos limites accurate definiendo lari
Da mele agerem , re nunc etiam asseveran
tius di eo geminum sui me Habacucum , a Iterum Danielis obsonatorem , alterum hune Prophetam manassis aequalem , de tribu Simeonis, eum illum Levitica prognatum eme declaret titulus historiae Beli 6c Draeonis quem eκ editione Septuaginsa Senum reprae sentat Hieronymus 0 . Chaldaeorum cer te ad verius Iudaeos expeditionem praecessit, quam & praedixit: suiaeeee, inquit, mi eps suscitabo Cbaldaeos . Chaldaeorum ipsis rumvastationem , se tanquam rem nondum in stantem , sed multis post annis eventuram denuntiat : suis adbue visus procul, Θυ- parebit in finem. Θ non mentietvir . si morans feeerit, expecta illum, quia veniens ven et.
352쪽
his ad sonant, quae de Manasse narrat poste. rior liber Regum αὶ: Insupere sanguinem
innoxium fuit Manasses multum nimis, donee impleret Ierusalem usque ad os; a que peccatis suis, quibus peccare jecit Iudam , ut faceret malum coram Domino . Add it Io, sephus b , Deum intentatis per Prophetas
minis ad meliorem mentem revocare ipsum frustra voluisse, cum interea novis lese alli.
garet sceleribus, ct aliquem e Prophetis quo. t is qui busque diebus supplicio afficeret. Cum autem post Babylonicum eκilium mores in melius commutarit, plane dicendum est Ha. bacuci vaticinium ad priora illa & nefaria Manassis tempora pertinere et nec abludit a vero praedictionem illam Chaldaicae irruptionis , non solum postremam , qua diruta est Hierosolyma , sed & priorem illam spectare, eum Manasses Babylonem deportatus et . Nam quamvis narrent Paralipomena e captum eum fuisse a Principibus exercitus regis Alsyriorum , nihilominus Chaldaeos intelligere de e et, qui a Principibus & Regu. lis supremum Regis Assyriorum imperium
agnoscentibus regebantur . Hanc autem Iudaeorum calamitatem notare videtur Propheta um Iudaeos monet e ventura illa ipso.
rum temporibus: vus, inquit a , factum est in diebus vestris. Similibus Achazum & Eete. chiam objurgationibus , & impendentis ab Assyriis, de Chaldaeis exitii minis Isaias ali.
quot ante annis perterruerat. Λdeout aequaevum ipsi Habacueum , simili in itinctum a f. satu , paribus denuntiationibus intonuisse credibile sit. Denique aetatem ejus patefacit a m gnatus ipsi in Canone locus inter Prophe.tas minores Duodecim: Nahumum enim se. ouitur, quem Ezechiae aequalem diximus; Sophoniae vero praeit, qui Iosia regnante vaticinatus est. IV. De libro apocrypho Habacuci, quem commemorat Auctor Synopleos, etsi jam a me superius disputatum est, cum de Graecis Prophetiae Danielis interpretationibus age rem , aliqua tamen hic iteranda sunt, quae
praetermittere omnino locus non patitur .
Hunc ergo apocryphum Habacuc l librum , ipsam este dixi Beli & Draconis historiam, in qua liber Danielis clauditur. Tradit enim Hieronymus te , in Graeca interpretatione
Septuaginta virorum Habaeueo adseriptam fui me hane historiam, & Eusebium, ac Apollinarium cum Porphyrium refellerent, re sponditie , Susannae , Beli, & Draconis historias partem esse Prophetiae Habacuci de tribu Levi. Λt Graeca librἱ Danielis interis
pretatio, quae Septuaginta Senum nomen
sibi prael eripierat, Hieronymo merito suspecta fuit, & ab Ecelesiae magistris repudiata es . itaque quod Beli , & Draconis historia
Habacucci tribuitur, perperam id facturr dixi, cum mirabilem illam Prophetae exporistationem , non ab alio quam ab ipso in literas relatam fuisse Interpres conjectasset; reliquorum Prophetarum consuetudine deceptus , qui res a se gestas memoriae prodere consueverunt aliquando, at nonnunquam Id facere neglexerunt. Nimium igitur suspicioni huic indulgens Interpres domen Habacuci historiae huic praemisit Sed prudenter secerimus, si titulum leviter & temere excogitatum in.
V. Prophetiae autem Scriptorem ipse suae det larat Habacuc , eum ait secundo ea plin
gradum suster munitionem. o contemplabor, ut videam quid dicatur mihi, Θ quid respou. deam ad arguentem me . Et respondit m H Dominus, o dixit: scribe visum, oe e lanaeum suster tabulas, ut percurrat qui legerit eum. Quibus significat, se a Deo mandatum habui isse, ut res tibi praemonstratas literis tradereticui mandato pro sina pietate parui sse Ipsum plane eredendum est. Eas ergo Q - --π- ex prUria persona in disseruit. Unde Hob bellum mirari subit, oui incertur , esse dicit, utrum prophetiam tuam ipse Habacue scripta in ediderit. Earum praeterea in novitiorum Prophetarum libris eκ pressa licet reperire vestigia . Cum enim gentem
Chaldaeam descripsi siet Habacuc th) : Leviores parvis equi eius , Θ velociores αρυvespertinis , Θ diffundentar equites ejus requites namque ejus de longe venient, voti.
bunt quasi aquila festinans ad comedendum rita Nabuchodonosorem pinxit Ieremias si rIdeo percussit eos leo de trioa , lupus ad vesperam vastavit eos, pardus vigilans suster civitates eor- : ita & Erechiel sh r mee dicit Dominus Deus, Aquila grandis magna
353쪽
rum Harsim, longo membrorum ductu , plena lumis oe varietate venit ad Libanum. Haec quoque Ieremiae M querela rIustus quidem tu es, Domine ,s dilautem tecum, verumtamen justa loquar ad te: Iaare υia impiorum proiseratur, bene est omnibus qui praevari. cantur , S inique agunt λ numquid videtur reser re hane Habacuci b : Μundi sunt oeutituι, ne videas malum, oe respicere ad inIquι-tatem non poteris : quare respicis super iniqua agentes, o taces devorante impio justi
rem se illud quoque Ieremiae cor Et Elees
ad eos : Haec dieit Dominus exercituum Deus
Israel: Bibite, is inebriamini, ει υom te: ex hoe Habacuci detortum dicas r Bibe
tu quoque . ω consopirer circumdabit te calix dexterae Domini, 2 vomitus ignominiae su per gloriam tuam. Deinde vero Lucas in rictis e Habacucum de lignavit , cum diceret e Videte ergo , ne supervensat vobis quod dictum est in Prubetis: Videte contem. rores, oe admiramini, o ZIiseriamini, quia opus operor in diebus vestris, opus quod non credetio, si quis enarraveνιι vobis r haec
enim ex Habae uel priore capite petita sunt. Cujus & istud g : Iusus autem in fide Da vivet, Paulus non semel in Epistolis suis b usurpavit. V l. Circuinspicienti vero mihi, si qua
Parte oppugnari pollet nostra de Habaeuei aetate sententia , unum occurrit ejus ipsius testimonium , unde cudere contra nos argumentum queant Adversarii. APicite, in.
quit si , in gentibus, ει υ dete: admiraminim obstupescite: quia opus factum est in diebus
vesνis , quod nemo eredet eum uarrabitur .
De Chaldaeorum bello ad versum Iudςns verba sacere ipsum liquet , quod quum factum jam fuisse his diebus clarissime significet, hinc emeitur neeessario, post vastatam a Nais buchodonosore Iudςam vi κisse Habacucum,& vaticiniis inclaruisse. Verum id argumen- . tum infringit ipse commate sequenti , cum ait: Ecce egosuscitabo Chaldaeos r nondum ergo fuerant suscitati, quos suscitaturum se Deus praenuntiat. Sed & Hebraicum exemisylar , non futurum habet, meaal, faciam, sed Benoni paal, quod Hebraeis praesentis, quo carent, vice iungitur. Itaque Septuaginta id reddunt: ἔργον eisquam . Opus ego facio:& Symmachus, juxta testimonium Hieronymi λ): Opus fiet in diebus vestris.
I. Disputatur de sopboniae patria o tribu ,
II. Et aetate. IV. Probatur Propbetiae sopboniae γ -όας, o antiquitas.
I. TI Rophetiae Sophon Iae lemma hoc prae. L fixum est : Uerbum Domini quod L ctum es ad sopboniam sitium Chusi, filii G doliae, filιι Amariae, filii Ezrebiae, in diebus Iosiae sui amon regis Iudae . Inde Sopho uniam vere Prophetam Dei suisse cognosci mus : tum & quibus parentibus ortus sit, &quo tempore vixerit. Si patria ac tribus, unde prodiit, fui sient appositae, nihil ultra requireremus. Uerum occurrit desiderio nostro
supposititius ille Epiphanius l , saepe jam
in partes vocatus; nam sarabalba monte .
ortum fuisse tradit. Λt sibi non constat in montis hujus nomine, ut neque in variis Lis, i illius Ioeis Codicum fides; alii enim habent Haratha r Pseudo Dorotheus tm scribit Sabarthara . An sarat basar legendum , quem locum montanum fui sse intra termi nos Rabeniticae tribus discimus ex libro Io suae ρ an Saredatha , quem commemorant Paralipomena in) , & Farrban esse volunt quidam 3 an Barad, inter quem locum & CD des statuit Moles so) Puteum Λgaris ρ Λddit Epiphanius fuisse tribu Simeonitam, cum eum tamen Ezechiae regis Iuda abnepotem, proindeque de tribu Iuda oriundum fuisse ra tus sit Aben Ezra sρ , auctor inter Hebraeos non sutilis: quam opinionem nec admittit, nec reiicit R. David Κimchi ρ . Quibus ar-
Rumentis hanc opinionem secutus sit Λbeno Erra, nescio; profecto tempora apte conveniunt, neque alia videtur suisse caussa , cur initio Libelli hujus, non pater solum Sophoniae sit appositus,sed explicata praeterea stem. malis serie, genus ab hoc capite contra Scriptorum sacrorum, Prophetarumque omnium morem sit repetitum, quam ut clarissimo& sanctissimo parente prognatum fuisse Pr phetam
354쪽
phetam appareret, neque nobilitatis ἰtam praeclarae , & illustris honore fraudaretur. An ita sensit Cyrillus, cum suisse eum ait:
genere secundum carnem ς an propter cominmemoratos proavos minime quidem ignobilem credidit, quod & R. Davidi Κimchio
visum est, non vero regia stirpe ortum Ueri quidem id similius est , quam quod aliis ex eadem Hebraeorum gente persualum est, descripta hie fuisse ab abavo usque parentum nomina, quod Prophetae essent; cum pro certo Inter eos constet, quorumcunque Propheta. rum nominantur in Codicibus sacris paren. tes, Prophetas & hos fuisse. 1 l. aEtatis i ple suae tempus cum definiverit Sophonias a , Iosia regnum Iudae tenente vaticinatum se dicens , satis pro merito cul-Pare non possum Thomam Hob bellum ibin ,
cum Ptophetarum omnium antiquissimum
Sophoniam , & Amasiae ae osiae aequalem facit. Eorum vero mihi impense probatur ratio qui sub nitia Iosiae propheticum munus capessivisse ipsum amrmant, antequam pro sanos & sacrilegos idolorum cultus a Manasse inductos Iosias sustulisset; quod in duodecimum ipsius annum ab inito regno Parali Pomena se conserunt. Flagiti olbs enim &impios Iudaeorum ritus hae objurgatione arguit id)r Extendam manum meam super fu-dam , o super emnes habitante a Iem asem: o dispergam de loco hoe reliquias Baal , e
nomina aedituorum eum sacerdotibus, es eos qui adorant super tecta militiam caesi, er ado.
rant, e durant in Domino, er juravi in MeI. ehom. Deinde e : V tabo super Omnem μι arroganter ingreditor super limen in die illar vi complent domum Domini iniquitate eraeolo. Nempe haec ipsa sunt, quae Iosias prae- sitit, ut discimus ex postremo Regum is e Praecepit Rex Helciae Pontifici, O saeerdotibus seeundi ordinis, es janitoribus , ut stro liceνent de Temρlo Domini omnia vasa , quaeso,a fuerant Baal o in Iaco, S universae miliris coelI Tum u): Et delevit eos qui ado. Iebant incensum Baal, er Soti, is Lunae, er Oricim signis , oe omni militiae caeli , ociferri fecit lucum de domo domini foras Ierusalem. Deinde ibo : Contaminavit quoque
Tophes b, quod es in convalle filii En nox ,ut
nemo conserearet sium suum, aut filiam pisignem Molotb. Verumtamen , ne sic quidem elisis penitus impietatis radicibus, novis ipsoaeommonitionibus Ieremias identidem urge. bat: sed ita tamen ut non tanquam hujus temisporis noxas , sed tanquam vetera sag It Ia .sete ipsis objiceret. Quid, inquit i) , invexerunt patres vestri in me iniquitatis , quia elongaverunt a me, er ambulaveruntρω Baianitatem, , vani facti sunt Et paulo post A pa seculo confregisti jugum meum, ruisi viniscula mea, er dιAsι, Non serviam. In omni
enim colle sublimi, er sub omni Iuno frondoso
tu mesernebaris meretrix : Deinde l) : Pa. pulus meus oblitus es mei diebus Innumeris. Tum m : Fornicata es cxm amatoribus malatis . In viis sedebas exstectans eos quas M.tro in solitudine, o polluisti terram in formeationibus tuis, er in malitiis tuis . Quanto
aliter Sophonias in ' non pristina quia et
recolens facinora , sed tanquam in flagranti deprehensos lacin re increpans e Disperdem de loco ια reliquias RaaI, er nomina aeri tuorum cum sacerdotibus , ω eos qui adorans supeν tecta militiam caeli , er adorant, Θ jurant in Domino, er jurant in Melchom . MIRtabo super omnem quι arroganter ingreditur super timen in die illa, qui complent domum Domini iniquitate er dolo . Nempe haec inge praesenti πα. τε Ma s paratragoediabat priuiquam Iosias violatam religionem repa inrasset, ablatis sceleratis ceremoniis: quod , ut dixi, duodecimo post capessitum regnum anno facere instituit. Verum tum inolitum morem tollere haud ita promtum esset , de
post multos annos antiquae consuetudinis vestigia supere stent, instabat Ieremias, ut quod coacti a Iosia fecerant Iudaei, id sponte iam
praestarent: Non est , inquit 'st, reversa reae me praevaricatrix I uda in toto corde suo , se in mendacio , ait Domi uus . Constat itaque nondum a vitam impietatem abolevisse Iosiam, eum haec Sophonias vaticinaretur, at inque inde licet praedictionis illius aetatem ante duodecimum Iosiae annum liquido statuere, proindeque & ante Ieremiae prophetiam, quς a decimo tertio Iosiae anno ducit initium.
III. Quare & dicta quaedam Sophon Ianvidemus subinde Ieremiam , & Ezechielem usurpasse. Λit Sophonias ρ : Audivi onrobrium
355쪽
man , quae exprobraverunt populo meo , is magni mali sunt super terminos eorum . Pro pterea vivo ego, dicit Domi uus exercituum
aeternam, reliquiae populi mei diripient eos,
residui gentis meae possidebunt illos i inde Ieremias a r audivimus superbiam Moab ;Dpeνbus est valde ; sublimitatem ejus , Sarrogantiam . superbiam, oe ahita dinem caris ejus . Ego scio, air Dominus, jactantiam ejus , et quod non sit juxta eam virtus ejus, nec juxta quod poterat conata sit facere. Ideo supeν Moab ejuIabo, ω ad Μoab universam clamabo , ad viros muνι fictitis tamentantes et indidem & EEechiel b r Et vires ad filios Ammon, Audite trebam Domini Dei, Baec dicis Dominus Deus: Pro eo quod dixisti: Euge, euge , super sanctuaritim meum, quia pollutum es. ω supra terram Israel, quoniam desolata est, er super domum Iuda, quoniam auctι sunt in evtivitatem . Idcirco ego tra.dam te fitiis Orientatibus in baereditatem, oecollocabunt eauias suas in te, is ponent in retentoνia sua. Pressius etiam Sophoniae vestigia sectatur Ezechiel se) eum ait: Argentum
eorum es aurum eorum non valebit liberare eos an die furoris Domini: animam suam non saturabunt,quentres eorum non implebun tur,quia scandalum iniquitatis eorumfactum
est: quid enim haee distant illis Sophoniae la):
Sed oe argentum eoram, oe aurum eo um nos potest liberare eos in die irae Dom/ni: in une zeli ejus devoνab tur omn/s sterra, quια consummatIonem cum sesinatιone faciet cunctis habitantibus terram. Cum ait Ezechiel se :saeerdotes ejus eontemserunt Legem meam ,
o polluerunt sanctuaria mea ; iπter sanctumo profanum non habuerunt distantιam , ει
inter pollutum ρο mundum non tutellexerunt, o a sabbathis meis averterunt oculos suos, o coinquinabar in medio eorum : princ*es
ejur in medio illius, quas lupi rapientes ρης dam ad effundendum sanguinem, oe ad Perdendas ansmas, o avare ad sectanda uera: Prophetoe autem ejus Iiniebant eos absquet mycramento, vj dentes vana, er divinanterem mcndac xm, iacentes, Haec dicit Dominus Deus , eum DomInus non fit Ioeutus : nonne
haec Sophoniae σὶ referre voluit: Pν ne pes ejus Ierusalem ) in medio ejus quasi leones
νηgientes ; judices ejus lupi vespere non re linquebant in mane r Prophetae ejus vaesant, viri infideles: Iaeredates ejus polluerunt san ctum, injuste egerunt eontra Legem. Sed &ad Locum quemdam e Michaeae tertio capite, quem indicavi supra, videtur illic resperuxisse.
tire Aggaei ν- ό- , o antiquitas. IlI. Re fellantur argumenta adversariorum. ἀν-
I. A Ggaeum ab aliquibus Anulum ess Ex creditum , hominibus juvandis, & ad
virtutem excitandis a Deo missum refert
Hieronymus u r eaussa inde ducta quod Halaeb Adonai appelletui priore ipsius capi te b). id & Λngelum signifieat, & nuntium Domini. Quasi non & alii hoc nomine affecti sint, quos Angelos fuisse nemo suspicatus
est. Unum e Synagogae magnae assessoribus cum Zacharia suis Ie Rabbini asseverant. Synagogam vero magnam Darii Hystaspidae temporibus initium habuisse censent. Λggae autem & L chariae vaticinia, quae in annum secundum Darii Regis Scriptura Sancta confert, ad Darium Nothum pertinere arbitratus est Scaliger i , aliique Maliger unia, sectati: quod Darius ille, cujus aetate futura praedixerunt Aggaeus & Lacharias, quarto Esdrae capite subiungatur Assuero, dc Artaxersi , quos Xersem & Longi manum e sse . volunt . Sed eertioribus niti videtur fundamentis eorum opinio, qui Darium hune Hi staspiden sui sse censuerunt. Hos inter, praeter eos quos dixi Rabbinos, insigne nomen est I
vim a Chrono logorum assensa est pars. Assuerum vero & Artaxersem , Darii hujus decessores, vel Cyrum & Camby sen elle, ita ut gemino nomine designetur uterque; vel Cambysen certe & Smerdin ; vel Cambylen uni.
356쪽
eum , sed ardi .utifi tmestis nominibus cm-Pum esse sunt arbitrati; quod Persarum re pes , postquam rerum essent potiti , Xersis
fere& Artaxersis nomina usurpare solerent. Hujus sane controversiae. tot velitationibus in utramque partem excussae, disputationem hoc loco repetere, etsi eit praeter noli ruminstitutum, dicam tamen valde infirmum mihi videri argumentum , quod Scaligeranae doctrinae patroni eliciunt ex hoc commate Zachariae sa) : Et respondit Angelus Domini, et
dixit, Domine exercituum , usquequo tu non
misereberis Ierusalem, oe urbium Iuda, quibus iratus es λ Ise jam θρtuagesimus annus est: & ex isto ib) : Loquere σα omnem popu
sum terrae , o ad Sacerdotes, dicens e Cum jeianaretis. et plangeretis in quinto et septi. mo per hos septuaginta annos, numqvidjeiu nium iejunastis utibi λ Eodem tempore vati.
ei nati sis ni Aggaeus & Lacharias, ut habetur quinto Esdrae capite, & ut libri utriusque
ostendunt. Ad utrumque ergo ista pertineant. Anni, inquiunt, hi septuaginta, non sunt anni Babylonicae captivitatis , qui desierunt anno Primo Cyri r vaticinia autem illa scribebat Zacharias anno secundo & anno quarto Darii, quorum neuter septuagesimus erat ab exincidio Hierosolymae : Darius porro hic Hy-s aspides non est, nam si ab anno ejus secundo,
vel quarto septuaginta annos retrra numeres,
ubicunque illorum consistat initium , nihil curret, cui haec oracula Lachariae posΙint
accommodari : unde concludunt non alium
notari hic Darium, quam Nothum ; septuaginta vero annorum Zachariae initia repetenda esse a primordiis regni Λssueri, quem Xersem esse ita tuunt; apud quem accusati sunt Iudaei, & gra vi nimis do inde calamita. tibus oppressi. Verum haec ipsa Lachariae di.
ta opportunam nobis commenti hujus confutationem subministrant . Anno secundo Darii septuagesimum annum Propheta numerat ἱ anno item quarto septuagesimum rmi merasset utique septuape simum feeundum anno quarto, si septuagesimus in annum se .cundum recidii let. Utrobique autem numeratur septuagesimus, quod in annos illo. Darii secundum di quartum , septuaginta anno rum finis non congrueret: definitum quippe jamdiu, ac circumscriptum annorum significabat spatium, quo Babylone capti vi suerant
Israelitae . Hebraica vero verba, Interpretatio Septuaginta Senum , & Ionathanis Par phrasis , si recte intelligas, non magis praesens quam praeteritum tempus notant. Hi nemor natus et . Respondent ad numeri rotunditatem Septuaginta annos dixisse Prophetam, qui septuaginta non erant. Cur idem igitus Propheta initio capitis utriusque , primi & septimi, non annos solum , sed mensesct dies tam accurate diltinxit st Adde splendidum Aggaei scὶ testimonium t suis in vobis es de reoctus . qui vidit domum isam ιngloria fua prima λ et quid ses videtis hane nune δ numquid non ita es , quasi non fit
in oculis vestris p Multum in his eludendisaelluat Scaliger id), ne fateri cogatur ex sua sententia consequi, homines hac aetate superfuisse centum septuaginta sex annis majores; atque ita haec accipienda ella vult, quasi di .eeret Propheta : V si quis vestrum domum priorem vidisset, quam parvi hanc faceret verum quis non videt similia haee esse eorum , quae leguntur tertio Esdrae capite test:
Plurimi etiam de Sacerdotibus et Levitis, et Principes patrum, et Fentores, qui viaerant Templum prius cum fundatum esset, et hoc Templum in oculis eorum , fiebant voce ma gna . Multi supererant anno primo Cyri, vetustiores Templi excidio : quidam ex illis ad annum Darii Hystaspidae secundum protra
xerunt vitam, qui annus a primo Cyri decimus octavus fuit. Haec sibi cohaerent, & con sentanea sunt. At Scali per vim affert Aggaei verbis: ipsius tamen expositionem quamlibet violentam ii admittamus, at fateri lamen cogetur ex opinione sua consequi , ad cenium& quinquaginta annos , eoque amplius , vi
habetem ; Esdram etiam ad ducentos annOS: uod viris sobriis neutiquam persuadebit. cio aliter illud comma Lachariae ab aliis exponi, ejusque verisimilem a Petavio is interpretationem afferri . Hanc defendant alii , dum meam mihi persequi liceat . Sed haec obiter, nunc ad rem . Docent libri Λggaei uin& Esdrae hὶ propheticum munus ad .
ministrasse Aggaeum,& Zachariam, ante. quam Templi in t aurationi supremam manum imposuissent Zorobabel, & Iosue Iosedecides Pontifex maximus . Unde & consentaneum est quod habet Cyrillus ti) , iam
357쪽
Inde a Cyri temporibus vallelnia ipsos edidisse : & fides haberi potest Epiphanio, re
Dorotheo αὶ -- -t uomine ave Iatis cum Λ2gaeum adhuc juvenem Babylone profectum Hierosolymam venisse, ibi. demque mortuum , ac prope Sacerdotum sepulera humatum suisse lcribunt.
testimonium in his libri Esdrae verbis bὶ rTune intermissum est opas domus Domim in erusalem, is non fiebat usque ad annum fecundum regnι Dariι regis Persarum. Prophetaverunt autem Aggaeus Propheta, er Zaebarias Νικι Addo , prophetantes ad Iudaeos qui erant in Iudaea e I erusalem, in nomine Dei Israel Tune surrexerunt Zorobabel f. Iius salat biel ,er Iosue Atius Iosedee, Θ caeperunt aedificare Templum Det in I erusalem,
o eum eis Prophetae Dei adjuvantes eos . Significantius etiam sequenti capite c : Fe-nισνes auiam Iudaeorum aedificabant, er ρr Perabantur . Iuxta ρ Ubetiam anaei Pro
verant ει construxerunt iubente Deo Israel.
Nec de re hilo est quod Sirachides d scripsit: sue modo amplificemus Zorobabel ρ nam er se quos Agnam tu dextera manu Uraia rnempe alludebat ad id Aggaei e : In die ilia , dicit Dominus exercituum , assumam te,
ZorobabeI. siti salathiet, ferve meus , dicit Dominus; es ρonam te quasi signaculum, quia
te elegi, dicit Dominus exercιtuum . Sed &istud ex Epistola ad Hebraeos is): CuIus vox
movit terram tune , nune autem restromittit
dicens: adhue semel, o ego movebo non solum terram, sed et earlum . derivatum est ex his Aggaei se : suta bisee die t Dominus exercituum: Adhue unum meticum est,er ego commovebo earum , er terram, o mare, es aridam. er movebo omnes gentes. Et deinde ibὶ:Lequere aa Zorobabel ducem Iuda, dicens: Ego movebo caelum parite ν o terram Praeter exi puum illum praedictionum Libellum, huic atque item Z.ichariae Psalmum centesimum quadragesimum quintum adscribit Vulgata editio; adscribunt de interpretes Septuast inta . atque sequentes insuper duos, dccentesmum trices mum octavum . Sed de collecticine Psalmotum satis supra egimus.
III. Porro quod Inter magnae synagogae -έδροι assessores ponerentur ab Hebraeis quibuldam , Aggaeus, Zachatias, dc RIalachias , idcirco ex albo Prophetarum ab aliis illorum gregalibus . & Ila aco praeter tim Abrabantele expuncti sunt. Hanc quippe a Synagogam Sapientibus , non Prophetis . eonflatam sui me volunt. Hinc de Danielem inter Synagogae magnae proceres adlambere volentes, Prophetae dignitate saudare conan tur . At palam restagatur Maimonides t l,
qui Synagogae magnae consessores Prophetas fuisse censet . Refragantur dc ipsi Aggaei . Tathariae,& Esdrae libit, qui hos Prophetae titulo honestant . Refragatur & Sirachides Eeelesiastici Λ uctor hJ, qui cum Duodecim Prophetarum mentionem iacit , tribus his postremis, perinde ut aliis, titulum hune mainnifesto tribuit. Refragatur dc ipsa res, eum
suturorum vaticinationes tum ipsorum tum dc Malachiae seriptis contineantur . Hujus quoque refragatur inscriptio: Onus verbi Domini ad Israel, in manu Malachiae: quo oneris vocabulo calamitatum praedictiones a Prophetis editae a flici solent . Itaque ab aliis Rabbinis repudiatur temerarium hoc Abrabante I s dogma a dc Auctor Beth lsrael sI Aggaeum , Tachariam, dc Malachiam fuit statuit ne biim acheνonim , postremos Prophe. eas ; dc in Λvoth R. Nathan eximuntur e Synagogae magnae censu , sed Cabalam Sy. nagogae magnae tradidisse dicuntur.
I. C Equitur Zacharias. parentum ipse suo- rum & aetatis index . se quippe Deo afflatum fuisse anoo seeundo Dam , Octavo mente , duobus nempe mensibus poli Aggaeum , quem mente sexto ejusdem anni vaticinatum else Seriptura sancta nos do. cet min; filium vero Barathiae . filii Addo,deelarat . Le viti ea tribu ortum, Sacerdotious
358쪽
Dorotheus b . Iam grandem natu Hierosolymam Babylone revenisse , plurimisque praedictionibus ac prodigiis editis utrobique inclarui me . a supposititio Epiphanio et , eodemque ipsius lectatore Dorotheo traditum est. In sepulcro vero ipsius assignando a duce suo discedit Dorotheus. Ille enim prope Aggaeum fuisse sepultum narrat, Hierosolymis videlicet, ut diximus : Dorotheus ab Eleu. theropoli stadiis quadraginta , in figro Noe man, cui Betharia, centum ac quinquaginta stadiis Hierosolyma dissito . Verum cum subjiciat hune fuisse Zachariam Barachiae filium, eujus meminit lialas, videtur Zacha. ν iam illum cum nostro hoc confudisse , quos
tamen diversos suisse ratio temporum demonstrat , dc nos mox ostendemus . Supra notavimus Rabbinorum quorumdam esse a sententiam , inter Synagogae magnaec assessores lectum eum suisse , perinde ut
riggaeum , cum quo plurima ipsi fuere como munia. Ea jam i mei observasse satis esto. Nec de aetate, quae aequalis utrique sub Dario Hystaspida suit, vel bum amplius addam. Tantum Lectorem commonefaciam, valde Cyrillum suam sesellisse memoriam , cum Zachariam Sophoniae aequalem finxit, quem Iosiae temporibus floruisse nulli dubium est . Sed Sancto ae erudito viro gratificantes credamus potius mendam insedisse ipsius codi. ces , & nomini Λggaei Sophoniae nomen subrepsitise, ac illud sedibus tandem suis extrusite. II. Nunc vero dubitationibus aliquot occurrere decet, quae circa Zachariae parentes oriri eossunt . diam primum videndum et ,
quid sit, cur eum se dieat filium Earachiae, filii Addo, initio Prophetiae suae, in libro la. men Esdrae ldὶ filius Addo appelletur. interpretes Septuaginta Lachariam Barachiae,&Addo filium statuunt his verbis r
ronymus quoque in interpretatione sua ad Hebraicum excusa : Ad Zaehariam filium Baracbiae , flium Addo Prophetam : quam lectionem dc in expositione sua sequitur: cum vulgata tamen habeat, Mil addo. Λtque hinc quaestionem movet, neque solvit, cum
H Mius B arachiae, quare dicatur filius addo.
Existimat Cyrillus se natura filium suisse
Barachiae , institutione vero & imitatione Addonis Prophetae . At exemplis fidem saacere debuerat, quae nusquam extant. Crediis bilius esset natura alterius filium fuisse, alterius Lege; altero nimirum sine liberis moris tuo , alterum agnatum ad Mosai eae Legis praescriptum vidua ducta , T chariam tu de iuncti agnati nomen & familiam genuisse.
Sed malumus in recentiorem Interpretum
sententiam concedere , qui Barachiam Tachariae patrem , Addonem avum ponuntistium vero Λddonis dici apud Eldram, quod generali filiorum nomine nepotes ab Hebraeis appellari soleant. Testis unus pro omnibus Matthaeus D: Libergenerationis Iesu Chri .
exemplar libri Lachariae utramque admittit interpretationem , Filium Barachiae, filii
Addo ; et Filium Barachiae , filium Addo.
Atque hinc dubitationis or igO . Minime vero serendus est Hieronymus, cum Λddonem hunc Tachariae avum, eum ipsum esse sine haesitatione pronuntiat , qui ad Ieroboamum in Bethel sacrificantem missus, suturam ars demolitionem praedixit. Utcumque enim, rationem subduxeris, non eis cies , ut avum inter & nepotem intercedere possint quadringenti dc Ruinquaginta anni ; quo intervallo
Darius Hystaspides Ieroboamo Nabati filio
III. Quaerendum praeterea, Idem ne si Zacharias hic noster Barachiae filius, an Tacha rias alter Barachiae itidem fillus, cujus ea pite octavo Isaias meminit. Id ne credamus ,
iacit diuturnitas temporis, quae Achazum
regem Iuda , ad cujus aetatem pertinet hoc Isaiae caput, a Dario Hystaspida dirimit ranni enim interjacent plus quam ducenti. Is praeterea quem vulgata Isaiae editio Barachiae filium facit, Iebatechiae filius fuit juxta Hebraicos Codices, ben Iebarachi hu: curria Propheta noster dicatur ben Baraebib, filius
Baraebiae . Longe etiam minus credibile est, noli rum hune Zachariam eum fuisse, quem
Ioasi regis jussu, in atrio domus Domini lapidibus necatum suisse Paralipomena narrant e quod tamen Λuctor libri de vita de morte Prophetarum , qui Epiphanio adscribitur, assirmasse legitur in Codice Λugusta inno. Nam si Ioasi temporibus occubuit inuomodo
359쪽
modo ad Darii Hystaspἰdae tempora potuit
pervenire, qui totis trecentis annis recentior
sult y Deinde hie Iojadae filius fuit, ille Barachiae Utrum vero noster ille sit, quem apud M. Hi harum sa), dc Lueam b Christus intersectum fuisse dicit inter Templum Agaram san potius Zachariam alium significa. verit, qui Ioasi regis iussu, ut dixi, in atrio domus Domini lapidibus necatus esse dicitur in Paralipomenis, dijudicare haud ita prona tum est . Barachiae quidem filius est noster, ut ille Christi; inter Templum vero & aram caelum suisse seriptotes lacri haudquaquam
Carsus est ille Paralipomenon tu atrio Templi, perinde ut ille Christi; at Barachiae filius hie fuit, ille Iojadta. Undique angustiae. Cenosuisse nonnullos Prophetam nostruma Christo suisse notatum docet Hieronymus sae , optimus nodi hujus vindex: eosdemque hoc argumento refellit, quod ejus temporibus vix Templi ruinae su per suerint. In alteram Ita. que abit sententiam , & Zachariam a Ioaso morte affectum , cum esse vult, quem Christus commemoravi tr atque hune in Evange. lio, quo utebantur Nazaraei, dc cujus exsertis
hendi licentiam sibi factam fuisse ait ab iis qui Beroeam Syriae incolebant, non Barachiae , sed Iojadae filium esse dictum . Duos
itaque tantum hab8mus Taeharias Barach ipfilios, alterum Isaiae aequaevum , alterum Prophetam unum e Duodeeim . Meminit
praeterea Iosephus se , in libris de bello Iu .daico, Zachariae eujusjam, filii Baruchi, viri itidem pἰi & sancti, in Templo quoque a
Zelotis per invidiam interfecti ἰ atque ita priorem Zachariam Ioasi aequalem, ut nomine, sic moribus Ac vita , ae interitu etiam dc mortis causa serentis. IU. Genuinum autem Zachariae stetum
est . Prophetiam ipsi adscriptam ostendunt primum Libri ipsius verba,quae de se Lacha. vias ipse ά ν-ώ- lex promia persona
profert. Puta eum ait De Factum est verbum Domini ad Zaebariam filium Baraebiae , filii Addo, Prophetam , dicens : Uidi per n. .ctem , Θ ecce vir ascendens suster equum rufum, ω ipse fabat inter myrteta , quae erant in profundo ter post eum equi rufi,varit,ey aIbi. Et dixit, Quid isti, Domine mist Et vixie ad me angelus, qui loquebatur in me , Ego ostendam tibi quid sint haec . Plurima, hujusmodi per totum opus sparsa sunt. Hic praeterea valere debent telli monia , quae ad fidem libro Agggi conciliandam supra adduximus ,
cum par vaticiniorum utriusque eommemoratio i s contineatur . Nobis vero brevitati consulentibus ea iterare nihil attinet. Reel
temus potius istud Malachiae νὶ: Revertι-mιni ad me, er revertaν ad vos dieit Dominus exeret tuum: quod prodiisse liquet ex hoe Tachariae tb : Convertimin ad me, ait Domι- nut exercituum , es convertar ad vos , Heu Dominus exeret tuum. Iam vero si ad novum decurramus Testamenium, multa illie e T charia arcessita offendemus: hoc praecipue sapud Μatthaeum t , Dieite filiae Itoa, Ecce rex tuus venit tibI mansuetus , sedens super asinam,er pullum Nium subjugalis . quod de in Evangelium suum Iohannes h transtulit.
veru ηι ὰ Mi s Israel, er dederunt eos i. aprum figuli ficut ransiluit mih Dom/nus. Reseruntur haec quidem apud Matthgum t ad Ieremiam , sed id factum videtur oscitantia librariorum. Quanquam alias alii caulas afferunt . Proclivem in nominibus propriis eme lapsum seiunt,qui manu scriptos Codiees versare solent. Sic apud Iustinum mὶ Z cha -rlae tribuuntur ista, uuae Malachiae in) sunt rEere ego mittam vobis Eliam Prophetam . Petitum est indidem hoe Matthςi soὶr ser ptum est enim,percutiam ρastorem. er dispeν-gentur oves gregis : quod dc Μareus ,1 repraesentat : &hoe 1ohannis sq): Et iterum alia Seν tura dieit Videbunt in quem transefixerunt : ἀ-ολ verbis Ῥει vero istud Pauli tνὶ : Loquimin, veritatem unusiquisque eum proximo ino . Lichartanum eli denique illud Iohannis in Apoealypsi s) r Eeee venit eam nubibus , ω υidebιt eum omnis oeu 3Tt x Iur
360쪽
fuer eum Mnnes tribas remise. Quam praedictionem jam ante attigerat in Evangelio.
Caeterum quae supra diximus de Psalmis aliquot Aggςi , & Zachariae nomine in scri m is, cum Aggei prophetiam expenderemus,
atque item argumentum quod adversus Λg-psi dignitatem prolatum consutavimus; qu niam ea Aggeo cum Zacharia communia sunt, huc etiam aequo jure pertinent .
I. D1sputatur de Malaebia . II. Utrum fuerit angelus . Ill. Utrum fuerit Esdras. I U . Probatuν Prophetii Malachiς ροσιπις,
I. ris Inorum Prophetarum agmen claudit. 1 Malachias, Synagogae magnae cum Aggςo , & Lacharia a Rabbinis quibusdam adscriptus Seribit supposititius Epiphanius oriundum eum fuisse tribu Zabulonis , dc Datum in suba , post solutam Captivitatem ὲ sive ut habet Pseudo-Dorotheus, sa-pba; vel ut alii legunt, Foeba , loco tribus ejusdem, ubi & sepultum volunt, cum juvenis obiisset. Tempus quidem quo floruit, ipse non adnotavit: at si verum est, quod sciscit Hieronymus in , quibus Prophetiis
temporis nota in titulo praefixa non est , eas hoc tempore sullse editas , quod proxime . praecedentes Prophetiae adscriptum praeferunt , aequalis fuerit Malachias Λggaeo, dc Zachariae , dT .Datii Hilla spidae ae vo floruerit. ita sensit ex praescripto tuo Hieronymus; ita Eusebius . b , Theodoretus e , & Au, pullinus id); ita Cabal illae, dc Seder olam,di R. David Ganz . Sed his luppar potius, quam aequalis censendus est, si juvenis Obiit, nam dici non poteli aequalem quidem illis suisse, sed serius ad sutura praenuntianda sui sese a Deo init i nctum . Recte id aliquando ,
quanquam non semper,d illinxerunt Clemens
Alexandrinus se . dc Hieronymus D; di-Binxit & Cytilius u . Itaque ut recenti rem eum credamus Prophetis reliquis unde. cim, poIlulat Libri ipsius locus, qui postremus est; pollulat dc ratio rerum, cum in Λg-
chiae traditarum . Illi enim Iudaeos ad Te minplum instaurandum Impellunt, hic ut in Templo pie , ac revere nor se gerant Sacer dotes adhortatur. Illa ergo valle inia ante
restitutionem Templi edita sunt; hoe post Templum reparatum. Audi Malachiam tb rofferris super ρltare meum panem pollutum, er dieitis, In quo potuimus te λ in eo quod miscitis, Hensa Domini despecta est. Deinde si r&uis est ια -bιs, qui elaudat ostia, er inuu dat altare meum gratuito Tum Ot): Vos pia.
IusIs nomen meum is eo quod di estis. Mensa Domin 1 eontaminata est Sr quodsUemonstur
contemtιblis es , cum igne qui illud devorat. Quid quod de Esdra , ac Nehemia recenti is rem ipsum statuit Cyril ἰus y quod non patitur sane eorum opinio, qui juvenem ipsum sato iunctum putant , neque Optimo unus Chrono logGrum computationes. Mihi quidem fit verisimilius inter instaurationem
Templi, quae sexto Darii His aspidae anno contigit, & Esdrae reditum, qui incidit in septimum Artaxerxis Longi mani, Malachiam vaticinium suum edidisse ; cum in Canonem sit receptus, quem Synagogae magnae jussu ab Esdra concinnatum fuisse Arta κerxis Longi-mani temporibus paulo post ostendemus.11. Tangam obiter . dc eam quaestionem, inter veteres Christianos controversam, sue ritne Μalachias Angelus extraordinaria leogatione a Deo in terras millas ad emendanda vitia, dc mentes hominum ad istudium veritatis excitandas, quod & de Ληgw creditum diximus . Praecipuus sententiae hujus auctor, Ac defensor sertur Origenes, eumque hoe nomine in Origenianis nothris non per functorie calligavimus ἱ quippe ex perverso νωπακ- praeexistentiae j animarum , Be qualis rerum omnium ratione pollentium
naturae dogmate , incessit illi prnva haee suspicio, Agg m, Malachiam, Iohannem Baptistam quoque,& Melchisedechum,& Pro. phetas denique omnes, ae viros sanctitate florentes,suisse Angelos . Qua miram dc ante Origenem plerique in eodem errore versati sunt. Nee de Ma Iachia tamen idem sensisse puto Clementem Alexandrinum tὶ , quamvisi sere eum appellet τὸν ἐν Me ι-εκα frans sanetum inter DuodecImὶ eum dc ipli tuum