장음표시 사용
381쪽
supra ostendi. Israelitarum quoque captivitas,& reditio domum manifeste ab eo praenuntiatae sunt r Israel e rivus , inquit b , migrabit de terra sua . Et alibi eὶ : Concu-e am in omnibus gentibus domum Israel. Deo inde dὶ : In gladio morientur omnes peccα-tores popuII mei Et moκ te r In die sua suseitabo tabernaculam D.rυid. quod rectit, e Maedificabo illud Mut ιn diebus antiquis . Tum ni Et eonvertam cotivitatem ρορώ- D mei IsraEl, ef inimabunt ei vitates defertas in babitabuut; er plantabunt vineas. Hierosolymitanum excidium a Zachariau apertissime praedictum est : Ecce veniet dies Domini , es dividentur spolia tua in medio tui : Θ congregabo om es gentes ad Ierusa-
Iem n praelium , er evietur civitas , Θ vastabuntur domus . er mulieres Piolabuntur, eregredietur mediast, s e vitatis io capti υita tem er reliquum postuli non auferetur ex urbe . Quae si ve reseras ad cladem ab Antiocho Epiphane Hierosolymis illatam; sive, quod probabilios videtur Eusebio th), ad alteram a Vespasiano . & Tito instictam , in qua ingens populi Iudaici pars peri it. dc ad aliam
a b Hadriano, cum maena civium multitudo Urbe ejecta est, vere utique πισυὸς .raeclum eventu camρletum) est. Fatendum ergo est, multas Prophetias Veteris Testamentis veraces esse. Quod erat probandum.
Multae habentur in Veteri Testamento Pνορ bellae de Messa. I. Vetus resamentum , forma, o paratus Novi . II. Duplex praedictio uam genus, per signa , er per verba . Ill. Multiplex prae cctionum genus ρer verba. IV. Exploditur duplex Grotii sententia ἰ prior, qua fatuit universis de Christo propbet iis duplicem inese sensum; primarium,qui ad historiam temporis quo editae sunt referen aeus sit; secundarium , qui ad Christum rV. altera, qua negat praedictionibus vim argume uti inesse. Ul. D lex eorum se .cta, qui 'raedictum fuisse Christum nega. runt . VII. Colliguntur vaticinationes Christi praenunt ι aer e Genesi, Ultl. Exodo, IX. Numeris, X. Deuteronomio, X l. L
praenoverunt, er expectarunt. Aβutissima
a Deo divinitus missus ad hominum salutem, ef a Prophetis 1n Veteri Testamento praedictus. Quod si nulla in Ueteri Testamento e κ. taret de Messia praed chio , nullus utique vel ret, vel suisset Messias, & rel non evistentis neque extiturae ea esset definitio qualis Geometrica definitio puncti est, ct lineae , dc supersciet , quae nec fuerunt unquam , necesse possunt. Verum rem aliter se habere, de larabit haec Propositio , qua sparsa per Veteris Testamenti libros oracula de Christo in unum colligemus. Quod priusquar L. sacere aggredimur , ver ha praesari licet quibus alloquitur Romanos Paulus si) : Ei autem , qui potens est vos confirmare , iuxta
Evante tum meum , o praedicationem Iesu Christi .secundum revelationem mysterii temporibus aeternis taciti , s quod nunc pares ctum est per scripturas Prosthetarum, secuN. dum praeceptum aeterni Dei, ad obeditionem
tiam in insterio , quae abscoo ita est , quam praedestinavit Deus ante secuta in gloriam rde ista Petri : R. aranti estis pretioso sanguine , quo uni immaculati Chrsi , eff
382쪽
di constitat onem, manifestati aurem novissimis temporibus pν opter vos . Clim enim ab omni retro aevo tempus definivis let Deus omnipotens, quo humanum corpus subire
Filium Unigenum decreverat , variis signis, ac figuris , multisque Prophetarum praedictionibus , qua claris & aperi s , qua Obscuris & involutis , ad suturi beneficii
spem homines excitavit . Quorum ne inter .cideret aliquando memoria , quam vel ad splendorem rei , ac dignitatem, vel ad sanctorum hominum alendam pietatem , vel ad impiorum contundendam pertinaciam retineri decebat, singula certis Dei jussis i t literas diligenter relata stini. Ad haec si quis mentem simplicem,& sincerum pectus adhibeat, Christum , Christique dispensationem
tam luculentis agnoicet expressam monia
mentis, ut finem Legis, & Prophetarum Christum esse , & Uetus Testamentum formam esse , dc apparatum Noui fateri criga tur. Hinc illud vetalliorum Hebraeorum reol mah fleniteteax bethorab, benebi im ube-
cherubim νomeetim hel ba5Mbmab . Omnia quaecunque memorantur in Lege Prost beris ,
. HagiographIs, indicant sapientiam; hoc est Christum . Nam si petitis a Mosaico
Pentateucho initiis per universa prisci Fc deris volumina lectio decurrat, praenuntiatus uno concenta reperietur Christus ; homo videlicet quidam exim lux, & dbvinus, im & ipse Deus,de nova Lege condenda, humani generis moribus in melius reformandis , ejusdemque eluendis noxis, ac salute demum hominibus compa νanda a Deo legatus. Qua propter cum apud Agrippam regem, dc Berenicen , & Festum Praesidem ea uiam erevinculis. diceret Paulus , hac praecipue steli ificatione crimen a se removebat: Auxilio enim adjutus Dei. que in hod ernum aetem sto, testimans minori atque m. 0-I,nihil ex tra dicens, quam ea , quae Prophetae locuti
stus, si primus ex resurrectione mortuorum , lumen annuntiaturus es postulo, ex genti bus sal. Hac doctrina Romanos imbuebat, eum ad eos talia seri heret b): Finis e uim Legis ChUsu a, ad justi tram omm credentI . Itein apud Cornelium Centurionem de Christo sic disterebat Petrus se) : Huic omnes
Propbetae testimonium perhibent,remusiasem
peccatorum accipere per nomen ejus omnes ,
qui eredunt in eum. Non alio saepius usos argumento Apostolos, dc Evangeli lias reperimus , quam quod lacrorum Vatum oracula subministrabante ut quemadmodum in Novo Tel amento complebatur vetus, ita Veteri
II. Duplex autem in veteris Instrument ἐlibris apparet praedictionum genus, ab anti. quis interpretibus optime agnitum utrumque dc d illi nctum , alterum expressum verbis . signἰs alterum , ae simulacris adumbratum L pro more per orientem jam inde a vetustil-simis temporibus usitatissimo , ac inter Iudae is praecipue, quibus cogitationes, sive adfutura , si ve ad praetentia, sive ad praeterita pertineant, formis , ae figuris significare so-Ienne est . Hujus generis fuit Λiuiae Silonitae vaticinium , cum pallii novi, in duodecinia, partes icisti, decem leg mi tui colligere Ieroboam una jussit ; hac imagine Salomoniel regni scissuram praesignificans, cujus decem tribu ς sub hujus imperium erant olim con- .cessurae. Sic Sedecias Propheta , cum Syros ab Hebraeis profligatum iri significare vel let s d), Fecit sibi cornua ferrea, er ait:. Cdicit Dominus, His venitiabis sariam,donec deleas eam. Sic Elisaeus sei moriens Joaso Israelitarum regi praenuntiat victorias ad verinius Syros , jactu lagittarum , Ac terra repetitis ictibus perculia . Sic Ieremias per sub lopaculum lineum in Euph sate prure factum , Hierosolymae Iudaeorumque superbiam depressum iri portendit. Eidem per agri Anathothici emtionem praemonstravit Deus suturum , ut postlimini in patriam Babylonere vel si olim Iudaei novas agrorum emtiones. venditiones contraherent, haud secus quam antea sacere consueverant. Imminentes Iu-dgis calamitates per capillorum dc barbς lupraturam, Dei jussu, pr smonstrat Ezechielis . Scortum ducere jubetur Oleeu , eoque pro 'creare liberos, atque ea ipsis imponere nomi na , quibu& futurorum inerant indicia . Paulum in vincula coniectum iri presignificavit Agabus b), cum sibi pedes atq; manus Zona Pauli alligati et . Rationem moris hujus dat Hieronymus i): Vult scriptura divina, non solum auribus docera popuIum, sed er oculis.
383쪽
Met 1 enim mente retinetur quod visu, quam phetiae , vel nudam habent, ae simplicem si-
quod audita ad animum pervenit. Utroque gnificationem, vel obscuram, ac multiplicem.
modo Christus Iesus Discipulos suos praece- Prioris generis est celebris Danielis de Chri .ptis instruebat Dominus, se Redemtor πε. sti interitu predictum. Tale et illud osep t. dister, inquit Gregorius Papa a),peν Evange- Dies mulios Iedebunt filii Israel sine rege, oe tum suum aliquando verbis, aliquanto re- sine princiste , ex e sacrificio , e fine altar , bus loquitur. Praeclare id argumentum Pau' er De Dbod, oesine Teraphim . oceulta Ius in priore ad Corinthios Epistola prosecu- inest,et implicata venturorum praedictio illistus est , eum diceret Hebraeos b in Μυθ Isaiae si): Et dixit Dominus ad me r sumeb Iietatos esse in nube er in mari, o omnes tibi libram grandem , Θ scribe in eo stilo ho- eamdem escam Diritualem manducasse , ω minim. Velociter 'otia detrabe: eito praedare. omnes eumdem potum spirituatim sibisse , Et his quoque ejusdem Prophetae reabs. bibisse autem de spiritali consequente eos pe- rabit lupus cum agno, Θ pardus eum haedorra. perram autem fuisti Christum. Tum ad- accubabit: virulas , o Do , er ovis simul mais dit se : ILee aurem in figura facta sunt nostri, rabuntur , Θ puer parvulas minabit eos: υι- ut non simus eoncupiscentes malorum, Qui oe tutus , er ursus pascentur ἰ simul requiescentilli coneup erunt. Et deinde id): mee autem in eatuli eorum: er leo quasi bos comedet pira figura contingebant illis ; feripta sunt autem Das . Hanc quam proponimus Prophetia.
ad correρtionem vostrain , in quos siues secu- rum divisionem maniselle amplectitur oritorum devenerunt. Nobilissimum praeterea, genes libro primo contra Celsum : λεια Ἀ
duobus Abrahami filiis constituit, quorum via πιοι , ὀι Mi. G μγ ιάνων . δἐ δe alter ex libera, insigni Dei beneficio, post υλλη - αλλω v ἴπω , πινις δι SMis'. iteratas pollicitationes natus erat, alter ex Prim2 igitur dicendum est, multos μνυ betas
ancilla fuerat prognatus. Hos Testamenti res ad Christum pertinentes omnibus modis utriusque Ueteris , & Novi figuram gerere prae ixisse i alios qui em per aenigmara , docet Paulus se) r Unum quidem in monte quosdam per allegoriam, vel alio modo; non-s na in servitutem generans , quae es Agar, nullo etiam opertis verbis. AEnigmata sina enim mons est in Arabia, qui eonjunctus interpretor signa ἰ at legorias vero vaticinia,
est ei. quae nune est Ierusalem. Θ θνvit eum quibus multiplex subest significatio . Sed de filiis suis. Illa autem quae sursum est ferusa- variis hisce praedictionum generibus uberius
Iem, libera M.quae mater est nostra . Deinde infra tractabimus. Nunc id tantum Lectoe subjicit D: Nos aurem, fratres. secundum admonendus est in his testimoniis gemiis Isaae ρromissonis filii sumus . sed quomodo nam significationem , manifestam aliam, tune hs , qui fecundum carnem natus fuerat. aliam latentem complexis, tenendam hane Persequebatur eum , qui Denudum spiritum, esse regulam, ut quotiescumque sensus ob. ta es nune. Idem alibi uJ festos dies, neo- vius, dc ex orationis contextu esst arescens, menias , sabbatha , totamque adeo Legem prae se fert absurdum aliquid . vel Legi Diis suturorum bonorum umbram esse docet; vinae, aut Scripturae Sacrae repugnans, tum quorum cultui deditos circumcisos, exempla. insuper habeatur,dc spernatur ille sensus,neeti de umbrae coelestium deservire ; crassias in cortice Lector haereat, sed reconditam nempe , & pingues Iudaeos, literam conse- sententiam enucleet,& evolvat. ctantes obviam videlicet,& apertam horum IV. Μinime vero probare possum Hugo-sgnificationem ; spiritum vero negligentes , nis Grotii, viri de sacris literis caeteroquin Intimam nempe significationem, & recondi- egregie meriti, sententiam , qui Matthaei Ioatam quam veri, de e M animo , intimisque cum quemdam interpretans , pertinentes sensibus Iudaei, de corde circumcisi perse- ad Christum praedictiones', non aliquas, quuntur . quod pateremur , sed universas, primarium III. inae verbis autem continentur Pro- quemdam , dc proprium , ac proximum sen-
384쪽
sum, ad la IssorIam eius temporis, quo prose- rius exemplis. Hujusmodi esse & hoe Zaeharebantur, referendum involvere docet ; seis rige eertum est : cui ecquodnam aliud contie undarium vero , & mysticum , ac allepori- gellt- eo lementum, quam cum acum.& remotum ad Christum. Hoc inquam, Iuda Chri itus venditus est, comminit ei Gro- in multis verum esse latemur; velut in illa tium non posse puto. Simile et , dc illud ejus-
praedictione Ieremiae sa) : Vox in excessio dem 1 r Exulta satis , filia bion; jubito,
audita es lamentarionis, luctus .es fletus Ra sua Ierusalem : ecee rex tuus ve σι et tibι ju-ebel purantis filios suos,oe nolentis eonsolari flus, er salvator: ipse pauster , er ascendens super eos. quia non sunt: quibus & calamita . super asinam , er supeν pullum filium asinae. tes illo tempore Bethlehemitis a Babyloniis Oilendat GrOIius regem aliquem Iuda , iu- illatae lignificantur primum, deinde & aliae stum, Salvatorem, pauperem, asina vectum, ab Herode inserendae praenuntiantur. Hujus- pullo subsequente, Hierosolymam idisse,non
modi & illud est ibin r Ego eνo ei in patrem , repugnabo. Simile & illud Davidis sp) : Est
et ipse erit mihi in filium t quod de S lonio in dederunt in meam n eam fel , et in hos meane praedictum a Deo per Nathanem , ad potaverunt me aceto. Dicat Grotius ecquan Christum sine haesitatione refert Paulus i , do felle pastus suerit Da vid , vel acetum bi- Epitiola ad Hebraeos se r Aliud quoque no. berit. Clarissimum vero prae reliquis illud bis exemplum suppeditat Hieronymus id) i ejusdem sεὶ r Foderunt manus meas , errac es mos Scriρturae sanctae, inquit,ut futu. pedes meos , dinumeraverunt omnia ossa Forum veritatem praem/ttit in imis , iuxta mea Ipsi vero confide νβverunt,et ιnspexerunt
illud , quod de Domino salvatoνe in septu me : diviserueti sibi vestimenta mea, Θ supeν re ορνimo Psalmo die tur, qui praenotatur vestem meam miserunt sortem Quae quem l
Salomon 3,er omnia, quae de eo dicuntur, 3 ais cum obtinere polsint in historia Davidis, non I msul non Ualent eon υenire. Nec enim steris intelligo . Scio haec commentitiis quibuidam mansit iue eum sole, er ante Lunam genera- allegoriis obtundere conatum esse Olim si niI geneνationum , neque dominatus est a Theodorum Mopsuellenum, sed vanis adeo, mari usque ad mare , o a flumine usque ad & stivolis , ut sententiae nolitae veritatem termInos Orbis terrarum , nee omnes gentes adstruant potius , quam de ii ruant. Plura
servierunt ei, neque ante solam permansit afferre possem , sed ista sane vim Prophetia nomen eju1, nee benedictae sunt ιn ipso omuer rum fatis defendunt, quam Grotii opinio la-rribus terrae , neque omnes gentes magnifica- besactat. verum eum . Ex ρ arte autem, o quas in v. Eandem vero penitus infringit, eumrambra, er imagine veraratis in Salomone ait Vaticin a haec, non in vim argumenti Pr praemisa sunt, ut in Domino salvatore perse. prie adbiber .sed ad illustrandam,atque cνud ius implerentuν. Uerum alia esse pertendo firmandam rem jam creditam r quod perinde Prophetarum oracula , quae Christum mete eit ac si diceret , ad Christianam fidem pro-1espiciant, ad ea vero quibus edita sunt te m. bandam infirma esse, dc invalida, ornatus Pola . nulla quantumvis coacta, ae violenta vero tantum, dc fovendae Christianorum
expositione queant detorqueri e cujusmod, pietatis gratia, si e tanquam quasdam vete- sunt praedictiones Iacobi Patriarchae de abis ris , & Novi Testamenti convenientias , &1ogando iceptro Iuda , eum venerit Chri- piis, & ingeniosis hominibus excogitatas, desius ι & Danielis de Christi adventu pnst -ὰ - -ιν speranticationem in accomm . hebdomades septuaginta . Tale e 1ὲ dc illud datas, observari di proferri; cum nihil ad Zachariae te : Et avenderunt mercedem ponenda fidei sandamenta prolint . Quae
meam ιν iginta arient eos . Et dixit Dominus doctrina, tanti viri pace dixisse liceat, palum ad me: Projdee ιιlud ad statuarium, decorum certe abeii ab impietate , ct tota Socini seris pretium, quo avretiatus sum ab eis. Et tuli mento turget. Ejus liquidem discipulus S mal-rrigi uta argenteos , er projeci illos in domum Zius capite nono de divinitate Iesu Chri lii, Domin 1 a restatuarium. lnusitata illa P νι phe. in eamdem p rcrsus conspi at lenientiam , tarum acta, quae Dei jussu fiunt, suturatum quam dc iisdem sulcit rationibus . Sic & Lusere signa esse, constat ex allatis paulo supe- thero visum narrant quidam . Λt aliter senistiebat
385쪽
llebat 'Augustinus , qui adversus Faustum Manichaeum ta) Prophetarum praedictiones
respuentem disputans,non fidem Christi m l. raculis & resurrectione comparatam, vatum Prophetiis confirmandam esse censuit ; sed a vaticiniis potius Prophetarum ordiendam esse fidem , ad absconditos deinde lapient lae& scientiae thesauros penetrandum elle exi.
simabat et Ea ipsa, inquit . est Limylax fides , qua credimus , antequam cognoscamus superemine n tem scientiam earitatis Cbrsi, ut impleamur in omnem plenitud nem Dei,
non fine ea a Misensationem humilιtatis ejus 4 qua humanitus natus oe passus est , a
Propbetis ister propheticam gentem, per pro pbeticum populum, per Propheticum regnum eanto ante praedictam. Tum: Ibi sunt omnes abesauri sapienti oescientiae absconditι, qui nulli aperiuntur, sim ι ρer maternam carnem trajectum cibum , idest peν Apostoli ea Θ μνο- ρbetica ubera Iactis aIι menta co ter erit . Demum concludite Non ergo quod L cimus
necessariam si litem fidem, contrarium estes quod dicimus, ut Prophetis crediatum. ma tis enim ad hoc pertinet. ut Prosthetis credatur , priusquam purgata is roborata mente
aicit Paganas, cui reisonaemus: Iuem prae nuntiaverunt Prophetae . Nempe Paganum
Christi notitia & fidei rudimentis imbuen dum , adire vult & consulere Prophetas. Alio item loco totam Hebraicae Reipublicae admini ii rationem, Christi prophetiam fuisse docet: Cut prophetando venturo, inquit sc ,
geres una deputata est , cujus Respublicae tota adminis ratio propritia esset illius Regis venturi , ω civitatem eaelestem ex omnibus lentibus conditur . Aliter lentiebat & Euse
Iiterarum testificatio, in quibus cum ante mutis ros an uos Hebrae ι Prost betae bonorum ρνom sesionem omnI mortati generi praedicaverint, nominatim Chrsι anellationis memine- - Lib. XII eap. 46. c. Tract. XXX v. in I .
Lib.I.capa. eo Imi. Lib. V.cap. a. Lib. drunt, ejusque adventum ad bomine ν vatici nati sunt. Itaque oraculis praecipue Prophetarum dogmatis Christiani veritatem in libris de evangelica demonstratione adstruxit. Λliter sentiebat Sylψester Papa , qui in disputatione cum Iudaeis Romae habita, quam
hillotiae tuae Cedrenus interuit, hoc uno pro. Pe modum argumento , quod eκ Prophetia. rum eventu ducitur, Christianorum causam tuebatur. Λliter sentiebat Constantinus imperator , qui, cum colloquio huic intercessit,
tinentur libris frustra , o Iudaei , contra ι- citis , ob ea quae ρassus est C brsus, qu . or diseρraedιcta in Christo eo lata sunt. Ali. ter sentiebat Lactantius se , cum sic quem dam Christianae religionis adversarium alloqueretur : Disce igitur , si quid i bi eordis est . non solum idcirco a nobis Deum ereditum Christum , quia mirabilia fecit, sed quia d/Hmus in eos acta esse omnia , quae uobis an nuntiata sunt vaticinio Prosebetarum . Et
rursus : Non igitur suo testιmon o cui enim de se dicenti potest eνedi' sed Propbetarum resimonio, qui omnia quae fecit ac passus est,
multo ante cecinerunt, fidem divιnitalis ac
cepit . Aliter sentiebat Cyprianus , cum testimoniae Libris sacris adversus Iudaeos colligens scriberet in Praefatione ad Quirinum profuturas ei praedictiones Prophetarum , ad prima fidei lineamenta formanda . Aliter sentiebat Origenes , cujus haec verba sunt adversus Celsum D: τα ρώγιγν της
adjῶ ν vendam Christι fidem adbiberi possunta et Ementorum maximum boe est, quod ρrae dictus fuit a Prosebetis , qui vad Iu os fuerunt, tum Mose, tam ct iis . quI Alose vel recentiores fuerunt, vel vetustiores . idem etiam probationem , quae fit per Propheta tum praedictiones , ix οτά--, Vatim dissimam demonstrationem appellat g . Alitet sentiebat Tertullianus, qui librum suum adversus Iudaeos hac absolvit clausula : eaut prost betata nega , quae coram videntur; aut assimpleta, quum leguntur: aut fi negar
386쪽
utrumque, n ea eri ηt adimpleta, ιη qaem venientes In Chris Iana sile Institvere vel . sunt prophetata. Aliter sentiebat Irenςusta , let sh , suadebat eis de Iesis, ex Icie Mori cui homines Christi Iesu miracula prael igiis o Propἷetis , a mane usque ad vesperam o
facta esse cavillantes, Prophetarum oraculis non eκ Christi ipsius miraculis & resurreis convincebat; atque non Prophetiarum ve- ctione, quod vult Grotius. imo vero causam ritatem adstrii ebat Christi miraculis , quod suam agens apud Agrippam, reliquH praeter fieri vult Grotius; sed miraculorum Christi missis argumentis , unico hoe, quod vatum veritatem Prophetiis comprobabat . Aliter praedictionibus constat, ut pote solidissimore sentiebat Athenagoras b , qui repudiatis utilissimo, uti se solere declarat ii r Auxilio, Philosophorum opinionibus de Deo, & opl- inquit. asurus Dei usque in hodiernum diemnionum argumentis de Christianorum dodi sto , testificans minari atque majori , ni bilexin
male , a jebat: δἐ ἀν ναῆμω mi ira cicens, quam ea , quae Prophetae locvtἐμαν. ἔχομ- αν eccine υαρτυροι. Nos autem eo. sunt, futura esse, e Μον es, si passibitis Chri rum, ava' novimus credimus , Prophetar flus, si primus ex resurrectione mortuorum , testes labemus . Deinde: αἰ - , αρ--ογης tamen annuntiaturus est populo ει gentibus. ει υσιν ψώων Οὐσ λπιιινώ ije . Prophetarum vo Cum ergo sie Agrippam interpella siet sh ices ratiocinationes nostras conmmant. Aliter Credis, rex Agrippa, Probetis ὸ statim re .
sentiebat Iustinus, qui Prophetarum sere pre- spondit Agrippa: In modico suades me Chr14 dictis dcgma Christianum ad veri us Ethnl- flavum fieri, quasi id significans , admissis
cos & Iudaeos defendebat. Aliter sentiebant Prophetarum vaticiniis, statim Christo danis Patres Quinti Concilii e) , qui Theodorum dum esse stomen. Non alia ex nota Christum Mopsueste num anathemate feriebant, cum agnoscere se profitetur apud Nathanaelem ob alias causas , tum quod Prophetias , quae Philippus , quam ex vaticinationibus Pro.
de Christo sunt, reiiciens, festinaret GDen- phetarum : suem scripsit Μοses in Lege .
sationis pro nostra salute magnum Usterium, inquit ili , o Prophetae, invenimus , filium quantum ad se pertinebat, reprobare . Io eph a Nazaret, . Prophetas Evangeli. clare significatur, Prophetiis quae de Christo itarum praecursores praedictionibus suis mu- prolatae sunt pessumdatis, sacrae ejus dispen- ni isse viam Evati gelici doeet Petrus min: Dosationis myllerium labefieri. Aliter sentiebat qua salute exquisierunt atque serutati sunt di Paulus,cum se alloqueretur Ephesios d): Pνυ betae, qui defutura in vobis gratia ρν Est is cives sanctorum 6 domestici Dei, super- phetarunt; serviantes in quod vel quale temo aerifati super fundamentum apostolorum er pus significaret in eis Spiritus Christi .maeis Probetarum , ipso summo angulari lapide nuntians eas quae in Chrso sunt passones , CHIsto Iesur cumque Thessalonicentes mo- ει ροsteriores glorias r quibus revelatum G , neret se) , ne Prophetias spernerent : quod quia non sibimetipsis, vobis autem ministra istuto eerte facere poterant, s supervacanea bant ea , quae nune nuntiata sunt vobis-pererat illorum auctoritas; nec faciebant tamen, eos, qui evangelizarunt vobis. spiritu sanis
quemadmodum testificantur Acta f) : Hi cto misso de certo , in quem desiderant angen autem erant nobiliores eorum, qui sunt Thes prospicere a Sequenti deinde Epistola pro- salonitae r qui susceperunt verbum cum omni pheticis oraculis fidem potius jubet adjungi,
aviditate, quotidie scrutantes Scr turas, si quam suo fratrumque suorum quantumlibethaee ita se haberent: item cum apud Roma- vero testimonio tui: accipiens enim a Deo nos praedicaret fg revelationem ν sterii tem Patre honorem er glarsam . Poee delapsa a poribus aeternis taciti, quod patefactum est evm hujuscemodi a magnifiea glisfar me est per seripturas Prophetarum, secundum prae sius meus dilectus , in quo mihi bene eom-ceptum a terni Dei , ad obeditionem fidei: placui: ipsum audite . Et hane vocem nox quibus significabat ad devinciendos in Db- avdivimus de caelo allatam . cum essemus sequium fidei hominum an Imos ess cacissi- cum tuo in monte sancto . Et habemus fismum argumentum peti exscripturis Pr 'phe- miorem propheticum sermonem ; eui benefata tum . Cum ersto Romae Iudaeos ad se con ' citis attendentes quo lucernae lucents in ea.
387쪽
e re oriatin in cordibus vestris r hoe pri .mum intelligentes , quod omnis stropbetia
Feriptu ae propria interpretatione non sit . Non enim voluntate humana allata est ali.
quando Propbetia, sed spiritu sancto inspiratι locuti sunt sanctι Der bomines . Idem Herosolymitas hoc ipso argumento ad eluendum pestiri tentia crimen hortatur,quod Iesum insontem trucidando admiserant: Et nunc, fratres , scio , quia per ignorantiam fecistis, Mut Θ Principes vestrι , Deus autem quae
praenuntiavit per os omnium Prophetarum ,
pati CHistum suum .ste implevit. Poenitemini igitur, et convertimini, ut deleantur ρeccata vestrata . Uides non ad fovendam duntaxat fidem jam animis hominum illapsam oppnr. tunum esse,& utile Prophetiarum subsidium, sed ad parandos animos , & subigendos in fidei susceptionem . Lucernae lucenti in calioginoso loco Propheticum sermonem compa rat ; an fide jam illustratam mentem caliginosum loeam diκiis minime sane. Ergo fidei praevius esse debet sermo Propheticus, nedum comes, aut assecla . Λpollo Alexandrinus b : Uebementer I udaeos revincebat ρublice, ostendens per Scripturas, esse Cbristum Iesum, non utique per miracula ab eo edita.
Ait Λngelus Ioanni in Apocalypsi se r T stimonium enim Iesu, est Diritus prophetiae: ae si diceret,ad fidem Christo Iesu concilian
daminon aliunde certiora duci quam eκ oraculis Prophetarum testimonia. Emmauntios
viatores gra vissimis verbis gas ligat Christus,
non quod ad patrata a se prodigia , sed quod
ad editas de se praedictiones parum adhiberent fidei: O stulti, errarvi corde a credendum n omuibus, quae locuti fune Prost betae Nonne bisee oportuit pati Christum, erita intrare ingloriam suam ' Et incipiens, a Μυρ, es omnibus Prophetis,intem elabatuν illis tu omnibus scripturix. quae de tuo erant d). Eodem argumento Iudaeos urgebat, eum diceret se): scrutamini scripturaΥ. quia Dor putatis in isti vitam aeternam babere , illae sunt quc testimonium perbibent de me Nolite putare, quia ego accusaturus sim Dos, ad Patrem est, qui accusat vos, Moyses, iuquo vos speratis. Si enim crederetis M F, crederet s er mibi: aee me enim ille scripsit. si autem illius titeris nos creditis , quomodo
cumque Mosem admiserit, se quoque ut adinmittat, necesse esse: quippe ex eo non speciosa quaedam , & verisimilia , sed nece ssa riae
consequentiae argumenta depromi, ad persuadendam fidei Christianae veritatem . In eamdem sententiam Apostolos affatur Christus ): Haec sunt υerba , quae locutus sum
ad vos, quoniam nec se est 1 leri omnia,quet
seripta fiunt in lege Mosis , O Prophetis, Θ
Psalmis de me. Prosecto si Prophetarum multiplex est significatio itaque ad res Ueteris Τestamenti spectet propius, alia ad
Christum accommodari possit, non tamen in vim argumenti adhiberi , quod arbitratus est Grotius , eam certe impleri necesse non eli ,quae iam in prioris significationis eventu πλών, are commementum) suum est consecutarunde efficitur , necesse non fuisse impleri
omnia, quae scripta sunt in lege Moysis, de Prophetis, & Psalmis de Chri ito ; quod cum
ipsius Christi verbis ex adverso pugnat .
Item alibi Disscipulos sic alloquitur Iesus Dominus st) : Num dixi vobis priusquam
fiat, ut tum factum fuerit ceedatis r efficacisissima melle docens ad persuadendum suturo. rum praedictionem. Hoc ipsum significatum voluit,cum in monte Mosem,& Ciam allo.
qui visus est. Objiciat quispiam illud Pauli e priori Epistola ad Corinthios th) i Itaque linguae in signum sunt, non fidelibus, sed infdelibus: Prosthetiae autem non infidelibus, sed fidelibus . Si addatur vocula , quam luppleri debere Gratius ipse agnoscit, apertior erit loci sententia: Insignum sunt PrUberiae, neu infidelibus solum, sed Melibus. Praeterea suturorum praedictiones Prophetiarum nomine neutiquam hie signari consentiunt Interpretes, & id satis indica quod extat initio capi.tis i : Nam qui ρνυ betat hominibur, lo.
quitur ad aedificationem, , exbortatiouem,Θconsolationem . Quantum denique ad suturorum cognitionem roboris insit praedictionibus Prophetarum, facile colligitur ex ea regio hoe Amosi testimonio ): Non faeit Dominus Deus verbum, nisi revelaυerit secretum suum adserυos suos Prometas. Quod si consiliorum suntlim eonscios habet Prophetas Deus, praecipue sane eorum,quae ad Meiliam spectant, qui fuit Legis, ac Prophetarum finis. Atqui hec arcana Prophetis aperit Deus,
ut ca) Act.Ill. ty.&seq. bὶ Ib. XUIII. 18. se in XIX. ro. ἀ Lue. XXIV. 21. & sen. e Iob. v. 3 a. di ieri.
388쪽
ut eadem Illi hominibus prodant: subjungit cνeditis , quia ego ιu Patre, o Pateν inmaquippe Λ mos ta) r Dominus Deus ιocutus este alioquin prostier opera ima credite . Et e st, quis non propbetabit λ Non aliam autem deinde f) : si vera nonfecissem in eis, quae ob causam tecreta sua pandi vult hominibus, nemo alius fecit,Peccatum non haberent. Ea. ni si ut eognoscantur ab iis,dc credantur ali O- dena est sententia litorum Iohannis Euange. quin suam Prophetarumque suorum operam lissae u): Multa quidem , is alia signa Dei eluderet. Fidem ergo Piophetiis ad ungi vult Iesus ιn conspectu discιρulorum suorum, quae Deus. proindeque vis iis probationis inest, non sunt scriρι a in libra hoe . mee autem certissimaque inde argumenta conflantur . scripta sunt , ut credatis , quia Iesus est Atque horum profecto confessionem vis ve Cbrisus Filius Dei, ut creaeentes vitam Titatis a Grotio expressit in explanationibus habearis in nomine ejus . Idem apud regu .plioris Epistolae ad Corinthios r illic enim , tum Capharnaitam queritur Cluilius sy , ait Prciphetiam caeteris donis praeserri ab quod Ν signa Θ prodigia uou vidissent,non
Apollo lo b sui a maximam ea res auctori crederent. Nnn ergo argumentorum, quae adtat em praestabat Evangelio, convincebat in fidem Religioni Christians iaciendam, vel ex credulos, firmabat eredentes; divinum enim, miraculis Christi,& Apollolorum, vel aliun- inquit . ab Omn bus hominibus creditur esse de utiliter petuntur, robur infringor tabsit a praedictio. dicta ob id divinatio . Ad id au- me hoc nefasin suum duntaxat Prophetiis sertem vi argumenti pollere Prophetiam nece se vari volo. Utraq; complexus et Apolloius ι se est. Constat itaque plerosque Prophetarum hoc eommate : Et sermo meus, o praedicatio praedictio es ad Christum spectantes. easque mea, non in persuasibilibus humanae apienti et
praecipuas , esse hujusmodi , ut Christum verbis, sed in ostensione spiritus, es υινιυριι emere, proprie, ac proxime respiciant, nec εν ἀποδείξει - μαμωζ. Demonstra.
aliam iis inesse signifieationem , nisi sorte , tionem spiritus appellat, quae fit per pro amysticam allegoricam , remotam , ad arbi- phetiasi cujusmodi haec nostra est: demonstra. trium excogitatam, minime vero necessa - κ tionem virtutis, quae fit per miraeula . Itariam opportunissimum vero, ac praecipuum quidem interpretatur origeries th).
fidei Christianae argumentum , ωὸ si iis G vi. Contra vero, vel proxime dc directe, πιώ-- σεως τῶ ιασῶ κεο λαίω. maximum vel remote dc oblique Christum Iesum esse eorum argumentorum , quibus Christo fides praedictum praefracte negarunt alii: quorum asseritur j ut loquitur origenes te , ex ipsis tamen opinio non simplex est,& unius modi, vatum praedictionibus arcessi. Addo & mihi sed ingeminas videtur sectas fuisse divisa . videri valde probabile , te ili monia Veteris Quidam enim Messiam a Prophetis praediis Testamenti a Novi Scriptoribus Iesu Chri- ctum esse non negant . at Iesum eum esse .so, ejusque doctrinae accommodata,eonstan- Christum,.qui praedictus est, eiusque vitam,t; omnium consensu hoc tempore credita esse mortem, aliasue gestas res in Veteri Testa. de Chiillo venturo praedictiones continere; mento fuisse praenuntiatas , id vero negant. nee opportunius ullum Evangelistis,aliisque Quam opinionem defendunt Iudaei , & olim Novi Testamenti Scriptoribus v I sum esse defendebat Marcion. filii vero,qui Christum argumentum, quo religionis Christianae veri alium non expectant , quod faeiunt Iudaei, talem persuaderent. Quae eum a jo, probatio- sed Iesum fatentur esse Christum praedictumnum aliarum vim hautquaquam oppugno. tamen a Prophetis esse inficiantur . Qua in Qirid de operibus suis Christus Iudaeis dixe- haeresi fuerunt Manichaei, naagnaque ad veris rit, probe meminit opera: inquit d . quae sus Faustum doctrinς hujus patronum Rugu. ego facio in nomine Patris mei, baec testimo- stino tin concertatio est. Eam deinde Theonium perhibent de me r si non facio Uera dorus Mopsuestenus , nefarius Haeret tus. Patris mei nolite credere mihi. si autem fa- sibi defendendam proposuit , in tuis Libricio, simibi non vultis eredere, operibus cre- Duodecim Prophetarum explanationibus, dite, ut cognoscatis,oe credatis,quia Pater in ut discimus ex Collatione quarta Concilii
meo, ω ego in Parre. Et Apostolis se : Non Quinti. Quanquam eum ab hae haeresi absol.
389쪽
vere eonatur Farendus a . Itaque eonsentientes habemus , dc faventes Iudaeos in septimae huius Propositionis defensione, qu 1 multas haberi istatuimus in veteri Testamen to Prophetias de MesItar adversarios ver Manichaeos, & Theodorum , quos hic nobis
oppugnandos proponimus: neque solum ad id colligemus verba Veteris Tella menti,qui bus venturus praenuntiatur Messias , sed res etiam , ac signa quibus adumbratur, dc prae signiscatur . non omnia quidem anxie cor radentes , quae in hane sententiam congeri poterant. sed illus ria tantum , & Ethnico
Ium, aut Haereticorum ea villationibus majora: cavebimusque interim, ne quod in aliquibus Christianis carpebat olim xlaimonides id admittamus, ne videlicet nimio partium
sudio provecti longius, signi, ac typi , auς
vaticinii vim, vel ingratiis tribuamus iis an liqui Foederis testimoniis,qus utroque vacua sunt. Deinde vero , Messiam illum fuisse Iesum Nazarenum, ex eorundem Propheta rum praedictionibus alia Propositione ollen demus . Impium porro Apellem, de Marci nil latum grege Haereticum , qui Prophetias ut salsas sibique contrarias, aedissonas Peni tus aspernabatur , haudquaquam hic ad riemur. Quod opportunius fiet ab iis , qui interpretandas illas susceperunt. Quanquam vel ex sequentibus, iisque praeter tim , quae Propositione nona colligemus , sibimet con sentire iptas , ct in praenuntiando Christo
Iesu praeclare convenire probabimus. Vll. Prima occurrit capite tertio Gene seos ibin, ubi ierpentem insidiatorem his ver in his a isatur Deus: Inimie Ilas ponam inter te, o mulierem, er semen tuum. er semen illius rIpse conteret caput tuum, er 3 id aberis caleianeo ilitus . Vulgata quidem habet Usa; at
Hebraicum exemplar,& Septuaginta Senum interpretatio . di Samaritana editio habent
Judaeus Persicus interpres,& Syrus. Ita ι re--us c , Cyprianus id , dc Hieronymus te .
Nempe significatur Chri lius. Quod qua navis Iudaei recentiores alio flectere sunt conati, repugnat tamen vetustiorum fides,qui majori
candore Christum hic agnoscunt. Ait quippe Ionathan ben UZiel,futurum ut filii mulieris, homines videlicet, praeceptis di vinis obtem perando eaput serpent f eonterant; rursur
calcem eorum dente In vadat serpens , cun prolabentur in vitia; at serpenti remedium fore nullum, piorum vero hominum vulneri Christum, eum venerit, medicinam factuis
rum . Quod perinde est, ac si diceret, Chrictum, per sanctos homines auxilio ejus fretos, insidiantem iis Daemonem devictu sumis . Quam interpretationem amplexus est Hierosolymitanus Paraphrastes.
Altera venturi Christi praedictio lis eo nistinetur pollicitationibus, quibus Abraham .
Isaaci,& Iacobi fidem, ac virtutem Deus est prosecutus, cum futurum ipsis i popondit;
ut Benedieantur in iis , oe in semine eorum , cunctae tribus terrae . Quae sic intellexit Petrus se , cum ad Iudaeos verba faceretr Uorestis fuit Pνophetarum , ET Tritamenit quoadisposuit Deus ad Patres nostros , Mcens ad
Abraham : Et in nomine tuo benedicentur omnes familiae terrae . Vobis primum Deast
suscitans fitiumsuum , misit eum benedice utem vobis , ut convertat se unusquisque a ne quitia sua . Nec aliter Paulus cum lcriberet
ad Galatas hor Abrahae dictae sunt promise ones,e femini ejus. Non dicit,o seminibus, quasi in multis, sed quasi ιn uno : Et feminι tuo, qui est Christus. Sie intellexerunt & Iudaei,ut apparet ex libro Chasidim R Samuerilis, ubi promissio haec Dei tune ad effectum dicitur esse perventura, cum Christi temporiribus boni erunt Abrahami potieri. Reperitur & eadem pollicitatio in Psalmo septuagesimo primo,quem ex magna parte ad Christum referri sum loco ostendam , licet I mae juxta bsoriam: ingratiam Salomonis Icri plus sit. Nunc si rem m,n ex auctoritate sed eκ ratione spectemus , certum eit , non aliter quam per merita Chr. sti comparatam
esse hominibus eam gratiam , qua justi fiunt, quaeque his locis benedictio appella. tur ; unde appositelis usus est Piulus, tum probare vellet giat iam illam , qua justi de lancti effieimur,non ex Mosaicae Leg s , intibus, sed ex fide pendere. Nee id facturum fuisse Paulum eredibile est, nisi inter indaeos conitare scisset, his promissis Deum Abrahamo, Isaaeo, & Iacobo futurum spopondisse, ut ex eorum prosapia Μemas latim , esset oriturus . Haec enim certissima erat Tt Israe-
390쪽
Israelitarum spes, sore ut sul generis, ac sanguinis ellat Christus, non aliis sane quam his,
quae attulimus subnixa testimoniis. Sciebant Praeterea ex vaticinio Iacobi, Christum esse expectationem gentium. Ac ex Λggato venturum esse Desideratum cunctis gentibu , pro-Indeque non in alio benevictum ira omnes
En vero insigne illud Iacobi praedictum.
Quo Messiae adventus, genus, tribus, tempus, Cc munus promittuntur: Non auferetur sceptrum de Iuda,er duae de femore eius, donec veniat qui mittendus est,er ipse erit expectario gentium t ij. En dc hoc Aegaei b): Et
movebo omnes gentes . es veniet Desideratus cunctis gentibus , ct implebo domum Uam glorta, dicit Dominus exercituum . Haec recentiorum Iudaeorum plerique pro mire suo tommentitiis interpretationibus incrustare
satagunt . At vetustiores ad Meiliam sine haesitatione reserunt I Chaldaei praecipue a Paraphrastae, & Thalmud illae etiam , quos secuti sunt R. Selomoh,& R. David Κimchi. Quoniam autem non Christi igeneratim a Praenuntium ei illud te ili monium , sed eum
quoque Iesum sore indicat, alius erit infra de eo disputandi locus. VIII. Christi venturi symbola quaedar , Proseri Paulus priore ad Corinthios se): Noloesim vos ignoraνe, fratres , quoniam Patre nostri omnes sub nube fuerunt 2 emue a mare transierunt,er omnes in Μοse baptizati sunt, in nube, Θ in mari: Θ omnes eamdem escam Pir talem manducaverunt, oe omnes eum dem potum Diritalem bibeνunt. Bibebant aurem de spiritali consequente eos stetra petra autem erat Chνissus. Tum subjicit : Haec aurem omnia in figura eontingebant illis. Duos
hic Christi typos observat PauluS, manna, &rupem aquas profundentem : quorum illud Verbum Dei, hoe sapientiam Dei, plane ad mentem Pauli Philo d interpretatur. Nempe quibus olim escae, dc potus symbolis dissi . mulabatur Christus, sub iisdem nunc quoque populo suo in Eucharistiae Saetamento se impertit. Manna itaque in vastam solitudi. nem alendis istae litis fame iam prope deficientibus coelo de pluens, Christum praeclare exprimebat , coelo olim demittendum in terras bonae virtutum frugis steri les, ad hane
sublevandam inopiam, dc hominum animos pietatis, ac sapientiae nutrimentis pascendos. Petra quoque aquis salutaribus Israelitarum in deserti squaliore languentium sitim s. . dans . egregium Christi simulacrum erat, gratiae suae salubres undas mortali generi propinantis. IX. Praeclarum de Christo Ralaami arioli praedictum liber Numerorum se suppeditata Videbo eum . sed non modo ; ιntuebor tuum, sed non prope . orietur fleua ex I aeob . est eo urget υirga de 'Ist..H, ef percut. et duces Μoab; vastabitque omnes Νιοι setb ; er eris Idumaea possessio ejus i here vitas seιν eerie inimicis suis Quibus Veii am praenuntiati olim fuisse Iudaeis perluasum olfendit ima pii illius Ren CuEibae velania , qui Melli a mse serens hane libi praedictionem accommo adabat: unde dc Rar Glicheba,sive Fihu,st Iae appellatus et t. Idem Oitendunt oti Telos,&Ionathan, Ac Interpres Hierosolymitanus dc R. Moles Haddar lan in Beresith Rabbah Idem docet ex Maimonides, atque haee in mysticum lentum flectit : quod di faciunt Christiani interpretes, imprimisque Euleobius is). Is duces Moab, Deos interpretatur Μoabitidis regionis praelides, puta Melphe gur eosque a Chrillo subactos,& domitos e sis
ait thim cum is idolorum vanitatem adventu
suo discussit. Filios quoque Seth, dc Edom,
gentes exponit Daemonum tyrannide oppresinsas , dc a Christo in libertatem vindicatas. Stellam ait appellari Chri lium,quemadmo dum Sol justitiae a Malachia υνὶ, oriens a Taehatia ib), lux ab is ala appellatus est. Radicem eum nuncupat Balaamus quem ad modum dc germen, & virga , dc surculus ab
Isaia εὶ, dc Ieremia ii, es Iohanne quoque
in Λpocalyti na nuncupatur. Quanto haec simi liora veris,quam quae disserit R Lipmanin NitZachon, haec se ad verbum) sumenda censens, atque ita Christianis extor-
quere contendens' Alii historicum quidem tensum Da vidi tribuunt, a quo devicti sunt Moabitae, ut capite octavo libri secundi Regum tu , & Psalmo quinquagesimo nono so), T centesimo septimo ρὶ traditur; mysticum vero Messiae. Ego vero Maimonidae Rabbi notum doctii Trent auctoritatem secutus , id Balaamὲ oraculum bifariam dividi posse puto;