장음표시 사용
371쪽
actura te scribere,aliud certo atque vere ρ Insant deinde,nosque contraria huic sententiae, re repugnantia subjecisse queruntur, cum di. ximus viros quosdam pios , & eruditos Co.dicum sacrorum exemplaria apud se servasset quippe si deperdita suerunt, nusquam servata
tu ilIe. Demus se fitentiam hanc priori ad ver. fari: an non nobis Auctori Syno pleos contradice te jus fasque est Cum sententiam esus assero primum huic deinde subiicio meam,
jure meo mihi uti videor . Quid si vero consentit utraque lententia , & Auctoris Syno- pleos, & noli ra, neque repugnat ullo modo, quis lupererit cavillis locus p Ajci enim ver plane nobis cum hoc Auctore convenire , is quippe aifirmat Codices sacros per populi incuriam fuisse amissos , ab Esdra servatos, ct reparatos : quod nos itidem asseveramus. Nam itantibus Hierosolymis hi Codices ad sacros usus publica auctoritate observabantur in adytis, urbe deinde excita , populo deportato , & Codicibus crematis , nulla iam supererat publica eorum custodia a , qui nee i psi supererant, nulli custodes publi. ca auctoritate appositi . At nihil aliud ad Esdram, aliolque privatos homines; quorum
plerosque exemplaria Librorum sacrorum , vel omnium, vel aliquorum, proprietate . sua , & iludio apud te habuit e nemo sanus dubitare potest. Cum autem Rahylone . reduces , ea recognoscere , dc recolligere necesse haberent pro more gentis, quem morem es arissimis verbis tradidit Iolephus; cui negotium hoc datum dicemus potius, quam ei qui Legis Divinae erumque sacra Ium peritissimus hibebatur et qui tam solidis rationibus contradicere amant,videant unde sibi major gloria i peranda sit , vel ex modesta, & salubri veritatis agnitione, vel eκ im. moderata sanctissimarum rerum tractatione,
V I. Iam si id obtinemus,quod a nobis prinpositum eii , nec sine pertinacia negari pote ii, jam liquet non alium quaerendum esse auctorem,quam Esdram,& Synagogam Magnam , additamentorum quorumdam, quae ad Librorum sacrorum connexionem , vel 'illuli rationem huc,& illuc sparsa sunt. Cujusmodi sunt,qirae de Μosis morte ad calcem Pentateuchi addita legimus. Aliam praete
xea operam in Codie bus saer Is exornandis ab hac Synagoga collocatam fuisse ratus est Grotius ta), ad inscriptiones nimirum, ac lemmata libris Prophetarum praefigenda , 2 quod ex titulci libri Amos apparere existimat,qui talis est: Verba Amos,quifuit in Pastoribus de Thicue, qua vidia fuρet Israel iudiebus Osς regis I uda,et in diebus Ieroboam
filii I oas regis IstaeI,ante duos a unos terrae motus . Ego vero, dc inscrip iones a Prophetis ipsis albitror fuisse appositas,neque video quid ex hoe titulo pro contraria parte e Tei possi t. Nam poli terrae motum scribere hoe potuit Amos ipse,& vaticinii tempus ex hoc casu denotare, vel quod potius reor , imminentem terrae motum , pro sua vaticinandi iacultate praevidere, & praedicere potuit; quod & his capitis tertii verbis factum ab eo quidam Interpretes censent: Et percutiam domum Mematem cum domo Mιva: et μνι-bunt domus ebuνneae, Θ dus abuntur aedes multae, dicit Dominus b . Huc adde in ipso vaticiniorum contextu ejusmodi inscriptione&occurrere, ve Iut apud Zachariam, versia septimo inimi capitis: In die vige inquaν-ta undecimi mensis Sabath. in anno secundo Dami, fictum est verbum Domini ad Zacbariam . fitium Barachiae. filii Addo , Pνopberam, dicens ritem initio septim i capit ix Pluintima hujusmodi reperies in brevissimo Aggaei vaticinio , plurima & in illo Ieremiae a nonnulla etiam in Isaia, Ezechiele, & Daniele . Ea prosecto quin ab ipsis Auctori-hus proiecta sint , minime dubitandum est. Id si evicero, quod negari non potest , iam una qu que evicero vaticiniis ipsis praefixas inseriptiones illarum consimiles , & prorsitager mana S eorumdem quoque auctorum esse. cum credibile non sit hos Auct ires scriptio. num suarum particula S his notis praemuniendas duxi sse, tDta vera opera ἀνωγραφα χαλα t titulo, Θ ιπitio carentra emitin tenda censuisse.
VII. Caeterum operam Esdrae circa sancta Volumina , ac diligentiam imitatus Nehemias priscos sacrarum scriptionum Codices conquisivit , magnam collegit antiquitati x memoriam, rerum a se, fortasse&ab aliis, gestarum commentarios ipse scripsit. Hςcsequuntur ex isto secundi Μachabaici dicto c): Infe-
372쪽
Inferebantur autem in descriptionibus, effcεmmentaνiit Nehemiae baec eadem er ut construens Bibliotbeeam congregavit de regionibus libros,et Prophetarum, er David,er πι- solas Regum , oe de donariis . Quibus verbis Bibliothecam tantum a Nehemia adorna. tam qui putant significIri, non Librorum sacrorum collectionem, Ac recognitionem , le-gRimum loci sensum ex sequentibus intelligant: similiter autem,er Iudas ea quae dec aerant per bellum,quod nobis acciderat,eongregavit omnia, ef sunt apud nos . Iuda tria, ait simi lia eorum fecisse, quae fecerat Nehemias. Iudaicae autem gentis ea ei consuetudo, te ite Iosepho a , ut poli bella Libri
sacri recognoscantur, & instaurent ut, idque aestitu Iudas. Idem ergo factum fuerat a se hemia. Quae si ita sunt, ut certe sunt, nonem haud dubie recognoverit Nehemias, dc ex veterum Pemplarium fide confirma verit ; Librumque demum , qui ejus nomine inscriptus est, quemadmodum suum Esdras, in lacrum Canonem retulerit; atque haec demum sanκerit auctoritate Magnae ejusdem Synagogae , ad quam unam librorum consea ratio pertinebat. Quamobrem exemplari
illo aureis literis descripto, quod ad Philadelphum Eleazarus Ponti sex misit, Nehemiae liber continebatur, utpote qui cum reliquis voluminibus sacris a Septuaginta Se nibus interpretatione donatus Q. Post annoscentum circiter, dc viginti. quam fieri id euravit Ptolemaeus Philadelphus , Antiochi Epiphanis furias passis Hierosolymis . di reptilque ae incensis, sacrorum Librorum curam tum sit Iudas Machabaeus , &qui per bellum interciderant, recollegit; Nehemia. nam Bibliothecam supplevit, deditque operam ne qua sui parte Canon imminueretur :pro eo,at fieri apud Iudaeos solitum suilla
notavi ex Iosepho b), ut post bella sanctos
Libros Sacerdotes receia serent . Nam quid aliud sibi volunt ista , quae in Epistola Hierosolymitanorum Iudaeorum ad AEgypti enses Hellen istas nobis exhibet secundus Machabaicus e : testimonio indidem proxime
depromici subnexa: similiter atitem,er Iudail ea quae deciderant per bellum,quod nobis aeciderat,congregavit omnia,ersunt astud nos. Si ergo desideratis haec, muri te qui perferans
vobiι . I pii quippe Hellen istae, ad quos haec scripta sunt, Hierosolymitanam Synagogam
de rebus Di vinis contulebant, ejusque deer ta sequebantur. Quamobrem etsi libros quosdam habebant in pretio, cujusmodi fuerunt illi , qui dicti sunt α , κρυφοι. Vocrubi , Se --ον in Carionem non relati , dcγμ-οι s vocatι in Controversm quosque ab Hellenti is acceptos Ecclesia Christi multo post in suum Canonem admisit, nunquam tamen ab ipsis pro Canonicis , dc ἐ-ια -t. in arearmositis) ac sis me certae auctorita tisin habiti sunt, cum nec eos Hierosolymit na Synagoga consecrati et, nec id juris ipsi sibi arrogarent. Profecto si in Helleni statum Canone habuissent locum eumdem,& in Cainnone vetustiorum omnium Christianorum. tenuissent; quod fuit secusmam prioribus E lesiae seculis a multis repudiati sunt, D inter apocryphos habiti ; at eos demum suscepit uni Wer sa Christi Ecclesia, dc in suum Caciorinem dedi cavit. In iura quippe,dc auctorita. tem priscae Synagogae succellit Ecclesia . . deque libris arbitria facere ipsam jus fasque suit. itaque suum i pia concinnavit Canonem, dc a piis omnibus lis inpi juist. Ulli. Operae pretium hic me iacturun puto, ii quς livero quamobrem Canonici Libri intra Arcam, Λ pocryphi vero extra Λrcam fuisse diei sola ant. Ae veterum scripta Λucto. rum memoria repeteti mihi primus omnium occurrit Epiphanius , qui id assirmaverit ialibro de ponderibus , Ac mensuris dὶ : librum enim Sapientiae , dc Ecclesiasticum , quamvis utiles,e Canonicorum albo sec Iusos luisse ait,e διὸ , inquis, ω νὴ αμ Arun
suamobrem oe ιn aron restosi non sunt, boo est in area Foederis .Quod dictum sic expres sit Iohannes Damascenus e ζ ἡ orat ρετος .
sapientia Salomonis, er sapientia Iesu, egre gla quidem virtutis praecepta contInent, e pulchrae fuat, sed non numerantur,neque imaνca habebant M . Hinc liquet emendandos' esse vulgatos Epiphanii Codices . in quibus particula inficialis desideratur , dc haec ita leguntur. ἐν-άρων λιτε ιαω. EI In aron
repositi sunt. Unde male colligit Scaliger fὶά-μοουι ideo esse dictos Sapientiae ,& Ecclesia.
373쪽
34 seses ast let libros, quod Intra Aream Veter IsTella menti,in Sanctis sanctorum adytorum reconderentur . Inhannis Damascent interpres Iodocus Clichtho vaeus Arcam Foederis intelligendam censet, atque id magno eonis
sensu recentiore1 pene Omnes arripuerunt. At
Iudaeorum varia , & multipleκ opinio est . Somniarunt quidam duas fuisse Areas, alte. ram a Mole, a Bese Ieele alteram fabricatam; hane in Tabernaculo fuisse de politam,illam pro necessitate rerum huc iIlucque circumlatam ; in hac reconditas suis e Tabulas M. gis integras repetitae labrἱcationis, in illa Tabulas Legis constactas. Sic R Iehuda ben Elai in Thalmudico libro scec m, capite
tentiae autem hujus patronis quibusdam perinsuasum est, in Λrca Mosaica praeter fragmina Tabulatum fui lle etiam librum Legis.
haniel e i, di quorum melior sententia menti, unicam fuisse Arcam volunt. Verum de rebus in ea reconditis haudquaquam inter illos convenit : quidam enim statuunt illue
conclusas suisse Legis Tabulas utrasque , &integras, & comminutas, librum Legis, virgam Aaronis, & urnam manna plenam; alii solas Tabulas, & fractas, ct integras ; in ca plulam vero ad latus Ateae I ibria Legis, Uirgam.& Urnam includunt. De Tabulis fractis, Uirga,& Urna nunc non quaerimus; disputamus tantum de volumine Legis . Id in δε rea servatum suisse docet R. Meir in utro.
que Thalmude Hierosolymitano tD, &Babylon leo fg . Idem habetur in Debarim rabba , & apud Maimoniden th) . Hos sequitur Isaae fibrabante I i , hoc argumento , qt d non minoris suerit dignationis liber Legis ac Tabulae ipsae, proptereaque . non alio loco fuerit asseverandus Hi omnes, ipseque adeo Epiphanius, unicum opinionis suae praesidium collocant incelebri hoc comismate Deuteronomii th) : Postquam erroseripsit Moses verba Legis hujus in volumine,
atque complevit,praecepit Levit 1δ qui porta bant arcam Foeriris Domini, dicens: Tollite librum sum , er ponite eum in latere Areae
Foederis Domini Dei vestra,ersit tibi contra te in testimonium. Illie latus Areae interius
notari censuerunt,& R. Μeir aliquem Λreat angulum intellexit vacuum a Tabulis relictum , dc a volumine Legis Occupatum . Verum exterius Λ reae Iatus designari, videritur probare verba i pl. Μosis, meetad aarus. a latere Areae , quae usurpantur a Sacerdotibus cc Divinis Philistinorum, in primo libro Samuelis si , cnm vasa aurea, quae solvebant Deo, apponi jubent in capsella, ad Iatas Arineae Atqui haec in Arcam ipsam condita fuisse nullus ex interpretibus existimavit. Doeentnns praeterea Tertius Regum m), ct Secundus Para lipomenon n , non aliud fuisse quicquam in Λrea Foederis, quam duas Tabulas lapideas . Ergo Ionathan Paraphra. stes o) in capsa, ad latus dextrum Arcae, posi tum fuisse credidit Sepher, hoc est volumen
dis citato loco,idem supra Ta bella m ex Λrca foris prominentem locat; & Gemara ad cais put primum Babae bathrae, & ad Thalmudiis cum librum scecatim , vult Mosem ad latus Arcae ad te κuisse capsulam, gloseom, hoc est,
Ilai se aeneam,reconditisque in ea uuinque alibris Legis, Tabulis duabus, virga Mosis, dc virga Aaronis,quae frondes emiserat,& pauxillo Manna, plumbo obturasse,& in speluncam abdidisse. Quae veri speciem non habent ullam. Cum autem librum Legis, ipsa Μosis manu exaratum, se in domo Domini reperi sese ait Helcias is) non fimeto insessum erui si quod postulat Chrysostomus t . Videtur enim data opera absconditus fuisse odex Legis a Sacerdotibus, qui ob reverentiam lacri voluminis nefas duxissent in lo- eum foedum,& immundum id abjicere. Legitur in Gemara Sanhedrin , septimo capi-xe , ά. uin Manaisis temporibus , qui
cum Molaicos libi os violare inllituisset, archetypum ipsum Mosis exemplar surori eius a piis Sacerdotibus esse subductum. Inter ti. gna Templi occultum suisse vult Abrabaniel: quod probabilius utique est. cicunque
374쪽
qua inclussis erat abd tum dieito; nee enim fac ratum pignus aliter haberi decebat. Ego vero in eapta illa latibulum aliquot parari potui Ise censeo , cujusmodi recondendae pretiosori lappellectili , Ac --χίοι t fieri videmus. Illieita delitescere potuit sacer Codex, ut spectantium oculos facile effugeret. lnde erutus est ab Helcia, eum ad instaurandum Del eultum, sacra omnia Templi vasa, Λreamque adeo ipsam , & adtextam Areae ta- platam diligetius lustraret. Cum ait ergo Au.ctor Paralipomenon a , tum repertum sui Dis librum Legis ab Heleia , cum pecunia Templo offerretur,non inde colligendum est
In eodem loco fuisse & Librum,& peeuniam, sed eodem tempore Ac pecuniam elatam , α
Librum repertum Ut ut est, magnam Interis pretum partem in id consentire ν idemus non
in Area ipsa Foederis, sed in serinio ad latus
Areae Mosaicas inscriptiones latuisse . Concedamus tamen intra Arcae i psius concepta, culum ser vatas, non idcirco concesserimus
Epiphanio,dc teliquos Canonicos libros Illue suisse insertos , quod nullo sibi perma sit argumento: imo vero dc fallam esse probare .
facile est; nam Λ ream Foederis,cum Hierosolyma a Babyloniis excinderetur, in spelunca suisse a Ieremia absconditam, legitur in secundo Machabat eo b ἱ nec inde erutum
iri quoad congreget Deus congregationem po-
suo, er propitius fiat. Canonicorum autem, ibrorum plerosque post illatam Babyloniis cladem seriptos , ct Canonem l plum multo post editum fuisse declaravimus . Qui ergo
intra , vel extra Λrcam esse poterant , qui necdum erant λ filiam prioris simi lemi ,
secundo Templo a Iudaeis dedi ea tam fuisse
Rabbini volunt. At ne in eo quidem omnes consentiunt , cum e Thalmude tradant nonnulli loco Arcae lapidem tribus digitis prominentem Iudaeos in terram destituisse ,eique thuribulum impomisse. Iosephiis sein vero,qui unus nobis est pro millibus, conreptis verbis pronuntiat, post reditum e Babylonia nihil prorius fuisse in adyto . quod sancta Sanctorum appellabant i ἐκ- δειν ἔλως δε iam. Nihil prorsus ισ eo erat , Λt in idem locu
timentum, In quo rem sitos diximus libros Legis, coniectos quoque fuisse verisimile est reliquos Codices, simul atque eκ consent
Synagoetae fuerant e seerati ἐν dIreptIs auatem a Nabuchodonosore Hierosolymis , ea. psam quoque cum iis, quae inerant Volum iis nibus sacris periisser verum restitutis iis post solutam Captivitatem . dc composito per Esdram, de Synagogam Magnam Canonρο
novam capsam servandis iis fabricatam esse; atque eam Aream fuisse,qua probati de consecrati Libri eontinebantur ἔ non , ut vulgo ereditur, Aream Foederis.quae jamdiu ablata erat, nec unquam sacris Voluminibus reconis dendis suerat destinata. Praeclare Igitur Teris tullianus, non Arcam appellavit hoe librorum receptaculum , ne falleret v eis ambiis guttas , sed armarium z Feio , inquit lM , Scripturam Enoeb qvφ hune ordinem Angelis dedit, non ree ρι a quibusdam , qu a uec ιn Iuda cum armarium a mittitur .Sed & ante
captivitatem HeIeias Pontifex librum Legisse reperisse ait, non in Λrea Foederis, sed in domo Domini: id quod a me se perius obser vatum est. Atque hine Augustinus se libros
Λ eryphos ait non esse in eo Cauoue ser iapturarum , qui servabatur ιn Templo popuI Hebro,siere entium diligentia sacerdoram. Nune quoque Iudaei in Synagogis sacrorum Legis volumen includunt armari ,dc depromunt identidem, ac poeulo spectandum, devenerandum praebent. Geterum non LibrosisIum saeros , sed eos etiam qui vulgo probarentur ,Ac utiles esse possent,in Templo suis
se repositos , dc dedicatos , ex Iosephi is
pluribus testimoniis discere licet. IX. Resellenda supersunt argumenta . squibus proposita doctrina oppugnari potest . Primum arcessi posse video ex auctoritat a veterum, qui loeis a me is pra notatis Esdram quidem Canonis instauratorem appellant , Synagogae vero Magnae haudquaquam meminerunt . fit nec Μacedonum memini , eum Alexandrum Persarum domitorem a Dpello; quamvis ad labigendos Persas, non
Alexandrum solum,sed plerosque sortissimos
Macedones operam contulisse sciam.
X. Genebrardus φὶ qui triplicem finxit
Canonem, primum I drinum, seeundum ab Hierosolymitana Synodo Sexta concinna tum , priusquam ad Libros lacros interpretandos viri Septuaginta in AEgyptum mitte rentur,tertium in Septima Synodo conditum,
375쪽
his argument Is suam tuebatur sententiam ς bant; maxime vero Iosephi tempore, quo editis post primum Canonem libris aliquot Libris istis jam prope eadem . ae Canonicis
magnae auctoritatis, novo Canone numerum auctoritas tribuebatur . Sed canoni ei nihilo. Librotum sacrorum fuisse determinandum , minus nec erant,nec habebantur: nam si fulsene eos Graece reddituris interpretibus ulla a sent,nullo penitus reverentiae discrimine ha in ea re existeret dubitatio,neve per errorem biti suissent. At Iosephus ipse priore contra externis Gentibus profana pro sacris obtru- Λpionem libro diserte testifieatur,quicunque derent, aut eas ulla sacrorum Uoluminum ab Λrtaxerxe Longi mano ad suam aetatem parte fraudarent ; tertium vero Canone . scripti sunt Libri, non aequaleni prioribus eomponi debuisse post bella Μachabaica, per fidem esse consecutos. Dicendum ergo est, quae divinae res, ae Libri sacri neglecti ia- ne a se ipse dissentiat Iosephus , sententiamcuerant, tum & ut ad priores Canones Ma hanc sic tanquam a Salomone editam , de ad e baici libri adjicerentur . Sed quorsum se suam aetatem per πατρωμώ-. - δε- eundum eonfingemus Canonem, ea primum ctrinam a majoribus acceptam propagatam, jam recensuisset Nehemias,qui aetatem suam fortasse ipsum protulisse : cuiusmodi plera. ad proximum Septuaginta Interpretibus aevu que Prophetarum effata inter Iudaeos sui produxit, neque post illum ulli deinde ad memoriter conservata, in scripta vero ante Canonem Libri adjecti sint λ Nam quos ad non relata, quam in Novo Testamento usurin pristum Canonem adjiciendos fuisse Gene- pata sint , viri eruditi consentiunt . Λd labrardus eenset Libros Tobiae, Iudith, Mele- credendum eo magis inclinat animus, quod fasti et, Sapientiae, Machabaeorum, eos in sententiae hujus, quam affert Iosephus, prior Iudaicum Canonem nunquam admissos sui se illa pars, di ine δι- δεἐι , iase a firmamus ; nam nulla unquam de iis in Ecclesiis stico non reperit ut . Erelesia habita suimet eontroversia; quae ta- XII. Infirmis vero penitus,ae eaducis nitiis men prioribus seculis extitit. Quidquid vero tur fundamentis Philosophi Theologo. Po Libris sacris perturbationis , ae confusionis litici opinio. Canonis enim,quem post Iudam intulerant Matha baici tumultus , per Iudae Μachabaeum conflatum fuisse vult, novitari Machabsi eam, quam dixi, instaurationem tem non aliunde arguit, quam ex imaginaria sanatum est. α commentitia sacrorum ipsorum Codleum X l. Serarius sal, ut geminum fuisse Ca - novitate, quam vanissimis rationibus proba.nonem probet, quodam utitur testimonio, re conatus est , dc nos toto hoc opere abunde quod tanquam e Lege affert Iosephus libro resellimus. secundo eontra Apionem: δι- ω,δεός XIll. Postremum hoe in nos eud I potest
ως τὰ παν- , η -ρ- αντε ν te argumentum, cum duobus, ac viginti Libris is si . Mutier vero in om si bu pejor Uno , eonllitisse Canonem Esdrinum fateantueeajus nequitia mulierem etiam beneficam su- omnes , postquam suum deinde librum adisperat. Atqui haec habentur quadragesimo se- ieeit Nehomias , iam non viginti ducis, seleundo Ecelesiastiei capite. Igitur vim Legis viginti tres suisse quod neque ullus dixit un- Eeelesiasti eo tribuit; quod non saeeret, nisi quam & aperte inficiatur Iosephus s b) ; nam fuisset relatus in Canonem. Alter ergo ab EG viginti duobus Libris Iudaicam religionem drino Canon conflatus est, in quem Ecclesia. contineri docet, qui eo intervallo, quod a ficus, aliique Libri satri Esdrinis recentio- Μose ad Λrtaxerxis usque Longi mant tem reseonjecti sunt. Ego vero minime dissiteor pora intercessit, editi , totius aevi praeteriti magnam sui me Libri hujus inter Iudsos au- memoriam eomplexi sunt . Verum libros ctoritatem, qui, ut suo loco dixi, ex Salomo- Esdrae, dc Nehemiae unicum constituere vo- ni earum Parabolarum eollectionibus vide- lumen,notum omnibus,ac tralatilium est, detur sui me eompilatus,de Salomonicis scriptis diserte apud Eusebium te orἰκenes decla- supparem existimationem habuisse,prς sertim ravit. Suum quippe librum Nehemias ad apud Hellenistas , qui libris auibusdam apo- Esdrae librum, utpote in ejusdem argumenuet y phis, de a Canone seelusis studiose uteban- continuatione ver satum, adtexuerat.
tur. summamque venerationem iis exhibe- -
376쪽
E PI LOGUS QUΛRTAE Inquit D, ut annuntiem quae ventura sunt
PROPOSIT 1ONIS. vobis ιn Hebus novi semis. 1otum ergo ipsius Testamentum praedictionibus sere constat , SEd mndum tandem imponamus quartae quae eventum Mose desuncto sortitae sunt.
huic Propositioni, prolixissimae illi qui- insignis quoque Balaami prophetia s ρὶ idem,& suse disputatae, sed pro rerum copia, orietur stelia ex Iacob, er consurget viris& gravitate fortassie etiam brevi. Λc sulce- ga de Israel, Θ ρercutiet duces Moab, va. tum quidem munus ita videmur admini- stabitque omnes flιos Seth . Et eνit Idus rasse, ut jam constare possit Libros Veteris maea possesso ejus : haeressitas Seir eedet in . Testamenti ab iis auctoribus esse scriptos, micis suis , UMael vero fortitere aget. Reliis quorum prae se ferunt nomina , dc iis circiter qua pertinent ad Λ malecitas , Cinae is , &temporibus quibus scripti esse seruntur. Um Assyrios, Ec valde illultria sunt. In suturis
de tequitur esse genuinos . Quod erat pro- etiam praenuntiandis totum versatur Testa. bandum . mentum Μ, i sis. Sin veniamus ad Psalmos, multa in iis occurrent praedicta in posterum:
PROPOSITIO U. velut in Septuagessimo Psilmo : quem licet
Multae babentur Proρbetia in Veteri titulus ad Salomonem reserat, nonnullaque
Tes amento. in eo de Salomone intelligi possint, pleraque tamen alio spectare vel ipiis satentibus Iu-LUdam operam , si multis propositienem daeis,manifestu inest. Sed ut reliqua deessent,
hanc persequi instituam . adeo creor a Propositionem hanc aperte comprobant li. sunt per totum vetus Testamentum vatici bri Prophetarum, quos vaticiniis totos conis nia. Colligamus tamen aliqua in exemptu Π, stare, ipsa lectio indicat. Pauca ergo haec ne qua pars operis hujus diligentiam notiram de multis selegisse tussiriat , ex quibus saei ledesideret. Ae ordiamur a nobi istima illa cognoscitur multas haberi Prophetias in Ue. Prophetia . qua diversis temporibus Abraha- teri Testamento. Quod erat probandum.
Tum, ut in ipsis benedicantur omnes cognatio. PROPOSITIO UI.nes terrae quae tum demum eventu sunt villae Propbetiae Veteris res amenti vera. completa, quum per universum Orbem jacta ces sunt. Christianae teligionis semina adoleverunt. Cum de suturo gemellorum partu Deutria, onstabit Propositionis hujus veritas, si Rebeeca consiueret ,respondit Deus b): Duae ostendero multas Veteris Testamentigentes fant in utero tuo,er duo postuti ex ven- Prophetias ea praesignificalse , quae eventurre tuo dividentur. Uuluisue papulum fuste- deinde completa sunt; ut ex tertio nostrorabit, Ermajor μνυj et minori. Cum lenectute Axi Omate consequitur. Neque hic univer- consectus Ita aeus Iacob a filio faulta appreca- saε vaticinationes corradere animus est, quaeretur r mo, inquit ic), Dominus fratcum exitum habuerunt, sed eximias duntaxat ali- tuorum , er incurventur ante te fit matris quot, ad memoriam insignes , de nullis ca-ruae: dc id Esau d): In pinguedine terrae,er in villationibus oppartunas . Praeclara illa est rore caeli Eminee erit benedictIs tua. Vives in quam protulit Noe , cum Cha mum ,& Cha. glamo , Θ fratri tuo θνυies et te usque υθ- naanum diris devoveret. Maledictus , in-niet , eum excutias, ex solvas jugum ejus de quit b , Chanaan servus servorum erit fra-eervicibus tuis. Quae post obitum Mosis con tribus suis . Et fuit sane ς vel cum C nati gerunt , perinde ut ista, quae Iacobus lecto naeos in servitutem redegerunt Israelitae , re ex morbo decumbens, &jamjam moriturus cum ipsorum reliquias Nabuchodon sor bel- de Manasse nepote vaticinatur te): Ise ινι- lo adortus edomuit; dc hic & illi Semo pro- em ei it in ρυωos : er multiplicabitur, sed gnati: vel cum ab Alexandro, aut Rom.ariis fr. ter ejus mιner , maior erιι illa, er semen Iapheto oriundis devicti sunt. Fututum prae- ejus crescet ingemes . Reliquos deinde natos diκit Iacob i , ut Tibulon mare accolat:
suos ad se arcessens Iacobus: Congregamini idem a Mose praedictum est ἡ) , atque item
377쪽
tigit, cum Chanaanitis terra sortito divisia Hierichuntis instauratorem manifestus exi est: hie enim ad Genesareticum mare , ille tus multis post annis est consecutus. AEdim ad Mediterraneum situs fuit . Eventu quo- eavit mel de Bethel mericho ; in Abiramque comprobatum est, quod de Issachare va- primitivo suo fundavit eam, er In Segub no-ticinatus est Iacobus, suturum ut colendis vissmo suo posuit portas ejus, juxta verbum agris vitam ignobilem nepotes ipsius impen- Domini, quod Iocatus fuerat in manu Iuuedant. Israelitas ad capessendam virtutem, filii Nun . Suum hie postularet locum mandata sua servanda adhortans Deus i , memorabile illud vaticinium, quo Bechelica Levitico, amplissimis praemiis propositis, Ieroboam i ara a Iosia olim deliruenda prae- quibus morigeros incitet; gravissimis in ton. dicitur ti) , quod pol annos circiter ducentrariam partem poenis refractarios absterret. tos evenit m): sed quoniam eodem libro ανοι, inquit ia), dispergam ingentes,Θ eva- praedictio ,&eventus reseruntur , neque ve-ginabo post vos glaaium, eritque terra vestra ritas rei ex diversis scriptionum aetatibus fir deserta,e' eivitates vestrae diruta. Subnectit mari potest, pergo ad alia . Israelitici regni deinde paulo poli ib): Et tamen etiam cum excidium aperte praedixit Isaias π ; quod essent in terea hostili,non penitus objeci eos, que magis mirere, tempus definivit , quo ianeque fieri pexi ut consumerentur , 2 ιννι- contingeret: Adhue sexaginta es quinque an tum facerem pactum meum cum eis . uis in ni , Θ desinet Dbraim esse populus . Quae Deuteronomio deinde iterando inculcat; ea partim per Salmanasarem, partim per Asar alibi te , tum praecipue vicesimo octa voca. haddonum ad exitum perducta sunt. Unde pite M: Ducet te Domιnus, 2 Regem tuum, sexaginta quinque annorum illorum ducat ut quem eonstitueris sver te , ingentem quam initium , hic non dii putor consuluntor interin ignoras tu er patres tu . Λtque horum veri- pretes . Babylonicae quoque urbis cladem talem res ipsa olim , hodieque comprobavit. adeo aperte vaticinatus est, ac si informia
Luculenta vero, & omni admiratione di- rudera, quae supersunt, oculis ipse suis lustra segna est haec Balaami de Iirae te vaticinatio set: Non habitabitur, inquit H, usque imquam exhibet vulgatus Interpres te : Tolle- finem , ω non fundab tur usque ad genera.
tar propter Agag rex ejus, ει auferetur re. t Onem , er generationem , nee ponet ibi tere gnum illius : quibus miserabilis Saulis sori toria Arabs, nee pastores requiescent ibi: sed Ba clarissime praenuntiatur, cum per interm νequieseem ibi bestiae , Θ remediantur domus pelli vam , dc impiam misericordiam vita is eorum isaeonibus ra babitabunt ibi struthi
Agago Λ malecitarum regi, contra ac juser ves, oe pilosi saltabunt ibi . Quae deinde non rat Deus,concessa, regno ipse excidit. Splen- semel repetit Ῥὶ , ac praesertim quadrage dida & haee arioli eiusdem praedictio is r fimo septimo capite ρὶ . Eodem pertinen Uenient in refer bus de Italia, superabuna & illa Ieremiae trin: Pνopterea habitabunt
Assyrios, vastabuntque Heb eos, es ad extre. Maeones cum Faunis Hariis , et habitabunt mum etiam ipsi peribunt e quo loco si per in ea struthiones .er non habitabitur ultra In Hebraicam vocem chetim , quam Vulgatus fempiternum , nec extruetur usque ad genem Interpres Italiam teddidit, Graecos,& Ale- rationem. oegenerationem. Et h qu ques s xandrum, aut Romanos, aut utrosque intelli- Et erit Babalon in tumulos, babitatro drac
gas, manifesta erit vaticinii fides . Decimo nam, βαρον, ω Mitas eo quos non sit habιt fert imo capite Deuter nnmii praestitit tor. Eodem pertinent, di illa Psalmi centeli in Moses, futurum ut sibi Repem 'traelitae alse mi tricesimi sexti ερ, e Filia Baisto vis m,quando preficiant. Vicesimo vero octavo b , sera , beatas qui retribuat tibI retxabutionem sude sum, Sedeciaeque adeo ipsius capti vi- tuam, quam retribusι nobis : beatus quι re-tatem Babylonicam, tum etc poli suturas cla- nebιr, es allidet parvulos tuos ad petram. des, calamitates,obsidionem, amem,horreri. inam verae sint omnes istae, ac praecipuodam que gentis, ac urbis excidionem clarissi- llaiae, & Ieremiae vaticinationes, olfendit Benjam
378쪽
Benjamin Tu deIenss, eum ait sua aetate vlsum illie fu i sse Nabuchodonosoris palatium vastatum , serpentibus , ac scorpionibus plenum . Qui plura volet , Teive iram consulat, ct Petrum vallensem, aliosque, qui peregri nationes suas literis consignarunt . Prorsus vero mirabilem de Cyro praedictionem edi. dit Isaias , nomine ejus expresso; dignitate quoque , ac rebus Ferendis tanto ante praesi-vnificatis , Hierosolymorum videlicet, ae Templi reparatione . sui dieo Ierusalem,
Inquit Deus ta , Habitaἶeris; ct e vitaibbus Iuda; AEdificabimin , ex deferta ejus suβι-
rabo. sul dico oro, Pasor meus es in omnem voluntatem meam eo lebis. saι dico Iera. salem,AEdificaberis per Templo, Fundaberis. Fergit deinde tb e mee dicit Dominus Chrι- flo meo Caro, cujus anrebendi dexteram, ut
subjiciam ante faciem ejus gentes , ω dorsa
regum vertam, oe aperiam coram eo janua ,er portae non claudem . Ego ante se ibo, e gloriosos terrae humiliabo, stortas aereas conteram, o vectes ferreos confingam. Et dabo tibi thesauros absconditos, oe arcana secretorum,ut scias quia ego Dominus,quι voco nomen tuum. Deus Israel. Prost ter servum meum Iacob, er Israel electum meum, o vo .cavi te nomine tuo; assimilavi te, er non eo. gnovis, me . Ego Dominus , o non est amplius : extra me non est Deus: accinxi te , oemon cognovisι me . Quae si quis ad historiae idem exigat, talia esse comperiet, qualia
post Cyrum ipsum sciri potui ssent. Et haee
tamen ducentis propem dum ante Cyrum
.nnis , eoque amplius , s Iosephum te sequimur, praenuntiata sunt . Quod stupendum laneis . Itaque perlectis lis Cyrus rei divis nitatem summopere demiratus est. Hue etiam conserendum est praedictum illud Isalae Hr In die illa erant quinque eivitates
u terra 'Uti equentes lingua Cbanaan, o I antes per Dominum exercituum: Civiis ras solis vocabitur una. In die illa erit alta. νe Domini an medio ferrae AEgypti ,er titulus Domini juxta terminum ejus erit in signum , o in testimon tim Domino exercituum in ter- Erapti. Clamabunt enim ad Dominum a facie tribulantis,er mittet eis salvatorem e propugnato rem qui tiberet eos . Et cognosce. ων Dominus ab AEgypto,er cognoscent AED-ptIι Da, nam In die ilia, εν eatent eum in hostiis es in muneribus, ει vota vovebunt Do mino, oesolvent. Docet Iosephus se id eompletum fui me post sexcentos ann , Ptolemael Philometoris aevo, tum cum Leontopoli in Hel politana Praefectura templum Hier solymitani simile condidit Onias . Seio all. ter nonnullos se sisse, dc haec ad Sennach
ribi, & Psam mitichi tempora retulisse . Sed& resipis, Templum nempe Dei in media amypto;& loeus ipse, Civitas Solis;& rela utor, tam perspicue designantur, ut alio torqueri posse prophetia haud qua uam viis deatur . Cum praesertim accedat Iolephi auctoritas. quem ducibus locis assirmaturum id non fuisse puto , nisi communi inter Iudaeos opinione receptum scisset. Atque hoe quidem κατὰ λενιι juxta verba nec enim quid. quRm vetat, quominus -- χῆι- juxta m*uram ad vocationem gentium Pertineat. Hierosoly morum obsidionem , dc direptionem praenuntiat Ieremias is h s verbis rEcce ego convocabo omnes euuationes regu&rum aquilonis, ait Dam nus r er venient, emponent unusquisque solium suum in introitu portarum Ierusalem , er super omnest muros ejus in circuitu,Θ susterum versas urbes Iuda. Alio loco gὶ : Ecce ego adducam svervos gentem de lovginquo . domus Israel, ait
Dominus ἰ gentem robustam , gentem aut . quam ,gentem cuius ignorabis linguam , nee ιntelliges quid loquetur. Tum bo Conteret urbes munitas tuas , 1n quibus tu babes fiduciam gladio. Promittit tamen non excisum iri funditus si : Verumtamen in diebus illis, ait Dominus, non faeiam vos in consummationem. Et paulo superius hJr ascendite muros ejus .es dissi state consummationem autem nolite facere : auferte prostagines ejus , quia non sunt Domini . Iterum de Exei. dio ch: Miciam vos de terra bae, in terram quam ignoraris vos . es patres defri . Rursum mὶ: Omnes ibes ros tuos in direptionem dabo . Quae saepius subinde iterat; tur a
demum subjicit in t Et pos haee,ait Dominus , dabo sedet am Regem Iuda , o servos ejus, er quι derelicti sunt in eivvate hae apesse, er gladio, e fame, in manu Nabuebo-
donosor regis Bahun f, er in manι inimico rum eorum , er percuties eos in ore gladii, oe
379쪽
Mu flectetur, ve se parce ,neque miserebitur. Et in oratione Threnis subiecta υὶ r Iιο, Miseriit, vu*es amburaverunt in eo . Quae assonant his Μichaeae ib)r sios quos ager arabitur M Ierussalem quasi aceνvus Iapidum
erit. Λtqui vera haec esse oculorum urorum testimonio hodieque peregrinatores sciunt. Quae primo capi te pronuntiat et ab Aquilo. ne pandetur malumsuper omnes habitatores remis te tum qui ea re ierant ad irruptiones gentium septentrionalium, quibus orbis prope universus vexatus est. Λt nobilissimum, ecce lebratissimum ejus vaticinium illud est, quo non Israelitarum lotum capti uitatem,&victricem gentem,& poenam hule ipsi olim Irrogandam; sed annos etiam captivitatis exprimit d; r Et eνιt univema terra haeestu solitudinem, et instuporem: er servient omnes gemes suae regι Babylonis septuaginta aennis. Cumque fuerint septuaginta anni,vi fabo supeν regem Baistoris,oesvergentem uiam, dicit Domιnus, inIquitatem eo ι um, ersveν teream Chaldaeoνum , ωρonam illam in suitudines sempiternas. Et alibi υ) : Hae edicit Dominus: Cum eamerint implar in Babsone βρtaaginta anni, visitabo vos, oesuscitabo supeν vos veνbum meum bonum,ut Fedueam vos ad Ioeum istum. Tum is= Redueam eaptivitatem vestram is
reveni vos factam de Deo, ad quem transm grare vos feci: quae aliis locis saepe repetita invenies. Quae de Ephree rege AEgypti prae
dixerunt Ieremias igὶ , di Ezechiel tb ,
eorum exitum narrat Herodotus in Euterpe
Aprien liquidem, qui idem est, ac Ephree,
ab rimasi captum, de in Mitieam custodiam conjectum, ac tandem morti datum fui sse . scribit. Quam accurate Babylonis excidium raenuntiaverit Ieremias capite quinquagein imo, di sequenti, memoratu dignum est. Λgente Aquilonari, ejusque rege expugnatum iri ait; Medis nempe, eorumque rege Cyros Persarum quippe reges, Μedorum, Peria Iumque reges suissed .ctos apparet exocha voeapite Danielis: Reges Ararat, Menni, Ascenea , & Mediae adversus eam praeliaturos, reges nempe Lydorum , & Λ me nurus a saliorumque, quos Xenophon si Cyro in ea expeditione anulis e narrat. oppugnationis
quoque BabylonIere rationem exponit Ier mi as : siceitas, inquit νου , super aquas ou
erit,er arescent. Deinde ut e Cuννens obviam eurrenti veniet, o nuntsus obvius nuntiam ii , ut annuntiet νπὸ Babalonis , quia capta
est civitas ejus a summo usque ad sum mae' vada praeoccvata sunt, ΘρHudes ioceum se sust igσι. Haec ita eontigille testes locupletes habemus Herodotum imi. Ac X n montem a , qui Cyrum tradunt Euphra. tis aquas aliorsum deriva sis, atque ita arefa-ctb fluminis alveo Dei Iem sibi ad urbem campiendam transitum para sis. Ait quoque Ier mias loὶ : Cessaverunt fretes Eabsonis a praelio, habitavreunt in 'aesidiis. Videlicet eum Nabonidus rex Gruppam se recepit,ut
narrat Berosus ν, . Qua de praedictione quid existimandum sit,malo docere verbis Ioseph Sealigeri ρὶ, viri doctissimi , quam meisrNabonidam in munimento Boinraeno elusam tandem post diutuνnam ob dionem expugnulit Cyrus. Iuod a I eremia ita ordine praedictum fuero, ut dubitem majorne vomianas an admiratio β, ea legere. Non enim vaικιnium , sed res gesta videtur . Pergit Ieremias: Incensa sunt taberricula ejus, o triti sunt vectes ebus . Currens obviam cur rami veniet, oenumius obvius nuntiant , ut annuntiet regi Babsonis , quia capta es cι- vitas ejus a summo usque ad summum . Re
fert quippe Herodotus tr tantam fuisse
magnitudinem urbis,ut eκtremis jam captis, rem nondum inaudiverint, qui urbis meditulinlium incolebant. Idem habet Xeaophon s , atque Orta demum luce se captos intellexi sine, qui arces tenebant. At ineptum est , quod prodit Λristoteles si , partem urbis ali
quam die tertio se expugnatam nondum senuisse. Fieri sane id potuisset, si Peloponnesi
totius ambitum Babylonicorum murorum ei reum scriptio exaequasset, quod perperam opinatus est. Ita error errorem trahit. Tanis
dem Babylon ubique dedit mauum , inquit Ieremias tu , ceciderunt fundamenta ejus , destructi sunt muri ejus p quoniam ultio D mini est . Quippe partim a Persis, partim
tempore rerum edace , Macedonumque ne
gligentia,partim etiam a MIeuco Nicatore, cum ex ejus ruinis Seleuciam ad Tigrim
380쪽
rondidit . eonsum tam refert Strabo tal . Inserendam elarissime denunt Iat Daniel ἰReditionis in patriam pollieitationibus , dicens λὶ: Post hebdomades sexaginta duas
Hebraeorum eaptivitatem solatus est EZe- occidetur Christur , es non erit populus , qui chiel bὶ: Habitare vos faciam sicut a strineI- exm negaturus est. Et civitatem, o sanctua ἀpio, bomis; donabo majoribus quam habuistis ritιm disDabit populus eum duce venturo, ab initio, es scietis quia ego Dominus. Et ali- finis ejus vastitas, i, ροβ finem belli statutabi se : Inducam vos in terram Israel. Ruro desolatio. Confirmabit autem 'actum multirsum d): Requiescere vos faciam suster ha- hebdomada una ; Θ ιn dimidis hebdomadismum vestram. Deinde se : Haee dicit Domi in deficiet hostia , o saerificium , ω erit in Teminnus Deus: Ecee ego assumam filios Israeι de μο abominatio desolationis. Undecimo praeinmerio nationum , ad quas abierant, ef een- terea capite de prioribus Persarum regibus gregabo eos undique, es adducam eos ad hu- ad Xerxem usque , tum de Alexandro, Husemum suam. Quaecunque vero adversus Ty- que successoribus Lagidis,& Seleucidis ea . rum futura denuntiat si ), sive per Nabucho- narrat, quae non aliam sibi deposcunt ulteris donosorem, sive per Alexandrum, sive quod pretationem, quam ipsam historiam. Λtque Potius reor, per utrumque exitum nacta sint, hoc caput eit , quod Alexandro praelegisse esse certe nacta constat, planeque verax hoe Iaddum Iudaeorum Ponti fieem Iosephus si oraculum habendum est . Hadrianum Par- memoriae prodidit. Horum itaque pondere villerium e Societate Iesu, virum eandidissi. oppressus Porphyrius , Christianae peritatimum, & Arabice doctissimum , qui decenia semper infestus , eo recurrit, ut eommeriti annos in Syria egit, memini me audire ali- tium , & post res gestas, Antiochi videlicet quando cum diceret, sibi olim ad collapsas Epiphanis temporibus, confictum hune ii Tyri ruinas aecedenti, de rupes mari praete- brum sui sis responderet: sed per sua tum illudias, ae disjectos passim in litore lapides pro- quarta nostra Propositio praeelusit. Utcum-
eul spectanti, Sole. fluctibus, & auris deter- que aecipiantur ista Oseae mi: Dies multorsos, ac levigatos, & serandis solum piscato- sedebunt filii Israel fine rege,es sine principe, rum retibus, quae tum sorte plurima desuper er fine sacri elo er fine altari, o sine ερboae, pansa erant, utiles, venisse in memoriam efffine Therubim ἔ is post haec revertentur hujus Prophetiae Ezechielis de Tyro u r filii Israel , ω quaerent Dominum Deum Dabo te in limpidissmam petram r Reatio suum, es Daviae regem suum, Θρavebunt ad
sagenarum eris, nee aedificaberis utira, quia Dominum, es ad bonum ejus in novιβι mo die ego locutus sum, ait Dominus Deus . At Da. rum: sive haec referas ad Babylonicam ea. niel tbὶ non tam vaticinia iandere videtur , ptivitatem , & Hebraeorum reditum ad pri. quam narrare historiam, cum de quatuor re- stinas sedes, Zorobabele duce, juκta complu-gnis per quatuor bestiarum visa sibi adum- rium Iudaeorum sententiam; sive ad ea tam lis bratis di s erit. Ipse vero velamen sibi detra- tates a Iudaeis post Christi necem toleratas,hit, cum ei ra omnem ambagem ait sit e ut Hieronymo n , & multis Christiaris vi Aries , quem vidisti habere edirnua , reae πι- sum est, constat utique ad e ventum esse per in orum est, atque Persarum. Porro hircus ca- ducta. I irae lita rum quoque deportationem inprarum, rex Graecorum es , Θ cornu grande, Λssyriam praedixit, eum diceret oὶ: Vae quod erat inter scutis ejus , ipse est reκ ρνι- eas Bethaven coluerunt habitatoν es fama mus . Quod autem fracto illo surrexerunt riae: quia luxit super eum ρopulus ejus , of quatuor pro eo, quatuor regeε de gente ejus aeditui ejus super eum exultaverunt in gloria consueterat , sed non in fortitudine ejus . Et ejus. quia emeravit ab eo: siquidem e se post regnum eorum, in crederint iniquitates, in Assur delatus est, manus reg ι ultor . Idem ransiuget Rex impiadens facie,nempe Antici, jam ante significaverat his verbis sρὶ: Et chus . Quae adeo perspicua sunt, ut exposi- factus es Ephraim qua eolumba seducta non aione non egeant. Lesti tantum velim libri habens cor: AEurptum invocabant , . ad ady- decimi Archarologiae I 'sephi caput deci- νισι ab erunt. Terrae motum , qui tiam eon
reum. Cladem Judaeis a Vespasiaino, & Tito tigit , cum Pontificiale munus usurparetorias