장음표시 사용
391쪽
puto 'i l taut pars prior ad Christum, posterior
ad Davidem referatur . Cujusmodi milia vaticinia bipertito interpretanda in sacris Libris occurrunt. Ut ut est, haec certe Balaaismi praedictio, atque item illa Iacobi Patriaris ehat tam perspicuae Origeni ta) visae sunt,ut alias quidem in Lege ty pice & obscure Chri .
sum praesignificantes reperire se polle diceret ; quae vero duabus hisce manifestiores .essent, apud Nosem extare prorsus nullas. ε, X. Verumtarrien et ara lis qlimque sunt e Deuteronomio bl: Prost betam de gente tua,
et de franibus tuis ficut me fusertabit tibi
Dominus Deus tuus: ipsam auaei es, ut petistia Domino Deo tuo in Horeb,quan o covcro congregata est, atque dixistis: Ultra non audiam vocem Domini Dei mei ει ignem hunc maximum amplius non τι debo, ne moriar. Et ait Dominas mihi, Bene omnia sunt locvti: Pro .
phetam suscitabo eis de me aio fratrum suo.
rum similem tui . e ponam verba tua in ore Dus,loqueturq; ad eos omnia.quae praecepero Us. su ι autem verba eius, quae loqueIur in nomine meo , axaeire noluerit , ego ultor ex .fam. Varie h interpretantur Iudςi: quidam, quorum princeps Aben Ezra , Ioluam Mosis successorem delignatum volunt; David emisHerbanus Iudaeus ih Disputatione cum Gregentioέ alii Ieremiam, qui populum iisdem, quibus Moses , vel bis, & argumentis adhortabatur; Κimchi,& Iarchimines Prophetas,
atque ita numero singulari rim συλλκ--αὴν collectivam in tribuunt: nos uni Chrillo convenire statuimus, Petri, & Stephani auctor I tate ducti se , qui ad publicos Iudaeorum,
conventus verba facientes Christi ventur lpraedictionem his contineri declarant. Quod prosecto non fecissent, nisi id jam vulgata, Ectra latitia persuasione ereditum Iudς is esse . scissent. Cum praesertim in Midrasch Eceles astae praedictionis sententia reperiatur hiseoncepta vel bis r Oual s primur Redemtor , ratis Redemtis postremus. Et res ipsa id sua. debit, si mirospexerimus . Nam si stamus verbis, neque vim facimus sententiae, unicus Piopheta extiturus hic praedicitur, non plures et deinde quominus Prophetarum aliorumquemquam Mos similem sui ne dicamus, i sta obstant e postremo capite Deuteronomii sae r Et nonsurrexit ultra Propheta in Istae Ieat Nodi ies. itaque ducti ssimus, & solertissimus
magister Malmon Ides, In Libro de landa mentis Legis e , quatuor rebus Μosis
Prophetiam , di miracula illis Prophetarum reliquorum e Mellere doeet. mod & deinde iterat in More Nevochim a ex quo libro idonea multa ad complures Stripluis sancte solvendos nodos subsidia comparari possunt. Iesum autem inter dc Mosem quanta inter-eesserit similitudo, suse docet Eusebius libro Demonstrationis tertio . Acculata inter vitrumque institnta comparatione . Μerito ergo Eulogi iis Alexandrinus Episcopus coacta Alexandriae Synodo , &eκcussa Sama. ritanorum controversia super hoc praedicto Deuteronomii, quod alli Ioiae . alii Dosi. theo Samaritano accommodabant,utramque damnavit sententiam , & Iesum Christum illic notatum esse definivit, ut ex ejus libris refert Photius D. Non alio autem respexisse videtur APpςus fg) quam ad hunc Deutero. nomii locum,cum diκit: Uerbam quod pepige. obiscum,cum egrederemini terra AEupti, is spiritus meus erit in medio vestrum, ποδε terimere Et movebo omnes gentes , ertenter Desideratur cunctis Rentibus.
XI. Quod libris Iosuae, Iudicum, Samue iis, & Regum ejusmodi narrentur historia quae suturorum significationes , & figuras
contineant, propterea nabiam rest Onim Proos betae priores appellantur. Certe eκimia innsua constat Christi effigies. Ut ille successit Mos; ita Mosai eae Legi Messiae Lex suffierdebuit: ut Ioluae Israeliticς genti praesui cum ad praebandum procederent ; ita Messiae ductu magna bella se feliciter coli secturos
perant Iud si: ut errantes, & eκtorres Isiae-litas in promissam Chanaan itidem terram
induxit Iosue; ita per Messiam se Iud si in
avitas sedes restitutum iri confidunt. Multo plura vero nos Chrilliani in Iesu Messia nolito signa, ac notas reperimus, quibus Iosue consimilis est: -veri meas in Psopoti .ione anona colligemus . Hic vero sorsitan mirabiritur Lector, quae causa sit, cur cum septima hac Propositione ostendendnm tantummodo susceperim,multas inesse Veteri Testamento prophetias de Messia, nondum vero probare aggressus sim Iesum esse Μessiam , hane tamen disputationem velut in antecessum,& ante eonstitutum tempus delibem . Sciat
autem ille, duplici modo spectari nosse . L 2 1 Chri-
392쪽
Christum Iesum , vel tanquam Christum, ,
eum videlicet cui hoc a Deo munus impositum sit, nulla personae ipsius ratione habita; vel tanquam Iesum, certum hunc nempe hominem , his prognatum parentibus , hae Orium patria , noc tempore natum , qui se Christum serens haee, atque illa praestitit, atque hac demum morte interiit. Haee nos Propositione nona persequemur. Nunc vero ea tantum observamus in Iesu , quae ad Mesesae munia pertinent. Is eum se Messarria esse, atque has sibi partes a Deo fuisse datas Palam profiteretur, ea haud dubie gessit, quae a Messia, juxta Prophetarum pipdictiones, ferenda esse , omnes credere scivit. Haec si vaticiniis Prophetarum consentiunt , recte Concludimus,utique haberi in Veteri Testa. mento prophetias de Messia. Cum impro.
billimus ille planus Ben Curiba Messas haberi vellet, Bat-Cochebam se nomine dixit, hoe est, Filium stellae, quod nempe Messiae Prς untiam & habeti,& et se sciret Balaami Prophetiam, qua ex lacoborituram esse flet. Iam praenuntiavit. Hinc profecto colligere licet, Messiam hoc oraculo a Balaamo esse Praedictum . Similis est nostra in dissimili Christi Iesu eausa ratiocinatio: qui jure ne an injuria messis titulos,ac decus sibi arrogave. rit, in serius, ut dixi, disputabitur. XII. Manifesto Christum vemurum deno tant illa Annae, quae fuit mater Samuelis: Dominus judieabit fines terrae , Ο abit im. Ferium regi suo, Θ sublimabit cornu Christ Iutta . Christi dignitatem praedicans Paulus in Epistola ad Hebraeos bin, sic dii serit: Cuι enim dixit aliquandol Angelorum De iis, Fι-
Iius meus es tu , ego hodie genui te : Et ruν-
sum : Ego ero illi ini Patrem, S ipse erit mihi in Filium De promta sunt polirema haece secundo Samuelis ceὶ : Cumque commeti fuerint dies tui , er dormieris cum Patribus ruis, suscitabo semen tuum pol te, quod egre. jetur de utero tuo. o firmabo regnum eius ripse aedificabit domum nomini meo, ct flabiliam thronum regni ejus usque in se Iternum. Ego ero ei In Patrem ter ipse erit mιδι u Filium : quae . 4e λέξω. ad verbum in priore Paralipomenon dὶ repetita extant . Id vaticinium ex eo genere est , cui multiplicem diximus inesse significationem, quarum altera Salomonem , qui Chrilli typus
suit, propius respicit, altera ChrIstum ; vel
potius quaedam Salomoni,Christo quaedam, nonnulla utrique tribuenda sunt. Conve niunt illa quidem soli Christo i Stabitidistbνonum regnι ejus usque in sempiternum rium & ii a quae lubnexa sunt: Et fidelis eripdomus tua,ω regnum tuum usque in aeternum ante faelem tuam,ω tbronus tuus re t firmus
jugiter. Λd quae videtur allusisse Angelus Gabriel eum sie Sanctam virginem Mariam alloqueretur te): Hie erit magnus, o Filius altissum vocabitur, o abit ιΓι Dominus Detissedem Daυid patris ejus , o regnabistin domo Iacob in aeternum,er reguι ejus nouerit finis . Unius autem Salomonis hoc est . quod statim subjicitur: si inique aliquida es.serit,arguam eum in virga virorum. Pertinet
vero ad utrumque, Da vide prognatum e sse, Dei filium esse,Sa lomonem quidem adopticiis ne per Christum, Christum ipsum natura; de Deo domum aedificare. Xlli. Iobo etiam,quem Prophetam mertiato Auguli inus sfὶ appellat, memoratus est rillus ; nam velut rem aliquam magnam nuntiaturus sic praefatur u): suis mihi tν buat, ut scribantu sermones meι : Quis mi bidet ut exarentur in tibro flιlo ferreo,er plumin
deinde praeclarum hoc edit oraculum : seia enim quod Redemtor meus vivir,e In novissismo die de terra surrecturus fum : Θ ναν sumeircumdabor mlle mea,er ιn carne mea videribo Deum meum . quem visurus sum ego irae,er oeuli mel eonisecturι suur,o non alius: reisposa est hine spes mea insinu meo. Sic quidem vulgata. at Hebraica aliter: Et No novi Reisdemi orem meum vivere, o novi mum suprepaiseremstaturum Εκ his Christum carnem assuimurum,& mortui S suscitatum iri aperte dotetur in Thargum , di in Interpretatione Syriaca,& in Arabica. ita intellexit R. Ha cadolch in Revelante arcana . Ita sumitur de in Berelith Ket anna . Unde extat Grntii hallucinatio , qui nunquim haec Iudaeos ad excitationem a mortuis retulisse assirmat, Redemptorem, si ve, ut Hebraica habent goedΜessiam exponunt Rabbini. Sic Λben Errain is alae caput quinquagesimum nranu . , comma Wicesimum . Gstet praeterea propinquum , sive cognatum sonat, quod ei comis
petat jus redimendi res propinqui venditas;
393쪽
atque hoe sensu Christus videtur a Iobo di- νadix David,qui potest aperire librum,es sa
ctusgoel, quod assumpta natural humana a vere septem signacula ejus cfὶ . Contra vero stater noster sit effectus. Hane significatio- Manichaei. Gnosiici,& Nicolaitae Davidemnem secutum esse Theodotinnem tellatur Christi vaticinatorem fuisse negabant; dc Chrysostomus . Iure ergo goel appellatur eum probare vellent Quintae Synodi Patres , Christus . & quod consanguineus noster sit, Scripturae salactae testimonia Christi prae . di quod Redemtor. Novissianum ait super nantia in perversum sensum deflexisse Theu- terram staturum quemadmodum & in Apo- dorum Mopsuestenum, non alia protulerunt,
ea lypsi taὶ se eis e ait Christus Λlpha , & quam quae e Psalmis in eam sententiam dein Omega, primum dc novissimum, principium promi solent, & in Novo Testamento ferect finem. Quo pertinet istud Isaiae b): Hae allata sunt.
Heis Dominus rex IsraEI, ω Redemtον ejus Clarissimas de venturo Christo praedicti Dominus exercituum. Ego primus, ct ego a nes in Psalmo secundo propositas esse vetuo vissimus ,er absque me non es Deus. Eximiam litores Iudaei palam confessi sunt. Legitur praeterea Chri ili venturi figuram in se ex . quippe in loco Thalmudis S ah sies,& apud prellisse Iobum, recte observarunt Polychro. L. Selomo h Iarchi, a priscis Rabbinis suissenius , & alter incertus, qui Hieronymo con- traditum,haee ad Messiam dicta esse a Deo rjunctus est, quique Beda a Μariano Victorio Filius meus es tu , ego ridie genui te: quod esse creditur: atque is collegit multa, quibus & legitur in Betesith Rabba. Λit quippe illicula Christum inter & Iobum constat simi l i. R. Ionathan tres esse,quibus dictum est Postum udo . ι Salomonem,Acha Eum,& Meisiam qui1d XIV. Et si Psalmorum librum inter Pr postremum probat ex secundo Plalmo ibin , pheti eos haudquaquam ponunt Iudaei, sed ubi Chri Ito Deus dixi ile traditur : Postula a inter eos, quos Cherubim appellant; pleraque me, er dabo tibi gentes biserevitatem tuam. tamen de Christo prophetice dicta eκtare in Non aliter de Psalmi huius significatione . eo non dissilentur . Spiritus quidem sancti sentiunt R. Abeo. Ezra,& R. David Κimehi: dictata referre te professus est David c , cum non aliter Saadias Gann in Danielem , Ecdix uespiritus Domini locutus es supeν me αν Auctor πυbese abhaesina, Animae sapientis, sermo ejus per linguam meam : dixit Deus & R. Simeon in Iale ut, & Tra phon quoque
IsraZI mibι,Iocutus est fortis UrajI. rit Chri- apud Iustinum,& Midiasth Thehillim. Sed Ilus Ielus in Lege, Prophetis,& Psalmis prae- α Μuham medant,non in Christum tantum. dictiones de se haberi asseverat M . Is est modo , sed & in Iesum speciatim Psalmum Nempe Sanctus, is Ueru Apocaly pleos ceλ, hunc convenire docent, teste Muhammedo qui babet clavem Davia qui aperit aes nemo ebn Iacob Λlsit rau Zabadio in Lexim , quod
claudit,claudit ruemoveritri clavem nem- Camus, sive oceanum inscripsit. At veteres eam,quam abstulisse Legis peritos conque, tamen hi Iudaei scriptorem libri Ni irae nritur Iesus , ne introirent ipsi, aliosve introire in eamdem sententiam non pellexerunt. Hi sinerent, videlicet vaticiniorum intelligentia, vero, quorum doctrinam nepotes ipsorua
ae Davidicorum praecipue ἱ quae paucis ante sunt aspernati, eum ad Christum Psalmum Chiillum cognita, & paucioribus etiam in secundum referrent, majorum suorum dimis vulgus celebrata, & exposita, a Christo Iesia ta sequebantur: nam ex libris Novi Testa- demum & mente intellecti, & ipsa re com- menti ostenditur, Christi temporibus, vulgo pleta,& publice sunt interpretata et sic tamen In eam partem, quam dixi, acceptum fuisse ut quorum animis luce sua collustratis mystein Psalmum hunc. Sic enim primaevae illius rianaee pandere vellet, nullae iis ossicerent, aetatis Christiani Deum precabantur rvel nequitiae hominum , vel dς monum prae- Domine, qui spiritu Sancto per os ρaιν Is M. stigiae , quominus ad ea penetrarent: quos Uri David pueri tui dixisti , sua re fremue
vero impietatis suae tenebris circumseptos e D runt gentes, o populi inevitati sunt inania ps cacibus gratiae donis ad ea capessenda my- adsuerunt reges , oe Principes convenerunt seria non pInsequeretur,nemo opem ipsis ad ιn unum , adversus Dominum , o adversurid praestare posset. Is est Leo de tribu Iuda, Christum ejus . Convenerunt enim vere is
394쪽
civitate ista adversus sanctum pueνvm tuam Iesum, quem unxisi, Herodes er Pontio P batus, cum gentibus , tu populis Israel. facere
quae manus tua , Θ cens. tium tuum decreverunt fieri . Sic Paulus ludςos Pisidas publice in Synagoga adhortabatur in : Nos vobiscumntiamus eam, quae a patres nostros repromisso facta est queniam hanc Deus adimplevit filiis ne Iris , νesuscitans Iesum , f ι in Psalmo secundo scriptum est, Filius
meus es tu, ego hodie genui te . Atqui haec Paulum tam diserte affirmare auturum non
fuisse credibile est , nisi id communi persuasione inter Iudaeos receptum esse perspectum habuisset . Nec id quoque ad Hebraeos ib scripsisset de Messia: Tanto melior Angelis
effectus, quanto disterentius prae tuis nomen hcreditavit. Cui enim Ej xit aliquando an gelorum : Filius meus es tu, πο hodie senui
reὸ Idem alibi te r sie es Christur non Iemet-lfum elarificavit,ut Pontifex feret, sed qui
iocutus est ad eum: Filius meus es tu, ego ho die genui re.Consessionem hanc itaque a R. Selomoh veritas i pia dixtollit: Majores nosνι ad Regem Messam Psalmam hane totum referebant : oportet tamen eum referre ad Da. eidemJuxta avarentem sententi. rva, sonum que verborum, propter Haereticos ἔ v idei ieet
Christianos. Iam si ratione rem disputemus, Psalmum hunc parte sui aliqua respicere Davidem .maiorelvero Christum reperiemus sed ita tamen ut quae Davi dem,ea Christum quoque ; quae Christum , non itidem Davi. dem spectent. Nam Christum , perinde ut Davidem, reges tersae sibi ad versantes domiturum, & Hierosolymis regnaturum Iudaei
censent; Davidem contra ad extremos usque fines terram redegisse in suam potestatem di. 'cere non audent. quod tamen acturum esse Christum opinantur . Nam quod ait in De.
monstratione Eusebius dJ, neutiquam fassuros Iudsos structum iri insidias Christo et,
quem expectant, cum Regem aeternum , &Redemtorem sentis suae suturum cum e contrario putent, non satis cohrret: nec enim liberare eos , di redimere poterit, quin hostes eorum subigat, di expugnet. Aspice vini ver fas na Ienes,inquit Tertullianus se de zoragine erroris humani exinde emergentes ad Dominum Deum creatorem , ω ad Deum in) A. . xidi. ii & 33. . D I. . te V. s. ἡγει. . t. i X r. 3 u. o. v. irii. u. . G 3.
Psalmis dicens, Filius meus es tu, ego hodie genui te. Pete a me,ω dabo tibi gentes haereis ditatem tuam, er possessionem tuam terminos terrae . Nec poteris enm magis Davidstitim ieere , quam Christi m s aut terminos terra
David potius p romissos, qui intra, nicam Istrictam reg navit,quam Christo. qui totum jam ενbem Evangeliisvi Me cepit Mut per Isaiam dicit: Ecce dei te in diis tionem gener 3 mei, in lucem gentium, aperire e visae caecorum utique errant tum, exolvere de vim
culis vinctos, ides de delictIs liberare, oe de domo careeris, ides mortis . sedentes in ten bris, ignorantiae statuet. His suffragantur, dc aliae conli miles Scriptorum sacrorum loeu-tiones, quibus denotari Christa constat.Chriustus appellatur, quod est Μessias,juκta illud quadrage limi quarti Psalmi is r Propterea unxit te Deut , Deus tuus, oleo Letitiae princonsori ibus tuis . Rex dicitur, ut alias saepe, velut in commate jam prolato e Libro secundo Regum fg t Firmabo νegnum ejust ost ab illam thronum regni ejus usesis in se iternam : Sc apud Isa iam hJr απιν folium DavI ex super regnum ejus seribit, ut confνmet ilia E, O eorroboraret in judrelo, erjustitia, amodo, oeusque In sempiternum: dc passim denique amul reliquos Prophetas . Addit Psaltes r Prae means praeceptum ejus: cui adsonat Isaiasi : Fere testem p pulis dedi eum: Hom, ac princestiorem gen νιbus: de Ioel I)-Filii sion exultate. ex Leotamini in Domino vestro: quia dedi vobis ae ctorem Justitiae . Memorata illic generatio Christi alibi quoque celebratur h s verbis m)r Ex utero ante Lucifertim genvi te & in Proverbiis n : Nondum erant abris , effeto jam concepta eram. Ante colles ego ραν- turiebaν : & apud Michaeam to fit refisus ejus ab initio a diebus aeternitatis. Unde Isaias ρὶ: Generationem ejus quis e Narra-bi ιλ Quod subjieitur in eodem Psalmo q)r
Postula a me.et dabo tibi gen Ies baereditatem tuam, ex possessonem tuam terminos terrae, id ipsum pollicetur septuagesimus primus Psalmus ν); Christi item, ut suo patefiet loco, praenuntius : Dominabitur a mari usque ad .maνe , es a flamine usque ad terminos orbis
395쪽
ερννaνum . Plura quἱ volet, consulat Eusebit quorum utrumque ChrIsto praeesare accom-Demim strationem , in cujus quarto libro modatur . nam & ab omni re irra aeternitate .
Olfenditur, quam vere ,& aperte Christidi- suit, eromet sum ex nanivit formam ser-spen latio Psalmo hoe fuerit praedicta. vi aecistiens, in Amilitudinem hominum fa- Transeamus ad octavum Psalmum .H, in ctus f Deinde pro eo, quod praesert vulgata, quo leguntur isthaec. Muta est bomo, quod me- paulo minus b) , H braicum exemplar ha --ον es ejus λaut filiis hominis, quoniam vistas bet mairat, quod brevitatem temporis notat . eum λ Minusι eum paulo minus ab antelis ; hoe loco , ut & in secundo Psalmo, vix ullo gloria , , bonore corona βι eum, es conflatu si interpretum dii sentiente Quadrat autem in eam super Ne a manuum tuarum: omnia subin Christum, qui ad breve tempus infra Λngelosjecisti sub Pedibus ejus ves er boves univer se dimisit,nec multo post gloria coronatus est. sas, i uper ει ρecora eamρι Haec mito non autem Adamo, vel humano generi in sic accommodat Paulus in Epistola ad He- Adamo spectato , quod non ad exiguum spa-bi eos b r In eo quod omnia subjecit , nιhil tium infra Angelorum dignitatem positum .dim: fit non sufectum et Nune autem nee dum eli . Sin ad ψerbio maaat dignitas , dc gradus vldemus omni et subjecta ei. Eum autem qui discrimen notari velis,ne sic quidem Adama,
modico quam a veli mi uoratus est . videmus vel spectatae in eo naturae humanae conve- Iesum, ρνUter ρ.issionem mortisauria o M- niet; nam non paululum quod Angelus hominore coronatum 4 ut gratia Dei pro omnibus ni praestat dianitate; at naturam humanam arus aret morae: dc in priore ad Corinthios te): assumens Christus eo evexit prael a miae, ut Omnia subjecit sub pedibus eius, ει tuum δε- non multum Angelorum excellentiae eonce dii eaput supra omnem Ecclesiam. Ea decla- deret aliqua etiam ex parte superaret. Deni-rant pro D cto, quorsum i li haec Psalmi senten- que neque Λdamus , neque spectatus in eotia ApolloIorum temporibus a Iudaeis trahe- Homo , constitutus est super Opera manuum retur. Tradunt itaque Μagistri illorum ata ei,cum exiguis finibus imperium ejus clau- Christo gentiles suos expectasse , quae illic deretur; nam neque in coelum,aut astra,rieque e mmemo antur , nempe ut terrenarum re. in aerem, neque in mare, ted in animalia so- .rum imperium, Λ dami peccato amissum tum , & fruges terrae, atque arborum baceas
Chrilli bet efici ci rei itueretur ; & comma potestatem habuit. Λt Christo .rta es omnis hoc ad Chrillum sine ambage referunt. Nam potestas in caelo,exin terea iij, ω meres quod Adami prima fronte significationetria mundi factus est: hominemque in Adamo praeseri, vel etiam Hominis, naturae videli- damna um, dc pristinis bonis magna parte cet humanae, qualis initio a Deo condita est, multatum in melius restituit, tuorumque ipse minime id quidem miruin, cum Adamus to- bonorum fecit participem unde essicitur ius generis humani originem in se , ac velut non Adamum , N perditum in eo hominem summam gellerit ἔ & typus quoque suerit sed Christum, & reparatum in eo humanum Christi, qui novissimus Adamus a Paulo a in genus intelligi illic debere. Nec movere pellatur d . Attamen ad Christum conve- nos debet, quod oves, & boves , caeteraquenientibus aptari rationibus conficiam, si non animalia sita Christus non subjecerit, eon necessariis , at valde certe probabilibus. Pri4 tra ac pollicetur ille Psalmus: sic enim sutuma ex eo petitur: Aut filius homi mis,quoniam rorum promissiones simul aeris quibusdam,
ut fitas eum e) st Adamus autem filius homi- adumbrare solet Sanctus Spiritus, totamquenis dici non potuit, qui non hominem, sed Messiae dispensationem sensilium rerum ima. Deum patrem habuit: μι fuit Dei, inquit ginibus implicare. yd attinet autem ad hoe Lucas r eum Christus e contrario hane Psalmi ejusdem eo lim, Ex ore infantium, oeappellationem videatur sibi speciatim se legi se Iactentiam perfecisti laudem , quod sibi apud se Preterea in m a i t Pla i tes, Uruvisti eum p. tu. Mattheum il= adlcripsit Christus, ea re du lo minus ab angelis, notat & prius extitisse videtur praestitisse e nam ct pervuIgatum eum qui minutus est; quod Λ damo convenire Davidis effatum, ad id quod inibi gereba- non potest, qui de nihilo creatus est; & ex tur , scite aptavit, de Psalmum hune tot de meliori statu in deteriorem fuisse mutatum , se mylteria praefatum , hac quoque parte in
396쪽
se even inm habuisse declaravit . eum esset, o sciret qu a Jureiuina GJuν μιPetrus ad Iudsos Hierosolymis concionem illi Deus de fructu lumbi ejus sedere super
habens , verba haec e Psalmo decimo quin, sedem ejus, provιdens loeutus es de resurre tota Christo aceommodat: Proviribam Do- ctione Christi, quia neque derelictus es in imminum in eo pectu meo semper , quoniam a ferno, πeque caro ejus viae e eorruptionem Si-κexteνιι est mihi ne commovears propter bine militer Pauliis eamdem Davidis praedictio.. Letatum es eor meum, o exultav/t lingua nem allaturus, ut Iesum revixisse probaret, mea , 1 Ure oe earo mea requiescet in oe I ait s f): Et nos vobis annunciamu/ eam, quin quoniam non derelinques animam meam in ad patres nostrot repromisso facta est , quo-ι reno, nec dabis fanctum tuum videre cor- niam hanc Deus adimplevit filiis nostνis r rupti onem . Notas mihi fecisi vi vitae , fuscitans Iesum. Ergo Petros,& Paulus hoc adimplebIs me laetitia eum vultu tuo,deIecta- Davidis te uimonium , non tanquam μῆ-stiones in dextera tua usque in finem . Haec sentent am) attulerunt, sed tanqua - -
Da vidi aptari non posse ait Petrus b), cujus 6ρνaedictionem de Christi reditu ad vitam ..eorpus poli mortem sepultum, dc in tabem so- Quod ii haee de populo lsraelit leo Davidem
Iutum more reliquorum cadaverum fulti ad cecinisse, tunc Iudaeis suillet persuasum,opio Christum ergo esse reserenda. Hoc ipso argu - nionem hane ipsis utique eripere Pettus, dc mento Paulus Christo accommodabat eam. Paulus propositis rationibus t uduit sent .Quod dem Psalmi huius perico pen, eum Iudς R- non secerunt; verum haec in Davidem mini si das alloqueretur e Quam autem a Patri me convenire deci ararunt unde cognoicitur, hus, uti verisimile est, ejus interpretationem quorsum ea vulgus hoe tempore reserret. Par ace erant temporis illius Iud si, eamdem po eo nomini nuperi cujusda Scriptoris,in sacroinseris tradiderunt. Nam in Midrasth Thehll- rum Voluminum , & Pat tum lectione haud lim eodem ista flectunt Iudei,& Messiam hie segniter versa ti, opinioni sane parcere no a praesignatum agnoscunt. Nec ab his recedit debeo, nee debet quisquis suum Scripturae sis. Huctor nephese abhachma animae sapientis, erae honorem integrum, actutum esse vult. . qui Psalmum hunc in eum dein senium trahi Α firmare is non erubuit, se Petro, dc Paulo debere docet, ac secundum Psalmum, quem a cedere non pose,eum Prophetiae hujus signi-' Christi praenuntium esse proxime ostendi. scationem in Davidem neutiquam congrue mus. Ergo consultius egisset R. Selomoh Iar- re, in Christo autem eventum habuisse do rhi, si eamdem tenuissire sententiam , nec cent. Vox Christiano homine prorsus indi- Davidi ista aptare tentasset. Notis clari a gna. ejurata enim sanctissimorum,&quibusdam tam claris hie expressus est Chri- t Deo afflatorum Apostolorum auctoritate. stus , in neminem paulo oculatiorem latere proximum est , iatis jum Christi nomen , ac possier quem enim esse dicas Sanctum Dei, doctrina repudientur. Non hoc igitur ace uis nisi qui a Danieses. Sanctus Sanctorum rata responsione, quae ex superioribus facile appellat nτὸ cuinam delectationes ad dextram conflabitur , excipiendum est , sed susis ad Dei promissas esse dieas,nisi eui Deum dixi se Deum precibus, ut cui doctrinam egregiam se ait alio Psalmo David sede a dextris largitus est eumdem benigna gratiae tuae aura meis ρ Temeraria ergo, & impia fuit Theo- amare , ae in majorem verbi sui venerati dori Mops uetani vo meritoque in Concilio nem, & reverentiam velit adducere . Constantinopolitano secundo damnata, cum Christum quoque hoe Psalmi decimi septiis praedictum hoc Davidis ad Christum haud- mi commate praemonstratum esse scribi equaquam spectare dixit, sed ad Israeliticum Paulus ad Romanos b Proterea eonfitebον
populum; Petrum autem, & Paulum Christo tibi fu nationibus ἱ Domine , ef namine tuo pro re nata accommoda ste, verbis in res lar- Psalmum dicam . Quibus addo, maximam tollo,non consulto congruentibus. Longe alia Psalmi ejusdem partem venturi Christi prae- vero ex sermone utriusque excipiet, si quis dictiones continere; haec vero potissmum iteat tenderit: nulla enim circuit neusM Petrus Persequar i. mitas meos, o comρreheudam haee in Christum Iesum a Davide dicta esse illos cadent subrus pedea meoδ asseverat. Tum addit . e r Propheta igitur Constitues me Iu caput reatium . Populus
397쪽
quem uan cogηοvi, servivit mihi; in audiis auris obedivit mi θι. Quae licet in Davide esse quodammodo completa negari non possit, in Christo tamen se liciorem, ac promtiorem eventus expositionem habent. Sic enim de eo Psalmus centesimus nonus al: Donec po-uam inim1eos tuos scabellum pedum tuorum. Virgam virtutis tuae emittet Dominus ex Sion, dominare in medio inimicorum tuorum.
Sic & septuagesimus primus ib): Et dominarib tkr a mariusq; ad mare , o a flumine usq; ad terminos orbis terrarum. Si e re Isaias e : In die illa radix Iesse, qui flat insignum p
pulorum, ipsum gentes aeprecabuntur. Psalmum uicesimum primum pertinere ad
Chri lium , docetur in Midrasch Thehillim;& in libro Thalmudico Sanhedrin, capite sultim , tanquam certum id sumitur. Λd Davidem certe , aut Davidis aetatem quadrare ista neutiquam possunt: Reminiscentur , oeconvertentuν ad Dominum universi fines terrae r er adorabunt in conspectu ejus um versae fami δες gentium . quonιam Domini es regnum, is ipse dominabitur gentium id . PraecIare vero iii a Christo conveniunt et Anima meailii vivet, o semen meum serviet ipsi. an. . nuntiabitur Domino generatio ventura ἰ oeannuatrabunt earn jussitiam ejus ρυulo qui nascetur , quem fecit Dominus tein . Sed quo niam longe opportuniora , di ad aliam institutae disputationis partem aptiora testimonia subministrat iste Psalmus , nos eum suo loco accuratius excutiemus . Id monuero Lectore in antecessum, habere hune i plum Psalmum, unde re sellantur R. Selomo h Iarchi, Manassehen Israel,ali Iaue eorum congerrones, a qui bus totus Israel hic signatus existimatur. Li uet enim singularem aliquam personam hice se loqui tfὶ : Ego autem sum vermis, e
non homo. Tum g): suoniam tu es, qui extraxisι me de ventre, spes mea ab uberibus matris meae . In te projectus sam ex utero, de
Tentre matris meae Deus meus es tu . Dein
de b): Dispersa fiant omnia ossa mea factum
es cor meum tanquam cera liquescens in meis aio υentri s me . Et mox ιὶ: Lingua mea adhaesis faucibus meis, is inpiaverem mortis deduxisime. Rursum sh r Foderunt manus meas, o pedes meos, dinumeraverunt omnia
ossa mea diviseνant sibi vesimenta mea, es super vestem ineam miserunt sortem. Postea cl): Erue a framea. Deus , re ima
meam, is de manu canis unieam meam . Λtalium te saeit ab Israelitica gente his ver. bis im): Narrabo nomen tuum fratribua meis. . medio Ecclesiae Iaudabo te . sui timetia Dominum laudate eum ; um versum semem
I acob, glorifieate eum e item illis n : Apuate Iaas mea in Ecclesia magna: Doea mea re dam in conisectu timentium eum.
Paulas in Epitiola ad Hebraeos tri ea detein Christum ea censitit,quae Ieguntur in Psal mo tr ice simo nono π)r SMνificium, O MI tionem nolusi, aures autem perseest mιθι rholocaustum , ω pro peccato non postulam et tuae dixi,Ecce venio. In evite libνι scriptum es de me, ut facerem votantatem tuam . Λe non ista solum , sed totum Psalmum ex Christi persona a Da vide pronuntiatum censuerunt Christiani scriptores imprimis eruditi. Quae ad Iesum speciatim pertinent , ea n suo persequemur loco: Christo vero genera. tim conveniunt istar In evite libri scriptum es demσὲ nempe initio Geneseos,ubi praedicivitur futurum, ut semen mulieris, Christus scilicet, serpentis caput conterat ς : sive re citus vertas: In volumine obri, in toto neminpe volumine sacro Veteris Testamenti , quod creberrimas de venturo Christo vatiei- nationes continet , de Da vide vero fere nul-Iρs . Id adeo profitetur Christus Iesus, eum alibi, tum praecipue apud Lucam irin: Ne cesse es impleνι omnia , quae scripta sunt ira Lege Mosi, ω Prophetis, ει PsalmIs de me. Propria etiam , dc peculiari nota Christun haec designant iso et Annuntiavi iustitiam
tuam in Ecclesia magna ecce labia mea non prohibebo . Domine tu scist . Iusti tram tuam non abscondi in corde meo: veritatem Θ salutaνe tatim a xi. Non abscondi misericorinam tuam . oe veritatem tuam a concriso multo is
Christi enim partes erant, non solum 'enus humanum persolutosa uinis pretio redime re, sed concionibus etiam.& adhortationibus ad redemptionis capiendos fructus pisparare. Testatur Psalmus secundus ρὶ: Praedicans praeceptum ejus ', dc vicesimus primus su et
Narrabo nomen tuum fratribus meis: in me
dio Ecclesiae laudabo te. Si e Ioel tae r Doct νemjusitiae; Isaias tr) r praeceptorem gen
398쪽
tium appellat. Atque id munus summa diligentia jelus obiit, verus di σinae Legis nun tius, ac interpres, & hominum magistere Erat enim docens eos, βωι potestatem βabenssa . Quorum quid simile in Davide reperitur δ aliud est enim psallere, & Dei laudes
carmine concelebrare ἔ aliud concionari ad populum . Sacrificiorum praeterea, & cereis moniarum abrogatio veterum Legem restinadendam esse praemonstrat, quod non nisi per Christum religionis instauratorem & novae Legis latorem erat faciendum Clariis me id indicant verba isthaec bὶr Haloea rum .ct pro peccato usu postulasti: tune dικι , Eree venio . Chri ilum denique haec de lign nerrio autem mendicus sum,ω ρauster. quod de eo νariis locis , maxime vero a rachari 1
coeti nidos , fitias autem homi uls non babet, ubi caput reclinet. Unde Paulus ad Corinthios te a scitis enim atrum Domini nostr Iesu Chνisti: quoniam propter vos egenu/faaus est.
Retulit & hee ad Christum Paulus In Epistola ad Hebraeos D, quae extant in Psalmo
quadragesimo quarto u):Tbronus tuus, Deu , in secutam feeial, viVa aequitat s . virga re gni tu . Dilex βι justitiam, er odisti in qu ι- ratemr propterea unxιι te, Deus , Deus tuus iae. multationis prae partieibar tuis. Pul in chre hie Iudaeos inter θt Christianos convenit, eum in mam utrique Psalmo hoe praenuntiatum magna consensione agnoscant.
Ac illa quidem speeiosus forma prae filiis/ominum , sic - ανε, sufius explicat
Chaldaeus Interpres PukM1tudo tua, Rex Messia, superatfitios hominum . De trito Fero Psalmo sic opinatur Λben Errar Vte PDLmus dicitur de Dau de , aut messa . Quods propius quaedam ad Salomonem , qui typus & ipse Christi fuit, videntur spectare , quam ad Christum, alia nos afferre possumus,quorum in Christo duntaκat legitima reperiri potest interpretatici . Cuiusmodi il
acutis popuIs sub te eadent, n ear uim iaeorum Regis: quippe bellorum expers Salo. mon , re ac nomine pacificus , pacem quoad vixit coluit. Et id quoque λ)i Fedes tua , Deas , ιn seeutum secuti: ubi Deus esse die is tur is , ad quem verba fiunt ἱ repugnantibus licet retentioribus Iudaeis, multaque ad iniseruilandum vas sincerum obgannientibus . Sequeremur Aquilae gentilis sui vestigia, qui vocandi casum expressit: ι σου. γει. ους ἄμ- Iων, & Chaldaei Thargum istae fidem, qui ita interpretatus est ἱ dc alterius Iudaei, que idem consessum e sis narrat Origenes it , licet sensum ad Deum Patrem deflecteret , ae inem Issime quidem . cum in eum neutiquam ea de re possint ista quae praecedunt 'speciosus forma ρνae filiis bominam; diffusa
es gratia in labiis tuis: muterea benedixit
te Deus in aeternum: nee ea quae sequuntur:
propterea unxit te, Detis. Deus tuus oleo laeistitiae prae consortibus tuis . Quae quanquam
de eodem apparent esse dicta negabat tamen Iudaeus ille OrIgent memoratus, & posteriora haee Christo accommodabat, parum perspecta loel totius cohaerentia , qui nul Iaprorius di visione distractus hanc minime patitur distinctionem . At hic quoque, uti su pra, Christus dicitur Deus, a Deo suo unctus, hoe est Messias consecratus; & oleo laetitiae, Spiritus nempe sancti gratia delibutus r qui de se haec praedieat apud Isalam im) : υινι- tus DomInι supra me, eo quod unxeνit Domi reus me . Certe si Christum superiori eommate Deum dici eoncedatur, quod priscos Iudaeos non negasse odendi, quaenam erit in . vidia, & hie quoque Dei nomen ipsi tribuo tum fateri λ Hoe ergo ita esse ex Hebraicae locutrinis vocabulis approbare conatus es
Eusebius u , ex re ipsa Origenes to , dc Hieronymus γ); Augustinus se vero ex Graeca
oratione manifesto id apparere ait ἰ unde . eonjicere fas est, pro eo quod nunc habet interpretatio Septuaginta Senum ζ διὰ τἄ- - νε δ οεδι ἡ λὰ σαν. scriptum n lim fuit se, ἁ λις, ι Mos aevi. Verum ex assinium dicti num iteratione discrimen utriusque euanuinis Quanquam de , ι Mye. hoe loco pro usurpari potuisse, recte adnotat Eusebius irru
399쪽
eandi casu adhibere . Denique de Salom ne haudquaquam exponi po sunt ista , quae Christo mirifice conveniunt eI: Pro patri. har tuis nati sunt tibi filii, constitues eos pria. cipes suster omnem terram: Deinde G : Pro .pterea populi confitebuntur tibi in aeternum ob in s culum secuti . Christi praeterea -- praenuntium esse Psalmum hune colligitur ex consentientibus Scriptorum factorum de Chri lio sententiis . Nam quod regnum ipsi portenditur is , idem in Psalmo secundo b), & in secundo Regum cIὶ obser.
vavimus; c passim in Novo Tella mento reis glos titulos Christo Iesu tributos observare . licet. Bellator praedicitur laturus: sic Balaa. mus vates de Christo th) , Percutiet duces Moab , υ.istabitque filios seis r sie & apud Isaiam il); Percutjet terram virga oria sui, ex spiritu labiorum suorum interdiciet impium ἰω erit justitia cingulum lumborum ejus . oesi es e ctorium renum ejus r & alibi m rQtiis suscιιavit ab oriente I ustum , vocavit eum ut sequeretur se ὸ dabit an conspectu eius gentes , er reges obtinebit, quasi pulverem gladio ejus . ficut fistulam vento rutam aris cui ejusὸ in quibus mn solum bellica ejus viristus, ted justitia qu que praedicatur: quemadmodum & in hoc Psalmo snὶ ; Propter veritatem es mansuetudinem. O jussitIam i si
militer in Λpocalypsi de Chritio Iesu soὶ ,
Et vidi eorum apertum, er ecce equus albus.
ω qui sedebat suster eum, vocabatur Fidelis es Verax , ct cum justιtia judicat ετ pugnat. Quod autem mansiue tum eum sore dicit . in eo quoque suffragantem habet Isaiam υ) , eum ait de Christo: ouasi agnus coram ton. dente se obmutescet , ex nou aperiet os suum rct Ieremiam sic ex Christi persona I iquenistem q): Et ego quasi agnus mansuetur, qui portatur ad victimam . Iesus vero Chri ilus idem de se profitetur ν : Discite a me, euia mit s sum εν humilis crede. Sexagesimum octavum Psalmum specta in re ad ChrIstum quicunque negaverit, D eris Novi Testamenti Scriptoribus fidem ille detraxerit, quorum in Christo illic agnoste do magna consensio est . Sibi quippe apud Iohannem sin haec vindieat Christus Iesus pDderunt me grasD . Proditum quoque est a Iohanne ad eum spectare isthaee e r ZHis
domus tuae comedit me . Sequentia etiam e
probrium exprobrantium tib/ eee aere me super me , eodem flectenda esse Paulus Romanos tu edocuit. Id praeterea r Fiat A M.tatio eorum deserta , usurpat ad Matthaeum
Christus Iesus κ , & Scribis ae Pharisaeis
sibi repugnantibus eventurum vaticinatur tin Iuda vero proditore exitum habuilla na rat Petrus in Actis ν , Christi ad νersariis haec impreeatum esse Davidem seribit Paulus in Epistola ad Romanos set : Mae mensaereum ιn laqueum ι υ ιn retributio.es. ω luscandalum . Obscurentur orati eorum .e m. Mant,s a sum eorum semper παν-. Quae loea si quis Da vidicis quoq; rebus actomm . dari polle pertenderit: at illa sane uni riost eonvenire infra ostendemus: Et dedeνuue u escam meam fel, o infit mea potaverum
me aceto aa . Christo quoque addicunt Psalmum hunc Ueteris Testamenti Seripiciis rum sussagia. Nam quod ait bb εἰ suae naurapui, tunc exsolvebam: & deinde ce): Qua . niam quem tu pere im , persecati sunt , ω
super dolorem viaverum meoσam addiderunt:
noe est quod significatum voluit liaias
eum diceret: ονe Iaravores uostros se tu Iie. ει dalaines vostror ι e portavit. item r se autem vulneratus est muter Iniquitates
nostras , attritus est pro ter stetera nostra rae e lina pineis .ineae suster eam , o litis evus fanati sumus. Tum re r Propteν stela a ρUuis mei ρere 1 eum. Quem ibidem Deo ctum ετ non remeatum suisse ait Isaias, ChrIstum videlicet, is ipse Psalmo Me se Extra. neum factum e se fratrιbus suis, ct steretr unum filiis matris suae eonqueritur is . Quod subjicitur deinde sui: sustinui qui simul contrastaretur, ον van fuit: Θ qu eousota esur,er non inveni; hoc idem de se praedicat Chri Aa a 2 stus i a t. c, in X v. .. μὶ . . tri XX.13. l. Pis XLI v. ιν. c
400쪽
e ινι auxiliator; quaesivi, Θ non fuit qui adjuvaret. His ergo animadversis minime duo bitabit Aben Etra, Psalmi hujus vaticinia Christo adjungere. Salomonis nomen prae se fert Plalmas septuagesimus primus, quasi ab eo , vel quod probabilius est, in eum a Davide lucubratussi. At tametsi occurrunt paucula quaedam , quae Salomoni aptari possunt, longe tame clarioribus notis designatur Christus , quae sunt ejusmodi, ut in Salomonem minime torqueri possint. Nam quis ista de Salom ne putet esse dicta ibὶr Permanebit eam soleo ante Lunam. n generatione e generat o
nem . Deseenae t sicut pluv1a in vellus, er feur stiliteidia stillant a super terram: orietuν o diebus ejus justitia . oe abundantia statis, donec auferatur Lusa: er dominabitur amari usque ad mare , ct a flumioe usque ad
rabunt eum omnes reges terrae, omnes gestes
omnes tribus terrae omnes gentes magnisi
cabunt eum . Christo hare ad leti benda esse, consimiles Seriptorum saerorum de eo prae dictiones indicant. ortum ejus temporibus ipsis antiquiorem , de aeternitatis aequalem esse praedicat Μichaeas cain: Et egressus υκι ab initio, a diebus aeternitatis r praedicat re David e r Ex utero ante Luciferum genuiter quod dc de se praedicat Christus Jesus ta)t
Et nunc elarifica me , tu Patre, apud te merιρsum, claritate quam habui priusquam mvnaeus esset apud te. Ut hic Christus comparatur pluviae, sic apud Michaeam g rori, utrobique etiam stellae. Iustitiam dia pacem aeternam eo regnante orituras spondet; sic ju sitiam sempiternam adducturum eum Da
niel sθὶ pollicetur. Unde Isaias i : Prosteo Iasus meus, egressus est salvator meus unde dc Germen jussum a Ieremia th Chri sus appellatur, qui deinde subjungit i In die bus illis famabituν Iuda. est Israel habitabit confidenter , o Me es nomen quod voeabunt um, Dominus justus noster: unde ex Lacha r Ias I r Eeee Rex tuus veη et tibi Iustus Θsalυator . Pacificum vero suturum eum passim tradunt Prophetae , unus verri omnium
apertissime Michaeas sm : Et erit se pax. Quod videtur respexisse Paulus, cum dix ede Christo Iesu π): Ipse est ρax nostra. T
tum orbem quaqua patet, in ejus leges eonineessurum, ne regibus quidem imperium ejus detrectantibus, idem praedixit Michaeas l. rMagnifieabItur usque ad terminos terrae . Item spin: In die illa 2 usque ad te die utet de assur, er usque ad e vitates munitas, er a eι vitatibus munitis usque ad flumen, er ad ina. e de mar ,er ad montem de monte Et paulo
post r Videbunt gentes , ef eonfundentur
super omni fortiturine tua : ponent mauum fuster os, aures eorum surdae erunt r liuent pulverem scut sementes , velut restritia terarae perturbabuntur ιn aedibus suis, Dominam Deum nostrum foνmidabunt, er timebunt te.
Praediκit de Zacharias tr): Potestas eius amarι usque ad mare, o a fluminibus usque ad fines terraei Praedixit & lsaias tr): Et erunt
reges nutνιιιι tu , ef regsuae nutrices tuae vulatu in terram demiso adorabunt te, ει ρulveis
rem pedum tuorum tingent: quibus Ac isthaee ejusdem te adde : Omnes de Saba venient , aurum er ebus deferenter , o Iaudem Domino annuntiantes r quod Ac jam ante in Psalmo secundo αὶ praedictum vidimus r Postula a me, o dabo tibι gentes haereditatem tuam, es possessonem tuam terminos terrae . in ad subjicit denique κὶ: Et bene jeentur in ipso omnes tribus terrae , hoc ipsum est, quod saepe Patria te his pollicitus fuerat Deus, eum Christum ex iplorum stirpe olim proditurum obscure significaret. Ad Christum porro perutinere Psalmum hune constans est Iudaeorum consensus . Id docent Chaldaens Paraphra.
Danielem . Quin etiam has voces deeimi septimi commatis Innoun scemo. Thalmud istae quidam se intellexerunt , quasi id sibi velis lent , Innon est nomen ejus, atque inde Innam nomen Messiae futurum opinati sunt. Iure igitur Hieronymus in suis in eumdem Pr phetam Commentariis sie disserit: Hie smos seripturae sanctae, ut futurorum verita.