장음표시 사용
41쪽
mercator, & ad Indos mittit, quos nunquam adiit. & quos esse sando tantum accepit. Quod si res pro potuero, similibus argumentis, moralibus nempe , comprobatas & crimpertas , cur nori parem adjunges fi lem λ cur in fluxis rebus & sanis tantum hujul modi ra. tionibus tribues,in gra vis si m is & aeternis tantum iisdem detrahes cumque Geometrarum imperia patienter feras, nec eorum postulatis quantumlibet iniquis parere detrectes ;aequillimo huic postulato non annues λl I. Iniqua dixi Postulata Geometrarum, qui ea concedi sibi volunt,quae nee facta sunt unquam , nec sutura , nec ulla arte humana
fieri possunt. A punam ad punctum lineam duc ἱ,quovis centro de intervallo circulum describi jubent , ut facile iactu, Me ut f. iinu oe inventu facile, si te enim loquitur saὶ Proesus cum nee punctum et sep Illit, nec linea. Neque me fugit quid caus-sentur Geometrae: lineam oc circulum animo fieri pollulant, non reipsa ; eκ iisque animo informatis easdem a junt utilitates capi ae si opere fierent; & quamvis cireulus persectus fieri non possit, quem tamen deseribimus circulum usu non discrepare ab eo qui persectu
st. Hie vero Geometriam προκωι acti Uirm , cum theoretica se confundere non intel ligunt: nos autem non quaerimus quid ex Imperfectis principiis ad vitae comm da opis die molumenti proveniat, verum qua vi polleant illa ad legitimae es ex qua
gignitur si ientia, de monit rationis conclusio. nem . Deinde ea non magis animo quam refieri posse a j o. Caeretum dubitabat Timon in libris contra Physicos,an aliquid sumendum esset ex Hypoth. li,atque hanc Hypotheseon licentiam Sextus Empiricus solerter coercuit. Plurima praeterea Euelidis Postulatis inesse vitia mox probabimus, poli quam Communes notiones aliquas praemiserimus, qua Ium prima haec est:
Omnis Liber est genuinus, qui genuinus bab
ius es ab omnibus proxι me er continuata serie sequentibus eum aetastibus .
Hoc Axioma ibin si quis vocaverit in
controversiam,jam certum nihil habebit in literis . Caesaris Commentarios genui.
nos esse non aliunde scio , quam ex proxime consequenti tim aetatum, alicuumque iis iuccedentium Constanti testimi nici : nam de genuinos agnoscunt Cicero , & Hirtius , aede inde Strabo tum Suetonius,& Plutarchus, est Grammatici postmodum veteres, ae reliqui subinde ad hane usque aetatem Scripto
res. Ludovici XI. Francorum Regis gesta persecutus est Philippus Cominaeus . Hune Historiae, quae ipli adscripta est, verum esse auctorem credimus , quia id a Matthaeo Λet rebate domestico ipsius audivit Iohannes Steidanus, & aliis ipse postea prodidit, unde de nos demum accepimus . Idem Ακioma usurpabat M ises , cum beneficiorum Del , totiusque Historiae Sacrς veritatem apud populares suis comprobare vellet. Haeccine, inquit, reddis Domino, ρυule stu te effin' piens , numquia non ipse est pater tuus, qua possedit te, ει fecit, o creavit te ρ mementae
dierum antiquorum, cogita generationes M. gulas: Interroga patrem tuum,er annuntiab otibi; maiores tuos, Θ dicent tibi: quando viis videbat Altus mus gentes; quanaeo sua abat Nios Adam , constituit terminos postatarum
iuxta numerum fio oram Israel . se Simile illud est Psalmi septuage limi septimi d .suanta audivimus,er cognovimur, ea ετ pari tres nostνl Narraverunt nobis λ Non sunt Oeaeutiata a filiis eorum in generatione attrea , narrantes laudes Domini, Θ virtutes ejus ει
mirabilia ejus quae fecit. Et fastitavit tes inmanium in Iacob, ω legem posuit in Israel.
Muanta mandavit patribus nUris nota fa-eere ea filiis suis, ut cognoscat generatio ait νa, fit qui nascentur, er exurgent, is narra αbunt fisis suis, ut Ponant in Deo spem suam,
o non obliυistantur operam Dei, o mandata ejus eaequisaut . item Lucas se : Quoniam quidem multi conatι sunt ordinare n-rati nem,quin fin nobis completae sunt,rerum: Mut Dadiderunt nobis, quι ab initia ise viderunt, o ministri fuerunt sermoniM, visum est ex m/hi asseeuro omnia π principio diligenter , exordiue tibi scribere, Ut me Theophile, ut cognoscas eorum verborum, de quibus eruditus es, veritatem . Augustinus quoque adversus
Faustum Manichaeuin , sfὶ adulteratos ense novi Testamenti libros fingentem, hoc
42쪽
pso Automate pugnabat: Platonis, inquit,aνsoletis, Ciceron f, Varronis, at strumaue ejusmodi auctorum tib ros unde noverunt lo. mines quod ipsorum sint, nisi eadem te oram sibimet succedentium, contestatione con-ν nua λ Multi multa de literis Eeeles UIe seonscripserunt , non quidem auctoritate canoniea, sed aliquo adjuvandi studio , fide δε- feen . unde constat quia cuiusque fit,nisi, quia bis temporibus , quibus ea quιsque scripsit, quibus potuit insinuavit atque edidit; er inritos atque alios continuata notitia atiusque formata, ad posteros etiam usque ad nostrareempora pervenerunt, itaut interrogati cuius quisque liber fit, non haesitamus quid reis Dondere debeamus y Quod si ciuis ne id quidem ad fidem faciendam satis rirmum putet, videat quo argumento probare possit proavita bona haereditatio iure ad se pertinere: nec tutior est enim publicarum tabularum , aut domesti eorum Instrumentorum auctoritas, quam Historiae r imo etiam infirmior; illorum enim custodes lunt pauci homines de obscuri ; huius vero uni versus orbis . At
enim inquies, supponuntur quandoque libri; suppositus est Prochori liber De vita Iohan. nis; suppositus et & ille Abdiae Babilonii
De certamine Apol olorum ἱ atque ita non rudibus solum & imperitis , sed acutioribus etiam fit laeus & eruditioribus. Contingere id quidem potest; si Λuctorum jam pridem fato functorum usurpatur nomen ἔ dc aliquando sanet contigisse fatendum est; vivis illis , vel nuperrime defunctis , vix ac ne vix quidem fieri potest : nam quis id pateretur , se vivo λ quis non suppositionem proderet ρ Ne id quidem adversum recens de functos licet; quippe reclamarent amici, pro hinqui , haeredes , quorum in potestatemiaicripta de iuncti ae libraria omnis suppellex venisset . Neque vero ausit id ipse haeres , eruditione, si forte, inferior, stilo difffimilis. Praeterea quae facti gratia λ quae mesees ita re litteraria, unde quaestus nullus , nulla viro alienum nomen usurpanti , suum dissimulanti gloria st Denique demus id quodue, supponi posse libros vi vis seriptoribus, vel recens defunctis; quid, testamenta nonne su
ponuntur st nonne adulterantur tabulae numropterea nulla est tella mentorum . vel ta. ularum auctoritas λ quae si manet integra, ut certe manet, manere quoque integram
librorum illorum fidem aequum est, juxta apostulatum secundum . Progrediamur itaque
Omnis histor a est verax, quae res gessas ita
narrat, ut ι narrantu ν ire multis libr1s coaetaneis, vel aetati proximis
qua res gcsa sunt. Hoc Pronuntiato sal, & superiore, tota nititur Historiae fides , totius antiqui
σγραοσαν. Ueracis enιm historIae indicium, si de rebus iisdem omnes eadem dieant,
verba haee supra jam attuli. Unde enim virum quemdam bello clarum, cui Caesari nomen fuit,aliquando vixisse scio e ex Caesaria nempe ipsius Commentariis, ex Hirtii, Ciceronis, Bruti , Livii , vellet , Lucani,
allorumque scriptis , qui vel temporum illorum, quibus Caesar vixit, aequales fuerunt, vel suppares Horum autem scripta genuina esse ex superiore Λκiomate ostenditur. Non aliter enim sciri aut credi possunt,quae . eumque ipli oculorum nostrorum testimo. nio non cognovimus, quam ex aliorum verbis: alioqui Mediterraneus Oceanum esse . non credet; nec Λmericam, aut Indiam esse credent Amsteloda menses, qui patrio solo nunquam excesserunt. & virgula divina sibi suppeditari putabunt pretiosissimas merces, quae inde quotannis reseruntur. Testium autem eo major est fides, quo a re gesta propius abfuerunt; adeout aequalium certior sit, quam recentiorum praesentium , quam absentium ἔ eert illima vero sit eorum, qui rem oculis ipsi suis inspexerunt . Quoniam autem aequales, & praesente , & oculatos testes rebus gestis diu superesse non patitur bre vitas vitae ἔ inde fit ut res a nostra, vel patrum, aut avorum memoria remotas , non.
nisi ex aliorum relatione noscere, vel credere possimus , rerum oblivionem reparante hominum studio , dum longinquitatem tem porum memoria excipiente , monumenti linque posteritati traditis repraesentant. Quod in rebus igitur aetate nostra actis valet ocu . latorum testium fides, idem in rebus ab aevo nostro dissitis valet eoaetaneorum librorum
auctoritas . Unde intelligitur quo pertineat effatum hoc , di superius, oc quantam eN
43쪽
eorum labefactIone rerum perturbationem, eumque praedicta sunt, & eventu de Inde incidere necesse sit. Tertium illud est: completa haec Dominum esse locutum. Quin ΛXIOMA III. etiam si Pleudopr 3hetae contingat aliquad Omnis Prophetia est verax, quae ρνaedixit praenuntiate verum, hoe ipsum Deo auctore res eventu deinde eo istas. pronuntiatur. Si Pseudopropheta, inquit ali- ΜΛnifesto id sequitur ex Prophetiae defi- bi Μoses f vera praedixerit, Θ te voluerit nitione superius allata , ta & res est deinde a Deo avertere, eave facias , te enim In promptu, nec eget disputatione . Propheta tentat Dominus. Hi ne illud Tertulliani rquidem ille vera praedicens , mendax caete- Idoneum tes monium divinitat , veritas viroquin esse potet , α pi s homines a veri .Del vinationis. Homini vero penitus occulta est cultu abducere, vel falsis ipse religionibus i m. suturarum rerum cognitio. Quid mirum ve-plicari; qualis exhibet ut Balaamus in libro ro , cum Ac praeteritorum notitia multis te. Numerorum , & qualis ille est Propheta , . nebris obsepta sit,nec ea nisi per nubila mens quem interfici jubet Moses in decimo tertio humana cernere ualeat/Multa sominis aff- rapite Deuteronomi; . Nihilominus tamen Sio, inquit Ecelesiastes th), quia ignorat ρνς Prophetia ipsa νerax est. Postremum Λxio- terata,Θfutura nullo scire ρotest nuntio. Mouma hoe est a nitum quoq; est Salomon s in Proverbiis ii et ΛXIOMA IU. Ne glorieris inera tuum, ignorans quidsu
omnis Prophetica facultas a Deo s. perventura pariat dies . Nulla mihi cum I. Ax omatis quartι Draitas eo firmatur. Iudaeis super hoc Axiomate concertatio est et II. Conferuntuν Postiliata Θ axiomata imo Wix ulla quidem eum Ethnicis. uni qui P nostra cum Postulatis o axiomatis Geome- pe Deo futurorum cognitionem omnes semerarum Ill. Laus Geometriae. re ad judicant: eorum aico, non quae e R Prae I. A Nnuntiate quae ventura sunt in futu. sentibiis, vel praeteritis ita apta sunt, ut a Peri rum,oe sciemκs quod Dii estis vos: in ritis, di prudentibus praevideri possint , sed quit 1saias bὶ . idem alibi se sic loquen- quae in fortuna posita iunt. Unde vates sutuo tem inducit Deum: suis remitis mei δ meet rorum praescios, divinos & . ἀι-; dc Astr
oe annuntiet o ordinem exstonat mih , ex quo logiam , divisas artes appellaverunt. HO. constitui Populum antι uum; ventura oe quae mines, juxta Orphica carmina ἔfutura sunt annuntient eis. Rursus idem id e .... μήτε τι ἐσθλὸν Priora ex tune annuntia υι , ει ex stre meo EDdας ς- - Ο νοσερχομένοιο exierunt, oe a adit eci ea; reρente operatur Φρα δμονες .sum, oe venerunt . Praedixi tibι ex tunc. . . . . Neque boni eujusdam antequ27 veaeirent indieavi tibi,ne forte dice- scientes suaei, aeque malum venturum res: Idola me afecerunt haec, culptilia mea, noscera o confaritia mandaverunt ista. Ivae audiis Peri ι .sti,vide omnia,vos autem num annuntiastite Seitum illud Hesiodi rAudita feci nova ex tune is eo eνvata sunt M-ς δ' , - ερο νπιχ-- α θρωνων quae nescis; nune ereata sunt,oe nou ex tune; G ζις ἄν -- γνις νο- σωοχοι Ο ante diem, 2 non audisti ea ; ne forte di- Vates autem uialus es ιπter.bomines ter incas: Ecce ego ognovi ea. Neque avdsi,veque rae incolas rcu novisti. Atque hae quidem propria dc ceris sui noverit meatem Iovis 'ioebi. a nota Prophetam a. --.- - ---. Cujus & illud est ia Deo missum Θ Deo afflatum a Pleudopro- γὰρ Ἀουσι 3ωι-ανθρωπιισε. pheta Moses discrevit, si quae ab hoc praedi- Dii mentem suam homines celant ἔcta essent, eventus non comproba flat. suod Item illud Pindari rin nomine Domini, inquit se , Propheta iL Tia βουλεύμHω ἐρ--αι. D praedixerit, 2 non evenerit, hoc Dominus Βρον - δύ-ελ- . non es le tus , sed per tumorem animι μι Deorum confitia eκρurare Propheta confluxit. Unde sequitur , quae. Humanae naturae difficile.
44쪽
Uuae cognoscimus futuνam Uita bominibus ιν nota es .
Iovis votantas facile depreheodi non potes.
Obscuri sunt easa Hominum sectis. Nec non & illud r
Guomodo poteνo mentem Quinam Pervidere , quae oculis penetrare non
Παννων δ' ἀθανα-ν-αννὸς νόν μ' σε. Omnium Deorum incognita mens es hominibus.
Insigne & hoc Paeuult, quod affert Gellius id :Nam,siqui ,quae ventura sunt,provideant, Equiparent Iovi. Sciscit dc Favorinus Philosophus apud eundem ; tolli quod maxime inter Deos atque δοmines differt, fi homines quoque res omnes postfuturas praenoscerent. Et praeclarus .lle inter Romanos vates Marcius te , eum fidem vatie in iis tuis facere uellet: Nam mihI,
inquit, ita Iupiter fatus est. Adde hoe Ho
Prudens futuri te reis exitum Caliginosa nocte premit Dru1.
Pene Deos, et qui possunt ventuνa videre. Et id praeterea Iuvenalis ibin: Et genus humanum damnat caligo futuri. Λccedat & illud Statii si): Quid inresina vomeret aetas Nesia mens hominum fati, ori se futurae. Egregie itaque Hieronymus th): Confitentis magi, constentur arion, ω omnlr seientia secularis literaturae, praescientiam futura. rum non esse hominum, sed Dei; ex hoe probatur Prophetar Dei Diritu locutas, quias
rura eecinerunt. Cum hanc quaestionem tractarent veteres Philosophi , in varias sectas dissipati fiant. Alii Deo prorsus detraxerunt futurorum praesensionem: proindeque ab hommine , rebulque taeteris omnibus multo id magis abjudicarunt. In eo err ue versati sunt Epicurei eodemque videtur inclinare Cicero to eum ait: NihII est tam eomrar um Marionι er eonflantiae quam fortuna, ut mιθι ne in Deum quidem eadere videatur, quid easuo fortuito futuroram sit. Si enIm scit erete illud eveniet. Sin certe eveniet, uulia fortuna est. Es autem fortuna :ν erum igitur for tuitarum nulla est praesensio. Sed haec Aea demicorum more, pertentantium sententias omnes, nulli adhaerentium, disputata sunt. Cicerone. Eadem injuria Deum rerum opificem, quem bonum esse negabat, afficiebas Marcion : sic enim loci uentem hunc inducie
Tertullianus sm)r Si Deus bonus er praeseius futuri, er avertendi mali potens , cur hominem , o quidem imaginem 2 similitudinem suam , imo er subsantiam suam, per animae scilicet censum passus es Iabi de obsequio Legis in mortem, circumventum a Diabolo λ stenim es bonus, qui evenire tale quid nollet; er praescius, quι eventurum non ignoraret ἐω ροtens, qui Emellere valeret, nullo modo evenisset, quod sub his tribus condition bur divinae ma satis evenire non poset .suod evenit,absolutum es δ eontrario Deum neque bonum eredendum, uest, praescium, est ρoteu.tem. Sciscunt alii minime demittere se Deum ad rerum singularium curam, sed in univer salibus tant consistere : quae mens fuit Aristotelis , retentiorumque aliquot Peripateticorum, Alexandri Aphrodisaei, Themistit,&Λverrois. Ex quorum opinione consectariun est , ad Deum futurorum, ut vocant, contin gentium cognitionem neutiquam pertinere, cum ne praesentium quidem contingentium cognitio ad eum pertineat; ita nec ad alium quem vis. Λt Stoiei Deum solum futura haec praenoscere volunt, nec quemquam praeterea
45쪽
alterum. Nesa es Diis, inquit Senem tot et
Ueris sui series, omniumque illis rerum permanus suas iturarum scientia in aperto sem per es; nobis ex abdito subit; et quae repe π rrna putamus , iliis provisa veniunt ac fa miliaria . Λlter Seneca bj: suis es qui Iu 'turorum scientiam sibi vIudieet 8 novae oporter sortis sit, qui jubente Deo ea nat: non eodem
ontentus fit utero , quo imprudentes nasci-νnur: quamdam imaginem Del ρraeferat, qui
jussa exhibeat Dei r H est . Celsus tcὶ quoque
γαθὰ ηγο αλαν. 3ι sorte ditinus Spiritus ex Deo descendens, divina prae nuntiat, nempe Di ritus hae praedicans , is est, quo repleti υινι antiqui multa , eaque bona nuntiarunt.
Iam h licus, magni inter suos nominis Philosophus , egregium opus Icripsit De mysteriis . in quo passim micant lucidissimae veritatis scintilia & strictuiae quaedam Chri .stia nil mi . Postquam enim sulpere ccepit Christi Philosophia i jam inde Ethnicam , Philosophiam lucis suae radiis late perfudit. Id cum in Porphyrii , Procli , aliorumque scriptionibus peripicias , tum maxime in hoc, quem memoramus, Iamblichi libro id . Illi e totam fatidicam vim , quod vel solius
tamen rationis ductu noscere potuit , ad uni m Deum referendam esse saepius inculeat: πρῆ-σις δε δε ιςιν ἐν ε σφ . ' o ,
diserera I Iaec ita vertit et udit illimus Galaeus, cu)us beneficio libium hunc patrio sermoni relli tutum,& egregio ornatu excultum, ade. pta est respublica literaria: Praescientia revera nihil est ex omnibus quae generantur, nee ad modum Posicae mutationis eoscitur : sed nec inventa es oe excogitata,tamquam ad viistin usum necessaria. Inaniversum nihil in se humani habet; sed divιnum quid oe superna . turale es,cartitusq; ad nos dimittitur, ingene. ratum oe sponte sua praeex sit. Et de indiei ἀm
inpatos penitus a Deo obsideri: quam quidemolinonem postea sequitur , tanquam acci
dens , extasis oe alienatio . Non recte igitu quis existimaverit enthinasmum pendere ab an ma, aut ab aliquibus aut infacultatibus. aut ab intellectu, aut ab operationibus, aut a corporea valeludine, aut fine hae fieri, aut non feri. Opus namque plusquam humanum es .m vinus raptus , nec facultatibus operationibusque mortalibus innititur, quanquam
iis quasi subjems oe organis urarur Deus; qui tamen totum vaticinii mllnus per se stringat, o penes se pure, separatimque ab aliis omniis bus sanima o eo ore nihil ministrantibus operatur . Quae & aliis locis fuse se iterat . Quamobrem Porphyrium praeceptorem suum haud segniter castigat, quod vaticinii causam in quadam animi motione posuerit; quae eum instabilis sit & inordinata . vatici. nium , quod constans esse debet & stabile , ex ejusmodi motione pendere non potest. Nee ab hae doctrina deflexit Proclus ille Diadochus saepe jam a me laudatus, cum Platonis Λlcibiadem primum interpretar tur . idem dogma sequacibus suis non uno Alcorani lato tradidit Μostemiorum signifer Muham medus sf . Pythia, auspices, augures, en gastri mythi , aruspices, genethlia et , non aliunde quam a Deo ipso futurorum praesensionem ad se olim pervenire putabant ἐDeum quippe, mundi animum,omnia pervadere, & sutura hominibus variis modis poris tendere . Iuda quaer/s, Deus est, inquit Μanilius, ul Astrolopum ad capessenda praecempta si a adhortaris. Qui natura silenificari sutura sine Deo posse censebant, siquora tamen tanta stoliditas fuit quid esset natura ne fatis quidem intelligebant: nam vel coecanias ct temere vagantem opinabantur, proinde. que 4 sea. iii.eani.& iaci .
46쪽
qne suturI Inselam ; vel intra certos fines, di tanquam ex praescripto agentem ; atque ita vel a Deo gubernatam, vel quae Deus ipsa esset ; quorum utrum vis dixerint , Axioma
nostrum confirmaverint. Praeterea neque rerum naturalium , neque earum etiam quae
fortuitae appellantur, ulla fieri potest , nisex concursu plurium epularum . Harum pariter causarum nulla suis caret superioribus causis, nec illae quoque antecedentibus aliis: Itaque ad unumquemque producendum effectum tanra causarum multitudo necessaria est, ut totam rerum universitatem, dc omnem earum connexionem ac seriem comprehendat . H nc Marcus Aurelius ta): - - πα--γινομέν π συναμm. Omnia omnium quae fiunt
ut eo tisa sunt . Quisquis igitur futurum it tum effectum praenoverit, ex causis praenoscat nec osse est; cum infinitae sint, Φαωαἐς omnium peritus est . & omnia sciat necet se est. Atqui solus Deus , omnia s iens est , neque id in humanam naturam cadit . Praeclare Iamblichus ex interpretatione Ficini: Ergo est impossibile iudieare certos even.
rus , cum omnium causarum concursum com
prehendere nequeamus , nisi per inspirationem divinam id assequamur . Praeclare &Cicero ib) e si quis talis possit esse , qui colli-
Inrionem causarum omnium perspiciot animo , n hil eum profecto fallet : qu enim te. neat causas rerum futurarum, idem necesees omnia teneat, quae futura sint i suo eum facere nemo nos Deus possit. relinquen Gm est homini. vi signis quibusdam sequentia declarantibus futura praesentiat . Sed quid communem hanc notionem pluribus tueor, cum ex Prophetae Definitione. quam attulimus quarto loco , necessario consequatur ρ nam si Prophetia est narratio reium . in rarum, quae ex naturalibus causis praevideri non possunt, petenda est causa supia naturam, Deus videlicet. II. Iam vero conser paucissima haec&smplicissima Principia . & consentiente hominum omnium usu & auctoritate recepta: cum multiplici geometricorum Principiorum serie; quanto pluribus haec dubitationibus obnoxia deprehendes 8 Vel solae Geometrarum Bltercatiores indicant, ecquae sit illorum ἀναμαροσία . veritas. quae nullam potest sal talem admittere. Infinitis controversis op-
pugnata suisse non ne at hcrum assertor Pra. clus Diad hus se . Pleraq; desiderari, praeterea quς ab Euclide a sumta sunt,atque haec
in exemplum tantum fuisse proposita Geometrς quidam tradiderunt. De Postulatorum& Axiomatum discrimine magna inter ipsos concertatio est . Discrepare ea inter se censuit Geminus ut Problemata a Theorema tis. Postulata Geometriae propria esse volunt quidam ἱ Λκiomata vero communia esse diis sciplinarum,quae circa quantum,& circa quo tum versantur. Aristoteles Postulata vulteisse, quae cum ab audiente statim non con cedantur , & demonstrari possint, ut principia tamen admittantur; Ax omata Vero, quae demonstrari non possint runde sequitur Λxlomata non esse quae Euclides proposuit, qui inpe quae ab Apollonio Pergaeo, eo qui ob in si ynem artis peritiam magnus Geometra dictus est, assumtis aliis Principiis universa demonstrata sint. Proindeque Principia nulla sunt,eum ex Philosophorum. Geometrarumque consensu , ά-.ό-is, quae demonstrari non possunt, e sse debeant: ouod saepius iterat Proclus,& diserte testatur Plato id his verbis r δεχ. ἐν-α--χst γὰρ ἀνώγκη 'rct
plo siquidem , quidquid oritur , orirι necessees; ipsum autem ex nihilo. Nam si ex re auis qua oriretur strine pium . prι-sium utique non esset . Quae tum sit Plato pene Φεὸe ad verbum ex Timaeo; Cicero vero ex Platsene,cum alibi tum maκime in Somnio Scipionis. Ad versus Geometratum Prastulata uti possumus hoc argumento. quo universas
ipsorum Hypotheses Sextus Empyricus se .
se ite . & argute eonsuta tr Quae posulas, vel fieri possunt, vel non possunt; si fieri possunt, ctir jure tuo non uteris, & quae vi Ohtinete . poteras, precibus impetrare mavis r si fieri non possunt , cur iniqua postulas , dc tibi a me concedi vis quod nec in mea, nec in tuasotestate est λCulpant Euclidem Geminus Ec'roclus,quod inter Postulata rescripterit, quς p terant demonstrari ; nempe Principia ab illo credita sunt, sectas ab istis. Culpant ii quo que Apollonium,quod Λxiomata demonstrais re sit apgressus, quae erant μα-ογώ-- , quae demonstrari non poterant. Ex his eolligitur
47쪽
incertam esse Postulatorum & Pronuntiat
rum notitiam & numerum . Propositionem
hane , Omnes recti anguli inteν se funiaequales , inter Λxiomata colloeant Λristoteles . Geminus . & Theon; at Proclus inter Pollulata , quam & demonstravit. Turredi propositio haec , si recta linea in duas rectas incidens inter nos , er in eadem parIefas angulos duobus rectis minores fecerit, productae duae hae rectae in infinitum ad eam partem concurreut , in qua Hi sunt anguli minores duobus rectis. haec, inquam, Propost io e numero Pollulatorum expungitur a Theone, & inter Axiomata reiicitur : e nu. mero velo Pt incipiorum eximitur a Geminodi Proclo, quod demonstrari queat , multi sinque ad id egeat Definitionibus dc Theoreismatis, & quod eius νι μοεν. ex adversore spondens, Euclides de monitraverit indeci.
ma septima Propositione libri primi;& quod
multas habeat dissicultates, quas Ptolemaeus extricare conatus est. Iam vero ipla Axi mala quod attinet,ea a nemine vocari in dubium confidenter asseverat Proclus, licet Aristoteles, vel ipso Proclo teste de illis nonnullas moveri quaelliones fassus sit. Neque
vero hoe animi tantum gratia iactum putem, ut Λristoteles eensuit: id apparet ex Apollo. Dii epicheremati x, qui cum ea demonstranda suscepit, demonstratione indigere utique credidit, nee pro Principiis habuit; apparet &ex Heronis sententia,qui tria tantum Axio.
mata proposuit, ca duodecim ponat Theon, viginti Clavius , novem Campanus, iisque Innumerabilia adjungi posse putet . Decem vulgo recepta sunt. His nonnulla adjicit
Pappus, quorum tamen quaedatri non esse . -νου--,quae demonstrari no possunt ostendit Proclus. qui & decem illis alia adjunxit. Hoc Ακ cima, suae βι mutuo congruunt, aequalia sunt , pertinet ad suantitatum sibi
mutuo applicandarum, dc luperponendarum
fiationem, quae,licet a Proclo,& Archimede Usurpata, tota mechanica est, & Geometriae Ignominia merito dici potest. Quamobrentia quartae Propositionis libri primi Euelidis vulgata demonstratio,quae hoc constat Λxio. male , vitiosa dicta est ab eruditis Geome. tris; Ac pro De finitione non Theorem te habendam hane Propositionem duxit Peleta-Fius, quamvis eandem & ipse , dg Candalla, aliter ac vulgo fit, demonstrare conati sint .
Eo etiam serunt progressas Philosophos quosdam, ut totum negarent esse majus sua pariste . Et Carneades, quo nemo praeclarius de
Philosophia meritus est , negavit , Galeno teste, cast quae aequalia alteri essent, inter se
e me aequalia. Λxioma uero istud. Duae rectae spatium non ro rebendunt , frustra propositum esse, juxta Gemini sententiam ratus
est Proetus, utpote quod demonstrari possit , quemadmodum & a Proeto factum est. Inter
Postulata vero a Campano rejicitur. Videant nune Geometrae an sua Principia clariora sint anim , quam clara sunt oculis, quae sunt
aspectabilia, quod ad Principii naturam rem quirebat Speusippus : & an ita certa sint, ut calidum esse ignem certum est; aut ut alia certa sunt, quae sunt manifestim ma ,& quae
qui negent, aut ratione aut castigatione npus
habeant: h ud minus enim certa esse debere Λxiomata Plocius definiebat. In quo id n tari velim , cum summam & exploratam in Principiis veritatem requirerent Speusippus,& Proetus, talem eam desiderasse, qualis reis peritur in rebus vel experientia, vel sensuum
ope cognitis ἰ atque ita significasse, se mora. lium principiorum fidem, pro certissima habere, neque de iis , deque Geometricis a no. bis di .ersa sentire. Iam ipsas, quae ex his derisantur Princἔἀpiis, demonstrationes si aggrediamur,multis eas. quod necesse suit, magnisque laborare
vitiis comperiemus: ipsis Geometris testibus quorum nonnulli Demonstrationes quasidam Euclidis reprehenderunt . Agnovit Proclus plures eius Propositiones mutuam sibi elementorum , hoc est causarum vicem praestarer unde omnino emeiatur falsas esse Propositionum illarum causas ae demonstra. tiones salioquin res una sui ipsius ea usa esse polist. Agnovit is quoque Geometriam in usus suos adhibere Dialectica omnia instruis menta ae probationes. proindeque incerta multa, & veri tantum speciem, non vim habentia . Agnoverunt alii Proclum secuti, Demonstrationes plerasque ab Euclide alii Nque praestantioribus Μathematicis usurpatas , infirmas esse , nec gignere scientiam . . sed eam tantum cognitionem, quae ad discentium usus sum eiat. Prodiit ante annos alio quot liber De proportionibus, in quo isto νισι- . falsae ratiocinationis , arguitur Euin
clides in aliquibus ei rea Propositiones De-
48쪽
monstrationibus. Ex hoe Λxlomate, quod
ea aequalia esse scit , quae sibi mutuo congruunt, deducta est, ut diximus, Demonis stratio quartae Propositionis libri primi Euclidis; quam eum respuant Geometrae insigne S, respuant quoque necesse est Propositio. nes Omnes, quaecunque hujus subsidium ariscessunt. Sunt autem quam plurimae, totam que Geometriam vitium hoc inficit. Λrgumentandi genus, quod constat deductione ad absurdum , & quo Archimedes usus est, ut παραχοιςinis, fallaci rar one nitens, repudiabat Iolephus Scaliger; atque it illud, quo aequale aliquid alteri esse concluditur, quod ne majus eci sit, nee minus . Docebat certe Chrysi opus magnitudines ejusdem generis , puta superficies , posse esse neque aequales , neque inaequales . Demonstratio. Des illas, quae conflantur deductione ad imis possibile,ad id genus reserebat Λ verroes, ta quod appellatur Dem strationum signi; quae nimirum veritatis indicium sint, non causam contineant scientiae ; quod postulat
natura demonstrationis . Vero , inquiunt; at siqui Geometriae errores sunt artificium, non artis ipsius, in quam error non cadit. Atqui nos aliam artem non novimus, quam quae ab artificibus inventa de tradita est. Quoniam vero omnibus ignota est Geome. tria haec quae iactatur esse erroris expers, id utique de re sibi ineomperta temere assirinmani Geometrae, Ac nos merito repudiamus. Adde nec ullam ei te artem , vel scientiam, quantumlibet erroribus obnoxiam , quae joculari hae responsione defendi non possit. Legi digna sunt, quae subtiliter disseruerunt Piceolo mineus, Et Baroetu . de Nnitione , quae per Mathematteas diis plii as comparatur. Haee si diligenter explorarent Geometrae , causam esse intelligerent, cur super cilium ponant. Plura in id argumentum aD ferre possem , sed ea colligere otii nostri non est . Λtque haee sane ad institutam disputationem lassiciunt. Ill. Quid igitur λ Geometriam aspernamur st non equidem obtusa aden pectora gerimus: imo vero artis miramur subii Iitatem, praees araque ad veri notitiam imis. - ,
auumn ρά, & dia reperta Geometrarum . Quantae hinc porro humano gener tilitates extiterint, quis adeo hebes est Ec ungus qui nesciat Quapropter si quis Geometriae eonis temnat opem , maximis se ipse exuat comis modis, eique ritu ferino vita ducenda sit. Hane olim studiose coluimus. plurimaque . nos inde ad reliquas disciplinas adjumenta pereepisse prostemur: dc si quid ex aliis, in quibus elaborandum nobis est, studiis otii suis peresset, nobilissimae huie doctrinae libenteedc jucunde tribueremus . verum quantum ab eorum barbarie absumus , qui tuam dignitatem detrahunt Geometriae , cujus praemitantiam nee intelliguntὲ tantum ab iis r cedimus, qui veritatem ejus extollunt tri Aimmensum, plusque ipsi habendum ess . censent fidei, quam caeteris rebus humanis, sensuumque adeo suorum testimonio,aut exin perientiae magistiae , aut evidentiae denique euilibet dc perspieuitati morali. Nam ceristiores has esse ajci ad veritatis cognitionem vias, quam quas Geometrae insistunt. Nee tamen in moralibus illis Principiis & decretis nunquam errari puto: hoc tantum volo , quaedam esse Principia moralia, euiniusmodi ea sunt quae proposuimus , quorum non minus integra sit auctoritas, & expi rata fides, quam Geometricorumὲ ac proinde Demonstrationes quas ex illis ad Christiani dogmatis assertionem deducemus arae μιρο -rixόν λογον, per ratiomem eX qua gignι- tur scientia , haud minus veras habendas esse, quam quae ex geometricis Principiis nascuntur. Decretum certe est a Simplicio,
de Philopono ibin explanatoribus Λ istote lis , dc a Proclo se Platonis interprete , de ab ipso quoque Platone, id) rerum divinarum selemiam certiorem esse scientia , quae vertatur circa animae naturam et certi in
rem vero scientiam hanc Μathematicis diis seiplinia . Unde intelligant impii, dc Dei, omni 'ire religionis osores ac perduelles , quantum eos saltat ratio ἔ dum inania hominum opinantur esse figmenta , quaecunque de Deo, Deique cultu , de obsequio, ae rebus divinis ubi ad credendum tradi soIent.
49쪽
ΡΟstim tinei piis quibus omnis nostra nititur Demonstratio ; nune ipsa ex iis edueenda
est Quoniam autem in rerum gestarum veritate perscrutanda , & in moralibus explicandis quaestionibus sere ver satur haec d i sputatio , minime a nobis expectanda est geomeisit,ca illa brevitas ac simplicitas , quam non fert rei natura . Recte en m ab Aristotele definitum est initio Nicomacheorum , ad reium singularum naturam ac modum institui trarietationem dc aeeomodari debere . Sed ut diffusior Ac uberior sit argumentorum tractatio , Inerit iis tamen , vis ex qua gignitur scientia, quam initio pollicitus sum. Decem Ptopositi Gnibus ablolvitur Demoni ratio ilia , quarum prima haec est.
XV. Probatur praeterea νωι me lιbνorum Movi Testamenιι ex vetusate codicum qu rundana . XVI. Refelluntur argumenta
adversariorum . Primum argumentum .
XVII. secundum argumentsi XVIII. Teν-
I. Enuinos appello libros, scriptos ab T iis fiuctoribus,a quibus dicuntur esse
scripti , ct iis circiter temporibus. quibus stripti esse feruntur , iuxta primam Defini. ionem . Cum autem ex primo Raetomat et constet librum omnem esse genuinum , qui genuinus habitus est ab aetatibus proxime dc continuata serie sequentibus , consectarium est , librum hune esse genuinum , Quem pro Isime subsequentes aetates ab eo Auctore seriptum esse censuerunt , a quo scriptus esse dicitur, dc eo circiter tempore, quo scriptus esse sertur . Λt qui Novi Testamenti libros proximae di continuata serie sequentes aeta res ab iis Λuctor ibus set iptos esse credider sit, a quibus dicuntur esse seripti, dc iis circiter temporibus , qnibus scripti esse seruntur . Unde concluditur genuinos esse libros Novi Testamenti. In assumptione probanda vertitur hujus eardo Propositionis.
I. Probatur γνπτά s Libratum Novi Testamenti.
inituor Egangeliis eonstat Novum Teis stamen m . quae sin aula singulis scriptor l-bus, Matthaeo, Mirco, Lucae , dc I ,hanni tribuuntur: tum rictis Apostolorum , quo inrum Auct ar sertur elis Lucas idem Evangelista; quatuordecim Epist, lis, quae Paulo
adscribuntur uno consensu omnes , praeter
postremam quae est ad Ebraeos; de hujus enim
seriptore aliqua extitit inter eruditos conten intio ; Epistola Iacobi unica I ejus qui stater Domini appellatus est ἔ Petri duabus tribus Iohannis Apollo li I unica Iudae ; de Λpocalypsi demum Iohannis; qui Apostolus
ne fuerit, an alter aliquis, nonnullis aliquando dubium suit. II. Non hie Lectorem longis disputati nibus, de magno testimoniorum apparatu morabor; cum id quod agimus, jam actum sit velut ex instituto ab Eusebio in Historiae Eeclesiasticae libris et dc res sane clarior est, uam ut In ea confirmanda multum laboratium sit. De singulis tamen Novi Testamenti libris agam breviter, quantum sat erit ad fidem cordatis Lectoribus faciendam: ac primum de Evangelio secundum Matthaeum . Testimonia ex eo manifeste depromta affert In sua ad Corinthios Epistola Clemens Romanus, Apostolicorum temporum aequalis, dc a Paulo ipso celebratus in Epistola ad Phi. lippenses . Λsseruntur indidem dc nonnulla in altera Epistola , quae Clementis ejusdem nomen praesert. Quippiam etiam indidem depromtum comparet in Epistola, Barnabae nomine inscripta: laudatur praeterea ab ignatio, qui Christum a mortuis suscita untia, vidisse se gloriabatur; laudatur dc a Polycampo Apollolorum, Iohannisque potissi mam νdiscipulo , dc a papia Iohannis it Idem a uinditote , dc Polyearpi sodale . Quocirca s lum Matthaei probabat Cerm thus haereticus, Apostolorum aequalis , reliqua repudiabat. -- Hos
50쪽
Hos exeipἰt Iustinus Martyr, librorum o m. nlum Novi Testamenti laudator assiduus , praeterquam Epistolae Pauli ad Philemonem , Catholicae Iudae, & duarum Iohannis
postremarum; quarum , propter brevitatem, nulla citandi videtur ipsi data occasio . Suc. cedit Athenagoras, huic Irenaeus, Polycarpi discipulus , quique i e primam Apostolorum successionem attigit se jactabat. is scriptum a Matthaeo narrat Evangelium patria lingua, cum Romae Petrus de Paulus Evangelium promulgarent . Tum sui, stant Scriptorum agmina , libris iisdem auctoritatem suam a se serentium t quibus commemorandis super se. deo , nam res liquet , nec de recentioribus illis dubitatur. Tota de primis illis contenistio est.
II. Marcum Petri discipulum , ab eoque In Epistolis laudatum . Evangelii, quod ejus nomine circumfertur, sui sse conditorem scripsit idem , quem proxime nominavi, Papias Hierapolitanus Episcopus ; scripsit & Clemens Alexandrinus . Eius auctoritate saepe utitur Iustinus, ut dixi . Ex iis quae Petrum praedicantem audierat Marcus, Evangelium hoe esse consatum Irenaeus tradidit. Hinc crebra ejus mentio apud alios luppares tremaeo . Porphyrius quoque dum quaedam in eo temere carpit , ipsius antiquitatem dc
IV. Lucae , qui Paulum peregrinantem affectatus est, Evangelium Paulus ipse elogio coni ecravit in Epistola posteri re ad C rinthios, ta) his verbis: Misimus etiam eum stlis fratrem , cujus Iaus est in Evangelio per omnes EGIesam, non solum autem , sed Θ ον- ainatus est ab Ecelestis eomes peregrinatio nis nostrae. idem Evangelium a Paulo significari volunt his verbis , quae saepe ab eo Niurpata reperias ἔ secundum Evangetium meum. Λuctor Eulebius ib). Itaque testem eum saepe allegat. Clemens Romanus in memoratis Epistolis ad Corinthios , ac deinde luilinus. Nonnihil etiam ex eo petitum ha- et Epistola Bar nabae. Sed Ac proxime laudatum Pauli testimonium ex altera ad G rinthios, Ignatius ad Ephesios scribens ipsi accomodavit. Μeminit ejus & irenaeus Ismlumque illud Evangelium , aliis rejectis , admiserunt Cerdo & Marcion. Scio hunc duo
ejus priora capita , se talaquam suppos tit a
expunxisse : verum snam illis asseremus -- σι eis in Propositione nona,tum cum Mariae virginitatem tuebimur.
haberi vetent Cerinthus ,& Severus, quemadmodum ab Eusebio se) ; Cerinthum autem Apostolorum temporibus vi κὶ se conis stet , Severum M. Aurelii aevo, libri vetustas hine deprehenditur. Se autem hujus scriptorem prodiit Lucas in Prooemio ad eundem Theophilum , quem in Evangelii sui aditu compellat , illi eque se res a Christo gestas literis jam ante mandasse significat . Ita hi sibi libri , alter alteri, auctoritatem conciliant . Est regium autem cum universae Evanis licae historiae , tum praecipue Evangelio .ucae , atque Λctis etiam Apostolorum ab eo scriptis, antiquitatis testimonium commodat Philostratus d) Severi Augusti aequalis. Pleraque enim Christi, Apostolorumque mi racula ex his libris adeo manifeste in Apollonium suum transcripsit, ut ne a verbis qui dem ipsis usurpandis abstinuerit. Id nos tu .culenter in Propositione nona demonstrabi
VI. Ad Evangelium scribendum jam magno natu Iohannes Apollo ius animum adjecit. Ejus ipse te auctorem manifeste de arae ad calcem operis. Nee video quo argumento vel Auctore freti nonnulli conjecerint postre. mam hanc partem a Iohanne altero, Ephe sino Epii copo, Ephelinae Eccletiae nomine, post Iohannis Apostoli obitum fuisse adjectam. An quod Johannem de futura sua moriste tam certo ae definite loqui non polle se serint λ Quasi scire non potuerit se communi moriendi lege natum esse, atque haee Christi
verba de se . sic eum volo manere douec veniam, quia ad te λ est tibi immortalitatem neutiquam i pondere, Ac perversam iis assii-ctitin esse sententiam a fratribus . Deinde quod additur: Et scimus quia υerum est te. simonium ejus id putant nonnis a pluribus scripta esse de uno; non ergo a Iohanne solo de se ipso; quippe non simul, & plurali numero, dc singulari , de se potuisse loqui. Ego contra ajo pervulgata esse generis hujus exempla apud Scriptores . Sic Christus ad Nicodemum, in eodem Iohannis Evangelio: