장음표시 사용
331쪽
t inpae tenuerant. Qii de somno cresior . scilice: Aeuigilms, dc tamen non surgens de gremio Dalilae. Dixit tu animo sis r egrediar sicut a te feci. Idest stans Samson adhuc in gremio Dalilae dixit intra ise : r diat. Nam vidit Philisthinos in circuitu, dc putauit l
nosset effugere manus illorum. Et me excutiam. Sci
licet de medio eorum: nam nondum tenebant eum, sed erant in circuitu eius ad tenendum illun .
sciens st dominus recessisses ab eo. Idest ilia dicebat sani
1 nesciens et Deus recessera tabe cilicet auferet, do ei vires: nam erant iste vires iii pernaturales, de qua-dni manebant in eo dicebatur Deus manere cum illo: cum autem vires petierunt recessit Deus ab illo: vires . tamen perierunt quando capilli tonsi fuerunt. ideo istari ire, tunc Deus vere recellit a Samione. Ex hoc patet, et, si Ea oue. iste vires non erant in Samsone, sicut qualitas quaeda, vel accidens membrorum suorum in lixum illis, quia tunc sensisset Samion corpus suum immutatum peccarentiam pristinarum virium: de tanten nesciebat. an perdidisset illas. Si cur aure feci. Scilicet sicut prius se cxcuaerat ter de vinculis rumpendo illa, ita nunc excuteret de manu Philisthinorum, qui erant in circui
Quem cum appraebendissent Phili
sthi j in , stitim eruerunt oculos eius , α
duxerunt Gazam vinctum catenis, & clausum in carcere molere secerunt. Iamque C
capilli cius renasci csperant, i principes
Philisthinorum conuenerunt, in V nur ,
ut immolarent hostias magnificas Dagon Deo suo, & putarentur , dicentes: Tr didit Deus noster inimicum nolitum San son in manus nostras . Quod etiam P pulus videns, laudabat Deum suum, eademque dicebit : Tradidit Deus noste
aducti irium nostrum in manus nostras , qui deleuit terram nostram , occidit, D plurimos. Laetantes'; per conuiuia, sumptis iam epulis, praeceperunt Ut vocaretur Samson , & ante eos luderet, . Qui adductus dc carcere' , ludebat aiam eos . Fecerimique' eum stam inico duas co
lumnas .memtam eam Hendissent. Hic ponitur sam sonissam sonis comprehensio. Et diuiditur in tro Pario. Primo iniciε mnitur Samsonis incarceratio ecundo eius delusio:
delu . tertio et iis mors. 5 consumatio. Secunda ibi. Iamin; Ecapilli. Tertia ibi. Qui dixit puero. Circa primum di. tur. Quem cum compraehendissent Philisthum. Scilicet postquam detonsiim eum circundiae tunt iniecerut
manus in eum,& tenuerunt. Statim eruerunt oculose .
scilicet antequam recederent de eodem loco eruerunt oculos illius, & sic duxerunt eum vinctum. Et duxerunt Gagam . Ad istam ciuitatem potius quam
ad aliam duxerunt eum, quia Qit E ista erat celebrior omnibus urbibus Philisthinorum. Vel quia illa erat propinquior loco illi, in quos captus cstbamitia . vel quia ibi erat Deus Dagon Deus maximus Phil sthinorum cui Philisthini attrilauebant victorias suas. M in honorem eius duxerunt eum ad urbem illam:
quod patet, quia postea conuenit populus magnus Philisthinorum in Gazam, de omnes principes Philisthinorum .dc immolabant masnificas hostiast eo Dagon suo pro captione Samsonis mira in laeta. Velior te. quia Samion deliquerat in urbe Gara, icilicet Portas eius duxerat in m On Iem. praecedenti cap.duxe rutri eum illuc, ut ibi paniretur. Et vinctum carenis. Ideli vinxerunt eum catenis 5 tenebant iti carcere ad gloriam victoriae suae, vi cum veniret dies solennitatis comm facerenterim ludere coram te. Dcla umi
emere moloe fecerunt. Idcii clim esset Samson vir sortis, iaciebant quod intra carcerem istaret trahens in lam asinariam atque seruiret se Phili illimis. Vel io te erat mola parua, quae ab homine mouetur ad ita tendumastud autem sit in terra Philisthinorum,d terra Chanaan 6c Aegipt quia est terra aquarum inops, dc non sunt attificia molendi in fluminibus , sed br chiis hominis far ad molam teritur. Vel sit artificium magnatum imolariam quae ab asinis volvuntur de consuetae sunt istae molae asinariae in terra illa. Vnde Chri stus dixit Matili. is. Qui scandalizauerit unum depusulis istis qui ua me credunt: expedit ut sulpendatu
mola asinaria collo eius, de pro ciatur in profundum
maris. Consuetum etiam erat quod captiui, qui tene bantur in carcere haberent ibi molas de catenati minterent. sic patet Exo. ii. cum dicitur Morietur omne Primogenitum in terra Aegypti a primogenito Pharaonis qui sedet in solio eius, usque ad primogenium ancillae,quae est ad molam. Et Exo. ia. I nrtur illud. Sc dicitur: Percussit dominus omne primogenitum in terra Aegyptia primogenito Pharaonas, qui sedebat in iolio cuiqvique ad primosen: tum captiliae quα
erat in carcere, oc sic ancilla, quae erat ad molam cratilla,quae erat in carcere . Ex quo Patet , T ca pinu uti terra illa in carceribus cogebantur molere, de sile fictavit de Samsone . t labbi Salomon de aliqui Hebraei e u
iura Jc filias ad Samsonem .ut cognosceret cas,dc inde M. . proles tortalmias sicut Samson gigneretur, de hoe erat molere. Sed istud non stat: primo quia dicitur. quod vinctum catenis coegerunt molere, M tana ea ad illud opus cognoscendii oeminas Pli: listhinorum, non est et vinctus catenis. Item non est veriti mile, ῬPhilisthini essentiam turpissimi, ut filias, vel uxorcs per inhonestatem copulae iubiicere vellent hosti: pintissime cium eum valde od. stent. Item dcena cluet non erat hoc credibile, quia non poterant nunc credere Philisthini, criti si nati de Samione essent fortes,
sicut ipse quia si Samson haberet vires naturaliter credere pollent,quod vires Samionis derivari pollent in filiis. Namson tamen habebat vires superna tua. liter, de sic credeban t Philisthini: licui declaranun fuit su-Pra, ideo non crederent, Udemiari poterant in post ros per seminis derivationem. Item quod malus ei si Samson nunc haberet vires, siue illς naturaliter, siue stipe maturaliter essent,poterant Philisthini cogitare,
quod derivarentur vires eius ita potiero nui' cautam
viribus carebat .ut ipsi videbam, de eisectu, crat ita m- sirinu sicin alius homo, idco non est ullatenus verisimile . quod darent ei aliquam id miliani ad cognoscendum, sed solium cogebam eum ad molendum is Apostr sicut asinunt. O admiranda calamitas Samsonis :o p ui, populi ludaici grauis lima iniς licitas,& Opprobrium Fortissimus ille virorum, atque toti s cuiOilupcndusipi uenomine terribili, S.malon, qui leon icussit - mos facili manus ictu domuerat. magno, hollitis excicitus cuneos sundens ita auditani omnibus ita lis ii cagena eperat . dc quod admirabilius eii, tanta facilitate, ut tacitius sibi agere quam nOb s cogitare i Orci.
332쪽
viribus superans sola prudentia eam isti de miserabilis P
muliercillae pulchritudine tractii & fallacibus lachrymis deceptus in extremam decidi ili sortem: ita utcunctorum quos legerim miserior tactus. urpiter ab hostibus utroque priuatus lumine in sternum totius pinpuli Hebraeorum opprCbrium, ad molam asinariam . molere cogereris. Nec setis hoc suit in te an arae insae-
uienti fortunae: imo de datinae vitioni, nisi ut in s musitu bis vani. de turp:ssimi scurrae typum gerens, coratu mittit. hoiblicaterua in tui delusi te ludere cogereris. Quis Nobrio . enini sui heienter tantam calamitatem lugere queat 3 imo quis digue cositare valeat subito in te tum maintimis coaequata sunt. Arbitror autem Dei notiti illacile prodigia qui,& iii perbientium hominum in ampli sim a robore maximam felicitatem ponent tu, aut Gret hoc seipsis fruentium positionem elidat,& ipium qui cunctis mortalibus robore praeliantior suit,amata& ignobili calamitate consecit, ut discat quilibet domino nostro colla iii biicere, dc soli Trinitati seruire, corporalibus dotibus non curatis. Nec huic dissimi-
Iis caeteris infelicitas. Nam & caeteros , uos aut in xima potentia, aut excellentii lima pulchritudo. aut admiranda totius corporis agilitas, aut pecuniarum numero a post cilio aut sapientiae nimia celsitudo es ros effecit,dura cxcidia consecerunt. Vaere Thi5 5 ni Sans,nem mox capti m Musis trura t.
V AE R E T V R, quare Philisthini Sam Mnem
mox capti ita tu in oculis priuauerunt. Res n- deiicium . quod Philisthini sorte timuerunt, i sicuti rerditis capillis Samibia vires perdiderat, ita renascentibus illis recuperaret vires, de quia tunc post et eis no cere valde, si videret rumpens vincula, dc Occid squotcunque vellet in terra Philisthinorum.& rediret tune in terram tuam abstulerunt ei oculos quia dato Q redirent vires paucos pollet locre, etiam si vellet: imo nulli nocere auderet, quia non videns non posset effagere malius eorum. Aliter & melius dicendum, v non putauerunt Puilisthini, Trenaicentibus capil- sis, redirent vires Samsonis, quia alioquin non per nu-sissent cret cere capillos eius, & Permi erunt, vi patet iliasta: sed putabant, q) cum Deusdedisset ei vires, de nunc iratus ei essiet, i nunquam iam ei vires donaret: via tamen Samson manens in paucitate varium, si vi eret pollet multa agere, A fugere: eruerunt oculos eiu , ne quidquam inali agere auderet, nec ei gereroata. . sve Deo permisit Sa finem ii tacem Hebron cadere in Thirini binorum m s.s, st. XXXVI.
QVAERETVR ulterius, quare Deus permisit
,a insonem iudicem Hebraeorum,quem ipse ad allaia opus coniectauerat, cadere in nianus Philisthinoruin . Respondendum, quod ad hoc fuerunt dus licia demerita cilicet ipsius Sasonis, Ne populi Israel.
e Samsonis demeritis apparui, si aliquando in victoriis quaς habebat contra Philisthinos non putabat Deum praesidere, ted ipi e tanquam viribus suis gloriabat ut . Sic dicum suisse invictoria, quando fugauit exercitum Philiti limorum,dc Occidit mille viros. Et Mb hoc, ut cogi iceret magnitudinem Dei, & ab eorro aenate omne bonum, dedit sitam magnam in eo, ita ut lassaretur ad mortem, timeret cadere in in iras Philisthinorum, S tunc vexatione coactus ad dominum conuersus est, dicens Tu dedistina manu leta ui salutem lianc maximam, loriam,ec heu ita
ti morior,incidamque in manus Philisthinorii m. procedenti c. Hoc tenet Iolertius quinto antiquitatum. dicens: Samibit ergo plusquam oportebat exultaris, non Dei operationem credebat. sed suis viribus abi cribebat eoquod per maxillam alii hostium cς si sunt, de alii iugati sunt, sed irruit in eum sitis dura, ec tunc cognouit Dei virtutem . Alia autem suerunt maiora . Samsonis crimina,quod ardenter amabat Philisthinas mulieres, eisq; istuc batur illicito coitu, nec coniugem quaerebat de Israelitidis. Nec tamen dico de prima Perea muliereThamnato,quam in uxorem accepit quia ad millam Deus eum inclinauit, sed de alii; quas meretri cio amore dilexit tam in Gina, quam in valle Thoret, ut patet supra in litera. Item peccata populi traxerunt emin Samsonem in istana calamitatem de hoc dupliciter, s. pli, in directe. de indirecte. Di recte quidem quia pro malis operibus Iliae litarum, qui erant subditi Samionis vita Samsonis deprauabatur, dc I piae ei a domino instige bantur: nam sicut pro peccato populi Deus facit inte dum regnare hypocritam, ut patet Iob 3 capit. ita Myrincitem bonum interdum Deus deserit,dc infortunanti nunt actus eius propter peccata populi. Sic filii de D. tulis,qui erat bonus rex, dc tamen propter peccata populi ipsc permissius est cadere in peccatum num randi populum. Sic dicitura. Reg.2 . scilicet. Addidit furor domini irasci contra Israel mouitque David in eis dicentem: vade numera Israel, de Iuda. Vnda Gregorius ait in moralibus, τ secundum merita sit dilorum disponuntur actus pallorum: peccabam autem Iliaelitae nunc coram domino, quia non recede bant ab idolatria, de quia communicabant cum Ch nanaeis in matrimoniis, dein aliis a lege vetitis, ideo runitus eii Samioni illis, quia permissus est peccare Propter peccata eorum,dc consequenter punitus prin cx illos. Secundo punitus est Samson propter lita
iras indirecth, i cilicetvtiaon proficeret illis. Nam Samson breui tempore, scilicet unius anni, vel quasi totam terram Phili thinorum pauore concusserat, MOccidebat quos volebat: unde si mansisset paulo in toti tempore apud lsraelitas, deletiisset Philisthinos. nec ibitim liberasset Israelitas de iugo Philisthinoru , ita etiam Philisthinos Israelitarum subiecisset seriam
tuti. Hoc autem non erat placitum coram Deo prinpter peccata I iraelitarum, qui non merebamur talia bona suco tradidit Deus virum hunc sortissimum ni ambas hostium , ne prodelle pollet populo indignissibino Iudaeorum. cyare Deus permisit sam cinem ocum priuari.
QV AER ET VI ulterius, quare Deus permisit
S.tinsonem oculis privari. Respondendum, PDeus punire volebat Samsonem pro peccatis suis, ut supra declaratum est, de quia Deus quandoque ad 1 lentionem magnae iustitiae punit hominem per ea, per quae peccauit, ut patet Sapientiae r i. scilicet. Perquae quis peccat, per haec torquetur : voluit Punire Samsonem, sicut peccauerat: fuit autem peccatum Samionis graue in amore mulierum Pli diu inarum: de hoc quia placebant nimis oculis eius: sicut dicitur supra a ideo illi oculi, quibus nimis placuerunt mi heres uior dii te, Dei Militia ordinante eruti sunt.
oe et manus botmin, apud ecas mori.
QVAERETVR ulterius, quare Samson solus
. intea iudicca Israel P ussus est cadere in m
333쪽
A D, cd τ per taptionem si iam maiora damna Phili-
illimis interret. quam vivens non captu sit Hulerat. Napostea concutiens domum occidit tria millia viroru,& ipse pariter mortuus et &dicitur. τ plures ib: o odit suam vivens occiderat: de quia si Philisthinio cidisse eum mox vi ceperunt, non fecisset istam vitionem in Philisthinos: inclinauit ergo Deus Phili sthinos, ut non occiderent eum, licEtipii non putabat. p ad malum suunt eum viventem custodirent. dicibus captus fuit ab hollibus nec mortuus est in ter. xa eorum, sed potius omnes triumphauerunt deli
stibus. Respondendum , quod illud factum est prinplet multa. Primo quia omnes alii iudices erant viri
ni prudentes, timentes Deum,& tenentes legem illius . Sanison autem erat iuuenis, de istultus: nam nondum viginti annos egerat quando mortuus est. Hiaeclaratum est praecedenti cx de cum viribus excelleret omnes homines superbiebat, c dominabantur in m passiones iuueniles, in quibus Deum offendebat amando intemperate mulieres Philisthinas. Debuit ergo a Deo puniri iste,dc non caeteri iudices, qui rectEvivebant. Secundum erat propter peccata liraelita. pectarunt Philisthini ea rates per in dies Sams
nem in domo Dalilae, o orbantes eum.
A X L. rui rimam quando alii iudices veniebant superpopulucessabant Israelitae a peccatis, re colebant dominum tempore illius iudicis, ut patet ii apta a. dc illo mortuo conuertebuitur ad idola: ideo dum viveret iudex notitiligebat Deus malum iudici, nec Draelitis, sed omnes hostes tacebat mune autem propter peccata Israelitarum ipsi noti liberati sunt per Samionem sed quaquam est et sortii linuis iudicum,tempore eius seruie. runt Israelitae Philisthinis, Sceo moriente manserunt in seruitute. quod non contigerat tempore aliorum iudicum, ita de ipse pro peccatis illorum habuit occasionem moriendi in manibus hostium,quod non digerat aliis iudicibus. Tertium est quia Samson erat sortissimus, de si vixisset deleuisset Philisthinos, quos Deus deleri nolebat tam exigentibus demeritis litae- Iitarum, quam ad exercitandum Israelitas cum eis, uti at et supra '. o. ideo debuit hunc morte veloci con- timere, ne hostes deleret:aliis autem iudicibus nori suerant datae aliquae vires specialiter, quae est ent seu per manentes, taeo licet Deus semel per eos expuliciet hostes de terra non audebant ipsi viterius in hostes insurgere,nisi prius hostes e contrario insurgerent. Et
sic licet multo tempore viverent, non Poterant delere Philisthinos aut subiacere eos in seruitutem, sicut ficturus erat Samsbia, nisi breui morte coniectus ii ret. id o non oportuit,l alii iudices ita cito morerer tur, aut manibus hostium traderentur.
QVAERETVR ulterius quare Philisthini eum
accepistent Samsonem, Meruissent oculos eius, non occiderunt illico eum. Respondendum, oesuit duplex cauta. Una ex parte Phili illi inorum. Et alia
ex parte Dei. Ex parte Philisthinorum fuit deliderium e tae vindiche: nam cum Samson tantum illusissetet eis oe ipse solus compelleret in fugam totum ex e citum Philisthinorum, inuitis eis introiuisset, de exibniti et de urbe Gaza, atque in humeris Drtasset sores urbis usque ad montem. non reputabant completam vindictam, si eum occiderent,vel lut in bello: ideo co. Enati sunt accipere eum viventem ad illudendum erili terra sua , cogendo eum molere: etiam tanquam insanum cxcecatum coram se ludere faciendum de Pinstea si vellent morte turpissima alliciendum. Et ob hoc quamquam tulissent eum occidere fraudulenter , antequam vires perderet ingulando eu dormientem si pe in gremio Dalilς,vel ex occultis sagitta eum
percutiendo,noluerunt,sed conati sunt inquirere quomodo Samson poterat carere viribus, ut eum captum tenerent. Secunda causa, de eiticacior fuit ex parte
Dei qui mouit Philillhinos, ut desideraret capere S sone in viventem: nam licet Deus vellet Samsonem mori, tamen nolebat eum cui mutiliter a diuitu
B C, VAE RETUR ulterius an peccaueriant Philisthim capientes Samionem in domo Dalilis & Orbantes eum. Aliquis dicet, a, sic quia Philisthim per iraudes processerunt contra Samionem latentes intra cubiculum Dalilae, de sic tenuerit m eum. Respondendum in non peccauerunt Philisthini, quia ipsi habebant iustum bellum cotta Samsonem qui te ram eorum iniuste vastabat, ut declaratum est C praecedenti. Hosti autem quodcunque licet in hostem, dum tamen veritatem interpositam ex pacto non fallat. Quod autem licuerit eis orbare Samsonem oculis Sc cogere ad molam, de ad quaecunque turpissima
osticia, notum est, cum liceat occidere cuna non determinato modo quia hostibus non est lex posita, sed C quidquid volunt S possunt hoc lex est: nam de iure sentium illud est. Sed solum est dubium, quia per
insidias secerunt. Dicendum, si nec etiam peccata runt in hoc, quia insidiae vocantur respectu illius, qui se non tenetur ob eruare: siciit inuentibus in eadem
politia vel sub eodem luce illud est, ς nuid se debeat ab alto 'bi eruare eo q) si quid unus habet contra ahit.
iure diit initur: &ob noc si inter illos quis alium non aspicientem percussierit, ex insidiis agere dicitur. In in hostis hostibus autem non stat illud. quia lex hostis est iam ς' cete hosti quantumcunque, Ecqualitercunq: potuerit S cum istud cognitum sit, non potest quis reputare insidias illas, quas scit de iure sibi poste poni. sed ritens iure suo no peccat ideo Philisthini percutientes. D 5c capientes Samsonem insidiose non peccauerunt. Nam Deus iiiiiii Israelitis ponere insidia quando pa nabant contra urbent Hai, ut patet Iosue s.ca. ideo diuinitum est, et in bello iusto licitum est uti insidiis.
A. quibuscunque cautelis. Sed obiiciet aliquis, i licitum est cuique uti iure suo, dum tamen bono alii moxtatur. Nam uti iure suo mala intentione peccatum
est. Respondendum, et Philisthini bona intentione
iure suo utebantur contra Samionem: nam agere ad
occidendum no est agere mala intentione, cum hoc liceat hosti contra hostem.
An Da peccauit tradendo Samsonem manis i PK plano m. cura. XLI.
VAE RETVR ulterius,an Dalila peccaui
tradendo Samsonem manibus Philisthinorunt. Aliquis dicet,l non quia erat ipsa hostis, & licebat ei agere contra Samsonem quidquid licebat fieri contra hostent . Nam ita tenent ut sceminae ad procurandaratriae incolumitatem,quantum eis possibile est, sicut viri: sed Philisthinis licebat capere Samionem per insidias occidere ideo etiam licet et Dalilae. Respondendum est, T Dalila peccauit grauiter Samii ci tradendo manibus Philisthinorum: quia tria tenebatur ei obseruare legem amantis: quia Samson diligebat eam valde, de confidebat illi: de ipsa ostendebat se maximc dili acta Samsonen quia alias non consessius
334쪽
sui et Samson ei, sed fallere legem amoris non
nunciando Samsoni peccatum erat. Nam cum talia ostenderet Dalila Samsoni poterat rationabiliter comqueri Santion de illa, si praeuaricaretur legem amoris. Sic enim dii linit Arist. s. Ethicorum,cum it deque- A i tu relis amicomm . Quia quidam diligunt alios amore honesto, de putant te ab eis simili amore diligi: cum autem incident eis inopia rerum . amici qui putabantur diligere propter honestum. dc diligebant proptet utile, recedunt ab amicitia,&alij conqueruntur. R spondet Aristoteles,m ii ille.qui amabat propter utile, simulabat se amare propter honestum de postea amicum calamitoliam relinquat, habet amicus ius quere-Iae. Si autem suis amans prori et utile, non fingebat se amare propter honestum . sed apparebat s amaret propter utile, non habet ius querelae amicus, sed sibi
F illusio, qiuia ad complementum victoriς sue volebam
vii Samsone in ludis ui festiuitate victoriae Samsonis ,& dicitur. Iamque capilli ei retram caeperant. Scilicet quando facta sunt, quae sequuntur hic cΠ erant renasci eapilli Samsonis. Ex hoc pater P modico tempore mansit Samin in terra Philisthinorum postquam captus est. Quod patet ex duobus. Primo quia quando Samson captus est tonsi fuerunt capilli eius, oc tuetituerunt in eum Philisthini, de tamen hic dicitur, osacta sunt ista conuiuia,quae sequuntur in quibus mortuus est Samson, quando creetant renasci capilli SL
sonis, de tamen ad noe ς renascerentur,modicum terus oportebat quod fuisset, sortE non unius mensix integri. Secundum est, quia die illa conuenerunt G Philisthini ad faciendum sacrificia pro victoria con tra Samsonem,ut patet inst de tamen non est vertim
imputet, qui insipiens erat: ita de Dalila dc Saminiae: mile, φ multis diebus post captionem Samionis dit nam Dalila ostendebat valde, diligeret Samibnem ferrent Philisthini immolare hostias pro victoria: dc
toto in uno, M lie petebat ab eo diligi .ctim dixit Quo modo dicis, ames me, cum animus tuus non sit in eum upra iii litera. Et tamen non diceret ista Dalila Samsoni, nisi ipsa ostenderet ei et ipsum aequaliter diu ligebat. Etiam oliendit hoc ipia: nam cum Samson nollet ei indicare robur suum, defecit spiritus eius, at que lallata est: dc ista erant signa amantis. Haec omnia sesellii Dalila clini sectet emoliretur insidias contra eum, ideo peccauit. Item patet.* Dalila non tu diderit Sami inem utens rure suo, scilicet desiderio conseruandi patriam . sed illecta desiderio pecuniarii: nam antequam Philisthini pecuniam promitterent Dalilae,non intendit offendere Samsonem: promittis autem pecuniis, conata est hoc euicere, de sic amore lucri egit contra fidem amantum. Sed obiicitur, P u lith. t Iudith egit similesiam ipta confugit ad Holosemetri tu i tanquam petens saluaci,oc mentita est in multi ut pa-Mi G tet ludith i o. dc ti .de 1 i. Q dc occidit postea Holose nem,lc tamen dicitur de ipsa,*non peccauit, sed p
tius in catalogo sanctatum smini natain collocatu , .
autem pecuniis corrupta lesem violauit. Iudith autem tauquam dilexit Holoiemem, sed abominata est, α ivit ad illum animo occidendi eum. Secundo dii serebat, quia Dalila ostendit Samsoni, quod diligeret
eum, Madhaerebat ei, ut amanti, tenebatque eum in
gremio suo, de alias illecebras procurabat illi. Iudith autem non ostendit sediligere Holofernem, sed pitius refugiebat ab eo, de nolebat comedere de cibis eius, nec dormire intra cameram eius, ut patet Iudith
D. M i a. ideo Holofernes non debebat suspicati se diligi ab illa, nec confidete illi cimi ipla nihil tale ostenderet, M sic Iudith non sesellit Holose mena, sed potius ipse deceptus est pulchritudine eius: Iudith io.Mri. Dalila autem rebus istis, de obsequiis amantem Samsonem sesellis. Tertio differebant, quia ludith venit contra Holofernem mota iusta causa, scilicet ad Jdeseruione in populi iiii,& pr missa oratione ad Deia,ecieiunio,H patet a c. vique ad i l .dc Deus misit spitum in corde enis ad faciendum licci Dalila autem nosuit mota a Deo, nec ali sua iuila causa, sed sola lucri cupiditate amantem ii Ostilibus manibus tradidit: i Isim autem fuit culpabile in luduli mendacium: nam multa mendacia dixit coram Holoferne ed omni ista susceperunt dispensationem a Deo, quia iusta causa mouedat ludith: de Deus eam ad iaciendum hoc impulerat. Dalila autem nullo modo est excusabilis, quia in opere suo nihil honestum intercidit, per quod
3 0 inhonesias caeterorum temperetur. Iamque capissi, M.
Hic ponitur iccundum huius Partis, scdicci Samsonis A . quod capilli
consertent vires sanatoni. vel in ipsis capillis maneret vires, sed Deus dabat vires, de per recessium eorum Samin carebat viribus, ut patet supra in litera. Sed quia Deus dabat vires Samsoni quamdiu seruabat regulam Nazaraeorum, o perdendo capillos, regulam transgressus est, δί Deus recessit ab eo, de cessauerunt vires: cum autem captus a Philisthinis ira an sit inca H cere caeperunt crescere capilli, de tunc verisimile est, quod Samion ad se reuersus poenitentiam egerit,d seruauerit regulam Nazaraeorum,de sic Deus daret ei vires renascentibus capillis: unde non fit mentio do capillis, quasi ipsi vires darent: sed quia Deus dabat vites quando illi redibant. 5 illud erat per accidens
Et principes Thil stui iram coriis m. nim vox a. Isti crant
quinq: satrapae, vel reges Philisthinorum, qui dominabamur toti terrae Pliilisthinorum distinctae pet . quinqtie metropoles. Vt immolarenthesitu muni as a Drem. Idest voluerunt ad reuerentiam vici riae de Samsone immolare hostias magnificas, idest magnorum si in ptuum , quia sic expetebat ad reges pro tanta victoria habita agere : isti principes conue-I nerunt ad hoc, quia ad iptas pertinebat fispoiaere de omnibus, quae iacere debebant Philisthini, Mipsi vonerunt ad urbem Gaza occum eis populus ad testum immolationis: ille Dagon erat unus de diis I'hilisthi
notum , ut immediath dicetur. Et epulare . Idest facerent sacrificium,ic ipsi comederenti erat illa con- eris . suetudo Gentilium.ς sacerent sacrificia diis suis, Sc de citi. carnibus sacrificiorum comederem: imo Q plus erat comedebant adipes sacrificiorum,de bibebant vitium libaminum, quorum utrunque apud Haebraeos erati prohibitum. De hoc Deute. 32. Surgant id opitulentur eis, oc in necellitate eos protegant: dc ante hoc.
Vbi sunt dii eorum in quibus habebant fiducia ini de
quorum victimis comedebant adipes, dc bibebant vi si num libaminum ' Sic etiam Iudaeis erat consuetudo, quod quando sacerent sestiuitates magnas. ut cor nationes regum, offerrent Deo lacrificia pacifica, o de illis comedebant ipsi, quia qua dam parserat, qua proueniebat in ius ollatentium: lic patet in coronatione Saulis i. Regum i t. dein coronatione Adoniae 3. Regum primo. Et Deus hoc iubebat fieri in telu.uitatibus magnis, quibus conueniebant Israelitae ad sanctitatium, ut coram domino epularemur, ut patet
Deuteron. decimo secundo, ta decimo quarto, ocu loci no caritae S. citare
335쪽
A sthinorum,& concurrebant Philisthini ad illum Desipto inquisitione ius et dubiis. similiter etiam lira litae, de aliae gentes propinquae mittebant ad illum Deum. Vnde Ochozias rex Iurael aegrotans misit ad consulendum Beelzebub Deum Actiar On, an consurgeret de infirmitate sua . Regum primo. Era etiam Dagon apud Philist lunos. qui erat Deus fa- motius,ut patet ex hoc,quod ei obtulerunt magnificas
molaban t victimas diis de epulabantur. Respondendia m. p ad honorem victoriς Samsonis faciebant. quia ipsum vicerant contra quem nunquam putabant se praeualituros ed crediderant, pse potius destrueret terram eorum cum faceret contra eos magnifica si Se inaudita a saeculis, ideo tanto nunc magis debuerunt gaudere,quanto victori, tuerunt gaudere,quanto victoria celebrior erat,&ob hoc omnes quinque reges Philisthinorum conuenerunt in unum, & populus cum eis ad istam lolennitatem. Item non sol uni dicitur, τι inmolauerunt victi in aes , ted etiam Tillς victimae erant naagnificae, de Bhoc quia victoria erat magnifica. Sed aliquis dicet Prationabile erat Philisthinos epulari.& gaudere :sed non apparet quare deberent immolare victimas. Resipondendum, Q Phili suis ni credebant quod dii sui adiuvabant eos in bellis,N dabant eis istam victoriam, ideo ad laudem eorum faciebam factificia. Patet hoc
ex verbis eorum nam cum essent in sacrificiis de coimuiuiis dicebant: Tradidit Deus noster inimicum iam strum Samson in manus nolitas, ut patet infra. s. cetiam fuit emper opinio apud Philisthinos, et qualiacunque v:ctorias obtinerent de gentibus altis, obti-rnantes contra Israel caeperunt arcam Dei in inebant fauore Deorum suorum: unde quando ri
Saulem,oc filios erit pisci detunt caput Saucum multi alii dii etiam famosi clem am/d ii Ithama
rpetius Dagoni, quam alteri Timarunt.
QV AERETUR. ergo tunc vlterius,cum inter. Philisthmos essent multi dii famosi ad minus
tres icilicet Beelzebub Ailaroth Sc Dagon quare potius lacrificauerunt Dagon,quam alteri Deo. Aliquis dicet.quod hoc feceriint, quia alia erant dii particul res alicuius tertie Philisthinorum. & tamen Dagoi erat Deus generalis omnium Philisthinorum de hoc colligitur ex litera, quia dicitur, quod conuenerunt, ut immolarent victimas magnificas Deo suo Dagon. dc sic rei pectu omnium quinque regum Philisthin riam vocatur Deus tuus Dagon. Sed dicendum quod istud non stat, quia potius erat Deus communis terrae
Philisthinorum Ailaroth quam Dagon ut patet pri-roluerunt eam in templo Dagon. 'uasi ipse Dagon C imo Paralip. io. cum dicitur quod arma Saulis coni cςpiri et eam i . Regum s. Item quando pugnantes crauerum in fano Dei sui, de caput et ixerunt in tem-ciderunt Saulem,oc filios eius precidet unicat ut sau- plo Daeon , de sic alius vocatur Deus generalis respolis.vtolleridereturin Omnibus templis idolorum Philisthinorum,ut patet t. Regum vitiano, de i. Paralip. I o. . ita ergo nunc putauerunt qhiod ad uissent eos dii sui, & secerunt sacrificia magnifica ingratiarum actiones pro tanto beneficio. de tamen secuti dum ritatem non poterant isti dii adiuuare eos, quia non erant nisi larides mortui, M ligna: linio Potius imp diebant, quia Deus verus impediebat Pallisthinos.'rtet cultum idolorum,d quia victoriam quae a Deo
vero erat, simulacris ascribebant. lifactram erat opinio omnium Gentilium. T dii iiii adiuuatent eos, occlu Philisthinorum, de non Dagon, scilicet ille, cui consecrata sunt arma de ille erat Astaroth. vi patet I. Regum 3I. capit. Dicendum ergo,quod in terra Phi- Doc o isthinorum erant multi dii, sed famosii erat loli tres, scilicet Ailaroth. Dagon. M Beelzebub: sed non debuerunt tunc victimae consecrari Beelzebub. quia ille erat Deus fainosus in responsione ad abscondita, sed non in operatione bellorum: sicut alii Gentiles credebant Martem potentii limum Deum bellorum,& tamen Apollinem Deli laicum tenebant, ut eminentim . rem in rei pondendo: unde de toto orbe confluebant inguli dii ero cultoribus suas: sicut de- Dad eum pro responsis, de quia minc immolabatur Probello debuit immolari Dagon, vel Astaroth: non tamen obtulerunt Plutis illini Asiaroth, sed Dagoi ,
quia potentiorem Deum de honorabiliorem reputa.
bant Dagon. Sic patet quando ducta est arca Dcic, pta de bello:nam posita est in templo Dagon, de noni in te mi lo Astaroth, primo Regum quinto capitulo. Item in bello contra Saulem, quando ipse QiuS est. principaliter fuit honoratus Deus Dagon: nam caput Saulis praecisum suit,&ailix vim templo Dagon vi Miet primo Paralip.decimo,ntanc quoque tanquam nonorabilissimum reputantes Dagon et immolaverunt.
Sed obiicietur, quod cum pugna contra Saulem tu irat Atig de Civit. Dei lib. 3. dc Vugilius io. Aeneidos. 5c Ouulius in multas locis. Quare patius Phitabini sacris ot tu ac Dra Diam . . quam alteri Deo. Quaest. XLIII.
QVAERETVR ulterius quare potius Philisthi
ni sacrificauerunt nunc Dagon, quam alteri Deo in statiatum actionem pro beneficio suscepto. Ali- suis dicet. φ non habebant alium Deum Pitilillhini, ideo huic attribuebant omnes victorias suas,de coni quenter ei offerebant omnia sacrificia. Sed dicedum, quod non sta quia Philisthim habebant multos alios ni de saniosissimis, quare ascripta luit victoria illius Deos, ut patet r. Regum ultimo. Cum dicitur,quod E Deo Ailaroth, cui consecrata sunt arma, de non D Mn. Respondendum quod principalius fuit ibi h noratus Dagon quam Ailaroth, quia in templo Dagon ivit potitum caput, de in templo Astat Oin arma,
ut patet primo I'aralip.decimo capitu.5c tamen caput magis Principalius eii quam arma, quia tamen erant multa insignia victori proluerunt uaedani in templo
unius Dei. de quaedani in templo alterius. Vel aliter dici pollet, quod clim ista dia reputarentur apud Phili
filii nos potentes ad bella aliquando commendabant unum bellum una Deo, de aliquando alteri. ii ut nos habentes plures sanctos apud Deum. vii interces
res, aliquando commendamus uni res nostras agen-d de aliquando alteri. Et quia iurer iacto Samioni ibim caput Saulis portatum est per templa idolorum. Vnde erant apud Philisthinos alii dii ta moti, quorum Wnus erat Astaroth . 5c huic ascripseriant victoriam,
quam obtinuerunt contra liraelitas, quando occiderunt Saulem, dc filios eius, ut patet allegato c. nam intemplo illius posuerunt arma Saulis: in quo significaminibub hant, quod virtute illius obtenta suerant illa arma de
αὐ- manu hostium: Erat etiam Deus Beelzebub lamosisse. M, seisi simus apud Philisthinos. de potissime in arte diuinan- Apollo di sicut apud Graecosinc Latinos de quasi cςtetas gen-Dsph ora tes erat Apollo Delphicas, ad quem pro reuelatione . . d 0ςcui Oxum recurrebatur. Erat autem Beelzebub inti,M . Vime AGMOn, quae crat una de metropolibus Phil
336쪽
forid Philisthini deuouerant se Deo suo Dagonta Frunt vires illius, ideo potius debebant dicere, PDeirs
Israelitarum tradiderat eum in manus ipsonim qui in Dagon. Aliquis dicet. quod Philisthini agebant ie-stum Dagon quia erat Deus ipsi,mni licet non dedicset eis Samionem in manus. Sed hoc non fiat, quia ipsi dicebant, quod tradidit Deus Samionem in m nus suas, de dicebant de Dagon,cum ei actualiter immolarent. Dicendum ergo,quod non potest hic m. lorari factum Philisthinorum, quia ipsi videbant, QDeus litus non dederat eis Samsonem in manus, octamen allectus eos nimis perturbabar Vt opinarentur contra ea quae erant notissima. Vel aliter dici potest, uod non dubitabant principes Philisthinorum tr itum Samionem in manus eorum a Deo Israel, nec cum obtinuissent, ei soli hostias celebrauerunt. Di.
centes : tracissis D ut nosterinimicum nostrum Samson in m
minonras. Id est Deus noster Dagon secit hoc, ideo offerebant ei. Q modo Thi Rhim poterant credere, cuia Deus Du
QV AE R E T V lx, quomodo Philisthini pote
rant credere,quod Deus suus Dagon poterat eis clare Samionem in manus nam ipsi viderant,cp quando arca posita suit in templo Dagon cecidit prima nocte Dagon ad pedes arcae adoranseam, S cum finiatat G passio eos perturbabat ad contraria. Credendum tinin locum suum restitutus secunda nocte repertus est in terra fractis pedibus,& brachiis,& capite era
runt Philisthini illud factum esse a Deo Israel,unde inclamantes secerunt inde arcam educi, eodem capi. sic ducebatur per terram Philisthinorum,de rercuti bat omnes urbes. Respondendum, quod Phili illi iiii poterant hoc intelligere duplicitet . Vno modo credentes, quod Dagon Deus tuus non poterat resistere Deo Hebra oriana ni inc tamen pramaluit contra Samsonem, eoqhiod Deus Hebr omni erat iratu A noluit adiuuat e Samsi nem, sic poterant colligere ex ptaone arca primo Regum Nam arca ducta inca men , qtii a Deus Israel non erat Deus eorum, noluerunt laudare eum, sed Deum suum Dagon. Quod oepopulus videns laudabat Deum suum . id est istam lau-gon , qui erat Deus communis Philisthinorum. F de lue dicebat. scilicet quς dixerant principes,&t men addcbant aliquid. Ac vatiabant, ut patet in lucra. Tradidit Deus . Scilicet Dagon . In manus nestras a uersarium no ruret. . sanatonem solum vocabant aduersarii im de non Israelitas quia in toto lirael nullus
repug nabat Philisthinis, nisi Samson: imo alii adiuu stra non liberauit liraelitas. nec liberauit seipsam, ne M bant Philisthinos contra Samsonem, quia ligauerunt
caperetur in manibus Philisthinorani, dc tamen post uam ducta est in terram Philisthinorunt, de a nullo
e cultoribus sitis conteruabatur aut adiuvabatur,praeualuit contra Deos Philisthinorum. 5 contra ipsos Pluti illis nos nam Dagon Deum eorum truncatin, Momnes ciuitues eorum per ilit plaga I cui in quinusque de vi be eiiceretur. Alio modo poterant intelligere Philisthini. siicut erat communis opinio Genti lium,quod dii variabanturquanti tui ad maiorem p tentiam, c minorem per tempora: scilicet et Deus, qui uno tempore obtinuerat contra alium Deum alio
tempore si accumberet, sicut accidit in hominibus. Et illud erat, quia putabant imo asserebant Deos suos etiam ipsum Iouem Deorum maximum fatali diis Isitioni esse subiectos, dc illa lata siue ad bonum, siue ad malum de eis esse invariabilia. Sic introducit Ouidius loquentem Iouem ad Venerem de dii positione fatali dominante tibi m 9. Metamorph. luco quamquam Deus Hebraeorum uno tempore praeualuisset conita Deos Philisthinorum putabant latio lenis xedului praeualerent contra Deum tirael, deiici Orte putauerunt, quod in captione Samionas praeualuit Dagon Deus Philisthinorum contra Deum limes.cuomodo poterant Philisthini arbitrari, piod Deus suus
i. tradiderat Samsonem in manua corum .
QVAE R ET V R ulterius, quomodo poterant
Philisthini arbitrari, quod Deus tuus tradide rat Samionem in manus eorum, quia sciebant, quod quam tu Samson habuit vires, non poterant ei repugnare , aut saltem stare coram eo, dc cum caruit viribus tenuerunt eum: & tamen manifestum etat eis, quod Mnason non habebat vires a Deo illorum D, gon, ted a Deo Israel quia ipse dixit, quod erat Naza. raeus domini de utero matris suae quamdiu haberet capillos manerent in eo vites. dc cum careret capillis, simul viribus careret. Et hoc repererunt vetum Phi- . hsthuu: unde quando totondit cum Dal. Iaceti auc- eum devinctum duxerunt ad Philisthinos, ut praecedenti capit.oc interimis clitae soluebant tribui a Philisthinis sicut prius. Quid leuit terram no ron. . Scili cet cremando segetcs, vineas, ac oliveta, quando misit vulpes ardentes per terram Philisthinorum, praecedenti capitulo. Et ecclesii piarimes. Primo Occidit triginta vitos apud Aschaloncm, supra decimo qua ro, deinde secit plagam magnam, quando capia cit inor,& data alteri viro, nam tanta plaga sint, quod Philii hi j in stupescentes semur cruri imponchan. , rdeinde occidit mille, quando ligatus potitus sua coram exercitu Philisthinoium a viris Iuda. Letotes, uepcν conuitii. . Scilicet erant Philisthini in palatio m pli Dagon, de ibi di lcumbebant ad comedendum de sacrificiis erant autem distincti per conuiuia, Meli re edi ueriasmenias. Sum tisiaine ulu . Scilicet dum sumerent epulas laudabant Deos tuos, de comedebant, de tunc non erat opus vocari Samionem ad ludendum, quia attenti cibo non postent attendere ad ludos Samionis. Finitis autem crulis secerunt vocari Samsonem, quia tunc expediebat ludere: sic secat populus quando coluit , itulum abiente Moyse pro lege nam comedebant coram milo, deinde iurgebant ad ludendum, ut patet Exod; 2icilicet Sedit populus
manducare, de iurrexerunt ludere . Praeceperunt, vet Maretur Sarioni. Erat Samion vincius in carcere, Minolens, ut patet lupra: nunc aut cm eductus est inde T Vt luderet ante eos. Idest saceret in lamas ad viliti imdum eum.
UAERETVR ad quid Philisthini secerunt,
quod Samson luderet ante illos. Rei pondendia m. quod erat ad solatium ipsoru ni nam dum Samson erat liber conturbauerat totam prouinciam Piu-list hinorum: nunc autem videntes eum coram te, navi liticatum, ut citam cogeretur ludete sicut mi nus i
337쪽
nus, delectarentur de magnitudine victoriae. Etiam erat istud ad satiandum iram suam in Samsonem,nam sicut liqstes saturant ut de hostibus qua do eis magnas plenas infligunt, ita nunc magna opprobria innigentes hosti, qui nimis gloriari silebat, saturabantur pPna eius plusquam si eum corporaliter excruciarent. Etiam gaudebant Philisthini, quia cum Samitin caecus esset, dc moueretur, aliquando impingebat in nam columnam, δί aliquando in aliam, Sc clini percuteretur ridebant Philisthini. Vnde iusserunt eum inter duas columnas poni . Item itid multum facie-hat ad solennitatem, quam tunc Philisthini celebra. hant, quia gratias agebant Deo suo de captione Sam- senis de cum ipse praesens esset, & luderet, esset plena laetitia: sic enim quando Romani dabant alicui triumphum venienti de bello, princeps hostium ducebatur Post currum triumphantis ligatus, ut consipenu illo cemeret ut magnitudo victoriae. Qui eductus de incree debar ante eos. scilicet iaciebat aliquos ludos, sicut insinas impingendo in columnas, dc rotiissime climSamson esset caecus.& ωrtis imebatur sortiter impingendo in parietibus. Sicut dicit Aristoteles Ethicorum 6. in fine, quod corpori caeco fortiter moto contingit mrtius percuti. quam infirmo. Sic habentibus naturales virtutes, si non habeant prudentiam directricem contingit magis errare, quam non habentes virtutem naturale a. Sciendum autem, quod gra
uillimum erat Samsoni ludere coram IPhilisthinis , quia in hoc duplicabatur dolor suus, cum videreis stum istud fieri ad solennitatem captionis suae,& ipse, ut magis illuderetur ad ludendum ducebatur . vn-He Samson, cum esset vitanimosus potius sustinuisset mori, quam quod luderet coram Pnilisthinis, sed lusit,ut haberet locum agendi, quod volebat: scilicet
occidendi Philisthinos simul in domo, de quia si ipse non luderet putarem Philisthini, quod aliquid mali
agere intemsere Loc occiderent eum antequam qui αquam ageret: ut ergo haberet locum vindictae voluit iustinere istud opprobrium . Fecreuntque eum Hare inter duo lumnas. Istae duae columnae erant magnae, suibus tota domus tenebatur,& erant coniunitae,
in tantum quod Sam poterat eas brachiis complecti. Pollierunt autem eum ibi Philisthin,istic ut impingeret in illas, vel ut ita videretur ludens.
cum Samson dumis ad columnas non com
. tere columnas,de prosternere domum occidens
Pli .listhinos,oc quod non luderet, scilicet quod istud ageret mox, ut ductius est ad columnas, quare non egit quia melius erat sibi lcilicet quod non vitificaretur ludendo, b quod haberet intentum suum. Respondendum, quod Samson voluit ludere prius magno tempore coram Philisthinis, quam hoc faceret, de hoe quia volebat ipse occidere Omnes Philisthinos,
si potuit set,ae quia antequam ipse luderet Philisthini
non erant omnes congregati in templo illo occideret raucos: si autem ipse luderet conuenirent omnes ad videndum ludos . tam ut viderunt eum quam ut viderent ludos. M tunc poterat occidere multos Phili,sthinos, de sic fecit. Nam eum magna hora lusisset, tanquam fessus perivit a puero dirigente eum, ut duceret eum ad reclinandum super duas columnas, qui. a domus imminebat, dc tunc .ut domum.
4 Qui dixit puero regenti gressus suos :
Dimitte me , ut tangam columnas , quibus omnis imminet domus , ic reclinc super eas , & paululum requiescamia. D
mus autem crat plena virorum, ac muli
rum , dc erant ibi omnes principes Philisthinorum , ac de tecto , de solario circiter tria millia vitiusque' sexus spectantes ludentem Samscinia. At ille inuocato domino , ait: Domine Deus meus memen-
3 to mei , redde mihi nunc sortitudinem pristinam Deus meus, ut ulciscar me de hostibus meis, κ' pro amissone duo
rum luminum unam ultionem recipiam . . Et appraehendens ambas columnas , quibus innitebam π domus , alteramque e rum dextera, malteram leua tenens, ait: Moriatur anima mea cum Philisthi j - . Concussisque sortiter columnis , cecidita se domus super omnes principes , Mesrael es noritat si ram multitudinem, quae ibi erat: multoque plures interficit moriens, quam ante vivus occiderata. Descendentes autem fratres eius , 5 uniuersa cognatio tute runt corpus eius , & sep tierunt inter Sa
raa, & Esthaol in sepulchio patris siti Manue : iudicauitque Israel Eginti annis.
Qui dixit mero. Hie ponitur tertium, S vltimum huius partis, scilicet Saminis mors, occonfirmatio, Sammais D quia occidit se pariter cum Philisthinis. Via dixit νει mora , aero regenti Vesus suos. Erat Samson orbatus utroque osum a
ocul de dirigebatur a quodam puero,cui dixit, quod μ'
applicaret eum ad columnas. Dimitte me, ut tanga column. is, quibus omnis imminet domus. Id induen ead
columnas,quibus imminet omnis domus, idest super quas fundata est tota domus: nam omnis non potest hic accipi propriε pro partibus sirbiectivis, sed pro integralibus sumitiar, sicut totus. Sciebat autem Samias , quod domus illa innitebatur super duas columinnas , quia sortE hoc viderat aliquando quando erat in pace cum Philisthinis, quia tunc poterat saepe introire in domum illam,& cernere modum aedificii: erat autem domus valde magna, dc ut ibi multa gens capi E posset, atque pulcher locus esset erat artificiosE tota comus posita super columnas duas. quas volebat a
Samin concutere, ut domus tota caderet. Vt πιων super eas,o paulurum recurescam. Iam Samson magna
hora luserat, te fingebat se scisum esse, petebatqtae
se paululum reclinari, ut resumeret Vires. Domus -- rem plena rear virorum ac mulierum . Erat domus ista
templum Dagon bc quia die illa celebrabatur festum
pro captione Samsonis,&magnificς vivi unae: conu nerat totus populus in domum, eratque plena usque ad si immum virorum, & mulierum. Erantque ibi ominnes Principes Philisthininum ι. Scilicet quinque Sat Pae, vel reges,qui Samsonem caeperant, Sc oculis priuauertari: sit autem mentio de istis ad significandiana
338쪽
magnitudinem caedis, quam nunc exercuit Samson, clam occiderit limul omnes reges Philisthinorum , qui praeponderabant ad magnitudinem victoriae plui quam decem millia popularium: siicut dixit populus
ad David: tu unus pro decem millibus computaris a. Regum is . Aedet Io, solam circiter tria missi . Id est
domus illa erat plena viris non solium insolatio, sed etiam in tecto. Erat domus ista plana in parte superi ri, erantque ibi ambulacra, sicut consuetudo e si fieri domos in tota terra Chanaan. Et sic etiam in quibus dam partibus Hispaniae, de super tectum est locus ad solacium potivi Quam intra domum,& erant senestis sit dispolitae,ut illi,qui erant supra domum, scilicet in tecto viderent quidquid tieret infra in i olario, id est in parte infima domus, de sic erant respicientes ad ludos Samsonis viri, de mulieres tam in tecto quam in parte interiori domus. Accipitur autem solarium duplici. ter . Vno modo vocantu r solaria loca discoopeita, MPatentia soli, cum non habeant tegumentum, de sic accipitur i. Regum v. cum dicitur, ' Samuel fecit lectum Sauli in iolitio. Aliquando ibi acium dicitur pars inferior domus, quae cit operta, de sic accipiturnic: nam cum domus immineret columnis,operta erat: etiam quia in tecto aliqui eram. Primo modo
vocatur solacium a sole. Secundo vocatur solarium a soloadeit pauimento, 5 distinguitur cotta tectu in . Ur haesexus. Haia tam viri, quam mulieres ad videndum ludos coiiuenerant imo *minae potius con-ue uunt ad ista spectacula.quae non iblimi veniunt, ut Videant, ted magis, ut videantur. Sic dicit Ovidius ibbro primo de arte amandi , quod . Ad Miculum veniunt, ut spectentur ibidem roe locus casti damna pudoris habet.
Domine Deus. Voluit Samson nune diruere domum
ad occidendii in Philisthaeos, dod hoc inuocauit Deli,
Quare Samson huiscauit hic Deu ad prost mendam domum. Qua l. X LIX.
QV AE R E T V R, quare SamBn inuocauit hic
Deum ad prosternendum domum. quia quando alijs vicibus iaciebat opera Grtitudinis, non inuocabat Deum. Responderi posset lecundum positi nem Iolephi s .lib. Antiquitatum φ sanissin aliis vicibus superbiebat de sortitudine tua, cum ageret gesta magnifica, dc nunc sori E crederet te traditum in manus hostium pro his excellibusadeo dolens de praeterito errore, vocavit nunc dominum, cum conaretur
agere opus sortitudinis. Aliter, de melius dici debet, in aliis vicibus Samson sciebat se habere vires, de oboc confidens de rubor non curabat Deum inuoc re. nunc autem Perdiderat iam robur. Sc licet Deus restituisset ei illud renascentibus capillas: tamen ipse nesciebat, ideo petiuit a Deo, ς daret ei sortitudinemptillinam. Item dato, sciret sortitudinem sibi restituta n . quia iam postquam captus ii ierat, Sc perdiderat vires non exercuerat aliquod opus magnae Gr
titudinis fuit nunc aragis dubius de Operatione, de m- uocauit Deum. Domine Deua memento mei. Scilicet tu
oblitus suisti mei quando permisisti me manibus h sium capi, de non dedisti mihi sortitudinem, de toto
illo tempore, quo servio in carcere, dc mola obliuisceris mei recordare ergo iam mei. Dicitur Deus ali cuius recordari,vel obliuilci improprae,quia neutrum
horum in Deo est. De obliuione patet,quia qui obliuiscitur delinit lcire: Deus autem non delinit aliquid scire. Etiam non recordatur, quia recordatio est de
illo,quod aliquando sub obliuione fuit sed Deus nihil unquam iub obliuione habet,cum omnia sint prilem
F tia oculis eius. ergo non recordatur: sed dicitur recor. dari quando benefacit, Zc obliuisci. q.iando deserit hominem in calamitatibus. Ex hoc autem patet, QSam lonem poenituit de peccatis praeteritis: quia ista sunt verba hominis cognoscentis peccatum iuuna, de rinam pro peccato, de tamen nondum de nil sericordia Dei dissidentis, oc istiud requiritur ad veram contritionem . Et redde nunc pristinam mihi fortitudinem Deus meus. Scilicet ego quondam habui sortitudinem in gnam ad operandum sortia de illam exigentibus peccatis perdidi.Οro ergo domine Deus, ut idiam mihi restituas: In hoc patet rectunt iudicum Samsbnis mam non credebat militudinem suam a se esse, sed a Deo, ideo ad eum pro illa deprecabatur. Ut xviscar me de G hiatibur meis. Scilicet occidendo eos nuncinam si haheret pristinam Qrtitudinem, posset inimi diruere,
de consequeretur villonem. An sum peccauis desiderando ultionem de TU ID is, .
V AE R E TVR, an samson peccauerit desuderando ultionem. Respondendum oe aliqui Volunt, Peccauerit, eo P vindicta a nullo desiideranda est,cum Deus dixerit: niihi vindiciam,& ego retrib
H peccauit Samson. sed potius meruit desiderando ista vindictam, quia ista vindicta cedebat in honore Dei. eo Q Samson videbat laudare Deos Philisthinorum de captione Samsbnis, tanquam ipsi tradidissent Samsonem in manus Philisthinorum . de in hoc dedecus erat Deo Hebraeorunt quia putabam Plutis him si altem ni ulti de illis ini Deusti caelitarum non potuisset,
defendere Samsonem de manibus Deor una suorun , dc illam iniuriam volebat Samson. vindicare ii mulcum inuitia sua. Item Iliae tuae, qui volebant exere re vindictam ua Chananaeos lavd ibantur valde, de pintissime contra Philisthinos, qui erant saeuis Iuni inter hostes Hebraeorum unde David pugnans contra Philisthinos, dictus est praeliari bella donuni, ut patet t.
I Reguna IS .dc 2 s. c. ita nunc Samion volens ultionem
de Philisthinis . qui erant hostes Dei, dicebatur agere bellum Dei,de non peccabat. Cum autem Obucitur. Q vindicta non est appetenda. respondendum, inter illos qui communicant in eadem politia vel in diqeta sis dum tamen non fuit hostes, ill :cmini est desideria vindictae, dc tamen inter hostes ubi ius luna bellum est. potest desiderari vindicta. S hoc potissime quando iniuria est contra Deum vel contra rempublican , quia tunc non solum licet appetere vindictam, sed oblis mur prosequi illam, quantum postumus. illudamcnx intelligitur de iniuria nobis lom illata , quae nec ad Deum,nec ad rempublicam pertinet. Iii Hebraeo habetur. Redde miti fortitudinem sola hac tiue . Vbinos K dicimus redde mihi fortitudinem pristitiam de ad id Epotest reduci : tamen lucra Hebraica intendit, hac vice sola daret Deus fortitudinem Sani sotu. eo ς hac
vice moriturus crat, si Philisthinos occideret. ιt pro amissione duarum luminum unam ultionem recipium a. Id elivi pro inauria orbationis duorvin Oculorum.non dentur mihi dus ultiones,led unica:quasi dicat, parum P Io,quia non peto multas vitiones. sed unicam, lice t iam
iuria mihi illata multiplex sit Rabbi Salomon dc Ra
bi David Κim hi exponunt, Q recipiam unam ultione Pro uno oculo eruto,dc pro alio oculo rccipiam vitam aetentam. Sed non contonat literae: Etiam ridiculum est: Tenendus eradeo lentus,quem iacit litela, sciit.
ccirro utroque oculo Hum habetet vindictam.
339쪽
curre si in potiar perire t pro oculorum orba tione λεί - iam pro aliis .
ibo. II. QUAE R ET V R. elim Sam lan peteret hie vin.
d clam in satisfactionem iniuriarum inflictatum,& haberet Samson multas alias iniurias praeter orbationem oculorum: quare potius petiit pro orbatione Oculorum quam pro aliis. Respondendum , quod Samsi,n susceperat alias iniurias , quae grauiores Heberent reputara, quam oculorum euulsio: nam Q. liot Samson effectus erat,ciam molere ad molam asinaciain coactus est quam eum oculi ei eruti sunt quia istud sollim eli poenale: illud autem de opprobrium, α dedecus immensum est. Item vilius fini in Sami De. sp tanquam insanus coram Philis hinis ludere coa Ous est Samson tamen non reputabat istas iniurias adesi liud. luia omnes possent remedium suseipere simculi eruti ei non sument iram clim capilli eius cresce re inceperunt redierunt vires minae Samshni pomterat tunc stangere vincula ,&occidere Philisthinos, quotquot vellet,& recedere in terram suam: quia i men orbatus erat, etiam si redirent vites non olerat aliquid horum agere: sela ergo oculorum enosso eirinalis.& iniuriosa reputata est de de hac petebat vindictam Meldendo Philisthinos, qui erant in templo
Dagon. Et apprehendens ambas inlumnas, quibus inius hatur domus. Istae columnae erant coniunct e , ita ut
Samson pollet illas complecti. & h quia tota aedificii congeries congregabatur in locum unum ibi et ant ambae columnae: istud autem elat ad pulchritu, dinem aedificii, ne domus occuparetur prae multitia
dine columnarum. Mi eranti ue earum dextra, ct ah i
ram leua tenent. Licet istae columnae essent satis Oniunctae tamen quia glosse erant non poterat Samson concludere ambas intra brachia, sed totum tangebat aliqualiter unam de tua, de alteram sinistra.& sic pro sitauit illas. In hoc autem apparuit etiam magna fortitudo Samsonis quia columnae illae, quibus tanta domus innitebatur, in qua capiebantur tria millia virorum, valde gross ae essent, S tamen leuitet ransendo illas conmisit. M prostrauit. Mire moriatur anima
ni a cam Phtami in D. Istud dixit Samson clamando, vi terreret omnes, quia in isto verbo videbatur sibi vi ctor,&dominus illorum, d in hoc saltem vindicabat
se qui statim cum eis moriturus erat, & dixit. Mori itur unima mea . . Idest moriar ego,quia accipitur anima
pro persona, ut patet in multis locis scripturae,scilacet, septuaginta animae egressae sunt de femore Iacob: c ene. quadragesimo sexto, Z Exod. primo. Etiam dicitur Leuiti secundo,5 quarto S quinto. Anima, quae peccauerit, offerat tale,vel tale acti scium: Et i
mi hic necesse est accipi pro homine, & non pro spiritu.nec pro vita. Et sensus est. O volo mori,ut m riantur Philisthini. concas que fortiter columna cecidis in j. His solis duabus columnis innitebatur. Smpo omnes priacipes. Scilicet, super quinque reges. Tecueram multituesnem, qua ibi eras. Quia ibi erant viri,& smininae, 5 paruuli respiciendo iudentem sana sonem . Matioque plures occidit moriens . ldest nune prosternendo domum, quando εἴ ipse mortuus est. Qiam ante eus occlaravi. Ex hoe apparet quod Samson non Occiderat tria millia virorum de Philisthinis in belli quae contra eos egerat, quia nunc statim occasit quali uia nullta, ut patet supra in liter a.
c re sam n uoluit nunc occidere Philisthinos, oram. cum eis. Quaest. LII.
AE R E T V II, quare Samson volitit nunc μ oecidere Philisthinos,& Moricum eis. Respondendum, ς si non fuerant Oculi eruti Sana soni, cum nunc vires restitute est ent,sregisl et vincula de occidi Dset multos de Philisthinis, sicut clim viri ludaduxerunt vinctum Samsonem contra Philisthinos: nam ipse ruptis vinculis fudit exercitu, cu interfecit nulle, praecedenti capitulo: sed nunc erat orbatus de non pinterat redirem terram tuam unde oportebat eum ni a-
nere semper in terra Philisthinorii in i)d hoc erat MB ue Samioni, quia recordabatur vitae sitae praeteritae, eum ipse effugabat solus omnes Pluti illii nos: nunc alitem illis subiectias turpiter ad molam asinariam
molere cogebatur. Vnde hac recolens taedebat eum vivere: ideo cum in seruitute amara moriturus iret.
melius sibi erat aliquod magnificum agens mori , qu in in semitu te ingloriam sustinere mortenta . Item Sinison iam esticiebatur threis, de doleret nimis se habere sortitudinem . qua solebat persequi Philisthinos, de nune illam fieri prorsus inutilem. Item succentiis sim iracundia , quia coactus est ludere. uno ludificati ad gloriam Philisthinorunt,de audiebatia des, quas diis suis Philistlimi impendebant pro captimiae eius. Etiam audiebat applauliis populi congratu-C Iantis de captione ipsius, ec irridentis eum : haec enim morte duriora erant. Vnde animosus vir potius mortem eligere debebat . Item succentiis suit maxime ad hoc magnitudine vindictae, quia nunquam poterat ei occurrere maior vindicta quam tunc, cum l citet ita adesse omnes reges Philisthinorum,& populum in Mnnum : .latis ergo erat digna commutatio ex parte
Samsonis,ut ipse moreretur,ut omnes reges Philisthinorum,s mi occideretur ab ipio: grata ergo dies SD soni fuit illa, dc mors elig: bilis. quod Dein uolebat Samsonem nimi occidendo Phlli Ibinos. A. LIII.
QVAE R E T V R. vlterius ad quid Deus volebat,
quod Samibn moreretur occidendo Philisthinos. Rei pondendum, quod Deus voluit hoc principaliter ad gloriam suam: nam Deus nolebat cruere iSamsonem de manibus Phili illiinorum nec restitu re ei visun , qua timc occideret omnes I 'hilalhinos,
quod Deus nolebat ex cauti dicta supra, ct cimi inter
eos moriturus foret, voluit quod moreretur tunc, quando cederet ad gloriam Dei. Philisthini enim illi, qui coiruenerant ad templum Dagon intulerant Deo iniuriam, dicentes, quod Dagon trad:derat Sami nem in manus eorum in quo detrahebant Deo debitum honorem pro quo Deus ibi et irasci. Et amplius, E quia innuebant, qui Udii Philisthinorum praeualu rant contra Deum Iirael subiiciendo Samii,nem Phulisthinis, S in hoc magis praeiudicabatur Deo: quod ipse voluit vindicare faciens quod omnes illi,qui Dcii Philisthinoruin tunc laudauerant in preiudiciu in Dei vertissimi eo vindicante interirent sic faciebat Deu in Sennacherib. de Nabuchodonolor: nam Deus dedit illis vires ad Iubiiciendum sibi Iudaeos,& alias gente de illi alcripserunt tibi,& putabant,quod possciat pra-
ualere cotura Deum Iirael: ideo contra queml: ita: eorum pro hoc Deus exercuit ultionem. De Senna
cherib patet Isaia Io. dc . Regum decimo nono cap. De Nabuchodonosor patet Abacuc primo capitu C. becundo Perausit hoc Dcus propicr baiuld nem M
340쪽
quia melius erat Samsoni nunc mori, quam vivere: F Dei quia ipse vidit . quod principes Philisthii omni
quia ipse erat in vita grauissima ex causis assignatis H. - - M.
Praecedet i quςstione ideo preci sior ei erat in ors gloriosa, quam ignob: lis vita: praesertim cum haec quantumcunque dissicilis, morte miserabili conficienda sciret. Item quia tarte Phili illimi disposueratu. quod
iiivio lito tello occiderent Samstine in amat illim
morte ad gloriam scitiuitatis: nam sic erat consuetudo Romani quando alicui dabant triumphi in quod princeps liollium ligatus ductus apud currum triumphantis iugularetur, dum fieret illa ibiennitas apud Capitolium. Sic enim quando Tito . de Vespesiano datus est triumphus pro bello contra Iudaeos,Simon, quisuit dux ludaeorum Ieditioibrum iugulatiis eii sic laudabant Dagon Deum suum, an quati,ipse tradi distet Samsonem in manus eorum, in quo erat Onansa Dei veri cuius minuebatur honor, motus autem hoc Zelo voluit occidere Omnes Philisthinos illos. de quod ipse pariter cum illis moreretur . Item Samson ad hoc dedicatus erat a Dco, ut occulere Philisthinos , ideo quod illos occidendo se occi
deret . non erat peccatum. - . hem Samson non
Proprie est occisor sui ipsius, quia ille est occisor siti ipsius, qui sibi iniicit manus.& ie occideream ditis: Samson autem non iniecit manus sibi, nec voluit so occidere. sed solum prostrauit domum luper Philiasthinos , de illos intendebat Qtiim occidere , de si i pleait Iosephus in libro de bello Iudaico. Melius ergo G potuisset se liberare liberastet: Occidendo tamen illos.
erat morte leui moriens multos hosti uiri Occidere quam pollea inultum atrociter mori. Tertium fuit propter utilitatem Israelitarum: nam licet Israelitae in peccato permanentes indigni essent totali liberatione. tamen Deus ei aliqualem liberationem conserebat: sicut vivente Samione aliqualem alleurationem periplum sentiebam, auric etiam quandam liberationem Partialem sentirent. Credendum est enim,quod cum nune omnes reges Piulisthinorum atque optimates simul mortui fuerint de multi depopulo. quod liraelitae viduntes se pares Pii dili littus nollent illis totum tributum, quod i Olebant prςstate. prompti cis - ad totaliter rebellandum, quod Pn. l. iiiiiiii videi tes Quantam ve ablata est. Si autem Samion sic inor tuus non titillet, non profuisset istae litis ad aliqualem liberationem ideolic Deus voluit illum mori. non poterat euadere, cum esset intra domum eaden tem, de ob hoc dixit: moriatur anima mea cum Philisthi ini. Velle tamen, quod ipse moreretur, ut Omnes alii morerentur , licuit ei ex dispensatione Dei.
quia ipse consecratus erat ad nocendum Philistiunis,dciam non posset mortem euadere inter Philisthinos : iuit ergo ex dispensatione Dei, quod eligerct istam mortem gloriosiorem Deo, dc sibi Icinorem. de Israelitis utiliorem, ut declaratum est praecedentiquaestione. Item omnes Sancti Doctores tenent , quod Samion non peccauerit in dispentatione, Minotu Dei. si e tenet Augustinus primo de Ciuitate Dei. Et causa huius est praecipua. quia proprie lata,
remitterent eis pari cm magnam tribulorum , H morte egit opus magis magnificum , dc admirani iam v lentiir lux, M sic paulisper semitias illa dum quini temper, dum uixerat, cum dicanar hic, quod multo plures moriens occidit , quam prius via uens occiderat: dc tamen non poterat iacere Samson tale opus, nisi motu Dei, be illa, quae fiunt a Deo mouente . licita lunt: ideo licuit Samsoni alijs, de sibi mortem instigere. Quod tamen talia non iaceret sine Deo, apparet: quia etiam ad alia opera valde parua , ut ad occidendam triginta viros apud Aschalonem irruit in eum spiritus domini: ergo a sortiori ad hoc irrueret. De his patet supra decimo quarto, de peccaait Samson occiden secum Phil sthmis. cura. LIIII.
- . . - UAERETVR ulterius,an peccan erit sani-
,εhesic son Occidendo i e cum Philiti hinis. Aliquis di
diuersum. cet, quod peccauit, quia nulli licet te occidere, cum non liceat occidere alterum : ergo Samisia i ponte se Ioccidens peccauit. Item Samson videtur se occidisse, ne pateretur magnam iugulatione III, dc ne occideretur ab hostibus. Saul tamen occidit i e sic, de iniuste egit, ut declaratur I. Regum cap. 3 i. ergo etiam Samson peccauit. Respondendum, Q Samibia non m cauit se occidendo. Primo patet quia non egit Samson istud ex aliquo malo desiderio, sed inuocando Deum ad occidendum Philisthinos: qui autem mala intendit agere non inuocat Deum,ut adiutorem ad illa nisi omnino sit insipiens, quia Deus non diligit iniquitatem . Item si Samionem occidere seipsum, malum suisse cum ad hoc indigeret sortitudine miracu- Iola , quam prius habere coiisueuerat, oc petivissct il-rraecedenti capitulo. Ad primam rationem incon. Ad: tratium dicendum , quod regulariter nulli licet i linsiana occidere, dc tamen interdum licet alicui ex dispensatione, δί sie fuit in Samsone, ut declaratum fuit li1 pra . Vnde dicendum,quos Sanatan Occidei
do se illo modo, non ibitina non peccauit, sed etiam meruit, quia ad laudem Dei, dc utilitatem populi Israelis liabiit istam mortem , ut occideret holle, Dea, M liraeli tarum. Aliter post dici, quod non vocatur Samisit proprie occlior sulipsius, quia iste non imtendit directe se occidere, nec sibi manus ua:ecit, sed occidendo Philisthinos ipse pariter interiit: sed sollim videbatur increpandus Samson, si in aliquo vellemus eum increpare, quod ipse manifesto p
riculo, ut hostes occideret se expositit, de istud valde minus est, quam se Occidere , ideo minori ex. culatione tollitur: nam etiam si directe se occide lania beo, non concellisset ei Deus. dc tamen conces K re voluisset , erat opus dispentabile, sicut reicii sit de sic alios, cu seipsum occidit. ergo non peccauit Item Deus videtur mouisse Samsonem ad noc, quia quando Samin agebat aliqua opera roboris, Priusquam viribus careret incitabatur a Deo,cum dicatur quod irruebat in eum spiritus domini:ita ergo cum segerit opus magnae sortitudinis, credendum est quod a Deo motus tuerit,d sic non peccaret. Itena patet hoc quia Samson inuocauit Deum,ut daret sibi tortitudinem dubitans an haberet Militudinem de pollea
concussit columnas ergo videtur, quod facta orari ne aliquem motum senserit, alioquin non aggred
retur illud opus Mitissimum, ne iciens an haberet virus. Item vidctur, quod Samion motus iuerit Zelo Augustinus primo de Ciuitate Dei, de quibusdam Virginibus , quae ne vi iginitatis damna a barbaris pateremutis sibi manus ad se occidendum intule runt, Ec de illis credidit . quod spiritu Dei motae egerint. de salue sint: a sortiori ergo de Samidiae, ut sibi manum non ingerebat . Ad icciandum icendum , quod de Samsone , dc Saule non est sinule , quia de Samsone multa habentur , Παν quae patet ipsi am a Deo fuisse motum ad hoc: nam Orationem ad istuna pra misit. De Saule autem nuhil tale est. Item Samisia non Occid i iei tum , sed occidendo alios il le quoque cecidit: Saul veto sibi iniecit manus: nam luper gladium tuu in coriuit, i. Rea