장음표시 사용
111쪽
animum iussit; quod exsecutus filius Astharitarum se stae nomen dedit, usus praeceptore ibn Thophail, vi supra dictum. Qui inim more sectae
theologiam philosophiae attemperauinet, Aristotelicae doctrinae praecepta ei tradidit, et haec cum doctrina Muhammedis, secundum consuetudinem theologorum scholasticorum iungere docuit L Tum arti qumque salutari se addixit, praeceptorem nactus Ibnu Zohar, siue Auen2oar, arentem : itemque mathematicas artes. erudiente illum Ibnu Stim quem hertatem debuisse Averrois patri supra diximus. Quibus studiis ita eκ- ita est Averrois eruditio, ut, decedente morte iudice et I ontifice Cose dubensi, populi suffragiis Averroes eligeretur. Qui ut eruditionem po ro augeret, philosophiae Aristotelicae cognitionem, quam didicerat, in
sum muneris conuertere, et cum theologia ac iurisprudentia Muhamis
medana coniungere statuit. Quo factum est, ut longe lateque doctrinae eius fama percrebesceret, adeo ut tandem voce populi iudex pontifexque Maroeci totiusque Mauritaniae delectus regi Iacobo Al-Mansori commendaretur, qui AuerrOem nobilissimo magistratui praefecit, seruata simul eiusdem muneris in Baetica auctoritate. Vocatus itaque in aulam Corduba relicta, constitutoque, qui vices eius expleret, Mar cum prosectus est, collatoque muneri humeros subiiciens, Per totum regnum iudices constituit, iustitiaeque norinam praescripsit, sicque ordinata iuris seruandi ratione Cordubam rediit, magna regis gratia ipsi confirmata et aucta. Quin non ipse solum ea gratia usus est, sed et filii eius duo, bonis literis innutriti, quos secum Maroecum adduxerati Horum iuniorem inscientiis, quae ab humanitate nomen sortitae sunt, itemque in arithmetica, astrologia et logica excelluisse, ait LEo 1 multisque polluisse vi tutibus. Qui cum praeterea egregiae lamae morumque esset admirabl- Iium, ab amicis regis ita Al-Mansori commendatus est, ut dignitatem aliquam munusque illustre illi decerneret. Sed obstitit parens, caussando: nullum antecessorum malorumue suorum ministerio huiusmodi se tradidisse, adeoque nec se nec suos ab hac consuetudine deficere velle. Cum autem Al-Μansoris filius Averrois filiorum consuetudine vehementer ga deret, quique primus regi a consiliis erat, minorem non sine quadam anumi contentione diligeret, et hunc aulae fauorem iuuenis ipse sequendolter susciperet, adeo id patri displicuit, ut cum morem voluntati suae ge- N et rere
Nansorem nee eum Asati eo nee eum Hispani eonfundendum ema supra iam monuimu . Huie itaque regi commendatus fuit Averroe . Errant itaque svMνMO . CAM pati ivx de claris medicis, Mossiva de philos p. 334 Maac Litius in Linden. renou. p. 94. et fio m d. Pax Nni v s i. e. p 6a. qui Auerroεm regia Memar lini arctiatrum dicunt. Nam nec unis
quam mediet, sed theologi et ICti munere Auee. roes si qui est, et Memarolinus non hominis. sed dignitatis nomen est. Cons. BavLa Dial. e not. D.
LEO l. e. p. a8x qui et alios praeeeptores et libros. qtii illi explicati sunt. enarrat. e) Devictis Luntiniis eum pontifiees Almua QMini vel Almohadi A. C. io O. seqq. toto regno Saracenorum Amono essent potiti. eruditio ab hae similia literarum amantissima valde adiuta est. Maxima vero in eo lae hi Mans oti . qui tetitu ex Almohadiorum familia. rax fuit . eminuit liberalitas i hune enim superhum gymnasium Maroeci exeitauisse, et pros libri 1 doectissimis auxisse Lao A alea Mushist. Asrie. L. I l. p. 6 . memorat. Hunc Aris
112쪽
PER. II. PARS L LIB. III. CAP. I.
rere is renuisset, mortem et imprecaretur, quam etiam post decem menses euenisse historicus testatur : remanente solo maiore filio, qui parentem secutus iudex fidei sectaeque factus est . Vidisse vero se hos duos filios Averrois in aula Friderici II, auctor est AEGIDivs ROMA Nus sex quo patet, non ab omni itinere Averroem filios arcuisse, sed impro-
hauisse tantum, quod aulae ministeriis se mancipare cogitauerint. Εκ dictis satis iam constat, quanta auctoritate apud summos imperantes va- hierit Averroes. Ast quae aulae sortuna esse solet, exoriente, quam non praeuiderat, inuidiae tempestate, tota fere eius salus euersa est. Dabimus luc quoque narrationem LEONIs s: Nempe cum in aula plurimum pollet, et magna eruditionis gloria Auermes eniteret, summa et principum doctorumque virorum Cordubae inuentium contracta est inumicitia et inuidia. Inter hos autem cum maxime praeceptor eius Ibia Zohar et filius, de quibus supra dictum, fuissent, quos philosophiae notitia excelluisse monuimus, in id conspirauerunt, ut haereseos eum incularent: rati, et facile illud fore, cum ita Aristoteli inhaereret, ut vidi posset eius doctrina cum lege Isimulea in concordiam redigi: et summo Averroi exitio cessurum, eo quod religionis custodiam munus et, quod
gerebat iniungeret. Vt itaque iussidias ipsi struerent, adlubere familiares suos, filios seruosque, constituerunt, simulaturos, se philosophiam ab Auerrost discere velle. Quos cum lacile admisisset philosophus, ut erat moribus lacillimis, incidit in retia, quae subdoli posuerant. Illi enim,
quae a fide Muhammedam receptisque theologorum Opinionibus deuia-hant, diligenter annotantes, notarium aduocarunt, ut publica fide haec Averrois dogmata esse, asseueraret; hisque praesidiis muniti Auenoem haereseos incusarunt; vi vero grauior fieret accusatio, multis corrasis testimoniis id euicturi, centum Averrois discipulis persuadcrunt, ut hoci notarii instrumento subscriberent. Quam accusationis suae tesseram cum libello ad regem Al-Mansorem mittentes ita contra Auermem illum proia uocarunt, vi vehementer indignaretur, philosophum a lege desecisse. Eum itaque declaratum ἔτεροδοξον ad Iudaeos Cordubae habitantes relega uit, honis eius facultatibusque omnibus fisco addictis. Eo in loeo diu commoratus est, tanta inuidia, ut cum discipulus eius Moses Maimonis des eum quantumpote iuuaret, ipse inuidia persequente, Cogeretur aufugere, ne necessitate prodendi Auerroem in amicitiae et grati animi leges peccaret, ut alibi LEONI ν notatum. Quod si in urbem ad templum precandi caussa Auermes procederet, tantus eius Contemtus tanta que inuidia fuit, ut a pueris lapidibus impeteretur. Quod cum serre diutius non posset, Fessam clam aufugit. Ibi cum per aliquot dies delitui se set, tandem detectus et ab urbis praetore in carcerem ductus est. Re ad
regem Al.Mansorem perlata, cum quaereretur, quid de Auerme statue dum
113쪽
dum esset, congregari ille theologorum atque iureconsultorum eoncilium iussit, pronuntiaturum, quid de eo decerni oporteret. Qua in consulta tione diuersa quidem fuit consulentium sententia. Quidam enim haereseos infamia mortem commeritum esse pertinaciter contendebant. Per- uicit tamen pars maior, censentium, inuidia odioque plenum apud ple hem, et praecipue apud infideles fore, si e vita tolleretur ; eo quod non haereticum sublatum esse, sed theologum, plerique iudicaturi sint, cal mniam Africae theologis amicturi, quod caussas quaerant, odio et inui dia duce sui commatis et dignitatis viros bene meritos iugulandi. Melius itaque errori scandaloque obuiam iri posse censebant, si ad palinodiam publicam adigeretur, et ad portam templi coram uniuerso populo erroris atque haereseos poenitentiam demonstraret. Quae sententia cum regi tacuisset, iussit praetorem illam exsequi. Veneris itaque die, quem Muinanimedanis sacrum esse constat, e carcere ad aedis sacrae portam ductus, et in sublimiori gradu nudato capite collocatus est, in cuius laciem e spuebat, quicunque templum ingrediebatur. Oratione persecta accessere iudex cum pedissequis, itemque doctores cum notariis, et infelicem imterrogarunt philosophum: Num haereseos eum poeniteret λ Quod cum assi auisset, absolutus est, et discessit sine poena, aliquot vero Fessae
dies commoratus in legis studium incubuit, nempe ut eμοδοφίας amorem et resipiscentiae sinceritatem prae se surret. Concedente tandem rege, Ut domum redire liceret, in patriam reuersus est, ibique cum et facultatibus et libris omnibus priuatus esset, summa cum paupertate contemtuque apud omnes conflictatus est. Tandem deseruescente inuidia, fortuna pamlo benignior arrisit, emendataque est Averroiς calam1tas et sublata miseria. Cum enim, qui Averroi successerat iudeκ, nec legum iuriumque satis esset peritus, nec in administranda iustitia fidus atque accuratus, grauesoue inde populi querelae ad aures Al-Mansoris deserrentur, de re stimendo Auerroe in locum suum cogitare coepit, recordatus, quam he ne is populum Cordubensem rexisset. Cum autem id in homine haereseos nota infami sine doctorum et theologorum consensu reκ facere non auderet, concilium generale conuocauit, et deliberandum ei proposuit,
num saluis religione legibusque restitui in locum pristinum Averroes posset λ Quod cum plerique fieri posse assi arent, nuntium reκ Cordubam
misit, Averroemque quantocyus Maroccum venire iussit, additis tabulis fidei sua manu signatis, quibus cognosceret, et certam ei regis gratiam esse, et restitutum iri in locum suum, pristinumque magistratum susceptu rum. Quibus cognitis ad meliores sedes Maro cum cum familia prope rauit, ibique ad vitae finem commoratus est, quem habuit an. Heg. DCllI , vel ut alii volunt DXCV sic ut mors eius in initia circiter seculi decimi tertii incidat. Valde laudatur Auermes ob virtutes pulcher, rimas. Quamuis enim Obeso esset corpore, vixit tamen parce tenuique
114쪽
usus cibo, semel de die tantum pransus est, sine coma, quod, licet peruigili studio noctes quoque insomnes duceret, vires non debilitauit, eo quod succulentis honisque cibis uteretur. Tempus vero Omne a nego tiis vacuum literis, maxime philosophiae tribuebat, adeo ut ne somno quidem parceret, noctesque totas peruigilaret, et si seuerioris argumenti eum cepisset taedium, aci reuocandam animi attentionem poeticos hist ricosque libros legereti In exercenda vero muneris ratione et iustitia adis ministranda, non rectum tantum sed et prudentem atque pium se exhi-huit : et quid philosophia in subiugandis affectibus animi possit, luculemtis patientiae, humanitatis et beneficentiae erga inimicos memplis demonstiauit. Quorum unum et alterum dignum est, quod hic quoque ad accendendos ad aemulationem animos legatur. Nunquam, quamuiu i dex erat, in concilium descendit, in quo de criminali actione agebatur, nunquam sententiam seralem dixit, sed vicario tristissimum commisiit negotium. Tanta autem eius erat patientia, ut cum aliquando inimici semuum ad eum submitterent lectioni publicae intentum, isque Averroi aliquid in aures susurraret, ille nihil, mutata quidem facie, diceret, quam: Averroem aliquid detulisse. Ecce vero altera die is ipse reuersus veniam Coram omnibus petiit, eo quod iniuriam illi in aurem dixisset. Quid ad haec Auermes 8 indignatus, quod seruus patientiam hanc publicasset,peeuniam tamen ei tradidit, consuluitque, ne id alteri faceret, quod ipuimpune secisset, sicque emendatum poenitentemque non sine patientiae suae laude dimisit. Eadem liberalitate et benignitate erga alios inimicos usus est. Cum enim ex matrimonio et muneris reditibus facultatibus satis polleret, stipem largiorem . praecipue iis qui doctrina culti essent, erogabat, Hue amici ellent, siue inimici. Quod cum iunici aegre ferrent, improbarentque, quod hac ratione aduersariis frigidam suffunderet. digna
philosopho sententia respondit: Vos certe miseros, qui non inteis itis, uberalitatem eam non esse, quae parentibus et amicis largisur, sed hoe illam demum nomine dignam esse, quae inimicos et malevolos non neglia gis: Illud enim naturae, hoe virtutis est. Puod vero disribuo, nec ego
nec praedecessores mei ex mercatura, vel ex arte armisve lucrati hunt, sed virtute acquisuerunt: eadem itaque ratione ea ipsa duce distro en sunt. Certum autem exemplisque confirmatum reperi, isti modo et noua excitari benescia, et conuerti inimicos in amicos. Talem se ubique praestitit, philosophum nempe humanitatis rationem, beneuo lentiam, liberalitatem, morumque facilitatem cum philosophia coniungentem. Vnde nec superbia elatus est, nec honores sibi filiisque affectauit ut supra dictum. Sed nec aulae vanitatem nec ludum dileκit homo adgrauiora magisque seria totus intentus, quamuis molestam morum seueritatem vultusque Catonis fugeret, et humanissimus in conuersatione esset, sie ut plaeeret omnibus, et cum paribus iocaretur, usus eam in rem se
115쪽
tentiis poetieis L quem morem Arabibus suisse frequentissimum, ex plurimis, quae in historia Saracenica enarrantur, exemplis disci potest. Laudanda quoque est animi eius tanto philosopho digna, quam durante persecutione, quam grauissimam perpessus est, ostendit. Res
rente enim Ibnu Ethahar a LEONE adducto, cum interrogaretur, quo animo sui siet, durante persecutione : respondit: et grata suilla et imgrata, quae accidissent: cumque non Caperent interrogantes, qua ratim
ne duo contrarii simul in eo assectus esse potuerint, addidit porro: gratum sibi fuisse, eo quod a turbis multis impedimentisque philosophiae tu rit liberatus, pondere curisque his sublatis, ingrata vero suisse mendacia et calumnias, ac testes salsos: ideoque non redire se voluisse ad magistratus pristini munus, donec populus de illata sibi iniuria suaque innocentia suisset conuictus. Talis itaque suit Nostri animus, philosophiae nomine omnino dignus. Et accesserat eruditio philosophica tanta, ut inter priamos et potissimos philosophos sui temporis numeraretur. Cumque more maiorvim Aristotelem presso pede sequeretur, eiusque libros prolixis
commentariis illustraret, nomen inde commentatoris κατ' accepit, eoque apud scholasticos plerumque laudari solet. Enumergi hos commentarios, more suo, diligenter, Io. ALB. FAsRICI vs , qui videi dus: cumque ob praestantiam, qua apud Iudaeos Peripatetice philoso phantes cluebant,in Hebraeam quoque linguam versi sint,multa etiam,quae mmm literariam historiam concernunt, a l. CH R. Wo L F I O adducta sunt:
qui duumviri ipsi adeundi sunt, cum his particulis historiae philosophiae
literariae inhaerere instituti ratio non permittat. Non neglexit tamen Auerroes Platonem quoque, in cuius rempublicam commentarium con scripsisse, auctor est LEo, quem tamen paraphrasin magis continere quam positionem, ex Latina versione a IA C. MANTINO medico edita , patet.
Sed et omnium philosophorum causam egit eorumque systemata defendit conscripto aduersus Al-Gazelii iniurias et calumnias in philosophiam coniectas libro apologetico, cui titulum: mppalath Hahappalab, id est,
eversionem euer onis vel, quo nomine plerumque citari solet, defructorium destructoris, secerat. Qui liber latine tanta harharie et inscitia verius est,ut non versio sed destruetio nominanda videatur Poco emo Cum vero inter scripta Averrois esse optimum pronunciauit R A PIN v s quod tamen vix alio , quam comparato sensu et κατα τι intelligi posse videtur, nempe quatenus in hoc scripto vel meliores partes, quam in Commentariis, secutus est, vel meliorem caussam defendit. Non satis seli
h Composuerat ipse eantiea multa. moratas, et amatori i et haee in senectit te igne deletiit, rationem addens i hominem ex dictis iudieatum iri. Nugatum igitur pueriliter nollo se stultitiam iuuentum prodere. LEO l. e. p. 288. i) l. e. p. 287 m) Bibl. Graeci Vol. II. p. Ita. seqq. I 4. 1 6.u . IM. ias. M3. 333.
Hebraicie summam oe eapita habet Baa Toxo C et .s sibi. Rabhin. T. I. p. Iai.
R. flexions fur la philosophie p. 363. eon
116쪽
toι PER II PARS I. LIB. IIL CAP. L
selieiter 'enim eum in hoc argumento potuisse verseri, supina, quam ubique prodidit ignorantia philosophiae Graecae satis euincit. Ut late mus, quod recte Ρ. BAYLE monuit, non potuisse eum pro orth doxia philosophiae satis feliciter pugnare, qui iundamenta eius euertendo, ahsurdo dogmati de aeternitate mundi tenaciter adhaesisset. Sed et alia multa , ut erat philosophiae cultor prorsus indefessus , scripsit, logica, physica, metaphysica, ethica, politica, astronomica, rhetorica et
musica, quorum catalogum exhibet NICOLAvs ANTON ivsqui, ne nimii simus, ipse adeundus est. Pleraque a Iudaeis in Hebraeum sermonem Conuersa sunt, quarum versionum literariam historiam erudite et luculenter enarrauit desideratissimus WoLFIus L. Eκ his p tissimum translationibus Hebraicis versiones Latinae consectae sunt feo quod Arabicorum codicum tanta in Europa sit raritas, Ut vix unum inueniri posse dudum coniecerit magnus Scaliger. Infelici vero successu invitaque Minerua has versiones deproperatas magis quam cum cura et horatas suisse et ipsa, quae in illis regnat harbaries euincR, et obseris Dauit HvETIvs , cuius de illis narratio digna est, quae hie asseratur, cum quaedam ad hane literariae historiae partem facientia contineat. Ita
vero vir illustrissimus: Vix ullos Averrois Arabicos redices in Europa reperiri posse putabat Scaliger, folamque conversionem ab Armex DBlasii, Iacobo Mantino, Ioanne Franci Vco Burana, Abrahamo de Bal. mis, Vitale Nisso Cato Calavmo , Ioanne Broerino Campe is, ali. isque adornatam in lucem venisse. Ego tamen his versavi manibus Ammbitum Averrois librum, ex Oriente hue olim a Postello devectum, quod miror Scaligerum fundo, Postello olim amicitia et literaria eonDerv.
dine eoniunctum. D libro continentur in logicam, rhetoricam et poeticam commentaria, quae ad Iacobi Mantini et Abrahami de Balmis
inrerpretationem a me expensa Mem eorum et artem aperte mihi comprobarunt. Eum tamen in hae versione examinanda et laudanda iudicem viκ competentem agnoscas, eo quod ipse vir cetera summus, non
neget, se Arabicae linguae cognitione sussicienti et accurata non fuisse instructum. Addi his possent interpretes alii Andreas Alpam editorque Operum Averrois Augustinus Niphus aliique si id ageremus. Praetereundum vero hoc loco, ubi de scriptis Averrois philosophicis agitur, non est, scrupsisse Auermem librum quoque , de po bilitate coniunctionis seu communicationis eum Deo, ex quo coniecturam iacit Wo LPIvs cum eo tempore celeberrima illa fabula de vita contemplativa et solitaria in Ebn Yockdalta a Thophail compareret, de eadem etiam Averroem suisse commentatum. Id quidem suo loco relinquimus, certum tamen esse
putamus , Averroem inter illos philosophos Arabes reserendum fuisse,
117쪽
qui Peripatetico systemate usi mysticam quandam vel enthusiasticam pstius philosophiam professi sunt, quales complures fuisse recte obseruatuin
B. AERA H. HINC xl LM ANNO de quo tamen argumento alibi dicendum est. Illud omnium, qui de Auerme scripserunt consensu indubitatum est, non Coeca tantum sed insana prorsus veneratione illum prosecutum sui ne Aristotelem. Cuius ut specimen habeat Lector, et intelligat, quid auctoritatis praeiudicium ad insaniam eiusmodi valeat, ecce ipsa Averrois verba ex praefatione in radisica Aristotelis, ab acutissimo MALLEBRANCHIO adducta, qui luculentius inlignis eiusmodi 'Λομοτελομανίας exemplum inuenire non potuit: Compleuit illa , quia nullus eorum, qui secuti sunt eum usque ad hoe tempus, quod es mille et quingentorum annorum, quicquam addidit, nec inuenies in eius ver bis errorem alicuius quantitatis, et talem esse virtutem in individuo uno miraculosum, et extraneum existit. Et hare dispossis cum in uno homine reperitur, dignus es esse iuuius magis quam humanus. Et alibi L. I. de generatione animalium ita debacchatur: Laudemus Deum, qui separauit hunc virum ab aliis in perfectione, appropriavitque ei Ditimam dignitatem humanam, quam non omnis homo potes in quacunque aram te attingere. Nullibi vero magis quasi suerit, quam in destructoris vhi haec habet: Aristotelis doctrina est summa veritas, quoniam eius
intellectus fuit 'is humani intellectus , quare bene dicitur de illo, quod ipsie fuit creatus et datus nobis a divina prouidentia , Ut non ignoremus, possibilia sciri. Alia ineptientis Arabis verba breuitatis caussa intacta praetermittimus. Ex his vero, quo loco philosophia Averrois habenda sit, vel coecus palpat, nec ignominia cumulasse Auer-roem illi censendi sunt, qui inter mancipia Aristotelis, primo eum loco Iosuerunt , vel eius Ἀροοτελομανίαν indignabundi atro notarunt capillo. nter quos maxime probamus I LIpsii ' pronuntiatum, qui lymphatum fuisse Auermem in laudes Aristotelis recte iudicauit. Ait, quod nos merito attonitos facit stuporeque circa Auermem replet, illud potissimum est, hominem hunc, Aristotelem usque ad insaniam depereuntem, ne voculam quidem Graecam intellexisse, sed eκ versionibus malis, quas nec accuratas nec elegantes fuisse in sequentibus ostendemus, omnem
suam philosophiam Peripateticam hausisse. Quod quamuis in laudem Averrois dici posse contendat Vos s Ius Φ, eo quod Graece nescius feliciter adeo mentem Aristotelis perspexerit, quid non facturus, s limguam scisset Graecam 8 mallemus tamen doctissimo viro . sed auctoritatis et antiquitatis praeiudicio nonnihil, impedito haec non excidisse:
P. m. m s. eadem iam amaterat l. Lim rus manud. philos. Vol. II. p. 7I6. Poeello T. lII. L Il. ad phil. stote. L. I. dasT. 4. p. m. II. p. 3 3. aliique passae.
118쪽
1M PER. IL PARS I. LIB. III. CAP. L
eum satis notum sit, dissicillimum Iaborem esse etiam iis, qui Graecam literaturam intelligunt omnem, Aristotelem assequi, tantum abest, ut ex inconditis hastarisque Arabum versionibus tanta Aristotelicae philos, phiae notitia tamque persecta cognitio laauriri possit Subscribimus itaque Lu Do v ICO VI v I , viro in perspiciendis seculi sui, maxime in artibus et philosophia, morbis atoue corruptelis acutissimo ita monenti:
Auerroem philosophi de nostra bola, qui post eum scripsere, ita synt
amplexati, vi poene auctoritarii Aristotelis adaequauerint; nee solum, qui longo post interuado vixerunt, sed qui illius quoque aetates quod factum es, et ignorantia meliorum, et admiratione mercimonii lingua et sensis peregrini: vi gratiam ei conciliaret apud primos nouitas, apud posteros vetustas, nomen est commentatoris nactus, homo qui Aristotelem enarrando nihil minus explicat, quam eum ipsum, quem fuscepta declarandum. Sed nee potuisset declarare, etiams fuisset diuino ingenio, quum esset humano, et quidem intra mediocritatem. Nam quid tandem asserebat, quo in Aristotele enarrando posset et probe instructus pnon eo nitionem veteris memoriae, non Uentiam placitorum priscae disciplinae, et intelligentiam sectarum, quibus Aristoteles passim semret: itaque videas eum pessime philosophos omnes antiquos citare, is qui nullum unquam legerit ignarus Graecitatis et Latinitatis, pro Pio, Iomaeo Ptholomaeum ponit, pro Protagora 'thagoram, pro Cra si Democritum , libros Platonis rissiculis titulis inscribit, et ita de iis loquitur, ut caeco perspicuum sit, literam in eo linisse nullam. At quam conmenter audet pronuntiare, hoc aut illud ab eis dici, et quod impudentius est, non dicio quum Iolos viderit Alexandrum, Themistium et Nicolaum Damascenum, et hos, ut apparet versos in Arabicum peris versssime ae corruptissime. Arsotelem vero quomodo levit, non in sua origine purum et integrum, non in lacunam Latinam derivatum, non enim potuit linguarum expers, sed de Latino verius de Syriaco in rabicum transiua rum. In qua confusione ex Graecis bonis facta funt Lmina non bona, ut ille dicis, ex Latinis vero malis Arabicapessima. Addit his eκemplum luculentissimum versionis Averroisticae ex primo metaphraces libro, ubi ita ARIs TOTELEs ' Post iam enumeratas de philosophia sententias secuta est Platonis serviatio, in plerisque 'thagoricis accedens, sed quaedam habens propria praeter Italicam disciplinam. Nam a puero primum Craulo dedit operam, et placitis Heracliti, quae asens bibbus, quod in perpe/uo essent fluxu scientiam
119쪽
Uentiam tollebant, cuius ad postremum quoque fuit opinionis e stuum
Socrates circa moraba versaretur, de natura autem uniuerstatis nihil
diceret. Haee ita distorquet interpres Arabs: Et post hoc quod dictum fuit, de modis philosophiae , inuenta fuit philosephia Platonis, et sequebatur illos in multitudine, in unitatibus autem erat opinionis Itilorum e et primus qui contigit post Democritum, fuit opinio Hesrcvleorum, sicilicet quod omnia entia sunt semper in fluxu, et quod nulla in eis es scientia. Isas igitur opiniones siecundum hos accepimus in postremo. Socrates autem loquutus fuit in moralibus et nihil dixit de natura. Ita ille. Merito ad haec exclamat Viues: quaeso te, quis sanae mentis eadem dicat esse haec et ilia 3 Aristoteles se reuiuisceret, intelligeret haec ρ aut posse tvel coniecturis castigare ρ o homines ualentissimis stomactis, qui haec deuorare potuerunt et concoquere.
Haec vero ex commentario Averroillico prolixe eκponit atque illultra et miserrimum chaos, innumeris fallitatibus ερμηνείαις et erroribus resertum ita denudat, ut pareat, contrarios prorsus sensus Averroem Ariastoteli supposuisse, nugasque pueriles, vel quod magis esse tale potest, lectori propinauisse. Quae cum longiora sint, quam ut hic locum capiant, Lectorem rogamus, ut apud ipsum Viuem legat, certi,sore ut operae nunquam poeniteat, adeo luculenter et graphice Averrois depingit inscitiam et ignorantiam, qua Anaxagoram, Democritum, et Empedoclementia mathematica principia rerum naturae secisse dicit, Pythagoricos Italicis opponit, Empedoclem et Democritum primos phylicos fuisse pronuntiat, Anaxagoram Italicis iungit, sormas cum numeris miscet, He culeorum sectam fingit, et quae multa sunt alia ne in pueris quidem serenda. Quibus tandem hoc ἐπιφίημου addit: Rogo te Aben Rois, quid habebas, quo caperes hominum mentes, seu verius, dementares pceperunt nonnulli multos sermonis gratia et orationis lenocinio, te nihil est horridius, incultius, obscoenius, infantius. Atii tenuerunt quosdam cognitione veteris memoriae, Iu, nee quo tempore vixeris, nec qua aetate natus ses, nouisti, non magis praeIeritorum eo=fultus, quam in luis et litudine natus ac educatusyc. Quae ideo descripsimus, ut Lectori luculento exemplo constaret, quid auctoritatis praeiudicium valeat, isque non indignetur nobis mirantibus, inuentos esse inter eruditos etiam post renatas literas tenebris enim harbarorum seculorum ignosci talia possunt qui Averroi inter commentatores Aristotelis locum satis conspicuum secerint. Ipsius autem Averroisticae philosophiae specimen in sequentibus dabimus. Praeter theologiam, iurisprudentiam bIuli medanam et philosophiam Aristotelicam etiam more seculi sui, medicinam , ut supra dictum, excoluit, scriptisque huic quoque artilaseruire studuit. Cuius specimen praeter scripta alia medica alibi
memorata f est liber eius, Colliget dictus, septem partibus constans, in
120쪽
1o3 PER. II. PARS I. LIB. III. CAP. L
uo iussu regis sui eorum, quae de re medica apud alios dicta sunt compenium exhibuit. Valde in hoc quoque libro artem salutarem ad philolophiam attemperauit, et tum ratione methodi, tum ratione praeceptionum
plura immiscuit philosophiam Peripateticam redolenti quam Arabum ullus. Quare ipse monuit, requirere lectionem scripti sui hominem in logicis et phylicis non imperitum. In hoc vero libro more gentis suae Graecos magis compilat, quam proprios thesauros eXponit, eumque, iudice, qui diligenter eius scopum excullit Cl. FRE INDIO ν, sibi linem constituit, ut Galenum cum Aristotele in concordiam redigat; quod an feliciter cesserit, nec ne λ in historia medicinae Arabicae excutiendum est. Nos id hoc loco notamus, quamuis falsum sit, quod PE TRVs PETITVs rasserit: eum nulla aegris remedia adhibuisti, quo nomine P. BAvi E quoque cum Petito faciens vapulat FRE INDIO' : illud tamen ex Lemne certo constat, medicinae eκercendae operam ex industria eum non posuisse, multo minus archiatrum vel Cordubensem vel Maro canum fuisse , sed lanctum ollicio theologi et iurisconsulti: adeoque ignoscendum ei esse, quod ipse quoque Frei ius agnoscit. quod plus in theoria quam praxi valuerit. Quamuis consiliis suis pastim aegris adfuisse vel ex eo constet, quod ad experientiam , quam ipse secerat, subinde prouocat.
Obseruatum quoque non tantum SYMPHORIANO CAMpERIO iet P. P E T I T O , ad quos prouocat P. BAGE ', sed et Co ELIOR Il o D I G I N o ', I. C. SCALIG ERO ρ, MERCx LINO v ENs TEDIo aliisque insensissimo Auermem fuisse in Avicennam animo, sic ut nominare in libris suis eum vereatur, tacite autem quouis impugnet nomine. Et adiectae sunt fabulae: tantopere exarsisse inuidiatia Averrois in Avicennam, ut misere excruciatum, cuin Corduham venisset, rotae imponi iusserit L Verum ut hoc una Avicennae aetas integro seculo Auerrois tempore superior refutat, ita Cl. FR E I N D I o fobseruatum , illud ipsa Averrois scripta reiicere salsumque demonstrare, eo quod et saepius huicennam cum laude nominet, et commentarium in eius cantica scripserit , et de Avicenna satis honorifice locutus suerit, et tanto candore erga illum usus fuerit, ut quae salsa videantur, eo sensu explicaret, quo veritatis speciem suscipere possint. Annon vero aliis
in locis eum suggillet, quod Rhodi gini et Maligeri verba produnt, quos legisse Averrois scripta nulli dubitamus, illi definient, quibus plus
est temporis, otii atque patientiae ad euoluenda scripta nostro tempore plane inutilia. Graviora tamen his omnibus sunt, quae de Averrois impie