장음표시 사용
181쪽
DE NAT. ET INDOLE PI IILOS. SARAC. 169
rint, siue mali. Nec aliud vult, nisi quod Hebraeorum Graecorum
αδη e., a quihus sine dubio ad Μuhammedem transit. Unde more qumque Graecorum AlinarZach dicitur de sepulchro, aliisque rebus, quae ania mae contingunt inter mortis et resurrcetionis tempus. In quo dogmate licet more tuo plebeias traditiones et Orientalia somnia secutus fuerit M hammedes inuenerunt tamen philo phi Multam medani, quo philosophicum illis sensum tribuerent, quem a Graecis, moime ab selecticis mutu ti sunt. Testem damus Avicennalia, qui animas, ait, quae sunt perfectae habitibus speculatitiis, sed non sunt innocentes et innoxiae, uiris tuosae in operationibus moralibus, esse in Berzach, quod est medium imter ipsam felicitatem et inter denudationem ipsarum, et completam empositionem et liberationem ipsarum a qualitatibus corporeis, et habiliabus malis impressis a corpore, prohibentibus ne adueniat huiusmodi aniamabus felicitas absolute. Diuersum Uero locum in hac αδου commor tione fidelibus et infidelibus assignant, multaesque fabulas poetarum s miliis de campis Elysiis similes alierunt, quae, cum ad institutum n strum non pertineant, apud Po Cocx IVM aliosque legi possunt. Nos id unum obseruamus, pleraque haec Iudaeorum, Cabbatillarum, philosophorum Orientalium et Aegyptiacorum commentis esse assinia et
smilia, dubiumque non esse, ex turbidis his lacunis dogmata haec suisse hausta.
X. Datur resurrectio non spiritualis tantum siue animae, sed et co poris L Resurrectionem spiritualem esse volunt animae eo, unde descendit reditum, quam singulari libro tuetur Avicenna, et philosophi quius dam alii: Corporis est, pristini corporis resuscitatio, quam expressis verbis lex Isiamitica asserit. Eam rationibus quoque philosophicis assertum tuere Scholastici inter Muhammedanos, ratione petita, tum a subiecti, tum a caussae essicientis natura, cum et illud restitutionis illius capax sit, et haec potentia gaudeat, quae et his et maioribus praestandis susticiat. Cum autem rationibus quoque hac in re philosophicis uti vellent, in v rias dissicultates et retia inciderunt, ex quibus extricare se non tam facile licebat. Ncmpe cum potissimum obiiceretur, posse fieri, ut quis ab alio deuoratus suerit, quo secto necesse sit transiisse partem corporis comesi in corpus comedentis, ct hoc in casu non dici posse, in quo corpore pars illa reluscitanda sit λ non habuere quomodo nodum soluerent, sed
secuerunt eum, asserentes : Partes in corporibus resuscitandis non uniuersum omnes revicturas, sed radicales tantum, quae ab initio usque ad finem perinanent , quaeque reuera hominem Constituunt, cas vero excrementorum rationem habere , quae sine ullo illius, qui comedit,
damno, priori domino restitui possunt. Quas subtilitates mire exagit uit Iuv
182쪽
imo PERIOD. II. PARS I. LIB. III. CAP. II.
uit Avicenna, exemploque sunt luculento simplicitatem eam religioni
Muhananae lanae non inesse, nec carere eam ita tricis, ac nonnulli iactant. Pulchrius breuiusque ipse Mulianimedes de possibilitate resurrectionis, ad quaestionem : uuis ossa vitae restituet cum putredine consumtafuerint, respondere iubet: illa, qui primo illis esse dedit. Habent similia alia philosophi Multam me lani, de quibus adhibitis axiomatibus
philosophicis acriter inter se disputant, e. g. an Deus corpora penitus ad nihilum redigat, vel dissoluat ipsam corporum compagem ac denuo ii stauret etc. quihus hreuitatis caussa non immoramur, legendus autem, qui docte in hoc argumento exponendo versatus est POCOCKIVs . XI. Congregaturus est Deus omnipotens in dic resurrectionis, tum qui prius, tum qui posterius ViXerunt, tam homines, quam genios, et cetera animantium genera in locum, quo sistendi sunt resuscitati, ut diascrimen inter ipsos ponat. et paradisum fidelibus ct obedientibus, gehennam inobedientibus addicat'. Multa iterum de loco, modo, et Coi ditione resuscitandorum et iudicando in effutiunt, auctore suo digna, quae hic assurre, ob rationem operis huius non licet: pleraque eκ allegoriis Orientalium populorum conteAta sunt, quae κρατα το Dτeν Ohtru- fit impostor suis: ex quibus patet, ne micam quidem salis illis inesse; quae cum ex philosophia coloribus melioribus pingere non possent philosophi, maluerunt omne philosophiae examen declinare, et haec timia pliciter credenda commendare, quam fateri absurditatem, et ineptas nugas relinquere. Quod ne ex inuidia dirisse videamur, vel onerasse retiagionem Multammedanam odio illis dicamur, qui sana et pulchra tantum non omnia in ea vident, ecce Verba magni inter eos philosophi Alga- .etelii in consessione fidei supra memorata: Necessarium es hominibus vi credant ips in iis . quae retulit propheta de mundo, et vita futura, eum non acceptast ipseMes hominis , donec certo persuasitis si de iis quae nuntiavit post mortem futura. Non ignoramus philosophos, cum
haec satis absurde dici viderent, varias interpretationes molliores eκcogitauisse ; est hos non haberi pro orthodoxis, iterum AtDetelio teste, nouimus, qui memorabili loco ita disserit: Motazasitae cruciatum δε- pulchralem, et libram eI pontem Alferat, ceteraque quae ad muηdum futurum spectant, aliter interpretaIi sunt, interim tamen eo in comporum resurrectionem, et paradisum et sub eo comprehendi cibum , p rum, venerem et voluptates Miles sensiles ; nec non ignem, qui et comprehendat corpus se sebile adurens, quod curim Drat, et adipem colliaquet ; sed et hos hactenus progressos superantes pbiloiophi aliter exposuerunt omnia, quae de mundo futuro tradita sunt, ea de poenis intelligibilibus spiritualibus intelligi iubentes et voluptaribus inteuectu percipiendis; negantes etiam corporum resurrectionem, animarum tantum
perptivitatem asserentes, ipsasque vel cruciandas vel Deritia assistendas,
183쪽
DE NAT. ET INDOLE PHILOS. SARA C.
III poenis et voluptatibus, quae sensu non percipiantur atque hi sunt, qui modum excedrent. Vides improbari philosophorum acumina, et Orth doxos literae, quamuis absurdae inhaerere. Quid ad haec Algaetelius, ipse philosoplii et theologi personam sustinens p En quaeso dignam tanti viri acumine sententiam: Mediocritatis terminus inter laxiorem sam, et mnbalianorum iusto fractiorem interpretandi rationem subtilis est et profundus, quem non uident, nis qui Deum habentes propitium, res diuino lumine, non auditu, percipiunt, deinde ubi ipsis retecta fuerint abdita rerum insteria, prout reuera se habent, ad ea, quae audisu edocti sunt, et verba traitione accepta animum aduertentes, ea quae vero lumine perceperunt, statuminant, quae aliter se habent, interpretantur. 9uod se quis harum rerum cognitionem auditu plici hauserit, in qua hauit miter ipse consistat pes, nee locum, ubi eum fgat, aliquem derigvatum habeat, satius ipsi est, ut iis, quae auditu sinplici percipiet contentussi, prout fecit Ahmed Gn Haubali. Ecce vero quomodo' post care et a latet astutus philosophus, et ad asyla ignorantiae confugit, ne necesse habeat crassas istas Al-Corani notiones damnare, et philosephiae victoriam concedere. Ex hoc itaque liquet, prudentiores ea , quae de statu animarum post mortem Μuhammedes vulgariter nugatus suera philosophia duce, emolliuisse, et saniori explicuisse sensu, at displicuisse id orthodoxis theologis, nec Mulianime lanae religioni trihuendum per se esse. Abit itaque a regnante inter Muhammedes asseclas opinione. Avicennae explicatio, quam hic quoque apponemus, ut, quid visum sit philosophis Muhammetinis, lector intelligat. Ita vero ille, eκ interpretatione Bellunensis : Si anima fuerit beata post separationem, tune imaginatur secundum formam laudabilem vel delectabilem, in formis sensationum, et informa secundum quam vere cognoscit veram beatitudinem. Et dixerunt, quod haec si poena sepulturae et praemium veι delectatio in ea. Et dixerunt, quod mundus secundus si exitus ab indumento istarum qualitatum corporis: et quod indumentum animae exsis dispostionibus si sepultura animae. Dixerunt etiam, quod non est mirum, quod imaginetur formas laudabiles, et appareant ei ia sne eius ante mundum fecundum , scilicet in hora mortis, et post eam omnes dissostiones conuumeratae in libris prophetae, sci dissipstiones piratis, et mulieres et aliae delectationes, quae currunt hoc cursu. Haec Aincenna quidem, ast reprobatus ab aliis, qui Istamiticae legis obseruantiores fuerunt. Et recte quidem, si de scopo menteque pseud prophetae iudicandum, cui non alius finis suit, quam turbae temere coeunti, et plebeias notiones sequenti legein accommodare suam. Eκ his de illis quoque sententia serenda, quae de paradiso et gehenna tradunt, in quibus ne mica quidem salis inest, nec vestigium ullum philosophiae apparet. Non perdemus tempus harum nugarum recensione,
184쪽
PERIOD. II. PARS I. LIB. III. CAP. II.
IIa sed remittimus Lectorem ad Poco cxlv M', ipsis Muhammedanoriam verbis cuncta enarrantem , ne obiici possit, inuidiosius haec allegorice dicta illis imputari, et saniora comprehendere Multa edaniimuin. Vnum non praeteribimus, durationem Videlicet poenarum infernalium, de qua Algazel ita credere suos iubet: XII. Exituri sunt tandem illi, qui unum Deum consessi fuerint ex igne, postquam poenas delictorum luerint, adeo ut eκ Dei gratia non permansurus sit in gehenna quispiam, qui unum Deum conliteatur LEt hoc quoque aut a philosophis orientalibus, vel haereticis potius ex illis ortis, aut a Iudaeis desumtum, qui similia tradunt. ph si a is l. XV. Sequitur physica Arabum, de qua ex antecedentibus iudi- me at sic cium fieri potest. Secuta enim in hac quoque est philosophoruin illorum iii austria Aristotelem, ita tamen, ut ad placita Muhammedis subinde respicerunt. Quamuis autem ex systemate I rcci physico, quale illud Tomo primo descripsimus, colligi sine labore pollit, qualis fuerit Arabum doctrina naturalis, sequemur tamen Ordinem viamque quam ingrcssi sumus
in hac quoquc philosophiae parte , scriptoremque Arabem philosophum. aliquem ducem eligemus, quo ad placitorum p nilosophiae naturalis Saracenicae historiam propius penetrare liceat. Non vero occurrit nobis inter Arabes, quos quidem hodie habemus typis editos, melior scriptor, quam Abu Iaasar Ebia Thophail, cuius historiam supra strictim enarrauimus, quemque eleganti et ingeniosa fictione fabulaue Milesia de homine vel exposito vel sponte nato Hai Ebn Yockdan, praestantiora philosophiae Saracenicae capita fuisse complexum supra diximus. In eo enim narrationis suae compendio iucuncto et luculento modo ostendit, qua via ad naturalem et Dei et animae suae , et rerum physicarum atque meta- physicarum notitiam hominem duce congenita rationis luce peruenire
posse Saraceni philosophi crediderint. Vnde merito toti Rhulae vel epistolae, ut inscriptio habet, Thophaili hunc titulum praefixit crudiatissimus editor: philosophus autorida s. Quamuis autem fabulae huiusmodi leges migrauisse auctorem supra iam monuerimus, cum fictionis audacia omnem verisimilitudinein more gentis suae neglexisse sit apertissimum , et ipsa αυτοιία doceat, ineptum ad hoc scribendi genus a
ctorem hominem hunc ad systematicam ideam philosophi Aristotelici,
cui summam sapientiam tribuebant Saraceni, totum resinxisse; eo tamen
ipso nobis non de artis fingendi, sed de philosophiae historia sollicitis at
prime utilis est. Nam placita non modo physica et metaphysica Arabum inde discimus, verum totius etiam systematis nexum suo modo colligimus. Quinimmo digna ex illis quoque λοσοφeυμὲνοις obseruatione erudimur, qua ratione mystica illa et sanatica philosophia, quae Orientem patriam
185쪽
DE NAT. ET INDOLE PHILOS. SARA C.
patriam habuit cum Peripateticismo uno sub iugo ire coacta sit. Vtemur
autem versione Poco cx II Latina , non neglectis tamen Anglica a S i-Mo NE OcxLEY et Germanica a B. IO. GEORG. ΡR ITIO curata. f. XVI. Priusquam autem potiora philosophi Grai δακτου placita, P Hra reis iac litus, si superis placet, cum eo Communicata, enarremus, omnino mo- θηε phisic
nendus est Lector nihil sere in toto cius sIstemate rcperiri, quod non
vel Aristotelicum sit, vel saltem o physiologia Peripatetica fluat. Quod
equidem mirandum non est, cum ex historia philos phiae Saracenicae hactenus enarrata sit mani sellissimum, hanc Unam philosophandi rationem, quam Stagirites tenuit, licet in haud paucis corruptam, inter Ar hos regnauisse: hoe vero loco ideo obseruandum est, ne alios Arabi scriptori astingamus sensus, quam quos Lycei praecepta postulant . Qua de re ut conuincamur, ecce syllogen dogmatum Peripateticorum in hac fabula contentorum, quae dubitare nos non sinit, Thomailum Aristote lem ducem elegisse. Nempe statuit mere Peripatetice: esse quatuor qualitates, humidum et siccum, calidum et frigidum, et ex harum commi tione oriri res omnes. Esse tres animae facultates vegetatiuam, sensititiam, et rationalem. Tria quoque constitui principia, priuationem, sormam et materiam, haecque duo posteriora ad essentiam rei pertinere:
oriri omnia et existere ex potentia: naturam rerum essentialem constare ex materia et forma: formamque dare esse materiae rei luc: motum esse
actum potentiae quatenus est potentia: non dari processum motus in infinitum, sed subsistendum esse in primo motore. Fontem porro omnis motus, siue motorem primum esse immobilem, Vnum, aeternum, iii liuisibilem , et ab omni quantitate et materia remorum Esse quoque corpora alia simplicia, alia composita, et illa quidem motum ii
here aut circularem aut rectum: indeque quatuor tantum elementa esse.
Esse coelum simplex, absque generatione et corruptione, et in circulo inoueri. Nufium corpus esse infinitum, ideoque nec mundum infini-
r Edit. Oson. Irzo. recusa. s Habera se ait auctor Mee mysteria regnitio. is intitit me et contemplativae ex philosephia Orientali in praes p. 3. unde de hae philosophia enthusasti eap. i3. isi lat: - Non putandum esse,ia philosophiam. quae ad ipsos peruenerit, in librisis Aristotelis et Abii Nasti, et in libro Alfhebhaia absoluere hune scopuin . neque quenquarn evia Andalosenis Hispanic seripssse ee eo aliquis. quod sui ieere possit. eo quotl Hispani ad disti
is plinas tantum mathemarios respexerant, et quivi post aes venerunt, logicae intenti suetint, adis scopum hune non petuanientes. Cum autem ostieeesse lint illis perspicaciores inter quos acuti G
, sit pra div mus libros eorum imperfectos man--sse. Porro Alfheleh Ahu Ali in libro Alie. . rha, i. e sufficientiae, diseria dicere. se eomiari posuisse eum serendum doctrinain Peripateticin rum, illum autem , qui veritatem voluerit, cui
ia nihil subest obseuri inspieere debere librum.. ipsius eu philosophia Almos,rahis . i. e. Orien- ., tali. Eum enim qui ad exteriorem verti tum Aristotelis solvim tantum respeiat, neglccto inriteriori et occulto eorum sensu minime perduci ad illam perfectionem. Habuissa etiam Alg Arelitini praeter libros exotericos . meano qtios ridem hue pertinentea nee elim aliiς cellimunia eatos seque in aliis quoque philosophi obii--xisse ete. Ex quo loeo m ,ime memorabili patet, hane Enthumlini docti in in Arabes quo dam ab orientalibus accepisse, et tum demum physolegiae Peripatetieae atteinperauisse. Quod ut probat sanotieum illud philoibp me orietitalisse us etiain Arasibus in tui te, M.t docet quo que . eam in Artitotelicos .ensus suisse inu lain. ut ex annotato parallelismo patet. Hine haee quoque patricula suo modo ad histutiam plillo: phiae intentalis pertinet.
186쪽
tum esse posse: esse tamen aeternum. Item inesse corporibus coelestiabus, quintam aliquam naturam siue elementum, esseque coelo figuram sphaericam: et quo propinquior spiraera siue orbis coclei his supremo, cui primus motor adest, fuerit, tanto Persectiorem esse, tantoque celerius moueri. Esse elementa corpora simplicia , in quae alia Corpora coinposita resoluantur: iis autem inesse duas qualitates, leuitatem et grauitatem, illamque sursum, hanc deorsum serri. Contraria sibi esse elementa ratione grauitatis et leuitatis, inuicem commutari corpora; praeis esse animam vegetatium vegetationi, sensitivam sensibus, rationalem rationi; esse duplicem intellectum agentem et patientem: illum aeternum, immortalem, impatibilem, activum, et ab omni corporis commercio reis motum esse. Esse vero eum vel theoreticum vel praeticum. Mortem esse extinctionem caloris naturalis, vitae vero caussam aequilibrium humidi vitalis cum calore naturali. Entia tantum esse, quae ex materia sormaque componantur: hincque subitantias compositas tantum definiri posse. Non posse generari materiam et formam. Esse etiam potentias alias cum ratione, alias sine ratione. In rebus, quae mutationem non patiantur, falli neminem posse; Vnum et idem opponi multis; dari tria substantiarum genera, quae interire possint, Vt plantae et bruta, quae non intereant, ut Coelum, et quae aeternae et immobiles sint. Dari aetemnas subitantias, eo quod detur motus aeternus, easque immateriales esse et ab aeterno mouere se actu debere. Imprimere motum reliquis intelia ligentiis motorem primum; non esse obnoxiam mutationi caussam motus primam , esseque id quod supremum atque necessario existat, rerum onmium primam et necessariam caussam Deumque. Esse Deum ens
aeternum, immobile, insensibile, indiuiti bile, infinitaeque virtutis, frui
que aeterna et persecta qtae beatitate eamque vitam in intuitione atque
contemplatione sui perfectissime consistere. Sub hac vero prima caussa alias esse substantias sphaerarum motrices, hasque esse spirit is atque numiuna etc. Haec et alia huius generis multoties in hac fabula Miletia currunt, quae γ-- Peripatetica esse, norunt, qui physiologiam Aristotelis a limine salutarunt. Quae si cum tota illa Nostri naietatione comparantur, patebit, philosophum autodidactum Etithusiasmum philosophiae orientalis, fanaticumque illum, quem tibi constituit in intuitiaua Dei cognitione, finem ad systema Aristotelis transtulisse, soccuinque aptasse cothurno. Id quod primo quidem intuitu mirum alicui atque
παράδοξι,π videri queat, propius tamen inspectum adeo peregrinum non videbitur cogitanti, Platonicos recentiores eodem fere modo hunc Enthusiasmum in intuitiua Dei cognitione constituentea non Platonim tantum et Orientali, sed etiam Aristotelim systemati mire inter se consula locum fecisse. Quod qua ratione factum sit et physiologica dogmata toto coelo inter se diuersa atque dissonantia in unum conlpirare finem coacta sint, in historia philosophiae Alexandrinae Tomo fecundo enarra
187쪽
DE RAT. ET INDOLE PHILOS. SARA C.
ta prolixe satis expositum est, nec ob breuitatis studium hoc loco repeti potest, conserri vero omnino debet, si mysticam hane Saracenorum philosophiam Peripateticismo copulatam intelligere velimus. Neque tantopere abhorrent ab hoc sanaticae philosophiae fine sco- r uariet is,poque dogmata metaphysica et physiologica Aristotelis , quam prima
fronte videntur. Cum enim intellectus activus ex illa intelligentiarum ti T. ,isiis. diuinarum catena atque syrmate sit ultima earum quae a prima caussa dependent, ille vero omnibus hominibus extrinsecus adsit, lacile inde deduci potest, quomodo iste intellectus ad intuitionem DEI reducendus sit. Mouere enim spiraeras inferiores, vel intelligentias potius illis regendis affixas primum motorem appetitione et desiderio, ipse dixit Aristoteles, ut, suo loco probatum. Dum itaque intellectus hominis particula est illius diuini intellectus, necessario ad caussam primam appetendam mouetur, nec aliter iste motus nisi intellectione conficitur, ii Stagiri tam audis. Quae genuina fundamenta sunt Enthusiasini Peripatetici, quae effecerunt, ut toties inter asseclas Aristotelis apud Arabes et Christianos inuenti sint, qui una cum Peripatetica philosophia mysticae quoque theologiae adhaesertant. Qua de re scriptores hiltoriae theol giae mysticae consulendi sunt , et in his, qui acute vidit I AcosusTuo MAsivs adeundus est. Ex his autem intelligitur, crassas Muhanmedis cogitationes et deliria occasionem dedisse ingeniis prosundioribus et philosophantibus, de diuinis digniori aliquo modo cogitandi, et ineptam illam vulgaris religionis traditionem clanculum reiiciendi. Satis luculenter ad id digitum intendit Thophail monens , sectam Ha-nsticam et legem Mohammedicam vetare Domines in eam se immittere, et monuisse, ut ab ea siba cauerent, ideoque summos viros hane contemplantium philosephiam ipsumque flatum visonis et gustus clanculum habuisse , et inter areana dogmata retulisse. Quae ut satis docent, ea quae apud Muhammedanos magis philosophice dicuntur, non legis Isi miticae auctori, ipsique religioni ab homine ι μη profectae tribuenda esse, ut aliquoties monuimus; ita philosophiam de vulgi superstitione
in ingeniis excelsioribus triumphum egisse comprobant, et a communi
Muhammedanorum turba philosophos hos segregant. Qua de re ipsa
Thophaili praelatio luculento testatur commentario. Ceterum cum ad hunc Enthusiasmum totam philosophiam suam iste άυτιλθακτος retulerit, Caussa ex eo patet, cur, qui inspirationes inter Britannos iactant. libro huic tantopere fauerint, curque iis, qui mysticam theologiam sectantur, placuerit. Semper enim hunc Veneris pullum suos amatores reperisse,
mistoria philosophica testis est omni exceptione maior. Et haec quidem introductionis loco ad hunc libellum dicta sussciant, ne cramhen bis p
188쪽
1rs PERIOD. II. PARS. L LIB. III. CAP. II.
nere neeesse habeamus. Iain ipsum audiemus philosophum sponte n tum, et sine praeceptore doctuin, ita praecipientem :r in i A f. XVII. I. Possibile est, ut in regione sub linea aequinoctiali stari'-- et me- propter aeris maxime salutaris et temperati indolem absque matre aut
'I' patre nascantur homines, ita ipsam disponente luminis supremi, quod super ipsam oritur, influxu. 'II. Fieri potest ista generatio spontanea, luto quodam annorum temporumque processu eo usque sermentescente, donec in ipso consplurent calidum et frigidum, humidum et siccum, temperatura aequali et viribus pari. III. Luti huius ubi magna est massa, partes quaedam aequalitate temperaturae alias superant, suntque generationi mixti aptiores , et temperatura gaudent maAime perlaeta instar humanae. IV. Agitata itaque materia exoriuntur quasi bullae prae summa eius massae viscositate, acceditque in modio eius viscosum quiddam cum exigua admodum bulla distineti in duas partes tenui velo discretas , subtiliet aerio corpore plena, aequissunae, quae ei conuenit, temperaturae. .
V. Huic corpori coniungit se spiritus iussu Dei excelsi insusus, et tam arcte adhaerens, vi viκ possit aut sensu aut intellessii separari. VI. Spiritus hic perpetuo a Deo effuit, et lucem solis imitatur, quae
VII. Spiritus iste, qui est ex mandato Dei, semper creaturis omni-hus infunditur, sunt tamen ex illis, in quibus nulluin ipsius apparet v stigium ob debitae dispositionis in iis descetum. Huiuscemocli sunt inia animata, quibus non inest vita, quaedam iterum sunt, in quibus vestigium eius aliquod apparet, veluti plantarum aliquae species : quaedam denique sunt, in quibus conspicua admodum est eius impressio, et haec
VIII. Recipiunt quaedam animalia potiore modo spiritum illum, quia spiritui illi similia sunt, et secundum ipsius imaginem formantur. Talis speciatim in homo. IX. Quod si adeo in illo valeat forma haec, ut prac ca quas in nihilum redigantur omnes aliae sormae, eaque s ola superiit, adeo ut gloria lucis eius exurat quaecun9ue apprehendit, haec perlaetioni proxima est. Hoc aurem non accidit nisi in prophetis. X. Vbi receptaculo illi se coniunxit spiritus iste , ceterae facultates omnes se ei subiiciunt, atque Obsequium praebent, cκ mandato Dei ipsi 'omnes subiectae. XI. E regione istius receptaculi surgit alia bulla in tria receptacula diuisa, inter quae tenues sunt partitiones et peruit meatus, repletaque sunt
189쪽
DE NAT. ET INDOLE PHILOS. SARA C. t7
sunt corpore aerio ab eo non dissimili, quo repletum fuit primum ree piaculum, nisi quod tenuius est illud. XII. In tribus hisce ventriculis eκ uno diuisis sitae s int aliquae e rum facultatum, quae illi subditae sunt, iisque commissa est illarum custodia atqυe tutela, utque deserrent, quicquid ibi oriretur siue magni siue parui ad spiritum primum in primo receptaculo situm.. XIII. Etiam e regione huius receptaculi a parte opposita recept cui secundo orta est tertia bulla, aerio etiam corpore repicta, sed quod duobus prioribus crassius est, et in hoc receptaculo sitae sunt quaedam aliae ex facultatibus inferioribus, quibus conlemandis et sustinendis destinatum est. XIV. Mutuo haec receptacula indigent auxilio et primo quidem duobus reliquis opus est Oh ipsorum obsequium et famulatum , duobus aliis veluti principe opus est, qui imperet. XV. Vtrumque tamen horum respectu membrorum, quae postea formata sunt, tanquam princeps est, non subditus. XVI. Primum autem vi illius spiritus, qui ipsi coniumstus est, ipsiusque flagrantis ardoris in conicam ignis figuram euadit, atque adeo den-rum illud corpus, quod ipsum ambiebat, eiusdem figurae euadit, fitque solida caro crata operimento induta ad ipsius conseruationem. Totum
XVII. Iam vero respectu disiblutionis ae dispendii humoris, quod
Calorem consequitur, necessarium erat aliquod, quod ipsi sustentando et alendo inseruiret, et perpetuo restauraret, quicquid de eo absumeretur, necesse etiam erat, ut tangeretur sensu illius, quod tibi conueniens esset, idque ad se attraheret, nec non sensu eius , quod ipsi contrarium esset, illudque a se repelleret. XVIII. Huic fini inseruiendo duo alia membra substituta sunt, Una cum facultatibus inde oriundis. Et illud quidem, quod rebus ad sensum pertinentibus praesidet, cerebrum est, quod de alimento statueret, iecur.
Vtroque opus est, primo cordo, ut ipsis calore suo suppetias ferret, et
facultatibus, quae ipsis speculiares erant ab ipso oriundis. XIX. Horum omnium gratia intertexti sunt inter ea varii meatus et transitus, quorum alii aliis latiores sunt, prout rei necessitas postulat. A
que ita existunt arteriae et Uenae.. XX. Et sic porro tota corporis structura atque omnia membra ensormantur, ut solet embryo in utero sormari eiusque membra perfici, d nec reserat embryonem ex Utero iam proditurum.
XXI. Ita homine perfecto et sormata scinduntur tegumenta illius massae luti, velut in dolore partus, et residuum luti aridum factum disrumpitur ν. Haec est illa generationis, quam vocant, spontaneae histo-
yὶ Haec a pag. 27. ad 43. fuse narrantur.
190쪽
PERIOD. II. PARS Ι. LIB. III. CAP. II.
178ria, quam existere posse dudum sibi persuasit Aristoteles cum assecIi quorum de formatione quoque embryonis hypotheses Thophail accurate expressit. Non se quidem ista statuere assirmat, sed quosdam ita praecipere tradit, et opinionem istorum hominum narrat, alios fingens, reis ferre, hunc Hai Ebn Yockdan fluctibus ventisque expositum beneficio fluxus maris in insulam istam delatum, et refluxu maris accidente in arido relictum esse. Patet tamen ex ipsius auctoris narratione, plerosque sui temporis philosophos hanc generationem spontaneam habuisse pro possibili, duclumque obseruatum viris doctis, iam ante Tophailum eamdem opinionem inter Arabes inualuisse, et Avicennam inter primos s re suisie, qui ei calculum adiecerit ' Quod permovisse videtur vir doctos nonnullos, et inter hos eruditissimum HvLTIvM ', ut primam
fabulae liuius inuentionem ad Avicennam retulerint, quos tamen salti recte monitum B. Io. CHRISTOPH. WOLFIO L quamquam vix n
gari posse videtur, Thophailum argumentum ipsum non inuenisse, sed ab aliis rudi adumbratum penicillo elaborandum ornandumque suscepisse. Illud dubio caret, Auermem Thophallo σωγχρονιν eiusque discipulum, epistolam eiusdem argumenti scriptisse, de coniunctione cum Deo, et ex ea sorte caussa, sabulam hanc de Hai Ebn Yockdan ad hunc quoque I ctorem a quibusdam reserri Ex quo colligimus, in eodem luto haesisse Averroem , qui in hac quidem generationis spontaneae opinione una cum gentilibus suis nihil noui attulit. Plerique enim philosophi, quibus ignota erat creationis historia, ad hune lapidem offenderunt,
quem in tanta rerum naturalium luce quosdam hodie quoque non pror-HIs euitare multo magis miramur. Certe inter veteres philosophos Ionicos plerosque generationem ad caloris et frigoris temperaturam,aerisque Concretionem et rarefactionem retulisse, et Heraclitum Ariastotelemque idem diu ante Arabes ita praecepisse, historia philosophica testatur. Quin nec Stoicorum rationes seminales aliud volunt, nec aliter praecepit Epicurus, Cui eadem humani generis origo placuit f. Quae veterum Graecorum hypothesis ut miram dictis a Thophallo lucem conciliat , ita quo canali ad Arabes ea opinio dimanauerit, palam facit. Quam inepta vero et indigna philosopho ea hypothesis sit, meliori loco non Ir henda, quam totus iste homo sabularis Arabis philosophi, hoc loco demonstrari nec potest, nec debet, cum a nostro instituto alienum id sit. Ceterum cum spiritum hominis rationalem partem esse istius diuini Uiritus, qui ex Deo emuens inferioribus omnibus eius recipiendi capacibus se inlinuet, philosophus Arabs asserat, patet inde luculenter, cum eodem prorsus sensu de intellectu hominis activo ex intellectu uniuersali exose