장음표시 사용
191쪽
DE NAT. ΕΤ INDOLE PHILOS. SARA C.
to fuisse philosophatum, quo Auermes potissimum eum statuit. Ita
vero dum sntritum hunc omnibus rebus inesse, eumque ex primo mot re effluere dicit, clarius ea proloquitur, quae obscurius mussitauit Aristoteles, ita vero impium noc dogma prodit suisque coloribus pingit, ut, ex quo fonte totus ille, quem oget, Enthusiasmus, surr erit, ciari sime pateat. Cum enim spiritus hominis ex Deo effluxerit, vi systematis emanatiui eum H Deum sontem suum reuerti oportet, eique inti me et essentialiter coniungi. Et eκ his, qui nasum habent, nec phil sophiam sobriam omnem eiurarunt, nobis non monentibus iudicabunt,
quod pretium toti huic fabulae statuendum fit. Verum haec obiter. Iam porro plfilosophi autodi tacti audienda est historia XXII. Cum, quod serae a natura aeceperunt, auxilio et defensione homo naturaliter careat, necessitate Compellitur, ut de vestitu aliisque quae sit hi usui esse possunt, dispiciat. Prolixe id prosequitur Thophail, Iucrumque hiennem vel triennem iis nobis meditationibus occupatum epingit e, quas in vim adulto et philosophicae meditationis non ignaro vix reperias. Hacque ratione ubique fingendi leges migrat. Sed haeuhomini ad illas nullo modo attendenti condonanda sunt, heleque ea s mel monuisse susticiacXXIII. Cum homo manus habeat, quibus serae carent, intelligit ii, de vires suas, seras longe exsuperantes
quibus eorum operationes sumaminantur, eaque ad recte constituendum eorum usum prius reniouenda sunt
nullum externum vitium aut impedimentum adest, caussae in membro aliquo a visu amoto atque in interiori corporis parte recondito, sine C ius ope nullum membrum exterius suo munere sungi potest, sed damnum per uniuersa membra diffundit, quaerenda est. Et lvic quidem membrum Cor est
tamen in eius figura partibusque post mortem inuenitur, quod obstacu-ltim afferat, casque operationes impediat, colligitur inde, aliud quiddam esse, quod caussa operationum sensuum corporisque prius suerit . XXVII. Cum videmus, illud quod in corpore habitauit, discessisse, idnue, illo adhuc integro, reliquisse, probabile est, idem ad ipsum non regiturum postquam ei contigit destrui ac lacerari, Totum vero hoc corpus merito contemptibile videtur, ac nullius pretii, respectu illius rei, quae illud incoluit et postea reliquit; eo quod instrumentum tam tum fuit illius, quae actiones atque operationes edidit
192쪽
no PERIOD. II. PARS I. LIB. III. CAP. II.
XXVIII. Sepeliendum tamen corpus in terra est. XXIX. Ignis res est omnium maxime admiratione digna ct in pretio habenda LXXX. Cum ignis validissimas haheat vires, effectusque edat Optumos, recte inde colligitur , id quod in corde hominis est, eiusque Op rationes edit, eiusdem esse generis, et naturae, id rue confirmat Calor, o qui in animalibus omnibus viventibus ostenditur, trigusque quod post
mortem contingit continuum, summus etiam calor, qui in viventis pcet esentitur φ.
XXXI. Humidus ille calidusque vapor in corde, qui animali mO- tum dedit, illas Operationes edit, et vera earum caussa est , Vitamque enicit. XXXII. Omne peculiare animal, licet multa sint ipsius membra, variique sensus motusque, unum tamen est, respectu spiritus illius, qui ab uno centro originem ducit, undeque distributio eius in alia membra ortum habet, omnia autem membra ci subseruiunt, vel ab eo instruunture. XXXIII. Vnus tantum est spiritus animalis, cuius ope membra suas Operationes edunt, quorum nullum munus suuin potest peragere, nisi ope eius quod ad illud a spiritu illo do tuatur per meatus, qui arteriae dicuntur, ita ut quoties aut abrumpuntur isti meatuς aut obstruuntur, cesset illius memhri actio XXXIV. Hae autem arteriae spiritum illum e ventriculis cerebrideriuant, cerebrum a corde recipit.
XXXV. Magna spiritus est in cerebro copia, quia illud locus est, in quo varie distribuuntur multae ipsius partitiones. XXXVI. Quod sit membrum aliquod quocunque pacto spiritu hoc priuetur, cessat ipsius actio, fitque instar instrumenti abiecti, quo nemo
utitur et prorsus inutile est. XXXVII. Si vero spiritus omnino e corpore discesserit, aut rati ne quatiis absumatur, vel dissoluatur, simul totum corpus motu priuatur, et ad statu in mortis redigitur. XXXVIII. Rebus omnibus cum homine comparatis, apparet, ea rum qualitates ex parte cum hominis qualitatibus congruere, et eκ Drte disserre, et illius respectu, in quo conueniunt, Vnum esse, respectu V ro illius, in quo discrepant, varia esse atque multa LXXXIX. Itaque in rerum inspicientes proprietates, quibus in cem distinguuntur, videmus tam varias illas et multifarias esse, ut numerum excedant, et tam late se diffundere rerum naturam, ut comprehendi
XL. Quamuis membra omnia multa sint, et unumquodque eorumio partas plurimas diuidi possit, ita tamen inuiccita connexa sunt, Vt nullum
193쪽
DE NAT. ET INDOLE PHILOS. SARA C. ist
nullum sit inter ea ullatenus discrimen, atque Unius rationem habeant, neque illa inter se differant, nisi respectu diuersitatis actionum, diuersitas autem illa est in caussa eius quod ipla peruenit a vi spiritus animalis. X LI. Spiritus hic unius est essentia, isque ipse vera ratio essentiae est,
cetera vero membra Omnia quasi instrumenta sunt. XLII. Eadem ratione omnes animalium species unum sunt hoc comtemplandi modo,et omnia unius speciei indiuidua inuicem si milia. tam quoad partes eXteriores, quam interiores, apprehensiones, motus et inclinati nes , nec inter se disserunt, nisi in paucis quibusdam irebus, respectu earum in quibus congruunt. Εκ quo recte infertur: spiritum illum, qui
in tota illa specie est, rem unam esse, nec aliter differre, nisi quod in varia corda distribuatur, adeo ut, si fieri posset, ut totum illius, quod iam in cordibus istis dissipatur, colligi posset, et in uno vase poni,
totum illud una res laret, cui tantum respectu quodam multiplicitas accidat XLIII. Tota itaque species una est, et indiuiduorum multiplicitas est initar membrorum multiplicium, quae unam tantum personam
XLIV. omnes porro animalium species in hoc congruunt, quod sensum habent , et nutriuntur, et sponte sua se mouent, quocunque VO-Iunt. Quae actiones spiritus animalis propriae sunt, adia vero, quibus post hanc conuenientiam animalia discrepant, non sunt admodum propria spiritui animali. XLV.,Eκ hac consideratione patet, spiritum animalem, qui in toto animalium genere est, esse reuera unum, licet ipsi insit discrimen aliquod paruum, quod uni magis speciei quam alteri proprium esset. T
tum itaque animalium genus unum est. XLVI. Eadem est quoque plantarum ratio, quarum variae species contemplantes videmus indiuidua cuiuscunque speciei esse inuicem simulta, quoad ramos, folia, Buctus et actiones, atque adeo omnes eius respectu Unum quid esse, nempe respectu conuenientiae, quae Videtur tu actionibus nutritionis et incrementi XLVII. Vno quoque mentis conceptu totum animalium genus et plantarum coniungentes, videmus omnia in eo conuenire, quod nutritionem et incrementum admittant, nisi quod animalia plantas superent, et in hoc excellant, quod sentiant et apprehendant, cui tamen simile plantis quoque inest. Inde nobis constare potest; et plantas et animal in unum quid esse, respectu rei Vnius, quae utrisque communis est, quae vero in eorum uno magis persecta est, in altero vero impedimento alia quo cohibita. XL VIII. Corpora quae neque sensum habent, neque nutritionem, neque incrementum, cuiuscemodi sunt lapides, terra, aqua, aer et ignis,
194쪽
1sa PERIOD. IL PARS I. LIB. III. CAP. IL
quaeque dimensionem habent, Q. longitudinem, latitudinem et profunditatem, aliter inter se non differunt, quam quod alia sint colorata, alia absque colore, alia Calida, alia frigida etc. ponunt etiam calida frigescere, et frigida incalescere, aqua in vapores sonuerti, eXque va rihus gene rari aqua, et quaecunque comburuntur, in cineres. flammam et sum
conuerti, fumus vero terreae substantiae in larnice lapideo fieri sit nilis. Ex quibus apparet, haec quoque Omnia reuera osse unum aliquid, licet aliquo respectu illis contigerit multiplicitas LXLIX. Cum itaque actiones rerum omnium, tantum ratione GH norum differant, actionesque illae non sint essentiales, sed aliunde ab alia quadam re deriventur, ita vi, si pari modo ad alia ista corpora dese rentur, essent illa huic similia; essentiam actionibus nudatam consideranti patebit, illam non aliud esse, quam corpus eiusdem Cum his gens
ris: et omnia corpora unuin quid esse, tam quae in se vitam habenti quam quae non habent; tam quae mouentur, quam quae quies uni, nisi quod quaedam actiones procedant ratione organorum. L. Hoc modo insem debet, totam creaturarum labricam unam esse, quas primo intuitu multas esse putamus, absque numero aut fine . LI. Vnicuique corporum naturalium una ex his qualitas inest, ut vel sursum tendat, velut sumus, flamina et aer, aut in contrariam illi
partem deorsum moueatur, ,et aqua, terra ete.
LII. Nullum autem eκ omnibus istis corporibus ab utroque horuni motuum liberum est, nec quiescit, nisi cum obstat impedimentum aliquod, quod ipsi viam interrumpit, LII L Conueniunt autem grauitas et leuitas corporibus non qua talibus, sed competunt notioni corporeitati superadditae : quia si pertineis
rent ad corpus quatenus corpus, nullum reperiretur corpus, cui non inesset utraque earum qualitatum ὸ repeximus autem graue leuitatis omnis
eκpers. et leue aliquod cui nulla inest grauitas: et hara du6 procul dibio duo corpora lant, quorum utrique notio aliqv inest, qua ab altero distinguitur corporeitati superaddita, qua alterum ab altero diuersuin sit,
quae si non adessent, serent res una omni respectu LLIV. Essentia itaque utriusque horum cκ duabus notionibus est composita, quarum at pera ea est, in qua ambo conueniunt: nempe notio corpore itatis, altera, qua inuicem disserunt, quaeque notioni corporei, satis coniungitur, nempe graue vel leue. L V. Vera itaque ratio essentiae uniuscuiusque composita est eκDotione corporeitatis et re quadam alia corporeitati superaddita, sicque cognoscuntur formae corporum secundum diuersitatem suam.
L VI. Hae sormae sensu non percipiuntur, sed modo aliquo specul sonis intellectualis L LVII.
195쪽
DE NAT. ET INDOLE PHILOS. SARAC. 183
LVII. Spiritus animalis, cuius sedes est cor, necessario notionem Hi quam corporeitati suae superadditam habet, qua idoneus est, ad mira haec opera praestanda e variis sensationum modis, variisque apprehendendi rationibus, et variis etiam motuum speciebus, estque notio illa ipsius forma et disserentia, qua ab aliis corporibus distinguitur, et haec est anima sensitiva siue animalis. Sicciue res quae plantis vicem caloris
radicalis in animalibus supplet, est quiddam ipsis proprium , quod est
ipsarum forma, nempe anima vegetati . Ita omnibus etiam corporibus animatorum aliquid proprium est, cuius Ui Unumquodque eorum acti nem sibi propriam peragit I veluti varios motuum mossos et qualitatum sentibilium species, eaque res cuiusque eorum forma est, quae naturae nomine indigitatur.
L VIII. Quae linque corporeitati notio superinduitur atque adpingitur,
ea est, quae animae nomine exprimitur .
, LIX. Universa corporum multitudo in forma aliqua conuenit, unde actio aliqua aut plures procedunt: quaedam autem istius multitudianis pars, licet cum omnibus in ea forma Conueniat, insuper aliam sommam habet isti superadditam, a qua actiones quaedam emanant: istius quoque partis classis aliqua licet cum parte ista in prima et secunda so ma conueniat, tertia forma aliqua ab illis distinguitur, unde emanant
actiones quaedam: e. g. Omnia comora terrestria et grauia multitudinem unam constituunt, quae in eadem forma conueniunt, a qua profluit motio deorsum, quamdiu nihil impedit, quo minus descendant, et cum vi aliqua sursum moueantur, derige sibi permittantur, formae suae vi te
dunt deorsum : huius autem generis pars aliqua, veluti plantae et anima lia, licet cum praecedenti multitudine in ea forma conueniat, aliam im super formam habet, a qua fluunt nutritio et accretio, quae Oriuntur a forma, quae vocatur, anima Vegetati . Huius autem partis quaedam et speciatim animalia, licet cum parte illa formam primam et secundam communem habeant, tertiam tamen formam superadditam habent, a qua proueniunt sensatio et motus localis.
LX. Omnis porro species peculiaris animalium proprietatem ali- ruam habet, qua ab aliis speciebus separatur, atque ab iis distinguitur, et iversa fit, eaque a forma aliqua isti propria profluit, quae superaddita
est notioni sormae illius, quae cum aliis animalibus illi communis est LXI. Haec sensibilia corpora, quae sunt in mundo generationis et corruptionis, composita sunt alia ex pluribus, alia ex paucioribus notion hus, notioni corporis superadditis. LX II. Aqua est res haud multae compositionis ob paucitatem acti num, quae ab ipsius forma proueniunt; idem etiam de igne et aere valet. Terrae vero partes aliae simpliciores sunt aliis.
196쪽
IMPERIOD. II. PARS I. LIB. III. CAP. II.
LXIII. Cum quatuor ista alia in Hia conuertantur, Unum Equod esse dehet, ex quo omnia participant, idque est notio corporeitatis. - . LXIV. Oportet autem Vt vacua iit res illa notionibus istis, quibus quatuor haec mutuo a se distinguuntur, et neque sursum moueatur ne que deorsum, neque calida sit, neque frigida, neque humida, neque sicca, quia nulla harum qualitatum omnibus corporibus communis est, ideoque non pertinet ad corpus, quatenus corpus est . L X V. Inquirentibus itaque in adiunetiam aliquod, quod omnibus co poribus tam inanimatis, quam animatis sit commune, nullum occurrit aliud praeter notionem extensionis ad tres dimensiones, quae in omnl-hus reperitur. Ea igitur pertinet ad corpus, quatenus est corpus. LXVL Sensui autem se non offert corporis alicuius existentia, quae unum hoe adiunctum habet, ita ut non habeat notionem aliquam
extensiioni praedictae superadditam, sed sit prorsus vacua aliis formis. LXVII. Vltra hanc extensionein autem est alia notio, quae illud est, in quo existit ista extensio, cum haec extensio non possit per se se
sistere, adeoque cxtensionis et corporis notiones inter se disserunt. LXVIII. Corpus itaque reuera ex duabus notionibus constat et compositum est, nempe corporeitate et extensione, nec corpus aliquod
intelligi potest, nisi ex duabus hisce notionibus compositum . et conflatum, neque ea in una sine altera subsistere potest. Illa itaque materia haec sorma est: illa in eodem statu permanet, haec mutari potest et successive varias figuras induere. LXIX. Aqua, si in eo statu permittitur, quem ipsius forma exigit, apparet in ea frigus sensibile et propensio ad duorsum mouendum, quae
duae actiones ita ex ea procedunt, ut ubi ipsam deserunt, prorsus aular tur formae ratio, et sormae aqueae ratio ex isto corpore discedat, cum inde emanarent actiones, quibus proprium erat, ab alia sorina oriri, et de nouo oriatur forma alia, quae ipsi prius non inerat, atque ab ea profluant actiones, e quarum natura non est, Vt inde procedant, quamdiu priori forma informata est . LXX. Necessc autem est omni, quod de nouo producitur, producente, atque inde concluditur debere quoque existente effectu, cssuetorem existere siue caussam cilicientem.
LXXI. Essentia formarum talis est corporis dispositio, a qua acti nes eius proueniunt, siue aptitudo ad istos motus producendos LXXII. Actiones, quae a corporibus prope lunt, non sinat reuera ipsarum, sed caussae cilicientis, quae per istas actiones attributa illa produxit, quae illis tribuuntur. Recte hoc intelligendum est, ere mente
philosophi α ποδιδακτου, non enim Caussam tantum csscientem requirit,
in potentia formae deducatur in actum, sed ad unum illum essectorem
e TNorat. in philos auloeid. p. 9 . tori id luee et perspicuitute donat 1 o. Loe κ iusd) Viget hoe argumentum ad erius Cartes de inteli. humano L. Il. c. i3. ii. p. m. ι 6. Ωqq. nos eorpus cum extensoria confundentes. et πι- e) p. m. sὶ p. 96.
197쪽
DE NAT. ET INDOLE PHILOS. SARA C.
caussamque rerum omnium agentem Unicam, Deum respicit, illique s Ii aetiones corporum omnium immediate tribuit. Prouocat enim adtratum ALCorani, ubi dicitur : Vos non interemisis eos, sed Deus 1 teremit , et tu non proiecisti, Ied Deus proiecit. Ex quo loco clarum est, systema Caussarum occasionalium non inuentum esse nudius tertius a discipulis Cartesii excogitatum ad prouocandum ex machina Deum, sed iam Arabes propter thusiasini sui praesidium inter genuina Peripatet me scholae praecepta illi locum fecisse. Id quod eo minus mirandum, cum fatalis illa rerum omnium series, quam constituisse Muli medem in antecedentibus diximus, sua quasi sponte hoe systema progignat. Ilquod cum Aristotele eo magis conciliari potuit, quo magis inter intellia gentiam eius supremam atque infimam, mediantibus reliquis intellige tiis sphaerarum praesidibus intercedit catenae fatalis atque subordinatus influxus, quo sormae illae rebus omnibus materialibus imprimuntur in mundo sublunari. L XXII L Coelum omnesque in illo stellae sunt corpora, quae emtenduntur secundum tres dimensiones Iongitudinis, latitudinis, pr funditatis e. L X XIV. Haec autem corpora infinita' esse non notant: Corporis enim infiniti notio absurda est. Corpus enim coeleste certe finitum esseκ illa parte, quae nobis prOXima est, et sensibus nostris obuia, teste visu nonro : ex illa Uero parte, quae huic Opponitur, itidem impossitate eli, ut extendatur in infinitum, quia si concipiamus duas lineas ab hae parte, quae terminatur incipientes, quae in corporis profunditate secum dum i plius extensionem in infinitum procedant; deinde supponamus,. alteri duarum harum linearum magnam partem abscindi ex illa parte cuius extremitas finita est, et tum sumatur de ea, quod superest, atque
extremi eius, in qua saeta est abscissio illa, applicetur extremitati illius, cui nihil abscissum est, et linea illa, cui aliquid abscissum est, parallela ponatur lineae illi, cui nihil abscissum est, procedente simul cum ipsi intellectu ad illam partem quae infinita esse dicitur; reperiemus vel duas
lineas in infinitum extendi, et ita neutram earum breuiorem esse, quod est absurdum; vel si intra eius progressum interrumpatur, et simul cum ea extendi desinat, fore sinitam, et cum reddatur ei pars illa abscissa, quae finita erat, totam esse finitam, atque adeo in quocunque corpore illae
lineae designari possunt, illud esse finitum. Corpus itaque coeli tabium est. LXXV. Cum autem corpora coelestia motu circulari moueantur,
ut clarissime intelligitur in sphaera recta, sequitur inde coelum esse in
198쪽
κ6. PERIOD. IL PARS L LIB. IIL CAP. II.
LXXVI. Patet id etiam ex eo, quia corpora coelestia et Orientia, et cuin coeli medium tenent, et oecidentia in eadem magnitudiniis proportione apparent, cum alias vel propinquiora vel remotiora essent, et magnitudine apparenti differrent β. LXXVII. Motus corporum coelestium non nisi in pluribus spha tis est , omnibus in Una contentis, quae supreina est, eaque quae ceteras omnes ab oriente in occidentem mouet spatio diei et noctis.
L X XVIII. Orbis coelestis uniuersim, et quicquid continet, est tamquam una res ex partibus inuicem coniunctis composita, omniaque compora, Veluti terra, aqua, aer, plantae, animalia ceteraque eiusmodi omnia in ea sunt contenta, nec extra illius limites egrediuntur, totumetque illius individuum aliquod animal quam proxime refert, et stellae in
eo micantes sensibus animalis rospondent, et diuersae in eo sphaerae imuicem contiguae animalis membra reserunt, et quod in eo est de mundo generationis et corruptionis, resert illa, quae sunt in ven e anim iis, uti varia excrementa atque humores, ex quibus saepe etiam in eo generantur animalia, veluti in maiori mundo generantur . .. LXXIX. Vtrum vero mundus res sit, quae de nouo orta est, postquam non fuerat, et ex priuatione in existentiam emerserit 3 aut sit res, quae nunquam non olim extiterit, et quam nullo modo praecesserit priauatio, ita disputari potest, in neutra harum sententiarum alteri praepol deret Fuse hic de aeternitate mundi et subtiliter disputat philosophus
Arabs, et quae pro ea, atque quae contra eam asserri queant rationes acute enumerat, qUae tamen eius φιλοσοφουμενα hoc loco repetere omnia locus et institutum nostruin non patiuntur. Hinc - δε Mnοψει mon
mus, contra mundi aeternitatem id potissimum Vrgere Thophailum: aetemnitatem mundi iisdem premi difficultatibus, quibus cingi infinitatem eius supra monuerat. Illud quoque , quod accidentibus de nouo productis non esset vicuum, ipsum etiam de nouo productum esse debere, siquidem non possit eis prius dici, adeoque nouum suntal esse necesse fit. Pro mundi vero aeternitate id potissimum asserre philosophum Arabem, productionem alicuius rei vel ipsius mundi novam, postquam non extitisset, non intelligi posse, nisi supponatur tempus, quod illud praecederet, tempus autem cum in mundo sit, ab eo separari et ante cum poni non posse. Non posse quoque asserri rationem, cum essector mundi eum necessario producere debuerit, cur non prius produκerit 3 cum nec interna mutationis illius caussa, nec externa, quae non fuit, asserri possit. Haec philosophum suum Hai diu multum ponderasse, nec de eo aliquid certi ualuisse ait. Ex quo loco patet, Arabem ancipiti illo probi
male , quod ocellus Lucanus iam astirmauit, et ab eo mutuum accepit Aristoteles, miros vero in sensus deprauarunt Eclectici siue Aristotelic Platonici,
199쪽
DE NAT. ET INDOLE PHILOS. SARA C.
confusum, non ausum fuisse sententiam ferre. Ex una enim parte M hamnae lana obstabat religio, quae creationem mundi statuit 3 ex altera parte pugnabat philosoρhia Peripatetica, cuius physiiologia tota aeternitati mundi innititur. Prudenter autem a quaestione hac dirimenda abstinuit, ne aut crabrones trifitaret, quod ante se philosophis nonnullis apud gentem suam euenisse nouerat, aut in philosophiam peccasse videretur. l. que eo facilius ab eo fieri potuit, quod in meditationis suae via ad cre torem siue motorem primum, quem inquirebat, peruenire se posse videbat, licet inlaetam hanc quaestionem relinqueret. LXXX. Ouaecunque autem huius problematis pars admittatur, e dem tamen comequuntur, nempe Vel mundum non potuisse vi sua in exilientiam prodire, set necessario requirere Caussam efiicientem, quae ipsum in adium produceret, illum autem essectorem a nullo sensuum percipi posse, eo quod corpus esse non possit, quia ad mundum non pert,net: hincque etiam corporis et qualitates et extensionem tribui non posse, et in mundum potestatem cum habere: Uel si mundus aeternus est, m tum quoque eius aeternum esse, et absque termino, quoad principium, cuin nulla quies praecederct, unde sumat initium : Omnem autem motum
aliquod movens postulare, illudque mundo inesse non posse, quia finiatum esset, neque inesse corpori alicui cxterno, esseque igitur aliquida corporibus aburactum, et quod nullis eorporeis adiutastis describi queat . LXXXI. Existentia totius mundi est respectu dispositionis suae ad
nicitum lautiis motoris, qui vacuus est Omni materia omnibusque corporeis adiime is, abstractus ab omni quod possit sensus apprehendere, aut
ad quod viam inuenire possit imaginatio, et cum effector sit motuum costi, ita ut ab omui disserentia, innotiatione, et cessatione immunes sint, procul dubio penes ipsum est in illos potestas, illeque eorum notitiam habet. Adeoque necessario motor aeternus eXIstis, siue mundus aeter nus sit, siue minus. LXXXII. Cum materiae omnis corporis forma aliqua opus sit, quod non pol sit, nisi per eam, subsistere, neque realiter existere absque ea, forma vero nullam reuera existentiam habeat, nili ab agente hoc voluntario, patet inde existentia otiania agente hoc indigere ad existentiam suam, et non esse cuipiam eorum subsistentiam, nisi iptius ope, ac proinde illud ipsorum caussam esse, et ipsam illius caussatum, eo quod caussae iliciente opus habeant, a qua quoad essentiam suam dependeant, vetiaeque permanere possint, nili illud perin neat, neque existere, nisi ilia
Iud existat, neque ab aeterno esse, nisi aliud sit aeternum, illud autemi plis non indigere, sed ab iis liberum esse. Est enim eius potentia et vir-xus infinita, quae autem ab co dependent, finita sunt .
200쪽
PERIOD. II. PARS L LIB. III. CAP. II.
LXXXIII. Quaecunque itaque sunt, et mundus, et quae in eo
sunt, ipsius optas sunt et creatio. Suntque ipso natura posteriora, licet tempore posteriora non sint. Totus enim mundus ah hac caussa esticiente absqoe tempore essipitur et creatur, cuius mandatum est, cum rem fieri velit, ut dicat ei: esto, et est'. LXXXIV. Cum haec caussae essicientis opera intuemur, respectu habito ad eius potentiam, et cum admiratione tam rari artificii, tam a C
ratae sapientiae, et subtilissimae scientiae, et conspicua sunt nobis etiam ex paucissimis eorum, quae existunt, multo magis ex pluribus ea s pientiae vestigia, et miranda opificii quibus summa admiratione assicimur : certiores inde fimus, omnia non nisi ab agente libero profluere, quod summae persectionis sit, immo supra omnem perfectionem, cui ne atomi quidem pondus ignotum sit, siue in coelis siue in terra, nec qui quid eo aut minus sit aut maius LXXXV. Cum animalia membris aptissimis gaudeant, eaque in usus adhibere mos norint, edocta ab hoc effectore , recte inde colligitur, esse eum omnium munificentissimum et maxime miseri ordein.
LX XX VI. Porro cum quicquid formae aliquid aut praestantiae, aut persectionis aut potentiae habet, illud acceperit ab influκu illius agentis liberi, et ab illius existentia et operatione I sequitur inde quoque, illud, quod ipsi natura sua inest, eo maius esse, perfectius atque absolutius, pulchrius, illustrius et diuturnius, nullamque esse proportionem inter ea, quae in ipso sunt, et quae in aliis LXXXVII. omnia porro persectionis attributa ei insunt, et ab eo procedunt, immunisque eri, et separatuR ab omni desectus genere, eo quod priuatio in eo esse nequeat, qui est ens simpleκ, in se necessariaeeκistentiae, qui existentiam dat omni quod existit, et praeter em nulla est existentia, ille autem est existentia, absoluta persectio, pulchritudo, splendor, cognitio, atque ut habet Coranus: Ide, Ide, et omnia pereunt praeter eum.
LXXXVIII. Tam digna est huius caussae agentis consideratio, o merito impediat hominem, quominus alia cogitet praeter ipsum, et conspectis vestigiis operationis eius ille transferat ad opificem cogitati
nes tuas, ipstasque animus ab inferiori mundo sensibili penitus abltractus superiori intellectuali mundo penitus sit addictus LXXXIX. Sensus nillil apprehendunt praeter corpus, aut quod
corpori inest; ens vero hoc necessariae existentiae immune est ab omnibus adiunctis corporeis quocunque respectu, rim ulla est ratio cum a
emendendi, diu per id, quod non est corpus, neque facultas corpori inerenS, neque aliquo modo a corpore dependens. Cum itaque illud per essentiam nostram comprehendamus, et firma eius sit nobis notitia, conspi-