장음표시 사용
271쪽
DE PHILOS. CHRISTI ET APOSTOLOR.
s rum nomina alibi adduximus, quibus hoc loco , honoris caussa, Io-ΑNNEM L A M r v M , virum celeberrimum addimus, qui crudito opere ex instituto calamum in Clericum strinxit Nobis has coniecturas
explodere accurata tractatione propter operis huius rationem non licet :obleritamus tamen, Vehementer peccare non Clericum tantum, τη μορε σνι διυλέυοντα, sed et alios viros doctos, sincerius rationes instituentes, dum ex voco adem in duobus scriptoribus diuersae gentis vel populi,
aetatisque et scopi occurrente, concludunt, vel eodem sensu ab utroque acceptam esse, vel Unum tamen mutuum transsumsisse ab altero: qui παραλογισμος multas in interpretationem sacrarum pandectarum παρε 'is' ijlae introduxit. ostendendum enim erat huius sententiae patronis, non modo Apostolum Ioannem, quem κομ αγράμματον, 1llι teratum
rudemque suisse ipse D. L v c A s ς testatur, legisse Philonis scripta, sed et cruditi huius inter Iudaeos Alexandrinos philosophi scripta in Palaestina studiose lecta fuisse et apnlausum consecuta; id quod eo dissicilius pro-hari potest, quo magis ex historia philosophiae Iudaizae supra late exposita constat, arcanam in Palaestina habitam fuisse istam philosophiam Alexandrinam, et paucissimis innotuisse. Tacemus vocis huius usum sa-c in tam apertum in sanctioribus Oraculis esse, ut obtorto collo Philo ad Ioannem rapiendus, vel hic sacris libris totus eripiendus sit, si dicendum, ex Philone magis, quam ex veteris laederis paginis Ioannem vocem inter Iudaeos celebrem satis et usitatam a cepisse. Quae cum euidentia sint atque luculenta , miramur viros quosdam doctisJimos dum resutandum sibi ex hac parte Clericum suinsissent, maluisse contendere, Philonis λο-τeν, quem a Platone illum accepisse negauerit nemo, qui vel unam Philonis paginam legerit adeoque totam eius trinitatem demiurgicam non esse inuentionem otiosi ingenii gentilis , sed veritatem sue traditionem veterem a Iudaeis in Aegypto ad Pythagoram Platonemque et ab eo ad Philonem propagatam : quam libere saturi, inter λόγον Philonis et Ioannis immensum discrimen intercedere, longeque aliam cssc trinitatem Platonis demiurgicam, quam trinitatem Christianam. Hoc enim neglecto, mirum non est, triumphos cecinisse, mireque aduersarios maxime Ioannem van der wayen exagitasse Clericum β. Cui si negamus, ea dem esse λαγιυ Philoniani et λαγιυ Ioannei rationem, et nihil practer nomen commune habere, peccare quoque λογον Philonis in sacra Iudaeorum dogmata modis innumeris, immo nec genuinam Plotonis mentem resurre, quae omnia cui dentissimis superiori Tomo, ubi de Philone se mo suit, rationibus dei nonstrauimus, omnes eius phalanges prorsus eo cidunt , ct ab impio φιλιο eQιυμε ω selicius multo liberatur sanctus Ap
stolus, quam si ea responsioni supponantur sui amenta, de propagatione doctrinaruin Iudaicarum inter gentes, quae sublestam spirare fidem, Kk et et
e in otio Vindelico Mel. i. p 324 so inerudito eomm. de recti Clitistiano iam dess. Trinitate sententia. Florent. ι733. 4. edito.
272쪽
aso PERIOD. II. PARS II. LIB. I. CAP. I.
et iusto non stare talo suo loco luculenter doeuimus. Relinquendi it que simplicitati suae, omni philolophiae gentilis ματαιολνγία infinitis numeris superiori sancti Apostoli, quibus si veteri voce rusticitatem illit ratam tribuere, quod nonnullis displicuit'; ob retierentiam illis debitam ingratum est, fitendum lainen, ab omni literaturae Graecanicae maxume philosophicae praesidiis cos fuisse imparatos, et elegisse optimum s lutis auctorum delimato consilio non multum sapientes inundi uia carnem, ut ostenderet, coelestem illam salutaremque veritatem, ad quam annunciandam legatos misit, humani ingenii opibus opus haud hahere, sed augustiori origine prosatam, et diuiniori virtute auctam, sibi ipsi ampi sibine suiscere. f. VIII. Excipiendus tamen ex hoc ἰδιωτ ν numero est diuus Paulus, gentium Apostolus, quein cruditione patria cultum fuisse testitur comes alliduus D. Luc A s. Vnde non defuit plurimorum diligentia, utiliter ceteras vitae cius Circumstantias k, eius quoque cruditionem proli Na commentatione cnarrarent, et philosophiae quoque peritum illum suisse euinccrent In qua quaestione praeiudicium auctoritatis co in gis abiiciendum est, quo magis ad ineptos in hoc argumento errores ducit. Nos posthabito omni alio respectu rationes virorum doctis limorum, qui de hac re commentati sunt, secundum rerum circumstantias vel
rumque testimonia cxcutiemus, dilaiciemusque, quid de philosophia Pauli Apostoli statuendum siti λ Et Tarso quidem Ciliciae Urbe sanctum Apostolum ortum suisse, ipsius L v c. Α Ε auctoritate, et Apostoli apud
cum consessione conficitur. Nec obstat, quod HIERONYMus' habet, Paulum Gis late, Iudaeae oppido, natum, cum parentibus Tarsum aufugisse, cum illud oppidum Romani expugnauiassent. Ipse enim H iERONYMUS alio loco de huius narratiunculae fide dubitat, et loca actorum Apollo lic rum, quibus Tarsensis dicitur, ita clara sunt, ut merito hanc Hieronymi
traditionem non moremur. Ili hac vero Urbe non literas tantum Grae-
d II de Io 3 mainii Scr. 5. speciatim Pauli, vid. Cl. st A vν Acu de pinaesenti rei literariae statu in Dani p. 9 lo. ExuM B i s cx de philosephia Pitali Apollor L quae extat Ac . phil. Vol. III. p.
273쪽
DE PHILOS. CHRISTI ET APOSTOLOR. ustrant eas omnes selicissimis successibus floruisse, sed philosophiam quoque
Graecam ab auctoribus praeflantis imis excultam fuisse, Tomo iam δε- cundo prohauimus '. Hoc vero argumentum multis haud postremum fuit, ut sibi persuaderent, cum Tarsensita Paulus suerit, cum a phialosophiae quoque praesidiis imparatum haud suisse. Mature vero et in adolescentia adhuc Hierosolymam translatus, ad pedes Gamalielis educ tus est, ut ipse in apologia tua narrat V. Id quod permovit P. PETIT vM , vet in contubernio Gamalielis suisse, immo illi puerum seruiuisse, crederet. Quod tamen perperam et sine necessitate dici, ex illis intelligitur, quae supra de hac eme, iam diximus . Illud et locutionis huius sensus, et ipsius Pauli narratio dubitare nos non sinit, ex schola celeberrimi huius Iudaeorum doctoris, de quo suo loco inter doctores Iudaicos actum, sanctuin apostolum prodiisse. Inde vero si patronos philosophiae Paulinae audimus, noua ratio exsurgit, cur versavisse eum philosophorum libros, e rumque doctrinis addiscendis operam haud leuem potuisse dicendum sit. Quidam enim, et inter hos HORNIus , cum Pharisaeos in Stoicorum castris militasse credant, huius quoque sectae placita non ignota suisse celeberrimi Pharisaei discipulo contendunt. Alii Iudaeorum traditione nituntur, qua constat, in schola Gamalielis sapientiam Graecam multos didicisse. . Ita enim in Sotali legitur : Dicit Samuel nomine
Rabban Simeonis ben Gamaliel: mille pueri furrunt in domo, i. e.schola patris mei, quorum quingenti didicerunt legem, et quin enti sapia entiam Graecam et quibus additur; permisisse Iudaeorum senatum familiae Gamalielis sapientiam Graecam, quoniam illi cognati erant
fanguini regio, cum ceteri eruditione Graeca institui prohiberentur, ut suo loto dictum. Talis cum Gamalielis schola suerit, concludunti
inde, qui pro Pauli philosophia militant, non potuisse non discipulum
magiitro carissimum et in eius conuictu atque contubemio enutritum iis sub tanto praeceptore disciplinis accuratam dare operam, quibus in primis pueritiae annis Tarii iam ex parte fuerit innutritus ' Valde vero in hac coniectura confirmantur, qui ista se ruuntur, cum in epi
stolis a diuini xuri loca legunt ex poenis et philolbphis Graecorum rato, Menandro atque Epimenide desumta, quae non potuisse illi inra tescere putant, nisi Graecanicae literaturae diligentem posuisset operam. Quemadmodum nec cum Stoicis et Epicureis philosophis Apostolus disputare potuisse videtur, nisi eorum doctrinam tenuisset. Qui dum Colossensus ' monet, ut a philosophia seductrice sibi caueant, inse tur inde, perspexisse virum summum, quae gentilium systematum abo-
mo Obie. u. L Hl. e. a. ad cuius opinionem inclinat etiamCa. 8 a x CR v s l. e. videntia. quae erudite monuit B Wo v sin eur. philido . ad h l. quosque fuse laudat.
274쪽
PERIOD. II. PARS II. LIB. I. CAP. I.
minabilis facies esset, quamque mirum errorum detestabilium chaos con tinerent. Immo ipsa diui a nostoli scripta quibusdam luculenta philosophiae specimina exhibere vita sunt Nonnullis enim artis logicae atque analyticae praecepta Vbique vestigia sua produnt : alii metaphysicae et naturalis theologiae specimina ex Pauli scriptis eruunt, sunt, qui ex arte conficiendi tabernacula, quam una cum legis studio, more inter Iudaeos
recepto, apostolus exercuit, mathematicarum eum scientiarum non e
pertem fuisse collegerunt ρ. Intolerabilior autem est CHRIs TopHO-x r SANDII opinio, Paulum inter cos numerantis, qui praeexistentiam animarum ex Platonis schola didicerunt receperuntque. Qui argumentum inde deducit, quod ad pedes Gamalielis edueatus fuerit, ipseque se Pharisaeuin suisse fassus sit, et talem se dicat etiam sacra Christiana iam amplexus. Urget porro : Cum Platonicis et Philoni usitatis si uendi modis ea de re utatur, quis negaret, illum etiam Platonicum sensum
verbis suis Agnificasse, imprimis cum non addiderit, se verba sua nolle more Iudaico et Platonico intellecta. Certe se aliter sensesset, Iudaeosae Platonicos smilitudine verborum decepisset, et in haeres illa con
masset. Talia vero loca Platonismum aperte prodentia esse putat, quando a corporis vinculis atque carcere liberari cupit, quando desiderio se teneri scribit εἰ, τe δαλω , quando vitam praesentem cum peregrin tione consere, quando κτίσιν innitati obnoxiam dicit, quando Christum δουλω, id est, carnem assumiisse ait, et id genus alia. Aliter CAMPEoivs VITRINGA multa eruditione demonstrare conatus est, Paulum ad Thessalonicenses scribentem, dum spiritus, animae Corporisque mentionem facit, ad Platonicas de spiritu et anima hypotheses
respexisse, et Cabbalistica quoque dogmata de Neschamali, huach et Nephesch in animo habuisse. Fuit etiam nonnemo , qui a Stoicis, vel harisaeis potius Stoicas hypotheses sequentibus fati ineuitabilem ordinem
atque legem Paulum accepisse sol tauit. Vt alias nostrae aetatis incomparatione gentilis philosophiae cum scriptura sacra, ct philosophumenis Graecis viris sanctis affingendis valde luxuriantes interpretationes quorundam locorum Paulinorum taceamus. Reserri suo quoque modo huc possunt , Pauli cum Seneca, quod multis Ueterum placuit Commemcium, et epistolae supposititiae, quac non tam Senecam in Pauli discipulum, quam hunc in Stoicae disciplinae alumnum commutauerunt, de quibus tamen in Senecae historia, quantum satis, dictum. Disputari haec ex parte satis infeliciter, ex parte vero non sine omni verisimiliti dine, latendum est. Quaecunque tamen pro Pauli philosophia asserumtur, etiamsi specioso veri vultu se commendent, recte tamen cauteque
a) Cons. Bi C lv l. e. p. II . 13a. titur tria. vernaculo sermone edidit : Ratiensles h) l v x M loe. eit. meditationes de et rore eeririn. qui opiniones phi c) De origine animae p. io . iosophieag reiiciunt. eo q)ied scripturae s. aduer-d obserii. Ss. L. ill e. 4. p. s . seqq. sari videntur . et omnia. quae in illa extant Anonymus, qui Frettudii, ut titulus men- Θειπνι- a esse contendunt. s. s. p. s.
275쪽
DE PHILOS. CHRISTI ET APOSTOLOR. us3
examinata, veri notam non sustinent. Quod ut manifestum laciamuri praemonendum est, negari non posse, sanctum apostolum in eo cruditionis genere educatum et sub magno magistro ad cam legis patriae disciplinam formatum fuisse, quam illius aetatis mores et consuetudo postulabant, quamque apud Pharisaeos prae aliis obtinuisse in Iudaicae philosophiae historia coinprobauimus. Id enim ipse latetur diuus apostolus. Quem si hoc nomine, ex philosophorum albo expungi graue sit,
faciles erimus in verbis, modo caueat lector, ne philosophum eum t tum putet, qualem in historia philosophica considerare solemus. Melius aptiusque ad vitandos errores eruditionis Iudaicae alumnum , lcgisque patriae peritum quis dixerit. Deinde haud grauatim concedemus quo que, diuinum virum non ab omni literaturae Graecanicae notitia suisse destitumin, siue domi ea quodammodo tinctus fuerit, siue Hierosolymis legendi scripta quaedam Graecorum occasionem fuerit nactus. Eius enim vestigia passim in eius cpistolis occurrere, facile concedemus viris doctis, pro Pauli πολυμαθε α disputantibus: immo concedemus etiam, pastorein hunc vigilantissimum, qui ad gregis pericula auertenda summo attendebat studio, non ignorauisse ea quae impura philosophia Orientalis et Alexandrina non sine magnis animorum motibus pi rumque seductione a simplicitate fidei iam tum spargere coeperat. Ita enim ut statuamus, omnino elegans de philosophia seductrice cauenda eius dissertatio 1 pollulat. Nec refragabimur contendenti, notas suisse quoque quasdam philosophiae Graecae opiniones, apostolo, et ad eas vel euertendas vel emendandam interdum respexisse, cuius rei exemplum aliquod memorabile alibi ex instituto adduximus o et copiose cXposuimus. Valde vero saliuntur, qui eκ aliquali literaturae profanae notitia, vel eκ curiosa quoque doctrinarum philosophicarum insanarin exploratione gregis praemonendae caussa instituta, vel eκ innotescentibiis piae itis quibusdam philosophicis, quae per vulgus celebrata sunt, philosophum e sculpunt. I alis enim notitia superficiaria et ὼς is instituta, qualem scopus Apostoli solam poscebat, si ad philosophum constituendum
suis ceret, non inueniretur vir eruditus, rerum etiam praeter distiplinam, cui se addixit, literariarum curiosus, qui in philosophorum ntimerum non esset recipiendus. Neque rationes, quae pro Pauli philosophia asseruntur, t lcs sunt, ut admitti pollini, calculumque mercantur. Quod enim a philos phia Tarsi culta petitur argumentum, clumbe prorsus est, nihilque probat, dum nimium probat: sequitur enim eκ eo, omnes Tarsenses suisse philos phos, quod quam inficetum sit, quilibet palpat. Neque opponi potest, verisimile esse, hominem ciuitatis Romanae iure gaudentem ab humanitatis et philosophiae studiis in adolescentia abstinuisse , quibus eo tempore adolescentes liberi plerumque ornari solebant. Id enim et probandum prius est, et contrarium ipsum Paulum habet, qui se a puero Hie- . rosolymis
276쪽
ασι PERIOD. II. PARS II. LIB. L CAP. I.
rosolymis suisse ipse fassus est, adeoque ea aetate sua Tars non fuit, ruae philosophiae studiis excoli solet. Neque veri simile ullo modo est.
iraecanicam sapientiam Paulum in domo scholaue Gamalielis didicisse. Nihil enim tale vir ipse diuinus habet, sed se tantum ait πεπαιLLμενον
κατα ακρίβειαν τού πατρωου vesam, institutum in patriae legis disciplina
accuratisilina, qualem Pharisaei sibi potissimum vindicabanti Nec pr bahile est, in tanto, quod Iudaei Palaestinae incolae erga philosophiam Graecanicam fouerimi, odio, quod clam habere Alexandrina dogmata, et conclauibus ea reseruare illos coegit, floruisse ita philosopli iam Grascam, ut eius addiscendae caussa scholas instituerit, plurii nosque discipulos habuerit Gamaliel. Quod ante templi euersionem non contigisse, eκ iis manifestum est, quae supra de philosophiae Graecae satis inter Iudaeos disseruinius. Quod si fateri lubeat, quod haud aegre concedi potest, Gainali clem Alexandrinae philosophiae inter Iudaeos Aegyptiacos cultae, id est, Cabbalisticae, fuisse gnarum, nondum tamen inde sequitur, Paulum eam a praeceptore hoc didicisse, qui hanc Gamalielis inso mationem diserte ad patriam lege in resti ingit, et ne Cabbatam intelligi
putes, quae et ipsa lex oratis a patribus accepta dicitur, addit, eam se legent innuere, qualem Pharisaei ςηλωταὶ prosequebantur, quam in δευτερώθ.σι constitisse notum est. Nee moramur talinudicum illud testimonium de pernitissa Gamalieli facilitate docendi sapientiam Graecam. Hoc enim aut prorsus falsum et efiictum est, contrarium testantibus illius aeui moribus , aut intelligendum est de facultate legem in lingua Graeca explicandi, et per rinis tradendi. Eo enim tendebat Iudaeorum intemdictum: Ne quis Aium suum doceat ri , Graece. Cui interdicto tam
pertinaciter, ex odio gentilium, maxime Graecorum, adhaeserunt, ut vi κ admittere voluerint etiam illis, qui non nisi Graece callerent, lectionem legis et prophetarum in Synagogis in lingua Graeca, valdeque insensi fuerint Iudaeis Aegyptiacis, quod legis versione Graeca patrios mores honoremque violassent, immo cuiluerint apud ipsos illi ex hac gente, qui inter populos Graece loquontes habitantes non nisi Graeca nossent, et quasi infimi habiti sint. Cuius rei exemplum ex Sota affert L 1 GHT-Fo o T V s ', memorante: R. Leui ben Iaiatia audiuisse Caesareenses pistacteria recitantes Graece, et Doluisse eos prohibere. Quibus praesuppositis si concedatur, quod tamen parum verisimile nobis videtur, Gamalieli concessisse seniorum populi consessum facultatem sapientiam I daicam in Graeca lingua explicandi, quid hoe ad Pauli philosophiam Graecam, quem legein domesticam in patria lingua ex ore praeceptorum a cepisse constat 3 Illi vero, qui Aristotelicam philosoplitam Ganrallelelii professum esse suspicantur, ad quos prouocat CL. BILCx Ius non
recordantur, post Saraecnorum demum in Occidentis regiones irruptionem et migrationes Iudaeorum ex Oriente in Occidentem eos secundum. Aristo-
277쪽
DE PHILOS. CHRISTI ET APOS 1 OLOR
Aristotelem philosophari coepisse, ut suo loco clarissimis testimoniis cuticitam est. Quacunque itaque familiaritate Gamalieli innotuerit Paulus, et vel discipulus vel contubernalis fuerit quod tamen prohabilitate caret nihil inde ad exsculpendam Pauli philosophiam Graecanicam peti potest. Eam autem nec inde confirmari posse, quod aliquam philosophiae Oriclitatis vel placitorum quoque quorundam Graecorum notitiam habuerit, supra iam monuimus, et nobis non monentibus intelligit, qui nouit,
quid ad philosophum requirat nostra tractatio. Ea enim notitia si sustieeret, quam perspicuitatis caussa, ut a philosophica et scientifica distingustur, literariam dicere licet, ad philosophum constituendum, scriptoressere veteres omnes ab his cruditionis et literaturae praesidiis non imparati, philosophorum gregi cssent annumerandi, licet nihil minus in animoliabuerint quam philosophari. Indigna autem diuina, qua gaudebat 'M- stolus, inspiratione est opinio, ad methodi analyticae ab Aristotele ludiges hae regulas Paulum scripta sua elaborauisse. Vt enim inepte satis illis
diuini viri temporibus haec ad regulas analyticas exigendi scripta ratio adscribitur, quae recentioris temI Oris ευγμα elt, ita non cogitant boni illi viri, qui haec talia nobis oggerunt, iuuandae quidem memoriae caussa facile liaee tolerari posse, Dultra vero illos esse, qui ad hanc legem cal multi atteinperauisse suum Paulum Conueiunt. Quamuis enim negari ri queat, et subtiliter concludere et inferre Paulum, non tamen id logicae alicuius opus suit, sed partim ingenii aeris et natura sua apte ratiocinantis , partim luminis diuini abundanti in hoc gratiae diuinae instrumentum mensura emisi: ad quam sapientiam magis irain tanto studio cuncta retulit optimus veri magister, ut lateretur, non venisse se ad Co
Quibus verbis dum se ex philosophorum albo ipse delet Paulus; manifestum lacit, quantopere illi errent, qui aeternae sapientiae discipulum c nonibus analyticae Peripateticae seruire cogunt '. Εκ his vero illi quoque repelli possunt, qui theologiam naturalem, moralem, metaphystaram sacram limitiaque cx Pauli epistolis exsculpsere. Non enim sui licit, sanctum virum ea argumenta attulisse, quae commode ad has diseiplinas queunt referri, sed ottendendum est, ex harum informatione cum talia
attulisse: quod quam ineptum atque puerile sit, quilibet palpat. Ridei
h) obser latum autem passim viris doctia Pau
lum eo rati inandi genere uti, quod inter ludaeos tum solenne et recepit m erat. e. e. multa nora supponere . tacitas obiectiones afferre . par. t. n. tantum unam conclusionis addueere. et quaestirilia
l) i Cor. Il, s. 4. no Pie et eleganter Ven. Wars MANN. Ee l. N. T. Sect l. p. 39. . Cogitemu .ia omnia alia nestire voluisse Paulum praeter
Christum eruelfixum. optima sua ante eonuerisia sonem appellasse σωυρα ε ete. Certa mmmi exempli te ait, huius apostoli dexteritatem in .. eoneludendo et proponendri ab auctoribus elas ia si ei et literis humanioribus duri lare, multo mi ianus abusus ille notorius multorum in mixtu ista vere profana eruditionis profanae eum diu una exemplo a pullo i. qtii seinet aut his pauculaia quaedam verba seriptorum ethnicorona ad ho-- minem allegauit, excusari aut ι .sendi pinest.
278쪽
ess PERIOD. II. PARS II. LIB. I. CAP. I.
da vero eorum insania est, qui Paulum σκηιοπριον in mathematicum transformant: quos ignorare, de quo scrino sit, ct in Uentum verba dare patet. Ita enim quilibet artifex, vel etiam opifex quoque mathematicis,
adscribendus esset, qui quidem nescit, quid unt μαθωατα. Quod cum philosophis disputauerit Athenis nihil aliud cuincit, quam, opposuisse
morologiae Epicureae, et meteorologiae Stoicae diuinum virum sapientiae coelestis solidissima et inconcussa ac ab eorum obiectionibus minime euertenda dogmata, quae magnum quidem theologum virumque ostendunt sεοπνευτον, non vero philosophum: quamuis Verisimile videatur,
virum acerrimi iudicii non fidei tantum sanctissimae praestantiam in illo conflictu Atheniensi demonstrauisse , sed Epicureorum quoque inanes, sine spe, sine solatio, voces, Stoicorumque impia dogmata, comparando ea cum Christi doctrina, detexisse : id quod fieri potuit eκ ipsorum obieetionibus, nec poscit ut in hortis Epicuri vel porticu Zenonis veri tus suisse credatur. Quae vero in ipsis apostoli scriptis specimina et vestigia philosophiae Graecanicae a quibusdam deprehendi putantur, aut
exotericam quandam earum circumstantiarum notitiam inferunt, quas paululum literis eo tempore cultus ignorabat nemo, aut sine ratione a
que sundamento apostolo assinguntur, et sine praeiudicio praeconceptae Opinionis, cauteque considerata longe aliud dicunt, frustraque ad Graec nicarum se starum placita reseruntur, vel obtorto potius trahuntur collo.
Quae enim ex Pharisaismo Pauli exsculpitur philosophia, nulla prorsus eli, nec in eius doctrinam et scripta influxum habere potuit ullum, eo quod supra euictum sit, falli eos, qui Graecanicas sectas cum Iudaicis confundunt, locumque Iosephi, quo nituntur, non satis intellexisse: qui vero nescio quas Stoicas sententias Paulo ex hac ipsa ratione astingunt, eo magis decipiuntur, quo magis Pharisaeorum doctrina a Stoicorum s is longissime abiit. Quod vero se Christi sacris iam addietum Pharisaeuinesse in apologia dixerit, ad solam, ut textus -φεια claris limc oste dit, resurrectionem mortuorum pertinet, quam inficiabantur Sadducaei, qui tum in synedrio prima loca occupabant. Quae vero Sandius pro Platonismo Pauli allegat, ut hominis audaciam peruertendi et ad fines suos pertrahendi sacras paginas mire produnt, ita simplici negatione refutari possunt. Vnde enim probabitur, Iudaeos ct Platonicos in eadem de praeexistentia animarum fuisse haeresi 3 licet id visum suerit nonnullis. Et quae quaeso concludendi ratio a voce Platoni quoque aeque ac Iudacis recepta. Vtrosque, et cum his paulum , eadem significatione ea sui se usos λ Mnon interpretationes leges postulant, ut ostendatur testunoniis fide dignis, Platonicas hypotheses ad Iudaeos Palaestinae incolas peruenisse, et ab iis ita receptas suisse, ut illis Iudaicae ecclesiae dogmata aruiemperarentur λ Qua vero ratione id probabunt Sandius eique suntles 3 Quod si phrases illas Platonicas recte consideraueris, quas Paulo sensu Academiae recepto Sandius tribuit, totumque Paulinae doctrinae systema
279쪽
DE PHILOS. CHRISTI ET APOSTOLOR. 26
cum iis contuleris, patebit tantum abesse ut Platonicae videantur, ut Pi tonismo prorsus sint contrariae. Quod ut exemplo illustremus, corporis dum vincula, graueinque regenito carnis sarcinam queritur apostolus, non materiam mali sontem accusat, corpusque sibi eo nomine habet exosum, quod alibi curandum esse commendat, et cum Iesu Christi imitatione consistere docet, sed animi corruptionem cupiditatum prauitato in carnis inordinata commotione se prodentem deplorat, et ab insultibus
inhabitantis peccati se liberari optat. Quid haec ad Platonem, quid ad
Academiam 3 quae animi labem ignorabat, et materiae, ex qua Conditum corpus, eam tribuebat, manifesto indicio, in detegendo mali moralis vero sonte eam coecutiisse. Ἀνικλυειν vero nihil aliud apostolo est, quam solutis, quae corpus animamque connectunt, vinculis, quoad meliorem sui partem ad aeternaes tranquillitatis diuinique consortii sedes
transferri, non vero ex corporis carcere liberari: hoc enim et restituenduin et gloriosae corporis Iesu Christi faciei assimilandum dixerat, id quod tam absurduin visum Platonicis, ut Synesium diu a Christianae religionis
profestione deterruerit, ut insta dicetur. Reliqua quae assere criticus t merarius adeo futilia sunt, et loquutionum Hebraicarum gnaris nota, eκ qua schola minime Platonica prodierunt, ut ea operose hoc loco, Vbi alia agimus, rosulare non sit opus. Quaecunque autem notio sit et disserentia vocum νους, σωμα in loco Apostoli allato, illud ex aliis
scriptorum Paulinorum locis est manifestissimum, Cabbalistica de Nescii ma, Ruach et Nephesch dogmata, ct quae sere coincidunt Platonicas demente animaque hypotheses huc trahi non posse. Hae enim nugae em
nationiis systeina supponunt, a qua impietate diuum apostolum longissime remotum fuisse, ipse sorte vir doctus, qui haec attulit, non negauerit, si viveret. Qui vero sine nomine Stoici sati absurditatem Paulo de decretis diuinis dii terenti tribuit, et haec Paulum non Θεσπιευπον, sed prae- conceptis ex Pharisaismo opinionibus inhaerentem tradidisse scribit, diagnus haud est, qui multis refutetur, cum scopus eius detestabilis satis appareat, voluisse lucifugam auctoritatem sanctissimorum viroruin lal, laetare. Quod ut αἰ ρ ς facit, ita ne philosophicae quidem hist riae praesidio munitus aggressus est, quam si a limine salutasset, nouisset, Pharisaeorum de Dei ad actiones hominum conrursu a fato Stoico immemsuin dii lare, et Essenos potius similia, non tamen eadem, praecepisse,
quibuscum nulla fuit Apostolo consuetudo aut commercium. Quae tandem de Senecae consuetudine vel commercio quoque epistolico cum D. Paulo asserri solent, ea Tomo fecundo, ubi Senecae historiam ena rauimus, pleraque occupauimus, Ruae hoc loco repetenda sunt'. Vnum, quod huc pertinet, notamus : si etiam concederetur, quod HIERO NYMo' et AvGusTINO' placuit, suisse reuera aliquam inter, L l a virumque
280쪽
utrumque consuetudinem literanam, nec Vahtae suspectam esse totam il- . lam traditionem, licet satis vetustam, parum tamen inde pro philos
si a Pauli exsculpi posse, et id modo sequi, fieri potuisse , ut ea, quae
4lendidiora Seneca in scriptis suis habet, eκ imitatione Christianae d Arinae prosecta sint, et doctoruin Christianorum simiam nobis Stoicum hominem sistere, cui hae occasione scripta Christianorum doctorum imnotuerint, de qua coniectura quid nobis videatur, candide suo loco indicauimus. Haec vero ne Christianismuiri qui iem Senecae euincere apta sunt, ut alibi demonstratum, eo quod splendidae voces, etsi mutua-titiae, sensus tegunt Stoicos impiosque, multo vero minus inde sequitur, Paulum in Senecae gratiam hypothesibus Stoicis manum dedisse, et in porticum transiisse. Quibus omnibus consideratis excludendus est ex philosophorum serie diuus apostolus meliori atque digniori loco sapientiae diuinitus traditae professione collocandus. Idem de discipulis eius Apolline, Timotheo et Luca dicendum est, quos intrusit in philosophorum turbam inepta HoRNII ' diligentia, qui iuuenili se-stinatione hic quoque, ut ali hi, saepius lapsus est. Nihil enim tale pios cordatosque doctores fuisse , sed scripturae studio se totos dedisse,
lacra historia paginaeque librorum diuinorum aperte loquuntur. Quae hactenus copiose adducta omnia, sole meridiano clarius euincunt, si plicitatem nascentis reipublicae Christianae, et cum ipso salutis auctore diuinorum eius antistitum non caruisse quidem doestrinae castimimae maiestate et veritate, longe vero a philosophiae, quae tunc mige orbi imperabat Graecanicae, tricis et Opinionibus abiisse. Patet inde quoque in sacrorum oraculorum scriptorumque apostolicorum interpretatione caute versandum et historiae philosophicae lumina, quae apte interdum adhiberi possunt, non asserenda esse ulterius, quam ipsa textus ratio, subiectorum conditio, et circumstantiae patiuntur: quod ubi neglexere viri quoque magni, in Varias παρερώηνείας inciderunt, quas lacile eu
dissent, si maluissent ad fidei Christianae simplicitatem, quam ad humanae eruditionis splendorem respicere. Verum de his alio loco cur