장음표시 사용
501쪽
DE PHILOS. PATRUM IN SPECIE. ε89
tur ' His itaque erroribus pestilentibus implicatus Augustinus, dum miseras quasdam ineptientis philosophiae rati ungulas sequitur, longissime a fide Christiana recedit, adeo, ut ipsos Manichaeos furore superans de domino Christo tantum sentiret modo, quantum de excellantis Iapientiae viro, cui nullus possit aequari ' Maxime vero in has voragines praeciapitabat Augustinuin disiicillima de mali origine quaellio. Cum enim inepta mali notione deceptus in huius originti inquisitione esset frustra defatigatus, nec tollendas dissicultatis remedium ullum exhiberet philos phia, quam didicerat, Aristotelica, in Manichaeorum classes facile incidit, et persuaderi sibi passus est, esse proprium et peculiare mali omnis
principium aliquod atque fontem, Deo contrarium, eX FO Omnium tenebrarum, materiae, desectus et peruersitatis caussae derivandae sint. Quod licet tam acri ingenio placere potuisse, mirum videri queat, Conuenit tamen cum circumitantiis viri magni, in quibus tum vivebat.
Cum enim spatiosam de Deo lumine summo ut inestabili, haberet notionem, quam tot philosophorum, immo doctorum quoque Ecclesiastic
trillit. errorum sabula . pineisque exponi et ad origines suas reuoeari non potest. Unde maluimus argumentum. licet nee ignobile, nee a tractationis nostrae seopo abhorrens. hoe t eo omittere, quam superficiaria consideratione nihil. qMod momentum habeat. dieere. Non
enim iudicium de hae haeresi fieri potest. nisi
sciurato prius examine definiatur. quid Maneti, quid sectatoribus eius placuerit 3 eum haud raro errorum portenta tribui soleant haereticis, de quibus aut plane non cogitarunt, aut
quae eonsequentiarum tantum maehinis extorta et obtorto, quod aiunt, eollo rapta et obiecta
illis sunt. Quod ubi absmie partis praeiudieio
et vel aeeusanui vel defendendi studio partieu. Iari iactum est. tum demum licebit instituta comparatione inter sistema Magorum veterum. Zoroastrianum reformatum . Christianuin et Nanetis, de veris huius doctrinae originibus stat Here. Quam viam summa cum laude iniit Gleberrimus nobisque de deratissimus Ba Λου- lus, cuius nis otia Manichaeismi boni, omnibus non immerito placuit. Qui si non in plerisque Graeeorum fidem Arabum seripto. rum auctoritati postposuisset. et ad varias olientalis philosopniae periodos, aeqntes. Qu-tationes et resormationes paulo euriosito attendissae, omne tulisset punctum. Has enim quinest igit. ille in Manichaeorum historia vetum
ubique videre non potest. Manes enim, ut erat ingenio sanatico . at eruditione et doctrina expolito, ira noua dogmata procudere. et systema a reeeptis diuersum inque iis selectum condere conatus est. Hine nee duo illa prinei. pia absoluta, quae veterum Magorum distiplina eo -ndauerat . illi plaeebant. nee Zoroastrea illi emendatio, quae Mithram ita praesecit.
rerum omnium sontem. exqua eo suo modo et Dromasden et Arihmanium lieet contrariis inter se assectioribus conspieuos deriuauit, arrisit. sed ut philosophiae Orientalis praeita ev luminis diuini emanatione eiusque priuatione et mali et boni sontem, materiam et spiritum derivantia
eum Christianorum stitis, diaboli desectioni
mali moralis caussam assignantibus in unum confunderet. vel tertium potius doctrinae aedifi-eium exstrueret, duo rerum quidem omnium principia posuit, bonum. quod luei praesidet. et inalum. quod tenebris, materiae, infelicitati imperat. haec vero duo numina ita per varias vicissitudines et periodos inter se contendere statuit . donee victo tenebrarum principe redeant vhique purissima luminis et selieitatis seeula.
Ita quamuis unum tantum Deum Manes admit
teret. eum malo illi prineipio deitatis attributa negaret. nec id inter numina referri pose putaret . quod luce. vita, bonitate careret, spera. t tamen. posse eius existentiam ad mitet, seis sue ratio dari. quomodo omnia mala et eoniti iones in orbe exortae essent. ita ut prinei pia philosophiae patriae et regulae rationis minime osisenderentur. id enim male habuisse hominem philosophieo ingenio praeditum videtur, quod philosophia orientalis inculeabat, omnia quae eunque sunt ex Deo emana ne, et tenebrarum non minus quam lueis principia ex uno sonte. Mithra esse . illud vero malam indolem ex sola priuati ne accepisse. His opposuit duplex
dem docuerunν, qui diuinitatem verbi non nerunt. sed lucis progeniem esse dixeruat.onis Bllavso Ea l. c. T. I. p. 478.
502쪽
riim quorundam praecepta inculcabant L et Cui Scripturae voces non refragari videbantur, malum vero rebus plurimis, quae substantia gaude-hant, inesse videret, materiamque ipsam, qua talem ad tenebras magis, quam lucem reserendam esse stitueret, non potuit non in Manichaeorum errorem delabi, mali politivam originem in alio sonte, quam Deo, toto lumine, esse quaerendam. Certe cum has ipsi dissicultates Manichaei obiicerent, quaerentes, Vnde malum, se non uoluisse obsistere, ipse satetur L Ita vero pessimis retibus implicatus clussi seducitur, alios quoque argutis ingenii captiunculis seducit, et in his Alypium et Romani num Moecenatem suum. Neque tamen satisfacere potuit ingenio tam acri, tam acute videnti, sanatica Manichaeorum philosophia, quos in aliorum opinionibus destruendis magis disertos, quam in suis adstruendis firmos esse cognouit. Totus itaque his erroribus non adhaesiit, cavi teque atque timide illos secutus est. Neque tamen reliquarum, praeter philosophiam. scientiarum curam dimiserat; cumque eloquentiam s rensem mire adamaret, non grammaticam tantum Thagastam reuersus docuit, sed illustrioris quoque professionis gratia Carthaginem abiens, rhetoricae prosessionem auspicatus est. Cumque ibi et ad magiam et ad astrologiam iudiciariam pernoscendam inuitaretur, illam quidem curiositatem detestatus est hanc vero amare coepit, cum et cupiditatibus faueret , et Manichaea principia firmare videretur. Placebat adolescenti variis assectibus aestuanti horum hominum oratio f: De eoelo tibi est
ineuitabilis caussa peccandi, et, Venus hoc fecit vel Mars, sicilicet ut homo sne culpa sit, caro et sanguis et superba putredo, culpandus Au
autem eoeli ae merum creator et ordinaIor. Reuocauit tamen iuueianem, longe iam in vanissima arte progressum Vindicianus medicus, benigne ac paterne eum cohortatus, Vt ne curam atque operam rebus utilibus necessariam vanissimis ineptiis tribueret. Reversus itaque ad philos phiam ad elucubrandos libros duos de pulchro et apto animum conuertit;
in his definiebat, pulchrum id ei, quod per se ipsum, aptum autem id,
quod ad aliquid accommodatum deceret Quod ubi ad corpora transtulisset, ad animum quoque applicare, eiusque adaptare naturae constituit. Verum salsa de spirituali natura notio, quam ipsi Manichaei subministrauerant, obstitit, quo minus Verum Videret. Hos libros, in Ipsa sua pueritia quasi iterum extinctos et deperditos ad Hierium Romanae v his oratorem scripserat, virum et Gracca et Latina facundia clarissimum et philosophum acutissimum. Quamuis autem isto philosophiae studio rectam viam nondum deprehendisset, non tamen line Duma id fuit. Nempe et flagitiosos Manichaeorum mores Condemnabant praecepta philosophiae, et errores sensim manifestabant. Nam Helpidii disputationicum Manichaeis intererat Carthagine Augustinus: qui cum auctoris sui de
h Demonstrauit id In xu Lia P. 481. seqq.
503쪽
DE PHILOS. PATRUM IN SPECIE. 49r
origine mali sententiam defendere satagerent, oculos aperuerunt iuueni acutissimo , ut intelligeret, stante Manichaei doictrina, rationem validam explicari non posse, cur tandem Deus animas in mortalium corpora innumeris calamitatibus obnoxia detrusisset. Idque sibi diuinam quamdam excitationem suisse scribit Φ, ut ad saniora rediret, cum hac dissicultate se expedire sectatores eius non possent. Longum esset, rationes eas enarrare, quibus eum philosophia contra Manichaeorum deliria muniebat, et hausta ab his seduetoribus praeiudicia euertebat, merentur autem apud ipsuin legi et expendi . Eo autem ventum, ut placita philosophorum, quae diligenter didicerat, cum Manichaeorum dogmatibus comparando, illa hisdonge praeserret . Quod equidem mirari quem subeat, cum plerique' veterum philosophorum in aamittendis. principiis duobus coexistentibus conspirauerint, viamque strauerint et exemplum praeiuerint Manichaeo, id quod docta commentatione demonstrauit B. Io. Cil R I s T o P H. Wo LOVS Verum aut ad eos tum respexit philosophos, qui uni tantum principio adhaeserunt, quod Eleaticos, Heraclitum aliosque secilla conflat, vel eos intellexit, qui pratermisso principio efficienti, materiale tantum considerarunt, ut laetum ah Ionicis: aut varias et innatas ratiunculas Manichaeorum vagumque doctrinae genus, nullo certo systemate connexum coaptatumque contemnere coepit, cum Graecos philosophos rationes inter se conspirantes adducere videret. Cum enim obseruaret, motuum coelestium caussas, aequinoctiorum, solstitiorum, desectuum denique solis et lunae multo melius a philosophis explicari, quam a Manichaeo, tametsi is in eam rem copiolissime aelirasset: colligebat inde, hominem in his quidem rebus sutilem, quae oculorum atque sensuum fidei essent expositae, multo magis in rebus a sensu remotioribus tractandis aberrare, nec Spiritum sanctum in eo homine personaliter auctoritate plenaria resedisse, qui in rebus quae cuiuis mediocriter erudito essent neruiae tam pueriliter hallucinaretur . Medicis nam Augustino ita dubitanti et innumeros nodos nectenti parabant Manuchael, assidue illi promittentes, vhi Faustus, qui honestarum omnium disciplinarum et philosophiae peritissimus habebatur, aduenisset, eum omnes illi nodos non rerum modo astronomicarum, sed quarumcunque etiam longe intricatiorum expediturum esse. Magna et eruditionis et pietatis opinione se iactabat Faustus ille, qui episcopum se Manichaeorum gerebat . quamuis contrarium de eo testarentur, qui hominem propius nouerant '. Nam et moribus erat esseminatis et disciplinarum omnium praeter Grammaticam fere rudis sola vero dicendi peritia naturali facultate adiutus aliquo modo excellebat, hacque facundia simpliciores mire decipiebat, apud suos autem auctoritatem atque opinionem sibi concili bat maximam. Is cum Carthaginem venisset, delectatus est initio ho-
504쪽
492 PERIOD. II. PARS IL LIB. I. CAP. II L
minis eloquentia Augustinus, qui vero , cum iudicii vim illius sermoni-hus adhibuisset, et colloquiorum familiaritate scrupulos sibi eximendos proposuisset, turpiter se deludi sensit, desperauitque, fore ut nodos,
quos in animo sibi ipsi Augustinus struxerat, solueret. Cumque rati nes mathematicas, quas in philosophorum libris legerat, cum Manichaei praeceptis conserre, et ex illius sectae opinione aeque sibi, atque ex astrologorum disciplina, explicari cuperet, motuumque ac conuersionum iiderum regulas sibi tradi desideraret, Faustus tenuitatis suae conscius disputationis aleam callide subterfugit, imperitiam in ea re suam confessus Quam animi modestiain in dissicilioribus quoque rastionibus Faustus demonstrauit. Ita vero valde desectuit ingens, quo Manichaeorum partes prosecutus erat liugustinus, studium, cum probe videret, non expectandos esse ex hac secta homines, qui quaestiones suas, quas philosophia illi suppeditaverat, enodarent. Ita fluctuans et ex omni parte haerens, quo se Verteret, nesciebat acre quudem, at rectore destitutum Augustini ingenium, cum in Italiam ex Astiaca traiicere statueret. Romam petebat Rhetoricam prosessurus, quo loco moderatius se gerere, quam Carthagine, studiosos audiuerat ε. Ibi in grauissimam sebrim incidit, cum adhuc Manichaeorum familiaritate datineretur L Nondum tum pestilentem errorem vel philosophia eius ubderat, vel gratiae vires excusserant, non esse se qui peccaret, sed quamdam aliam in ipso naturam, quod praeiudicium sibi quam maxime obstutisse, quo minus de vera mentis emendatione, et conuersione ad Deum cogitaret, pie conqueritur Quod impedimentum valde corroborabat, quod Deum cogitare non posset ab omni mole corporea secretum, putaretque, nihil unquam extitisse, vel extare posse, quod corporeum non esset; ex quo errore innumeri illi deliramentorum riuuli scat riebant, qui Augustini animum a veritate retraxerunt. Certe hune
verum Manichaeismi fontem fuisse, ipse obseruauit, libros, quos contra Faustum scripsit, hoc salutari epiphonemate claudens Dei naturam atque substantiam incommutabilem omnino et incorruptibilem cogisate et credue . et Manichaei continuo non eritis, ut aliquando et Catholici esse possitis. Nempe more Orientalium ad corporeas nΟ-tiones de substantiis naturisque immaterialibus sibi concipiendas valde procliue erat Manichaei ingenium. Qui cum ex patria disciplina didiscisset, esse Deum felicitatis bonique omnis sontem et auctorem, Conisspexisset quoque, per emanationis seriem rerum ab eo prosectarum oriagines explicari, in eam opinionem descendit, esse hanc diuinam lucem, non quidem materiali huic luci similem, quae hunc mundum illustrat, esse tamen veram lucem ignemque diuinum, adeoque Corpoream quandam notionem locum heic habere debere L Nec aliter concipi potest lumen
505쪽
DE PHILOS. PATRUM IN SPECIE. 493
lumen illud diuinum, aeternum, infinitum, quod supremam diuinitatis plenitudinem replere dixerunt Orientales philosophi, quique ab iis prognati sunt Gnostici et Cabbalistae. Quam patriam dΗciplinam secutus
Manes, ut inum spatiosa quadam radiorum extensione omnia replere credidit, ita haec non obstare simplicissimae et diuinae eius naturae putauit. Quibus positis ubi tenebrarum, imperfectionum, malorum, ipsiusque materiae origines essent designandae, easque in sola priuatione quaeri non posse ille statueret. eo quod activa quadam vi reniti luci bon que tenebras atque malum videret, ad turpissimum illum errorem delapsus est, malam quandam et tenebricosam naturam extitisse semper, quae tenebras inducere lumini diuino contenderit, hincque materialia omnia orta esse. Qua in re longius eum progressum esse, quam philosophos alios Orientales eκ Zoroastris disciplina profectos, qui tenebras, materiam, malum ex luminis priuatione, et remotiore emanationis a sonte suo distantia derivabant, ut ex comparatione utriusque systematis facili labore disci potest. His itaque praeiudiciis vehementer implicitus Augustini animus, exitum eκ hoc lahyrintho inuenire non potuit. Hanc enim minimam et prope solam caustam ineuitabilis erroris suisse, ipse innuit : et huic quoque praeiudicio tantopere se post conuersionem Opposuit, Ut et animam non incorpoream modo, sed et illocalem diceret siet materiam sibi quand*m incorpoream ante mundi exordia fingeret, statueretque , priusquam Deus.Informem istam materiam formaret amque distingueret, non fuisse aliquid, non colorem, non Auram, non
corpus, non spiritum, non tamen omnino nihil. Quam opinionem hodie pro insulsa, inepta et sanatica habitam tantum virum pro diuina et ab ipsa Numinis misericordia suggestam habuisse, merito miratur eruditi L simus CuDwORTHI interpres ', ortam vero esse ex studio, error,hus innichaeis se e diametro opponendi, quilibet videt. Dum itaque remedium quaerit animo cum hoc morbo confiustanti, medicinam adhibet ipso malo tantum non deteriorem. Nempe ad Academicorum libros delapsus est, verisimili argumento concludens, aut prorsus nihil veri esse, aut id homines latere, sapienterque ab assensu cohiberi animum, cum nuspiam ipse portum inueniret, in quo agitatus tot incertitudinum fluctu hus requiesceret. Quas partes cum magna ingenia secuta fuisse nosset, nec veros Scepticismi fines intelligeret, noua illa peste non corrumpi non potuit. Euentum hoc habuit vere Scepticum, ut et Manichaeos et o thodoxos contemneret, et neutri se parti addiceret, sed ad docendam eloquentiam totum se conuerteret. Quam cum Romae profiteri ob fraudes Scholasticorum amplius nollet, Symmachi commendatione Mediolani rhetoricae professionem metus, artem ibi oratoriam docere coepit f
506쪽
4gi PERIOD. II. PARS II. LIB. I. CAP. III.
Duxerat hanc in ustem Augustinum diuinus nutue, qui de salute ei prospiciebat, et ad Ambrosium magna et probitatis et eloquentiae fama inclarescentem trahebat. A quo benigne exceptus est, commotusque ut eius conciones sedulus audiret. In quibus licet eloquentiae tantum rationem habere vellet, rerum tamen pondera animum vehementer Eκcitaiahant, et Manichaeorum partes oppugnabant. Fortiter se tune, ait Lintendissse animum, δε quo modo posset certis aliquibus documentis Μ nichaeos convincere solstatis. Puods enim possit spiritalem sub η-riam cogitare, statia illa omnia machinamenta Iolutum et abiectum iri ex animo : Ied non potuissse. Veruntamen de ipso huius mundi coriapore omnique natura, quam Rufus earnis attingeret , multa
probabiliora sensesse plerosque philosophos magis magisque considerantem atque comparantem iudicasse. Itaque Academicorum more, Aut existimentur, dubitantem de omnibus aIque inter omnia fuctuantem, Manichaeos quidem relinquendos esse decrevise, non
arbitrantem eo ipse tempore dubitationis suae in illa sectassi permanendum esse, cua iam nonnullos philosophos praeponeret: quibus tamen philosophis, quod sae nomine salutari Christi e sent,
eurationem languoris animae suae committere omnino recusauerit.
Statuisse ergo tamdiu se eatechumenon in Carbolica Stasa, mi a
parentibus commendata, donec aliquid certi .eluceret, quo cursum dirigeret. Alio vero lo egregie luculenterque explicauit, qua ratione Deus philosophiae praeparatione usus fuerit, ad adducendum eum ad Christianam fidem. Scribit enim ad Honoratum : Rationem ipse mecum habui, magnamque deliberationem, iam in Italia constia tutus, non, utrum manerem in ida secta, in quam me incidisse poenitebat; sed quonam modo verum iκveniendum esset. Saepe mihi Lidebatur, non posse inueniri, magnique fluctus cogitationum mearum in Academicorum fueragium ferebantur. Saepe rursius intuens, quantum pGeram mentem humanam tam Diuacem, tam sagacem, tam perspicacem, non puIabam latere veritatem, nis quod in ea quaerendi modus lateret, eundemque ipsum modum ab aliqua ciuina auctoritate esse sumendum. Restahat quaerere, quaenam ista esset auctoritas, cum in tantis dissensionibus se quisque illam traditurum polliaceretur. Occurrebat igitur inexplieabilis silua, eui demum inseri multum pigebat: atque inter haec Me vlla requie, cupiditate reperiendi veri animus agitabatur. Dissuebam me tamen magis magisi e ab istis, quos deserere proposueram. Resabat itaque aliud nihil in tantis periculis, quam ut diuinam providentiam lacomoses et miserabilibus vocibus, ut opem mihi ferret, deprecarere atque idsedulo fac ebam. Dignus locus esset ampliori contemplatione, examineque devia illius Sceptici sint, qui cum esset periculosissimus, medicina quaed mlai t
507쪽
DE PHILOS. PATRUM IN SPECIE sis
fuit Augustini animo. Sed hiscemodi immorari non licet Vnum monemus, sectariam philosophiam, dum Scepticismum in Augustini animo excitauit, locum fecisse diuinae gratiae, ut reuelationis radiis collu
strari cuperet. Quid secisset sana philosophia, Scepticismi victrix, si ad
eam peruenire Augustino licuisset λ Non dissitetur tamen vir magnus, periculosam sibi istam dubitationem suisse, ex qua nempe torpor ac negligentia eius inquirendi nasceretur. Mirum itaque non est, graui pugna animum Augustini in partes distractum nesciuisse, ubi elabi posset. Quos cogitationum suarum fluetus de mali origine eleganter enarrat, apud ipsum legendos, patet enim ex iis, ineptas notiones Aristoteli-Cas, quas ex categoriis desumtas sibi fissam de Deo opinionem suggessisse ipse prodidit, ut lain supra monuimus, ipsi vehementer obstitisse, quominus victoriam reportaret. Cum enim uniuersarum creaturarum
complexum imaginatione sibi concepisset, hocque unum compositum Deum penetrare et circumfluere cogitasset, ut spongia in infiniti maris undis natans non modo ah undis cingitur sed et penetratur, vidit quidem ea Omnia, quae eκ Deo sint, et in eo moueantur hona esse, qua vero ratione malum intrauerit, deprehendere non potuit. Aut enim malum nihil esse, praeter nudae imaginationis lusum vocemque inanem, aut cuidam inhaerere substantiae, inde concludit, quae cum non eκ omni parte creatori morigeram se praeberet, mala inde inanserit, nec corrigi a Deo potuerit. Noua haec leges dubitationum acerrime iudicanti Augustino extitit, ita ratiocinanti: aut non potuisse, aut noluisse Deum m tare prauam illam materiae substantiam, quorum utrumque Deo dignum haud sit. At debuisse magis nouam creare materiam mali expertem quod si non licuerit, sequi inde, ab aeterno istam fuisse materiam, atque etiam non volente Deo extitisse. Et haec vero absurda esse, cum ratio non pateat, cur post tot seculorum decursum demum ex ea aliquid is mauerit, et cur non illa potius penitus destructa produxerit nouam eam
rue persectiorem magisque absolutam 3 Vidit vir acerrimi iudicii absuritates systematis dualistici ue cum rationis regulis atque axiomatibus nullo modo conspirantis, sed ineptis de Deo et materia, deque malo morali notionibus impeditus succurrere intellectui incertitudine laboranti non potuit, donec sublimiores de Deo cogitationes tandem esset assecutus, et materiales istos conceptus, quos abstractiones illae Peripateticae non QP serere non poterant, eiecisset. Factum id esse, lectione quorundam librorum Platonicorum narrat Hipponensis praesul, quos a Victorino,
de quo in fine paginae dicemus f, Latinos factos acceperat per quem
3 Laudat hune victorimam, tanquam omnἰum artium Itheralium per Dissimum et in lectione philosophorum versatissimum Ausus et Nus Consess Lib. V H. e. a eumque veterem philos Phiam explicantem sedatur ea quoque auditorea Romae hahuisse, et in foro stannm metuisse refert. quaque ratione lecti a seripturae Baginta de veritate Christianae religionis per arita sit a simplie ano exponit. Fuit autem . Fabius Marius Victorinus natione Aser. qui rhetoricam Romae summa cum lauda docuit imperante constan
508쪽
4s6 PERIOD. IL PARS II. LIB. I. CAP. II L
dam hominem praeter modum arrogantem et elatum. Cumque reliqui philosophi in explicandis rerum materialium et naturalium originibus consisterent, Platonici vero ad naturae diuinae Contemplationem altius
assurgerent, eos stibi legendos statuit. Quos ubi euoluisset, reperisse se, ait re ipsa, non iisdem quidem verbis, quicquid Ioannes ipse angelii sui exordio de verbi gloria, et quod Paulus de eiusdem aequalitate cum patre docet. Ibidem reperisse filum patri suo esse
aeternum, ante omnia et super omnia tempora incommutabiliter permanere, animas de plenitxdine eius accipere, ut beatae t , et participatione manentis in se sapientiae renouari, ut Ani sapientes. Inde admonitum, fatetur , redire a se ipsum, intrauisse in intima sua, vidisseque qualicunque oculo animae fisae supra mentem suam lucem in commutabilem, non hanc vulgarem et conspicuam omni carni, nec quasi ex eodem genere. Grandiorem fuisse s ista multo multoque claritiae claresceret, totumque occuparet magnitudine; non boe idam juisse, sed aliud, aliud valde ab istis omnibus. Nec stabisse supra mentem livam, sicut oleum super aquam, nec scut coelum super terram, sed superior. Quae latius postea prosequitur, fuseque describit, quo paeto ad
cognoscendam aeternam Veritatem, creaturarum Verum statum ac conditionem, veram quoque mali Originem peruenerit quae hoc loco non
g. XXVI. omnium maxime memorabilis hic locus est in historia εο ρ ρ ρι-- Augustini philosophica. Quanti enim tum in Ecclesia Plato valuerit, 'U 'x in aprico ponit: sunt autem in eo nonnulla, quae instituti nostri memores non interposito qualicunque iudicio, factaque disquisitione dimitatere non possumus. Et primo quidem non immerito mirari videtur Cl. BEAuso BRIvs ε Augustinum, Dei bonitatem praedicantem, quod libros hos Platonicos ei in manus tradiderit, cum quae illi lucem praetulit philosophia Platonica ad inducendas ei errorum tenebras proprie comparata fuerit. Recte monet, Platonem duo principia coaeterna posuisse, Deum et materiam, et hanc quoque causiam omnis mali constituisse, intelligentias autem non minus Dei emanationes dixisse, quam verbum. Animam porro mixtam constituisse eκ indiuiduo et diuia , id est ex parte immateriali et materialla Placuisse etiam Platoni, animam sua
Constantio. Qui eum fidei Christianae prolis. flones philosophorum Craeeorum maxime Pla sonem prius elam habuisset, rarus temulorum tonicorum. inteν quas est Isagoge de praediea parietes Christianum non sacere, tondem de bilibus . in quam exstant Boautio edidimen eonfessi ni a publieae necessitate eonuictus publi. tarii saepius inter eius Opera vulgati. De aliisee eiurata superstitione ad Christum transiit. Victorini scriptis grammati eis. rhetorieis Met4- eumque A. C. 36a. lulianus Christianos docera milieis videndus FA iei us Bibl. Lae. Iiteraturam et oratoriam prohibuit t. loquacem T. iv. p. v. Cava Hist. Liter. script. Eccles.scholam deserere maluit. quam vel bum domini. Pag. 4s. id. In EM Lib. vlli. e. g. p. rota Loeum ita g) Lib. VII. e s. n. r. le heie Meupat tum ob ithrum de syllogismis hi Cap. Io. r. I6. hypothetieis Iaavoao H a s p A L. Orig. i) op i7. Lib. II. Eag. memoratum. tum ob Tarias ver- h l. e p. 47s.
509쪽
sponte non peccare, sed passionum vi contra voluntatem suam impulsam, hancque necessitatis siue sati sequelam esse, ut ista patiatur. Esse animorum migrationes dogma κυριον in Academia, purgationem animarum ita fieri, docente. Haec vero omnia cum genuinum Manichaeismum
sapiant, et ex eodem sonte a Platone vel Pythagora in itinere orientali hausta lint a Magis, a quibus sua Manichaeus acceperit, mirabile prorsus esse, id ad vitam Augultino euenisse, quod mortem aliis attulerit. Fat mur, quandam inter Platonis et Manetis placita esse assinitatem, quamuis propius Considerata, haud una ratione inter se dissideant. Neque tamen haec vel ita mirabilia esse, vel facere ad scopum Augustini obseruati nem eruditissimi viri putamus. Sensum enim seriemque narrationis Augustinianae expendenti patet, Hipponensem dcinorem in eiusmodi tantum loca Platonicorum quorundam incidisse, quibus de naturis diuinis
earumque ex Deo summo origine et συνουσία disseruerunt. Suffciebathou Augustino, ut ad meliores notiones reuocaretur. Cum enim adhuc Manichaeus, substantiam spiritualem concipere potuisset nullam, Platonicorum libris edoch obseruauit, dari posse in Deo emanationem naturarum siue prinei um mere spiritualium, Deumque summum ab illa spatiosa et imaginaria notione liberum esse, quae Manichaeos ipsumque Augustinum in transuersum egerat. In hoc enim plurimum valebat Platonis philosophia, quod Deum, quantum posset, a materia remoue
ret. Hanc vero medicinam quaerebat Augustinus, eaque reperta, errores Manichaeorum, quorum absurditates diu iam praeuiderat, lubens abiici qbat. Deinde non attente satis obseruauit vir optimus et praestanistissimus, Augustinum non in Platonis Timaeum, sed in Plat nicorum quorundam libros incidisse, quos Platonis physiologiam emendauisse, et abiecto isto duplici principio statuisse, ex Deo materiam quoque ortum accepissi , distincta materialitate a substantialitate, quae Iambluchi voκ est, ex iis, quae Tomo fecundo diximus, notum est. Unde contra Manichaeorum aliorumque, duplex istud principium propugnantium errorem aliquoties Platonici iuniores in arenam descenderunt fortiterque pugnarunt. Hi itaque offendere Augustinum tantopere non potuerunt, cum de Manichaeismo abiiciendo cogitaret. Id quod ipsi viro docto suboluit, qui ipse in nota paginae adiecta monet, Platonicos recentiores perhibuisse, Platonem credidisse creationem materiae eκ nihilo : sed iudicasse Fabricium, eos Aethiopem lauare. Quod re iste quidem pronunciauit Fabricius, sed ad Augustinum, non Platonem, sed hos Platonicos legentem, nihil sacit, Ut taceamus, Creationem hanc, quam illis tribuit vir eleganter doctus, nihil esse aliud, quam eductionem materiae ex sinu Dei, longeque a creatione eκ nihilo disserre, quamuis his verbis et loquendi generibus usi fuerint Platonici Alexandrini, Christianos subdole imitatL Melius rectiusque se habet, quod Iaudatus Manichaeismi scriptor addit, sinistre Platonicorum mentem reserre Augustiis His. philoν . Tom. III. R r r num.
510쪽
ήρη PERIOD. II. PARS IL LIB. L CAP. II L
num. Neminem enim Platonicorum aequalitatem inter λογον et Deum summum statuere. Falsus enim est diuus Augustinus, quod putaret, eandem esse Platonicorum de λογω sententiam, quae est Christianorum. Qui dum non verba se Platonicorum idem cum Paulinis sonantia reperisse, sed rem tamen eandem deprehendisse ait, palam facit, similitudine dogmatum deceptum ad nexum systematis Platonici non attendisse, iisque tribuisse opinionem, a qua non potuere non alieno esse animo, si rationem totius aedificii, quod sibi struxerant, conseruatam cupiuissent. Monuit id iam circa auspicia labentis seculi, qui annotationibus quibusdam Augustini opera in Belgio recusa auxit IOANNES PHER EPo-N V s, vel, qui sub hac persona latuit Io A N N E s CLERI cvs t, ad hunc ipsum laudatissimi doctoris locum monens, Platonicam et Arianam eum doctrinam cum Christiana confudisse. Male id habuit FRAM c. BAL TvM , qui censoria in eum virgula insurrexit, et non sine sarcasiamis et amaritudine depexum dedit. Contendit is Augustinum ea in re deceptum haud esse, scribentem : Platonicos haec ex Euangelio Ioamnis descripisse, eadem enim verba esse, quae ibi extent, et ipsum Amelium, hominem Platonicum, ad Ioanneri prouocauisse. Fauso autem tribui Augustino, quod putauerit, Platonicorum dogma a Christiano hoc mysterio non ilifferre: mox enim adiicere sanctum
doctorem : Non legisse se, quod addidit Euangelista e quia verbum earo factum es, et habitauit in nobis: testari eum quoque alio loco: Incarnationem domini nostri Iesu Christi confieri erubescere Platonicorum impietatem. Nec dubitandum esse, quin Platonici loca hae spodi furtim Christianis surrepta prauis opinionibus suis corruperint, et suis wstematibus inserendo has veritates adulterauerint. Ita quidem Baltus declamatoria magis Oratione, quam critico acumine conspicuus: qui multum mouendo nihil promouet, nec assert, quod ad rem faciat, vel eam probet. Cui ipsum Augustinum recte opponimus, qui, non verba
Euangelii S. Ioannis se apud istos Platonicos reperisse dicit, sed doctrinam ipsam obseruasse contendit. Diserte enim scribit: Non his quiadem verbis, sed hoc idem omnino et multiplicibus suaderi rationibus-Quae verba satis innuunt, non initia Euangelii, sed eiusmodi commentationem apud Platonicos istos reperisse Augustinum, quam idem prorsus dogma referre putabat. Ita vero scribere non poterat, sed dicere debe-hat, se ipsa Euangelii Ioannei verba apud Platonicos deprehendisse, si verum elici, Platonicos Ioanni Euangelii sui exordium surripuisse. Nec sortiora sunt, quae his subiicit vir disertissimus. Non enim de eo qua nio est, utrum Augustinus crediderit, omnia quae de λωγα, incarnato Ioannes scripsit, Platonicos recepisse, id enim nec vult Augustinus, nee Clericus, veI alius quispiam asseruit. Sed hoc tantum uisputant viri